Жарым кашык музыка - Азаттык үналгысы

Малик Аликеев ырдаган сөзү Сооронбай Жусуевдин, обону Кожоакмат Абдыралиевдин "Өмүр жөнүндө ой толгоо" аттуу ыры

Назарыңыздарда “Азаттык” үналгысынын “Жан дүйнө” рубрикасы. Бүгүн аталган радио берүүдөн өткөн кылымдын 90-жылдары популярдуу болуп турган “Биз” эстрадалык тобунун ырчысы Бактияр Токторов менен маекти угасыздар. Баарлашууну кабарчыбыз Зайырбек Ажыматов уюштурду.

Быйыл залкар дирижер, улуу композитор, кыргыз классикалык музыкасынын тарыхындагы корифейлердин бири Калый Молдобасановдун 90 жылдыгы белгиленип жатат.

“Жан дүйнө” радио берүүсүнүн бул жолу чыгарылышында Кыргыз эл артисти, кыргыз үнүн дүйнүгө таанытып жүргөн ырчы Бакыт Шатеновдун чыгармачылыгы тууралуу кеп болот. Радио рубриканын бул жолку чыгарылышын кабарчыбыз Зайырбек Ажыматов сунуштайт.

Бул жолу Эл артисти, дирижер, "Камбаркан" этнографиялык-фольклордук ансамблинин жетекчиси Рысбек Жумакуновдун чыгармачылыгы тууралуу угасыздар. Жумакунов угармандарга кыргыз классиктеринин бир нече чыгармаларын жогорку көркөмдүктө оркестрлештирген адискөй музыкант катары белгилүү.

Дүйнө жылдыздарынын концертин уюштуруп жүргөн "Gamma media group" компаниясынын жетекчиси Ислам Сатаров менен маек.

Кыргыз Эл артисти, белгилүү опера ырчысы, "таң булбулу" деп таанылган ырчы Эсенбүбү Нурманбетова 62 жашында бул дүйнөдөн өттү.

Бирок 60 жылдан кийин Шостаковичтин кол жазмаларынын ичинен кокусунан табылган бул чыгармага нидерландиялык музыканттар “Экинчи вальс” деп ат коюп, оркестрге салгандан кийин чыгарма ушул ат менен бүт дүйнөгө тарап кетти.

Чынында эле Эндрю Ллойд Уэббер батыштын музыкалык дүйнөсүндөгү бештен белгилүү ысым, тирүү классик, музыкадагы гигант.

Комузчу Руслан Жумабаев залкарлардын классикалык күүлөрүн чертүү менен катар комуз музыкасын жаңы мазмун, жаңы ыргактар менен байыткан ондогон күүлөрдү чыгарган.

Виолончель менен скрипканын бир тууганы альт

Демейде бул же тигил инсандын өмүр баянын, жасаган иштерин эскерип отуруп анын тарыхтагы орду тууралуу ой жүгүртөбүз. Бирок тарыхта калыштын миң бир эки жолу, түрлүү оош-кыйыштары болот эмеспи.

Кэролайн Куо Тайвандагы өкмөттүк эмес "Тайпей Жибек Жолу" борборунун көркөм өнөр боюнча жетекчиси. Кэролайн айым бул уюмдун Борбор Азия элдеринин салттуу музыкасын жайылтуу максаты жана Кыргыз эл артисти Саламат Садыкованын чыгармачылыгы жөнүндө ой бөлүшөт.

“Балама”, “Койчунун ыры”, “Күн чыгышым”, “Ак куулар сени сагынаар” өңдүү обондуу ырлар аркылуу кыргыз үнүн алыска тааныткан, Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген артисти Гүлмайрам Момушева быйыл жетимишке чыгат.

"Тарых жана тагдыр" түрмөгүнүн бүгүнкү уктуруусунда бүт дүйнөгө, анын ичинде Кыргызстанда да кеңири белгилүү музыкалык чыгарма -- Михаил Огинскийдин "Полонези" тууралуу сөз болот.

