Ես քեզ լսում եմ

Ինչ-որ պահի կանգնում ես բարդ ընտրության առաջ․ պատասխանատվություն կրել և առաջնորդել, թե սպասել հարմար առաջնորդի։ Պատասխանը կարող է կամ ներսից գալ, կամ մկանի պես մարզվել ու դառնալ նոր հմտություն։ Գուցե վերջում պարզվի, որ առաջնորդությունը սկսվում է շատ ավելի պարզ տեղից, քան մենք կարծում էինք։

Ուրախություն․ պարզ, բայց երբեմն դժվար հասանելի զգացողության, որը բոլորիս պետք է։ Արդյո՞ք այն կախված է արտաքին պայմաններից, թե՞ գալիս է ներսից։ Ինչպե՞ս ենք մենք սովորում նկատել փոքր ուրախությունները սովորական առօրյայում։ Այս էպիզոդում միասին ուրախանում ենք։

Ձեզ թվում է, թե ոչինչ չեք հասցնում, չէ՞։ Բոլորը հաջողակ են ու կայացած, իսկ դուք հետ եք մնում։ Գուցե սա FOMO-ն է ասում, այլ ոչ ներքին ձայնը։ Ի՞նչ վախ է սա և ինչու՞ է հայտնվում՝ Ես քեզ լսում եմ փոդքասթի այս էպիզոդում։

Ո՞վ եմ ես, երբ ոչ ոք ինձ չի տեսնում։ Հաճախ մենք գնահատում ենք մեր արժեքը հաշվի առնելով համեմատություններն ու ակնկալիքները, որ հասարակությունը պարտադրում է մեզ։ Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե մի կողմ դնենք բոլոր պայմաններն ու սիրենք մեզ անպայման։

Ե՞րբ ես վերջին անգամ ի սրտե զայրացել։ Գուցե լաց ես եղել, բղավել ես կամ ուղղակի լռել։ Մենք արտահայտում ենք մեր հույզերը յուրովի, խնդիրը սկսվում է, երբ կուտակում ու թաքցնում ենք դրանք։

Ի՞նչ է կատարվում, երբ երկուսդ էլ չեք ուզում զիջել: Զիջելը կարող է լինել ուժի դրսևորում, ոչ թե թուլություն, բայց կարմիր գծերը չարժե անցնել:

Ի՞նչ է կատարվում, երբ «ոչ»-ը պահում ես ներսումդ միայն թե չհիասթափեցնես շրջապատիդ և շարունակես լինել սիրված ու ընդունված։ Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե մի օր բաց թողնենք բոլորին դուր գալու մոլուցքը ու բավարարվենք ինքներս մեզ սիրելով։

Երբևէ եղե՞լ է, որ ինչ-որ բան չես արել միայն այն պատճառով, որ վախեցել ես սխալվել։ Սխալվելը միշտ չէ, որ բացասական ազդեցություն է ունենում մեր կյանքի վրա, հաճախ սխալները լավագույն ճանապարհն են դառնում նոր բացահայտումների համար։

Չաշխատել դեռ չի նշանակում հանգստանալ։ Սոցիալական մեդիան մեզ հուշում է, որ միշտ զբաղված լինելը նորաձև է, ու կանգ առնելու դեպքում ոչինչ չենք հասցնի։ Սակայն փորձը ցույց է տալիս, որ ավելորդ պրոդուկտիվությունը կարող է թունավորել մեր ամբողջ կյանքն ու առօրյան։

Հույզերի հետ ծանոթանալն ու ընկերանալը կարող են մեծ փոփոխությունների սկիզբ լինել։ Այս էպիզոդում միասին տխրելու ենք, չենք փախչելու և չենք մերժելու այս զգացողությունը, ընդունելու ենք և առողջ տխրենք։

