Smak Wilna i ślad w Toruniu: dzieje rodziny Sztrallów

Rodzina Sztrallów odegrała ważną rolę w życiu kulturalnym i towarzyskim przedwojennego Wilna. Prowadzone przez nią eleganckie kawiarnie – znane jako Biały, Zielony i Czerwony Sztrall – były popularnymi miejscami spotkań mieszkańców miasta, artystów, studentów oraz inteligencji. W lokalach tych nie tylko serwowano znakomitą kawę, ciasta i desery, lecz także tworzono przestrzeń do dyskusji o literaturze, sztuce i polityce. Po II wojnie światowej Jan Sztrall i jego siostra Regina osiedli w Toruniu. Tutaj też są pochowani. Niestety, zmarli bezpotomnie. I tu się zaczyna nowa historia.Sejm Republiki Litewskiej ogłosił 15 marca dniem pamięci osób ratujących litewskich Żydów. Data ta upamiętnia 1966 rok, gdy bibliotekarka Uniwersytetu Wileńskiego Ona Šimaitė otrzymała tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. Kobieta stała się jednak wsparciem dla więźniów getta, pomagała w zdobywaniu żywności, fałszywych dokumentów, przynosiła do getta niezbędne przedmioty i broń, zabierała listy, cenne książki i rękopisy. Pomogła dziesiątkom Żydów, co doprowadziło do jej aresztowania i deportacji do obozu koncentracyjnego w Dachau.Red. Renata Dunajewska