Урматтуу угарман, эми сөз кезегин "Тарых жана тагдыр" түрмөгүнө берсек. Бул жолку уктурууда азыркы учурдун эң эле атактуу опера ырчысы, "Италия операсынын примадоннасы" деген атакка ээ болгон Чечилия Бартоли тууралуу сөз кылмакчыбыз. Уктурууну профессор Осмонакун Ибраимов обого алып чыкты.

Жүрөккө от койгон ырчы айымдар (2-бөлүк)

Иоганн Себастян Бах. Бөлүшүңүз Пикирлерди көрүңүз Принтер Иоганн Себастян Бах дүйнөдө музыканын атасы деп таанылган. Немис акыны Иоганн Гёте Бахтын музыкасынан жараткандын жышаанасын көргөн. Деген менен улуу композитордун ысымы жарым кылымдан ашык унутулган да мезгил болгон.

XVIII жана XIX кылымдардын тогоолунда жашаган Луиджи Керубининин чыгармачылык мурасы кимге таандык экенин Италия менен Франция бүгүн да талашып жүрөт.

2016-жылы заманбап казак адабиятынын классиги Муктар Магауиндин “Чыңгыз хан” эпопеясынын акыркы (төртүнчү) тому жарык көрдү. Карыя жазуучу өзү “Чыңгыз ханды” даректүү икая же баян деп атайт.

Талантуу ырчы, алып баруучу Анарбек Сардарбеков "Азаттыкта" мейманда. Ырчынын чыгармачылык жылдызы 80-жылдары жанган, ырлары ушу күнгө чейин эл оозунан түшпөй ырдалып келет. Ырчы соңку кезде шансон тибиндеги ырларга кайрылып жүрөт.

Бул изилдөөгө 2002-жылы Stylist музыкалык интернет басылмага чыккан макала негиз болду. Америкалык музыка таануучу Марк Хамфри ал макалада кыргыз ырчысы Саламат Садыкованы дүйнөдө белгилүү ырчы айымдар менен бир катарга коёт.

Үркөр жылдыздай залкар ырчы айымдар

Бишкектеги №13 гимназия мектебинин "Санат" комузчулар ансамбли Сочиде өткөн конкурс-фестивалда баш байгени жеңип алышты. Конкурстун жыйынтыгында ар кандай номинацияда алдыңкы болгон жаш комузчулар тобу эми Санкт-Петербург шаарында өтө турган фестивалга катышууга чакыруу алды.

Эдит Пиаф - томаяк жашоодон музыка дүйнөсүнө кирип, Франциянын улуттук ырчысы деген атакка жеткен даңазалуу аял. Бүгүн да Эдит Пиаф өлбөс кылган ырлар таанымал өнөрпоздордун репертуарларынан түшпөй жүрөт.

Экинчи дүйнөлүк согушка Кыргызстандын ошол кездеги калкынын ар бир алтынчы адамы катышып, 73 жоокер Советтер Союзунун Баатыры наамын алган. Андан тышкары 150 миң адам согушта, 979 адам тылда көрсөткөн эрдиги үчүн эң жогорку мамлекеттик сыйлыктарга татыган. Бирок кыргызстандыктардын согушка катышы менен салымы терең изилденбей, маалыматтар ар кандай иргелүүдө. Буга эмне себеп? Согушка кыргызстандыктардын салымы боюнча кандай ак тактар бар? Эмне үчүн айрым өлкөлөрдө Панфиловдун дивизиясын өзүнө ыйгаруу аракети жүрүп жатат? “Азаттык” радиосу кезектеги “Арай көз чарай” талкуусунда мына ушул маселеге сереп салды. Талкууга саясат талдоочу, окумуштуу Эмил Каниметов, тарыхчы окумуштуулар Салмоорбек Дыйканов жана Нарынбек Алымкулов катышты.

Сальваторе Адамо жетимиштин кырынан эбак ашса жүрөгү эч качан картайбаган, жаш кезинде тапкан музыкалык стилинен эч бир тайбаган кайталангыс ырчы.