Մոտիվացիան ու ծուլությունը սիրում ենք դնել կշեռքի հակառակ կողմերում, բայց կարո՞ղ եք պատկերացնել՝ ինչ կլիներ, եթե հաշտ լինեինք երկուսի հետ էլ։ Եթե ծուլանայինք ու ոչինչ չանեինք, երբ դրա կարիքն իրապես կա, և չսպասեինք մոտիվացիային առաջին քայլն անելու համար։

Յուրաքանչյուրիս կյանքում էլ գալիս է մի պահ, երբ մոլորվում ենք ու չգիտենք՝ ով ենք մենք, ինչ ենք ուզում և ինչու։ Այս էպիզոդում անցնում ենք մեր երիտասարդության ճգնաժամերի միջով միասին և փորձում ենք դրանք դարձնել ավելի առողջ հոգեբույժ-հոգեթերապևտ, փորձագետ Անետա Մելքոնյանի հետ։

Եթե գլխումդ հնչող ձայներից մեկը քեզ ասում է, որ դու բավարար չես, շնորհավորում եմ, դու ևս ունես ներքին քննադատ։ Մի շտապիր նրանից ազատվել, այն ստեղծվել է, որ մեզ պաշտպանի։ Այս էպիզոդում ծանոթանում ենք նրա հետ պրակտիկ հոգեբան Հրաչուհի Առաքելյանի օգնությամբ։

Ե՞րբ եք վերջին անգամ ասել` ոչ: Մերժելը պահանջում է խիզախություն, մեղքի զգացման հետ աշխատանք և հստակ սահմաններ: Այս էպիզոդում Ես լսում եմ, թե ինչպես ես ասում` ոչ, հոգեթերապևտ Մարիա Զաքարյանի հետ:

Այս էպիզոդը ոչ թե խնդիրների, այլ մեծ երազանքների մասին է։ Ամանորն այն շրջանն է, երբ նույնիսկ մեծերը նորից երեխաներ են դառնում, ու հավատում են, որ ինչ-որ տեղ կա մեկը, ով լսում է ու իրականացնում իրենց երազանքները։ Մեր հյուրը Ձմեռ Պապիկն է։

Գիշերը, երբ ամեն ինչ լռում է, վախերն ու տագնապները սկսում են բարձր խոսել։ Հնարավոր բոլոր վատ սցենարները դառնում են «իսկ եթե»-ներ, իսկ հետո՝ անհանգստացնող սրտխփոց։ Ծանո՞թ զգացում է։Այս էպիզոդում հոգեբան, հոգեթերապևտ Մերի Ախոյանի հետ խոսել ենք վախերի մասին՝ այն անհասկանալի անհանգստությունից, որը հանկարծ հայտնվում է առանց պատճառի, մինչև տագնապը, որ մեզ հետապնդում է առօրյա կյանքում։

Ոմանց համար մենակությունը վախեցնող տարածք է, ուրիշների համար՝ ամենաապահով զգացումը։ Այս էպիզոդում գեշտալտ թերապևտ, ճգնաժամային հոգեբան Դիանա Սուքիասյանի հետ խոսել ենք մենակության բոլոր փուլերի մասին՝ վախից մինչև կոմֆորտ, անհանգիստ մտքերից մինչև ինքնաճանաչում։ Եթե երբևէ մտածել ես՝ «ինչի՞ եմ ինձ հետ մենակ մնալուց նեղվում» կամ «ինչի՞ եմ բոլորից փախչում», այս էպիզոդը հենց քեզ համար է։

Յուրաքանչյուր ճանապարհորդություն հնարավորություն է բացահայտելու աշխարհն ու ինքդ քեզ: Այս էպիզոդում Girly Trips-ի հիմնադիր, travel բլոգեր Հասմիկ Ներսեսյանի հետ պատրաստվել ենք ճամփորդության` բացահայտելով բոլոր խնդիրներն ու վախերը:

Մարզից Երևան՝ նոր կյանք, նոր ռիթմ, նոր փորձ. ամեն բան արագ է, վառ ու մի քիչ շփոթեցնող։ Այս էպիզոդում խոսել ենք Գոհարիկ Հովհաննիսյանի հետ, ով հաջողությամբ անցել է ինտեգրացիան: Միասին փորձել ենք հասկանալ՝ ինչ դժվարություններ ու մարտահրավերներ են սպասում նոր միջավայրում, ինչպես գտնել ընկերներ ու չմոռանալ մարզի մասին:

Գիշերվա կեսին, անտանելի գլխացավով ու սուրճի մի քանի բաժակով շրջապատված երիտասարդը վստահաբար քննության է պատրաստվում․ անխուսափելի փուլ յուրաքանչյուր ուսանողի համար։ Այս էպիզոդում նախկին ուսանող Աննա Հովհաննիսյանի հետ փորձել ենք թեթևացնել քննական շրջանը, օգտակար հնարքներ առաջարկել և սովորել քննություններին մի քիչ հանգիստ նայել։

Ժամանակի հետ հասկանում ենք, որ հարաբերությունները ոչ միայն ռոմանտիկ պահերն են, այլև ամենօրյա աշխատանքն ու ներդրումը ապագայի մեջ։ Այս էպիզոդում հոգեթերապևտ Նանա Փամբուխչյանի հետ անկեղծորեն խոսել ենք մեր սպասումների, վեճերի և սիրո մասին։

Ոչ ոք չի արթնանում առավոտյան՝ պատրաստ ամբողջ օրը ուտել բրոկոլի ու գնալ վազելու։ Երբեմն ուզում ես պարզապես հանգստանալ, ու դա նորմալ է։ Այս էպիզոդում սննդաբան, մարզիչ Հովհաննես Բաբաջանյանի հետ խոսել ենք, թե իրականում ինչ է նշանակում ապրել առողջ և ինչպես փոքր քայլերով կարելի է մեծ փոփոխություններ բերել առօրյա կյանք։

Աշխատանք, դասեր, ընկերներ ու բազմաթիվ հետաքրքրություններ․ մի պահ թվում է՝ ամեն ինչ անցնում է մեր կողքով, և ոչինչ չենք հասցնում։Այս էպիզոդում Աննա Բաղդասարյանի հետ խոսել ենք ժամանակի կառավարման մասին՝ ինչպես հասկանալ, թե ինչն է իսկապես առաջնահերթ, ինչպես ստեղծել սովորություններ, որոնք կօգնեն ժամանակը արդյունավետ օգտագործել։

Երբեմն թվում է, թե ինքնավստահ մարդիկ ուղղակի ծնվել են այդպիսին։ Բայց իրականում ինքնագնահատականը ձևավորվում է տարիների ընթացքում՝ մանկությունից, ուսուցչի մեկնաբանությունից, համեմատություններից։ Այս էպիզոդում հոգեվերլուծող Սոնա Հովակիմյանի հետ խոսել ենք, թե ինչու երբեմն չենք հավատում մեզ, և որն է առողջ ինքնագնահատականը:

Հեռավար աշխատանքը թվում է երազանք՝ տնից աշխատել զուգահեռ հասցնելով բոլոր կենցաղային գործերը։ Այս էպիզոդում Նարինե Առաքելյանի հետ խոսել ենք, թե ինչպես է փոխվել մեր աշխատանքի ռիթմը, ինչ դժվարություններ ու ազատություններ է բերում հեռավար ձևաչափը, և ինչպես գտնել հավասարակշռություն տան ու աշխատանքի միջև։

Սեռական ոտնձգությունները հաճախ չեն սկսվում մեծ բաներից․ մի «կատակ», անցանկալի հայացք, հաղորդագրություն կամ հպում։ Բայց դրանց հետևում իրական խնդիր կա, որի մասին լռել չի կարելի: Այս էպիզոդում Սեռական բռնության ճգմաժամային կենտրոնի նախագահ Տաթևիկ Աղաբեկյանի հետ խոսել ենք, թե ինչ է սեռական ոտնձգությունը, ինչու են շատերը լռում, ու ինչպես կարելի է ստեղծել միջավայր, որտեղ մարդիկ կարող են իրենց պաշտպանված զգալ։

