Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη

Πριν 573 χρόνια, τέτοιες μέρες, λένε πως ακούστηκε στην Κωνσταντινούπολη η σπαρακτική κραυγή «Εάλω η Πόλις», η Πόλη κυριεύθηκε. Αυτό το «εάλω» θα είναι η αφορμή για το σημερινό επεισόδιο, μιας και τα ρήματα αιρώ και αλίσκομαι του «εάλω» μάς δίνουν πληθώρα λέξεων, όπως διαίρεση, είλωτας, εξαιρετικός και κατανάλωση!   Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η άνοιξη είναι η εποχή των λουλουδιών και η κατάλληλη περίοδος για ένα επεισόδιο αφιερωμένο σε αυτά. Τι σχέση έχουν οι γλαδιόλες με τον Ράσελ Κρόου ή οι ορχιδέες με το αντρικό αναπαραγωγικό σύστημα; Επίσης πώς συνδέονται οι μαργαρίτες με τα μαργαριτάρια και ποιος ήταν τέλος πάντων ο Υάκινθος; Ένα ευωδιαστό επεισόδιο πέρα ως πέρα.   Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα γλωσσικό ταξίδι στο μυρωδάτο νησί της Χίου. Μαστίχα, εσπεριδοειδή, κάστρα, αρχοντικά, θάλασσες και ιστορία που εκφράζεται μέσα από το τραγουδιστό ιδίωμα του νησιού που έχει πολλές επιρροές. Με οδηγό μου τη Χιώτισσα Υρώ Μανέ, θα μάθουμε πολλά για αυτόν τον ευλογημένο τόπο και τη γλώσσα του.   Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Τι πιο ιερό από το φαγητό και ειδικά το πρωινό, το πρώτο γεύμα της ημέρας. Γάλα, μέλι, τυρί, καφές, βούτυρο, ψωμί αλλά και λάδι, αλάτι, πιπέρι και ελιές μας αφηγούνται τη συναρπαστική ετυμολογία τους. Τι σχέση έχουν οι φρυγανιές με τις φρυκτωρίες αλλά και το αλάτι με τον μισθό; Αυτά και πολλά άλλα γλωσσικά θαύματα στο επεισόδιο αυτό.   Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ο καθένας μας κουβαλάει ένα επώνυμο για μια ζωή ολόκληρη. Ενίοτε δεν έχουμε κάτσει ποτέ να σκεφτούμε αν αυτό το επίθετο σημαίνει κάτι! Και πολλές φορές δεν είναι παρά ένα επάγγελμα! Τερζής είναι ο ράφτης, Καζαντζίδης αυτός που φτιάχνει καζάνια και Δεμερτζής ο σιδεράς. Γιατί η μισή Ελλάδα λέγεται Παπαδόπουλος και είναι αλήθεια ότι Σημίτης είναι ο κουλουρτζής;   Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα επεισόδιο για τον ύπνο που θα σας κρατήσει ξύπνιους! Κρεβάτια, μαξιλάρια και σεντόνια βρίσκουν την ετυμολογία τους. Είναι αλήθεια ότι η νάρκη είναι στην πραγματικότητα ψάρι κι ότι η μορφίνη πήρε το όνομα από τον θεό των ονείρων, τον Μορφέα; Και ποια είναι η απίστευτη σχέση των λέξεων λεχώνα και λοχαγός;   Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα επεισόδιο όπου όλα γύρω μου γυρίζουν αφού το ρήμα μας είναι το στρέφω και τα συνώνυμά του! Τι σχέση έχει ο στραβός με τον διεστραμμένο και πώς συνδέεται η λόξα με τη διαστρέβλωση. Μάθετε επίσης για τις φοβερές γραφές βουστροφηδόν και ελικηδόν.   Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Μπάνιο, μπουτίκ, μπουντρούμι, γκλάμουρ: λέξεις που κάνουν μπαμ ότι είναι ξενόφερτες. Μα έλα που είναι ελληνικότατες. Δεν μοιάζουν, θα πείτε... Ίσως γιατί είναι αντιδάνεια, λέξεις που πήραν οι ξένοι από τα ελληνικά και τις δανειστήκαμε ξανά εμείς εμφανώς αλλοιωμένες. Τι σχέση έχει το ζαμπόν με την καμπύλη, ο Χριστός με την κρέμα και το γκάζι με το χάος; Ελάτε να δούμε μαζί!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η γρίπη έχει έξαρση και τι καλύτερο να ξορκίσεις μια ασθένεια από το να ξέρεις την προέλευση του ονόματός της! Περί πόνου και αρρώστιας το επεισόδιο, αλλά τι φοβερά γλωσσικά ταξίδια... Πώς συνδέεται το αναλγητικό με τη νοσταλγία και ο πόνος με την πείνα; Ο ίλιγγος με τον έλικα και ο τυφώνας με τον τυφλό; Και βέβαια, η συγκλονιστική ετυμολογία της λέξης χάπι.  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σήμερα θα μιλήσουμε για γεμίσματα, φουσκώματα, για την έννοια του τίγκα και του φίσκα, βρε αδερφέ! Θα ακούσετε για τα μαγικά ρήματα πίμπλημι και κορέννυμι, που μας δίνουν από το "κατά κόρον" ως το πλήθος, το πλεόνασμα, τον πλούτο και το πλήρες γιαούρτι! Ποια η σχέση του Οιδίποδα το φούσκωμα αλλά και του γαϊδουριού με το γεμίζω; Και φυσικά, η εντυπωσιακή ετυμολογία του αδειάζω!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αρχή της νέας χρονιάς με όνειρα, ευχές και πολλές νέες λέξεις να μας περιμένουν. Σε αυτό το επεισόδιο ετυμολογούμε τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς! Τι σχέση έχει ο μήνας με το φεγγάρι και τι ήταν ο χρόνος για τους αρχαίους παππούδες μας; Πώς συνδέεται ο Άγιος Βασίλης από την Καισαρεία με τους Τσάρους και ποια είναι επιτέλους η προέλευση της λέξης παλικάρι; Καλή Χρονιά!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σήμερα θα σας δέσω κόμπο, θα δέσω το γάιδαρό μου, θα είστε για δέσιμο, όμως θα σας λύσω τα χέρια, θα λύσω τη σιωπή μου και τα μάγια αλλά και θα λυθούν τα γόνατά σας! Όπως καταλάβατε, σήμερα λύνουμε και δένουμε με αυτά τα δύο αντιθετικά ρήματα, που τόσες λέξεις θα μας δώσουν. Θα εξηγήσουμε διάφορες έννοιες, αλλά μην το δέσετε κιόλας ότι θα τις πούμε κι όλες!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αυτή τη φορά παρακολουθούμε «με κομμένη την ανάσα» τον Πάνο Δημάκη και τη Ναταλία Αργυράκη να «διασταυρώνουν τα ξίφη τους» σε μια «κούρσα», όχι διαδοχής αλλά ανάλυσης της «τηλεοπτικής» γλώσσας. Χωρίς «σφοδρές συγκρούσεις» τα βάζουν όλα «επί τάπητος» και μέσα σε «κλίμα κατάνυξης» μιλούν για όλα αυτά που «ταλανίζουν» το «τηλεοπτικό τοπίο». «Τραγικές φιγούρες» τα μόνιτορ και τα μικρόφωνα.  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα, δε λέμε; Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στην ιατρική, αυτή την πολύ σπουδαία επιστήμη. Από ποιο φοβερό ρήμα βγαίνει η ανάρρωση και ο εύρωστος; Τι ήταν ο φαρμακίτης δακτύλιος και τι το άκος, που μας έδωσε και την πανάκεια; Τι ονόμαζε ο Πλάτων "φάρμακο της λήθης" και ποια είναι η εκπληκτική ετυμολογία της υγείας; Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Συνεχίζουμε την περιδιάβασή μας στην Κρητική διάλεκτο. Από πού βγήκε ο παράωρος, ο κουζουλός, το ίντα και το επαέ;  Μια βουτιά στη ζωντανή γλώσσα του Κορνάρου και του Χορτάτζη, σε μαντινάδες και σε φοβερές λέξεις όπως ξανοίγω, γλακώ, μιαολιά, ρίφι και γιάντα! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα διαφορετικό επεισόδιο, αφού περιδιαβαίνουμε την Κρητική διάλεκτο μαζί με την αγαπημένη ηθοποιό Βάσω Γουλιελμάκη. Με υπέροχη προφορά διαβάζει μια κρητική ιστορία και μαζί ανακαλύπτουμε τη μαγεία της γλώσσας της Κρήτης. Γιατί το "πράμα" κατέληξε να σημαίνει "τίποτα" και πολλές άλλες αγαπημένες λέξεις από τη Μεγαλόνησο. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα επεισόδιο για τη μάθηση: τα γράφω, διαβάζω, μαθαίνω και διδάσκω μάς αποκαλύπτουν τα μυστικά τους. Πως από το διαβιβάζω πήραμε το διαβάζω και πώς βγήκε η φράση "τύπος και υπογραμμός"; Τι είναι ο αρτιμαθής και τι οι προγραφές και από ποια λέξη πήραμε τη γόμα αλλά και το τετράδιο; Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα επεισόδιο που θα φέρει τα άνω κάτω! Αφιερωμένο στην έννοια της μείξης, του ανακατέματος. Τι σχέση έχει το κρασί με τον κρατήρα των ηφαιστείων; Από πού κι ως πού συνδέεται η θερμοκρασία με την ιδιοσυγκρασία; Τι ήταν οι μιξοβάρβαροι και πώς ο κυκεώνας, ένα ποτό, πήρε την έννοια του μπερδέματος; Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αυτό το επεισόδιο μας μιλάει για την έννοια του σπάζω. Τι σχέση έχει το ρήγμα με το ραγδαίος και γιατί είναι τόσο δύσκολο ρήμα το εκρήγνυμαι; Μάθετε τη σχέση μεταξύ του αντιπερισπασμού και της περισπωμένης και εκπλαγείτε με την ετυμολογία των λέξεων κάταγμα ναυάγιο, αμφότερα από το άγνυμι.  Όσο για το τρυφερός, ξέρατε ότι είναι από την ίδια ρίζα με το θρύψαλο, ε; Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Πάλι, άγχι, τήλε, ομού, αεί, αμφί, άγαν  κι άλλες λεξούλες που αξίζουν το δικό τους επεισόδιο γιατί απλούστατα μας έχουν δώσει αναρίθμητες άλλες λέξεις. Τι σχέση έχει η συγγένεια εξ αγχιστείας με το άγχος και το απαγχονίζω και ποια είναι η ιστορία των λέξεων παλινωδία και πλημμέλημα που σχετίζονται και οι δύο με τη μουσική; Τι δουλειά έχει ο Αγαμέμνων με την αγανάκτηση και από πού κι ως πού το όμως είναι από την ίδια ρίζα με τον ομογενή;  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ξεκινάμε τη χρονιά με ένα από τα πιο σημαντικά ρήματα κάθε γλώσσας, το έχω. Θα εκπλαγείτε με την πληθώρα τον παραγώγων του, ίσως γιατί δεν έχει μόνο τη σημασία της κατοχής. Γιατί λέμε έτσι τους οίκους ανοχής, τι σχέση έχουν τα οχυρά με τα ενέχυρα και ποια ο ακάθεκτος με την Κατοχή; Πώς πήραν τη σημασία τους η εξοχή, η εποχή αλλά και η ευεξία; Έχετε τα μάτια (και τα αυτιά) σας δεκατέσσερα σε αυτό το επεισόδιο! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στα ψάρια και τα θαλασσινά, το απαραίτητο συστατικό κάθε τραπεζιού ταβέρνας δίπλα στο κύμα! Τα μπαρμπούνια είναι όντως βαρβάτα; Πώς σχετίζονται τα μύδια με τα ποντικάκια και γιατί οι φάλαινες έχουν σόκιν ετυμολογία; Μάθετε για τη συγκλονιστική ετυμολογία της γόπας αλλά και για τη μάχη που έγινε για... ρέγγες! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Kαλοκαιράκι, ντάλα ο ήλιος, αλμύρα και δροσερές σαλάτες αλλά και νόστιμα λαδερά. Ένα επεισόδιο για τα αγαπημένα λαχανικά. Έχει σχέση το λάχανο με το λαχανιάζω; Είναι όντως αζτεκική η λέξη ντομάτα; Τα πράσα μάς έδωσαν το χρώμα πράσινο; Και τέλος, τι σχέση έχουν τα χόρτα με τον χορτάτο;  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Μια από τις πιο ιδιαίτερες αισθήσεις είναι η αφή, δηλ. το άγγιγμα. Ένα επεισόδιο για τις λέξεις που σημαίνουν αγγίζω και πιάνω. Τι σχέση έχει ο αναπτήρας με την έξαψη αλλά και πώς συνδέεται ο θιγμένος με τον Τσιγγάνο; Ξέρατε ότι το δράττομαι της ευκαιρίας μας έδωσε και τη δραχμή; Κι ότι το χάδι είναι από την ίδια ρίζα με τον ήχο; Ήγγικεν η ώρα λοιπόν για τα ρήματα της αφής!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

"Ντο ευτάς;" Έτσι ρωτάνε οι Πόντιοι το "Τι κάνεις;". Μια πανάρχαιη διάλεκτος μας φανερώνει τα μυστικά της. Η γλώσσα ενός περήφανου λαού με λέξεις που έρχονται με μικρές αλλαγές κατευθείαν από τα αρχαία Ελληνικά, όπως αθάλα, λελεύω, εξέγκα, ωτίν και αποτουνύ. Στο στούντιο ο Στάθης Κουρτίδης, γέννημα θρέμμα Πόντιος, με βοηθά να τις ανακαλύψω.  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Τόσες λέξεις έχουμε που περιγράφουν τα μεγέθη, όπως μικρός, μεγάλος, κοντός και ψηλός. Ξέρατε ότι το μήκος έχει σχέση με τη Μακεδονία κι ότι ο κοντός έρχεται από το κοντάρι; Γνωρίζατε ότι η ευφράδεια λόγου είναι από την ίδια ρίζα με το φάρδος; Ή ότι ο λεπτός είναι αδερφάκι με τις λέξεις λεπρός, λέπι και λωποδύτης; Ένα επεισόδιο που αποδεικνύει περίτρανα ότι το μέγεθος της ελληνικής γλώσσας μετράει!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Με ευκαιρία τη Eurovision, πάμε να δούμε κάποιες λέξεις μεταφρασμένες από τους στίχους των τραγουδιών που έστειλε η Ελλάδα σε αγγλικό στίχο. My number one και τέτοια! Από πού βγαίνει το "Κούνα το" στο Shake it; Η Καλομοίρα τραγούδησε My secret combination, αλλά ποια η προέλευση της λέξης μυστικός; Μάθετε την ετυμολογία λέξεων όπως δίχως, νύχτα και θησαυρός με πολλή, πολλή μουσική.  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αυτή την περίοδο γίνονται πολλοί γάμοι κι έτσι είπαμε να κάνουμε ένα επεισόδιο για το μυστήριο του γάμου. Το ξέρατε ότι τα κουφέτα και η βέρα είναι ιταλικές λεξεις ενώ ο ελληνοπρεπέστατος εργένης είναι τουρκική λέξη; Και τι σχέση έχει η συννυφάδα με τη νυφίτσα; Όλα αυτά σε ένα γαμήλιο podcast!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Είτε κάνετε τον Κινέζο, είτε κάνετε σαματά, ξέρατε ότι αρχικά το κάνω ή κάμνω σήμαινε κοπιάζω και μας δίνει το μεροκάματο αλλά και τον αποκαμωμένο; Και τι σχέση έχει ο ποιητής με τον αρτοποιό ή ο πραγματικός με τον εισπράκτορα;  Ένα podcast για τα ρήματα της πράξης!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ήρθε πάλι η γιορτή του Πάσχα και είπα να μιλήσουμε για τις λέξεις της θρησκείας; Τι σχέση έχει η λέξη Θεός με τον Δία, αλλά και η εκκλησία με την κλήση που κόβει ο αστυνόμος; Γιατί η μισή Ελλάδα λέγεται Παπαδόπουλος και πώς συνδέεται ο τρούλος με το ρήμα τουρλώνω; Είναι αλήθεια ότι η λέξη παράδεισος είναι περσική; Αυτά και άλλα πολλά σε ένα θεϊκό επεισόδιο!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στη μαγική αίσθηση της ακοής. Αφτιά, σκουλαρίκια και ακροάσεις! Πώς από το ους πήγαμε στο αφτί, πώς το ακροώμαι έγινε αφουγκράζομαι; Τείνατε ευήκοον ους και όπως είπε και ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Ζήνων ο Κιτιεύς: «Έχουμε δύο αυτιά αλλά μόνο ένα στόμα, έτσι ώστε πιο πολύ να ακούμε παρά να μιλάμε!»  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένας από τους πιο ιδιαίτερους μύθους της ελληνικής μυθολογίας είναι αυτός του Περσέα που σκότωσε τη γοργόνα Μέδουσα και έσωσε την Ανδρομέδα από το κήτος που θα την έτρωγε. Σήμερα θα μάθουμε για αυτόν τον μύθο αλλά με μια πιο διεστραμμένη ματιά, αφού θα τον τρολάρουμε λίγο και ταυτόχρονα θα μάθουμε για την απίστευτη ετυμολογία λέξεων και ονομάτων που είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τον μύθο.    Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

204 χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821... Ας δούμε μαζί την ετυμολογική ανάλυση ορόσημων του Αγώνα! Τι σχέση έχουν οι λέξεις έθνος και έθιμο και τι σημαίνουν σουλτάνος, πασάς και αγάς; Πώς πήρε το όνομα του ο Κολοκοτρώνης και ο Μιαούλης και τι είναι επιτέλους τα Δερβενάκια; Γιατί ονομάζουμε τους εαυτούς μας Ρωμιούς και πώς συνδέεται ο Ιερός Λόχος με τις λεχώνες; Χρόνια μας πολλά!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η ουσία, η εξουσία και η συνουσία είναι όλες από το ίδιο ρήμα, το βασικότερο ίσως ρήμα σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Κι αυτό είναι το είμαι! Ένα επεισόδιο για τα όντα, τους απόντες και τους παρόντες. Βάλτε όλο σας το είναι στην ακρόαση αυτού του επεισοδίου και μάθετε μια από τις πιο πολύτιμες λέξεις της γλώσσας μας: την ευεστώ.    Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αν έχετε μύτη και οσμίζεστε την πολυπλοκότητα της ελληνικής γλώσσας, τότε σας έχω ένα επεισόδιο αφιερωμένο σε ωραίες αλλά και άσχημες μυρωδιές. Πώς σχετίζεται το όζον με το ζέχνω; Γιατί λέμε "κάτσε να μυρίσω τα νύχια μου"; Από πού βγαίνει ο βρόμικος κι από πού η κολόνια; Και τέλος, τι σημαίνει μια από τις πιο δημοφιλείς ελληνικές λέξεις του παγκόσμιου ίντερνετ, ο πετριχώρ;  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η Αντιγόνη στην ομώνυμη τραγωδία του Σοφοκλή λέει στον βασιλιά της Θήβας Κρέοντα: «Δεν γεννήθηκα για να μισώ, αλλα για ν' αγαπώ». Αυτή η υπέροχη φράση είναι το εισιτήριο για ένα επεισόδιο αφιερωμένο σε φίλους και εχθρούς! Τι σχέση έχουν οι εταιρείες με τις εταίρες, το προσκυνώ με την αγγλική λέξη kiss αλλά και η έριδα με τους στυγνούς εγκληματίες; Φιλία και έχθρα στο προσκήνιο, λοιπόν!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Δεύτερο επεισόδιο για χρώματα και την ετυμολογία τους γιατί ένα δεν είναι αρκετό! Το κίτρινο και το πράσινο παίρνουν το όνομά τους από φυτά, μα το μουσταρδί τι σχέση έχει με τα σταφύλια; Οι αρχαίοι αντιλαμβάνονταν τα χρώματα όπως εμείς ή μήπως τα όρια μεταξύ τους ήταν πιο ρευστά; Μπλε, γαλάζιο και γκρι αποκαλύπτουν τα μυστικά τους αλλά ξέρατε εσείς τη συγκλονιστική γλωσσική ιστορία του εκρού, του μπεζ και του τιρκουάζ;    Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Λευκό και μαύρο, κόκκινο και μπορντό, ροζ και πορφυρό, τα χρώματα είναι από τα ωραιότερα πράγματα στη ζωή μας. Τι σχέση έχει η μελαγχολία με το μελανοδοχείο και ποια ο Καραγκιόζης με τον μέλανα ζωμό; Πώς έφτασαν τα άσπρα από νομίσματα που ήταν να γίνουν χρώμα; Γιατί η Λευκάδα πήρε το όνομά της και γιατί ονομάζονται έτσι το γκρενά, το μπορντό, το πορφυρό και τόσα άλλα χρώματα; Καλώς ήρθατε στο πρώτο επεισόδιο για τα χρώματα!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Είναι Χριστούγεννα, οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη και μαζί της χαιρόμαστε κι εμείς. Το θέμα μας είναι η χαρά, η τέρψη και η ευτυχία. Ποιος ήταν ο τρίσμακαρ και τι σχέση έχει το χάρμα οφθαλμών με το χαριεντίζομαι; Γιατί τα αγάλματα λέγονται έτσι και πως συνδέονται οι δαίμονες με την ευδαιμονία; Καλά Χριστούγεννα σε όλους!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ένα διαφορετικό επεισόδιο, αφού φιλοξενώ τον Γιώργο Στάθη, Πρόεδρο του Σωματείου Διερμηνέων Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας. Μια συζήτηση για τη νοηματική γλώσσα: οι ερωτήσεις που πάντα είχατε, όπως πώς δημιουργούνται τα διάφορα νοήματα, πώς δομείται η γραμματική και καθιερώνεται το λεξιλόγιο. Είναι κοινή με τις άλλες νοηματικές του κόσμου; Υπάρχει αργκό; Πώς ορίζονται ονόματα και τόποι όπως Μητσοτάκης, Πελοπόννησος κ.ά.; Ποια η πραγματικότητα της ζωής ενός διερμηνέα και τι ευτράπελα έχουν συμβεί; Και τέλος, πώς επιτέλους πρέπει να φερόμαστε στα κωφά άτομα;  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σημερινό θέμα ο κλαυσίγελως και οι λέξεις που σχετίζονται με κλάμα και το γέλιο. Μήπως τελικά η πλατεία Κλαυθμώνος έχει σχέση με το κλάμα και ποια είναι άραγε η σύνδεση μεταξύ θρήνου και θρύλου; Τι ήταν η άδακρυς μάχη αλλά και ο Αιάντειος γέλως; Τι σχέση έχει το αρχαϊκό μειδίαμα με το smile αλλά και ο ιλαρός με τη Hillary Clinton; Και τέλος, το γέλιο με το glamour; Ελάτε μαζί μου στον ωκεανό των έντονων συναισθημάτων!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Τρία ρήματα από κλ- σάς έχω: κλίνω, κλάω και κλέω. Τι ήταν ο φοβερός ενιαυτός κλιμακτήριος και πώς το κλίμα πήρε τη σημερινή του έννοια από την αρχική σημασία της πλαγιάς; Τι σχέση έχει το κλάσμα και η κλάση με μια κλανιά; Γιατί, ο κλήρος με τον ολόκληρο; Μάθετε, επίσης, για το μαγικό έθιμο του Αη Γιάννη του Κλήδονα, ένα νυφοπάζαρο αιώνων. Καθίστε αναπαυτικά σε ένα ανάκλιντρο και απολαύστε τρία πανάρχαια ρήματα.  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Καλοκαίρια και χειμώνες, περιμένω για να΄ρθεις, τραγουδούσε ο Μητροπάνος. Ωραία και τα δύο, μα εμείς θα επικεντρωθούμε στα καιρικά φαινόμενα που δεν εμπεριέχουν λιακάδα. Τι σχέση έχει η βροχή με τον όμβρο ή η ψιχάλα με το ψεκάζω; Πώς έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες το ουράνιο τόξο και ποια πολύχρωμη θεά το συμβόλιζε; Από πού κι ως πού το κρύο συνδέεται με το κρύσταλλο και τα παγάκια με τον Άρειο Πάγο; Ειναι Νοέμβρης και βάλαμε τα πουλόβερ μας. Καιρός για τις λέξεις του ψύχους!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αυτή τη φορά θα σας συστήσω δύο ρήματα που πλέον δεν έχουμε στα νέα ελληνικά, αλλά δεν είναι νεκρά. Είναι ολοζώντανα μέσω των αμέτρητων λέξεων που βγαίνουν από αυτά. Το ίημι και το είμι! Ένεση και άνεση, κάθετος και εφετείο, ιός και αφετηρία, όλα παιδιά του ίημι. Για να μην πω για την τρισκατάρατη οικονομική ύφεση. Το είμι, πάλι, είναι η μητέρα της εφόδου και των εσόδων, του εισιτηρίου και του ανεξίτηλου, του ισθμού και της μεθόδου! Και φυσικά, μας δίνει το ηρωικό Ίτε παίδες Ελλήνων!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σήμερα θα σας γυρίσω 3000 χρόνια πίσω σε μια εποχή με παντοδύναμους θεούς, πολυμήχανους βασιλιάδες, τρομακτικά τέρατα, πανέμορφες γυναίκες, αοιδούς και μαγικά ζώα. Θα ταξιδέψουμε στην ηρωική περίοδο της Οδύσσειας, όπου οι Έλληνες ανακάλυπταν τον κόσμο και γύριζαν τα πέρατα του κόσμου, προσπαθώντας να εξηγήσουν τον μαγευτικό κόσμο που τους περιβάλλει. Τι σημαίνει Χάρυβδη και Κύκλωπας, Πηνελόπη και Ναυσικά; Τι σχέση έχουν οι Φαίακες με τη φαιά ουσία και τι σημαίνει έπος; Και φυσικά, ρίχνουμε φως στο όνομα του μεγάλου Ομήρου.    Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Μουρέλλ' ιμ, τα ματέλλια σ' αραμπαδέλλια τσλούν. Θέλετε τη μετάφραση αυτής της υπέροχης φράσης από το μυτιληνιό ιδίωμα; Μωρό μου, τα μάτια σου κάνουν μέχρι και άμαξες να κυλήσουν. Ένα γλωσσικό (και γευστικό ταξίδι) στη Λέσβο, για να την ανακαλύψετε, παρέα με το εθνικό μας ποτό, το Ούζο Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτου. Ακούστε το επεισόδιο με ουζάκι και ποικιλία και ανακαλύψτε άλλη μια φορά τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας μέσα από φοβερές (και ενίοτε αστείες) λέξεις! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Είναι ωραίο το άτιμο το ποτό, όταν συντροφεύει τις όμορφες στιγμές διασκέδασης αλλά και χαλάρωσης. Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στην τέχνη του πίνειν. Από ποιο αρχαίο ποτήρι πήρε το όνομά του το κυλικείο και τι σχέση έχει το μεθύσι με το μέλι; Γιατί δεν πρέπει να γράφουμε τη μπίρα με ύψιλον και ποια είναι η ελληνική λέξη για το γλέντι; Είναι η αλήθεια ότι νταμιτζάνα σημαίνει η κυρα-Γιάννα; Ελάτε στον μεθυστικό κόσμο των ποτών!    Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η μεγάλη γιορτή του αθλητισμού έφτασε: το Παρίσι υποδέχεται τους Ολυμπιακούς Αγώνες κι εμείς θα καταδυθούμε στη θάλασσα των λέξεων των αγώνων. Τι σχέση έχει το αργυρό μετάλλιο με τον πελαργό; Μαραθώνας σημαίνει όντως το χωράφι με τα μάραθα; Γιατί τα "Πάρθια βέλη" ήταν η τέλεια πολεμική τακτική και πώς σχετίζεται η αφή της Ολυμπιακής φλόγας με έναν ταπεινό αναπτήρα;  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Το καλοκαίρι είναι συνυφασμένο με το φαγητό. Όχι ότι ο υπόλοιπος χρόνος δεν είναι, αλλά πώς να το κάνουμε; Άλλη γλύκα έχει το καλοκαίρι. Γιατί το μενού λέγεται εδεσματολόγιο στα ελληνικά, τι σχέση έχει ο άτρωτος Ηρακλής με ένα τρωκτικό, γιατί το επιστημονικό όνομα του κακάο είναι θεόβρωμα και πώς συνδέεται με τον σαρκοβόρο; Και τελικά, τι είναι ο αγλέουρας, ο άμπακος και το καταπέτασμα; Καλή σας όρεξη!  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Το Euro 2024 ξεκίνησε και ήρθε η ώρα για ένα επεισόδιο για τον βασιλιά των σπορ, ένα άθλημα με τόσες συγκινήσεις όσο και περίεργες λέξεις. Θα μάθουμε τι σημαίνουν όλοι αυτοί οι αγγλικοί όροι που έχουν περάσει στην καθομιλουμένη, ακόμα και ανθρώπων που δεν βλέπουν μπάλα. Τι είναι το λάκτισμα, ποια η σχέση τέρματος και τερηδόνας και τέλος, από πού κι ως πού ο προπονητής συνδέεται ετυμολογικά με την πείνα;  Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.