Вальс! Бийлердин падышасы. Вальсты эргий бийлеп жаткан эркек-аялдардын көлдө жай калкып бараткан ак куудай көрктүү турпаты жана музыка жараткан ажайып маанай көрүп турган адамды аруу кыялдын дүйнөсүнө алып учат.

Вальс. Бул бий балдарда, үйлөнүү тойлорунда, окуу жайды бүтүү кечелеринде, чоң майрамдарда сөзүз бийленет. Вальс бийлеген адамдар ошо кезде сулуулуктун, грациянын символуна айланып, карап тургандарды суктандырат, толкундатат. Эмесе Амирбек Азам уулу даярдаган Вальс уланууда деген музыкалык берүүнү сунуш этебиз.

Атактуу комузчу жана ырчы Атай Огомбаев "Маш ботой" күүсүн демейде элдин көңүлүн ачып, комузда кол ойното черткендин үлгүсү катары карачу экен.

Европанын алдыңкы театрларында дүйнөлүк операларды аткарган опера ырчысы тенор Жеңишбек Ысманов өткөн жумада Лучианно Павароттиге арналган PAVAROTTI D’ORO сыйлыгына татыды.

“Жан дүйнө” радио берүүбүздөн отуз жашка чыга элегинде бул дүйнө менен коштошуп кеткен маркум обончу Калмурат Рыскуловдун чыгармачылыгы тууралуу угасыздар. Азыр анын "Оо, анда көктөм эле", "Болоюн сенин Боогачың", "Адамдарга кайрылуу" "Аян", "Булутум", "Издеп келем", "Күтүү", "Өмүр", "Ата журт" сыяктуу бир нече обондуу ырлары ырдалып келет.

Ырчы Нурлан Тиллебаев 16-октябрдан 17сине оогон түнү көз жумганы тууралуу жакындары кабарлашты. Ал төрт жылдан бери сыркоолоп, ден соолугу менен алпурушуп келе жаткан. Жайында Тилебаевдин күйөрмандары, Кыргызстандагы шоу-бизнестин өкүлдөрү ооруп жаткан ырчыга жардам берүү үчүн социалдык тармактарда “1000 сом” акциясын уюштурган. Нурлан Тилебаев өткөн кылымдын 90-жылдары кыргыз сахнасына гитаранын коштоосунда ырдап чыгып, таанылган эле. Маек Тиллебаев ооруп жаткан кезде даярдалган.

“Жан дүйнө” рубрикасынан аткаруучу Аскат Мусабековдун чыгармачылыгы тууралуу угасыздар. Ырчы баарлашууда “Азаттыкка” жан дүйнөсүн түйшөлткөн ойлору, аткарган чыгармаларын кантип тандай турганы, келечек максаты жана үй-бүлөсү тууралуу бөлүштү.

Аскердик марш деген нерсе биздин турмуштагы жаңы нерсе. Илгерки жоокерчилик замандарда тегеректеги элди керней-сурнай менен ойготуп, чабармандарга ат чаптырып, элди чогултушчу экен. “Манаста” эпосунда “Керней-сурнай бапылдап, добулбасы дүпүлдөп…” дегендей сөздөр кездешет.

Демейде Людвиг ван Бетховен дегенде анын атактуу “Ай сонатасын” же “Элизага арноо” деген фортепиано үчүн жазылган керемет кооз музыкасын эстейбиз. Бул фортепиано үчүн жазылган чакан пьеса азыр ар бир чөнтөк телефондо шыңгырак катары жүрөт.

“Америкалык гений”, “дүйнө маданиятына таасир эткен музыкант”, “жаз музыкасынын атасы”, “жаз мырза” … Ушул жана ушул сыяктуу салыштыруулар жана мактоолор улуу музыкант, батыш маданиятынын эң эле таанымал өкүлдөрүнүн бири Луи Армстронг туурасында айтылган мактоолор. Мактоо эмес, анын зор талантына берилген татыктуу баалар.