Անձի բրենդինգը միայն ինստագրամյան էջը չէ, դա այն պատմությունն է, որը պատմում ես քո մասին՝ ո՞վ ես, ինչի՞ն ես հավատում ու ինչո՞ վ ես ուզում հիշվել։Այս էպիզոդում մարքեթինգի փորձագետ Մարիաննա Քաբաբյանի հետ քննարկել ենք՝ ինչ է անձնական բրենդը, ինչպես կառուցել այն առանց հուսահատվելու ու ինչու է կարևոր մնալ իրական ու հետևողական։

Երբ հարաբերություններն ավարտվում են, թվում է՝ ամեն ինչի ավարտն է եկել։ Բայց ժամանակի հետ հասկանում ենք՝ հենց այդ ցավից է ծնվում ուժը, նոր բացահայտումները ու ինքներս մեզ գտնելու հնարավորությունը։Այս էպիզոդում Վեգա Անդրիասյանի հետ խոսել ենք բաժանումների մասին․ ինչու են դրանք ցավեցնում, ինչպես հաղթահարել ու ինչպես սովորել առաջ շարժվել՝ առանց մոռանալու։

Բիզնես սկսելն ու վարելը միայն հաջողության պատմությունները չեն․ կան վախեր, ռիսկեր, ձախողումներ ու անընդհատ կրկնվող փորձեր։ Այս էպիզոդում բիզնես խորհրդատու Ասյա Այվազյանի հետ քննարկել ենք, թե ինչ է պետք սկսելու համար, ինչ սխալներ ենք հաճախ կրկնում ու ինչքան կարևոր է փորձելը:

«Բարև գեղեցկուհուց» մինչև թինդերյան իրականություն․ օնլայն ծանոթությունների աշխարհը լի է կարծրատիպերով ու վախերով։ Ինչքա՜ն կարևոր է դուրս գալ էկրանից ու իրականում հանդիպել, տեսնել՝ կա՞ քիմիա, թե՞ ոչ։Այս էպիզոդում Նոնա Անդրեասյանի հետ խոսել ենք առաջին նամակների, կապեր ստեղծելու ու հետաքրքիր փորձառությունների մասին։

Սեպտեմբերը միշտ մի քիչ վախեցնում է․ նոր դեմքեր, նոր դասախոսներ, նոր կանոններ։ Ինչպե՞ս հաղթահարել առաջին օրերի լարվածությունը, ի՞նչ անել, որ քեզ ընդունեն, ու ինչպե՞ս չկորցնել քեզ նոր միջավայրում։Այս էպիզոդում մեզ օգնել է հոգեթերապևտ Նանա Փամբուխչյանը:

Կրիպտոաշխարհը մի կողմից ազատություն ու նոր հնարավորություններ է խոստանում, մյուս կողմից՝ մեծ ռիսկեր ու կասկածներ։ Այս էպիզոդում BitcoinArmenia կազմակերպության հիմնադիր Էդուարդ Ավետիսյանի հետ փորձել ենք պարզ լեզվով հասկանալ՝ ինչ է կրիպտոն, ինչպես է այն աշխատում, ու արժե արդյոք երիտասարդներին մտնել այդ աշխարհ։

Ոչ ֆորմալ կրթությունը ընտրություն է, որը բացահայտում է բոլորովին նոր աշխարհ՝ կամավորություն, դասընթացներ ու փորձառություններ։ Այս էպիզոդում EduHub երիտասարդական կազմակերպության հիմնադիր Գևորգ Հարությունյանի հետ խոսել ենք, թե ինչ հնարավորություններ կան Հայաստանում ոչ ֆորմալ կրթության համար, ինչպես գտնել բալանսը և միշտ կրթվել։

Աշխատում ես, սովորում, օգնում ուրիշներին, բայց օրերից մի օր ուժերդ չեն հերիքում։ Ու չես էլ հասկանում՝ ինչ եղավ։ Այս էպիզոդում հոգեբույժ, հոգեթերապևտ Տաթև Խաչատրյանը բացատրել է` ինչ է հուզական այրումն, ու ինչպես խուսափել դրանից:

Կիբերանվտանգությունը տեխնոլոգիական թեմա է, բայց իր հետևանքները շատ անձնական կարող են լինել։ Մեդիափորձագետ, Կիբերհաբի համահիմնադիր Արթուր Պապյանի հետ խոսել ենք՝ ինչ վտանգների առաջ ենք կանգնում առցանց միջավայրում, որոնք են մեր անձնական տվյալները ու ամենակարևորը՝ ինչպես կարող ենք մեզ պաշտպանել առանց խուճապի։

Գիտությունը լսարաններում փակված չէ․ էպիզոդ մեր առօրյայի ամենաուժեղ, բայց երբեմն անտեսված գործիքի մասին: Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Լուսինե Աբգարյանի հետ քննարկել ենք` ինչու է գիտությունը կարևոր, ինչ խոչընդոտների են բախվում երիտասարդ գիտնականները Հայաստանում, ու ինչպես կարելի է գիտության մեջ հաջողել։

Մայրաքաղաքում լինում են դեպքեր, երբ մենք մեզ զգում ենք դիտորդ, այլ ոչ մասնակից։ Երևանի քաղաքապետարանին կից երիտասարդական խորհրդի անդամ Նոննա Հովհանիսյանի հետ խոսել ենք, թե ինչպես կարող ենք դարձնել մեր ձայնը լսելի, քննարկել ենք Երևանի և երիտասարդների հարաբերությունները։

Ֆինանսական որոշումներ կայացնում ենք ամեն օր, հաճախ առանց բավարար տեղեկության կամ հույզերին տրվելով։ Այս էպիզոդում ֆինանսական կրթության փորձագետ Արաքս Մանուչարյանի հետ խոսել ենք՝ ինչի վրա ուշադրություն դարձնել ապառիկ վերցնելիս, երբ է հիպոտեկն իսկապես խելամիտ տարբերակ, ու ինչ սխալներից է պետք խուսափել։

Երբ խաղը դառնում է ամենօրյա սովորություն, արդեն դժվար է հասկանալ՝ սա զվարճա՞նք է, թե կախվածություն։Այս էպիզոդում հոգեբան, հոգեթերապևտ Արման Բեգոյանի հետ փորձում ենք հասկանալ՝ ինչից է սկսվում խաղամոլությունը, ինչ է կատարվում մարդու օրգանիզմում և ինչպես արձագանքել խնդրին:

Հաճախ զգում ենք, որ ինչ-որ բան այն չէ, սակայն ժամանակ կամ ռեսուրս չենք գտնում դրանով զբաղվելու համար։ Երբեմն էլ փորձում ենք ինքներս մեզ բուժել՝ համեմատելով համացանցում կարդացած դեպքերի հետ։ Իսկ իրականում… երբեմն ուղղակի վատ ենք մեզ զգում ու վերջ։Այս էպիզոդում հոգեբան, հոգեթերապևտ Մերի Ախոյանի հետ խոսել ենք իմ ու քո հոգեկան առողջության մասին՝ առանց ճնշման ու պարտադրանքի։

Որտե՞ղ է անձնականի և աշխատանքայինի սահմանը, ո՞վ է համարվում «լավ» աշխատակից, և ինչպե՞ս արժանանալ հավելավճարի:Այս էպիզոդում ՄՌԿ մասնագետ Աննա Հարությունյանի հետ խոսում ենք Հայաստանում աշխատանքային մշակույթի, թիմում առողջ մթնոլորտի և պատասխանատվության մասին։

Քաղցա՞ծ ես, թե՞ ուղղակի տխուր: Երբեմն ուտում ենք ոչ թե որովհետև քաղցած ենք, այլ որովհետև հոգնած ենք, տխուր կամ պարզապես մենակ։ Այս էպիզոդը առողջ և անառողջ սննդային վարքագծի, չաշխատող դիետաների ու նախընտրությունների մասին է: Էնդոկրինոլոգ-դիետոլոգ Անուշ Միրզոյանի հետ քննարկել ենք հենց քո պատմությունն ու խնդիրը:

Այս էպիզոդում խոսում ենք՝ ինչ է գենդերային հավասարությունն իրականում, ինչ կարծրատիպեր են դեռ ազդում մեզ վրա, ու ինչպես կարող ենք ձևավորել միջավայր, որտեղ հնարավորությունը պայմանավորված չէ գենդերով։Այս հարցում մեզ օգնում է ֆենինիստ-ակտիվիստ Արմի Մկրտչյանը:

Ծնող լինելու մասին դասագիրք չկա, բայց քննություն հանձնում են ամեն օր: Ինչպե՞ս դառնալ լավ ծնող, երբ բոլորը տալիս են իրարամերժ խորհուրդներ: Այս էպիզոդում երիտասարդ հայրիկ Գրիգոր Հարությունյանի հետ խոսում ենք ծնող լինելու իրականության, ընտրությունների, սխալների ու սիրո մասին։

Ֆինանսական կրթությունը պարզապես գումարը ճիշտ հաշվելու հմտությունը չէ, այլ կարողություն՝ կայացնելու խելացի որոշումներ, կառավարելու բյուջեն և ունենալու կայուն ու անկախ ապագա։ Ֆինանսական կրթության փորձագետ Արաքս Մանուչարյանի հետ անդրադարձել ենք ֆին․ գրագիտությանը առանց ձանձրալի դասերի․ ինչպե՞ս վերահսկել ծախսերը, խնայել հանուն երազանքի և ներդնել ճիշտ պահին։

Մանկական տրավմաները չեն մոռացվում, դրանք ձևափոխվում են վախերի, անվստահության ու երբեմն էլ՝ բարկության։ Ինքներս մեզ ավելի լավ հասկանալու և ճանաչելու համար անհրաժեշտ է դրանց հետ հաշտ ապրել։Այս էպիզոդում ընտանիքի և ճգնաժամային հոգեբան, գեշտալտ թերապևտ Դիանա Սուքիասյանի հետ փորձում ենք հասկանալ՝ ինչից են ստեղծվում հոգեբանական տրավմաները, ու ինչպես կարելի է ապրել առանց դրանք մերժելու։

Երբ «գերազանց» լինելը դառնում է հոգնեցնող սովորություն, մտածում ես` արդյո՞ք իրականում պետք է ամեն ինչում անթերի լինել։ Որտեղի՞ց է սկսվում գերազանցիկի համախտանիշը ու ինչպե՞ս է խլում ներքին խաղաղությունը։ Այս էպիզոդի հյուրը հոգեբան, հոգեվերլուծող Սոնա Հովակիմյանն է:

Գիտե՞ս՝ եթե դասախոսը 15 րոպե ուշանում է, չես կարող տուն գնալ։ Ուսանողի կյանքը միայն քննական սթրեսը չէ։ Մեր իրավունքների ու պարտականությունների մասին զրուցել ենք ՈՒԽ նախկին քարտուղար Ալբերտ Ավետիսյանի հետ։

Երբ կատակը վիրավորում է.․․Ինչի՞ց է սկսվում ծաղրանքը, ինչո՞վ է տարբերվում այն բուլլինգից և ինչպե՞ս պաշտպանվել։ Կյանքի տարբեր փուլերում հանդիպող այս խնդրի մասին զրուցել ենք հոգեբան Անի Ապիտոնյանի հետ:

Հոգեբանական բռնությունը անտեսանելի է, բայց դրա հետևանքները շատ իրական են։ Որտե՞ղ է սկսվում մանիպուլյացիան, ինչու՞ են մարդիկ կախված միմյանցից, և ե՞րբ ենք հատում թույլատրելիի սահմանը. քննարկել ենք մեդիահոգեբան Սաթեն Գրիգորյանի հետ: