Vraag het een mens, niet je chatbot

Liegt ChatGPT tegen je? Niet helemaal, zegt Julia Janssen, want een leugen heeft een motief en een machine geen bewustzijn. Maar de bedrijven erachter wél. Kunstenaar en ambassadeur databescherming Julia Janssen schoof voor de zoveelste keer aan, dit keer met een pet op. Met haar installatie Chadding, die debuteerde rondom het World Economic Forum in Davos, laat ze ChatGPT zelf vertellen hoe het onze kijk op de werkelijkheid kleurt: niet waarheidsgetrouw, maar plausibel klinkend, en steeds vaker gesponsord. Ze legt uit hoe merken via “generative engine optimization” antwoorden sturen, hoe de Israëlische overheid die techniek al inzette rond Gaza, en waarom de relatie met een chatbot gevaarlijker is dan met een rij Google-resultaten: het voelt als een coach, een vriend, een orakel. Daarna wordt het persoonlijk. Julia stortte in november 2025 twaalf meter een ravijn in, alleen, zonder telefoon, met een gebroken arm, en moest zichzelf eruit klimmen en zwemmen. Dat ongeluk werd haar scherpste argument: elke keer dat je een chatbot om advies vraagt, geef je je brein het signaal dat je het zelf niet kan. Haar tegenzet is een pet met “Ask anything”, een uitnodiging om weer mensen iets te vragen in plaats van een AI. Over Julia Janssen Julia Janssen (1994) is kunstenaar, spreker en sinds 2021 ambassadeur van Stichting Data Bescherming Nederland (SDBN), waar ze betrokken is bij collectieve rechtszaken tegen onder meer X, Amazon en Adobe. Ze maakt interactieve en performatieve installaties over de invloed van data en AI, eerder onder andere het voorleesproject met 835 privacyvoorwaarden en een werk waarin ze haar hele Facebook-archief op pingpongballetjes beschreef. In 2023 nam Mozilla haar op in de Rise25. LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/julia-janssen-85218b141/ Website: https://studiojuliajanssen.com/ In deze aflevering 0:00:00 Intro: succesvol Big Tech aanpakken en waarom je echt alles mag vragen0:00:25 Terug aan tafel, met een pet, en de ironie van Instagram0:03:19 Chadding in Davos: kunst tussen de house of Amazon en house of Google0:05:26 Geen waarheidsmachine maar een plausibiliteitsmachine0:11:03 Het gesprek met ChatGPT: “zijn je antwoorden neutraal?”0:12:46 SEO werd GEO: hoe merken zich in je chatbot wurmen0:14:54 Hij, zij of het? Waarom Julia bewust “het” zegt0:15:36 Liegen versus een onwaarheid, en wie hier het bewustzijn heeft0:22:37 Automatiseringsbias en de hersenen als spier die je moet trainen0:25:35 Soevereiniteit, Fable en de Ais-inevitable-mantra van Davos0:30:57 Als technologie een wapen wordt: het voorbeeld rond Gaza0:32:17 Is dit een bubbel, en wat blijft er liggen als hij barst?0:40:33 Vooruitgang of bewegingsarmoede? Van e-fiets tot brain rot0:45:55 Twaalf meter het ravijn in: zelfredzaam zonder telefoon0:58:44 De pet: Ask Anything, Sam Altman bij Jimmy Fallon en pro-human1:06:06 Lissabon: een park vol mensen die elkaar weer vragen stellen1:09:56 Hoopvol, niet optimistisch, want hoop is een spier Genoemd in deze aflevering Chadding, de installatie waarin ChatGPT zichzelf ontmaskert Ask Anything-pet, het statement en de beweging voor menselijk gesprek Studio Julia Janssen, portfolio en nieuwsbrief van de kunstenaar 0.0146 seconds, het voorleesproject met 835 privacyvoorwaarden Stichting Data Bescherming Nederland, collectieve rechtszaken tegen Big Tech Tips van de tafel Julia: Noem AI bewust “het”, geen “hij” of “haar”, dat creëert afstand tot de machine erachter.Julia: Vraag advies of de weg eens aan een mens in plaats van aan een chatbot; juist die kleine gesprekjes hebben waarde.Julia: Train je brein als een spier en los niet alles met een instant antwoord op, anders wordt de drempel voor moeilijke dingen steeds hoger.Randal: Kies bewust waar AI je echt iets oplevert en balanceer dat, bijvoorbeeld wel de auto naar werk, maar dan toch naar de sportschool.See omnystudio.com/listener for privacy information.