Σίτρα & Σανγιάζυ του Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ Η αλήθεια του ανθρώπου ανάμεσα στην ομορφιά και την άρνηση

Στα δύο λυρικά δράματα «Η Σίτρα» και «Ο Σανγιάζυ», ο Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ εξετάζει δύο φαινομενικά αντίθετες απόπειρες φυγής από την ανθρώπινη φύση. Η Σίτρα απαρνείται την ατελή όψη της, ενώ ο Σανγιάζυ επιχειρεί να νεκρώσει κάθε επιθυμία και συναισθηματικό δεσμό. Και οι δύο πιστεύουν ότι η λύτρωση βρίσκεται έξω από την πραγματική τους υπόσταση. Η μία καταφεύγει στην ψευδαίσθηση της τέλειας ομορφιάς και ο άλλος στην ψευδαίσθηση της απόλυτης αποδέσμευσης. Ο Ταγκόρ, όμως, τους οδηγεί προς την ίδια αποκάλυψη: ο άνθρωπος δεν ολοκληρώνεται ακρωτηριάζοντας τη φύση του αλλά αποδεχόμενος την αλήθεια της.Η «Σίτρα», βασισμένη σε επεισόδιο της «Μαχαμπαράτα[GA1] », είναι κάτι πολύ βαθύτερο από μια ποιητική παραβολή για την εσωτερική ομορφιά. Η πριγκίπισσα του Μανιπούρ έχει ανατραφεί ως άνδρας, επειδή ο πατέρας της χρειαζόταν διάδοχο. Έχει μάθει να κυβερνά, να πολεμά και να προστατεύει, όχι όμως να αναγνωρίζει τη θηλυκή της επιθυμία. Όταν ερωτεύεται τον Αρτζούνα, δεν απορρίπτεται μόνο ως γυναίκα. Βιώνει την οδυνηρή διάψευση μιας ταυτότητας που είχε κατασκευαστεί για να υπηρετεί τις ανάγκες των άλλων.Η προσωρινή ομορφιά που της προσφέρουν ο Μαδάνα και ο Βασάντα δεν αποτελεί πραγματική ευλογία αλλά θεατρική μάσκα. Ο Αρτζούνα ποθεί την εικόνα, ενώ η Σίτρα παρακολουθεί τον αληθινό εαυτό της να εκτοπίζεται από ένα ωραιοποιημένο είδωλο. Ο ναρκισσισμός του ανδρικού βλέμματος συναντά εδώ την αυτοαλλοτρίωση της γυναίκας. Όσο περισσότερο εκείνος λατρεύει το σώμα της τόσο εκείνη αισθάνεται αόρατη. Η ομορφιά μετατρέπεται σε φυλακή, επειδή της εξασφαλίζει την επιθυμία του άνδρα στερώντας της τη δυνατότητα να αγαπηθεί ως ολοκληρωμένο πρόσωπο.Ωστόσο, ο Ταγκόρ δεν αντιπαραθέτει απλοϊκά τη θηλυκότητα προς την πολεμική δύναμη. Η Σίτρα δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στη γυναίκα και στην πολεμίστρια. Διεκδικεί το δικαίωμα να είναι και τα δύο. Η τελική αποκάλυψή της προς τον Αρτζούνα είναι πράξη ηθικής αυτοανάκτησης. Δεν παρουσιάζεται ως θεά ούτε ως άβουλη υπηρέτρια αλλά ως ισότιμη συνοδοιπόρος, ικανή να μοιραστεί μαζί του την ευτυχία και τον κίνδυνο. Η αποδοχή της εγκυμοσύνης της ολοκληρώνει αυτή τη συμφιλίωση: το σώμα παύει να είναι αντικείμενο θέασης και γίνεται φορέας ζωής, ευθύνης και μέλλοντος.Στον «Σανγιάζυ» η σύγκρουση μεταφέρεται από το πεδίο του έρωτα στο πεδίο της μεταφυσικής. Ο ασκητής έχει απορρίψει τον κόσμο, πιστεύοντας ότι ελευθερία σημαίνει απουσία δεσμών. Η Βασάντι, ένα εγκαταλειμμένο κορίτσι που η κοινωνία θεωρεί μιαρό, τον πλησιάζει ζητώντας προστασία. Εκείνος την αγγίζει, όχι αρχικά από αγάπη αλλά επειδή θεωρεί τον εαυτό του απρόσβλητο από κάθε ανθρώπινο συναίσθημα. Όταν όμως το κορίτσι τον αποκαλεί πατέρα, η αυτάρκειά του αρχίζει να καταρρέει.Η ανάγκη της Βασάντι ξυπνά μέσα του τρυφερότητα, φόβο και θυμό. Αντί να αναγνωρίσει αυτά τα συναισθήματα, εγκαταλείπει το παιδί για να διαφυλάξει την ασκητική του ελευθερία. Ψυχολογικά, η φυγή του αποτελεί άρνηση της ευθύνης που γεννά η αγάπη. Όταν επιστρέφει, είναι πλέον αργά. Η απώλεια της Βασάντι τού αποκαλύπτει ότι η αποδέσμευσή του δεν ήταν πνευματική ανωτερότητα αλλά φόβος απέναντι στην οδύνη του δεσμού. Τότε σπάζει το ραβδί και το δοχείο της επαιτείας του, αναγνωρίζοντας ότι το άπειρο δεν βρίσκεται έξω από τον κόσμο αλλά μέσα στο πεπερασμένο και ότι μόνο η αγάπη γνωρίζει αυτή την αλήθεια. Τα δύο έργα συναντώνται σε ένα κοινό ηθικό συμπέρασμα. Η Σίτρα σώζεται όταν παύει να κρύβεται πίσω από την ομορφιά. Ο Σανγιάζυ αφυπνίζεται όταν εγκαταλείπει την υπεροψία της απάθειας. Ο Ταγκόρ δεν εξιδανικεύει ούτε το σώμα ούτε την άρνησή του. Υποστηρίζει ότι η αληθινή πνευματικότητα αρχίζει εκεί όπου ο άνθρωπος τολμά να φανερωθεί χωρίς μεταμφίεση, να δεθεί χωρίς να εξουσιάσει και να αγαπήσει γνωρίζοντας ότι κάθε αγάπη περιέχει τον κίνδυνο της απώλειας.Ο Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες πνευματικές μορφές του εικοστού αιώνα. Ποιητής, δραματουργός, φιλόσοφος, συνθέτης, παιδαγωγός και κοινωνικός αναμορφωτής, κατόρθωσε να ενώσει την αρχαία σοφία της Ινδίας με τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα του σύγχρονου ανθρώπου. Το 1913 έγινε ο πρώτος Ασιάτης δημιουργός που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στα έργα του η φύση, η αγάπη, η ελευθερία και η αναζήτηση της αλήθειας δεν αποτελούν αφηρημένες έννοιες. Γίνονται δυνάμεις που δοκιμάζουν τον άνθρωπο και τον οδηγούν στην αυτογνωσία.Τα δύο λυρικά δράματα «Η Σίτρα» και «Ο Σανγιάζυ» κυκλοφόρησαν μαζί στην Ελλάδα το 1922, σε μετάφραση Κ. Τρικογλίδη. Δεν αποτελούν μία ενιαία ιστορία, συνδέονται όμως βαθύτερα από έναν κοινό φιλοσοφικό πυρήνα. Και στα δύο έργα ο άνθρωπος επιχειρεί να απομακρυνθεί από την αληθινή του φύση. Η Σίτρα μεταμορφώνει την εξωτερική της όψη για να κατακτήσει τον άνδρα που αγαπά, ενώ ο Σανγιάζυ αποκηρύσσει κάθε ανθρώπινο δεσμό για να φτάσει στην απόλυτη πνευματική ελευθερία. Οι δρόμοι τους είναι διαφορετικοί, αλλά η πλάνη τους κοινή: πιστεύουν ότι μπορούν να ολοκληρωθούν αρνούμενοι ένα ουσιαστικό μέρος του εαυτού τους.📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!https://www.youtube.com/@angeligeorgia808Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο 👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/supportΌ,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