Эркиндик

“Азаттыктын” казак кызматы Дубайдан кыймылсыз мүлк алган ар кандай мамлекеттик кызматта иштеген же мурда иштеп кеткен 1550 казакстандык тууралуу алты бөлүмдөн турган “Дубайдагы Казакстан” деп аталган журналисттик иликтөөсүн жарыялады. Биз аталган иликтөөнүн автору Манас Кайыртай уулун кепке тарттык.

Кыргызстандын 7 миллиондон ашуун калкынын 1 миллиондон көбү миграцияда жүрөт. Чет жакка чыгып кеткен мигранттардын 53% аялдар. "Азаттык" чет жерде иштеген үч аялдын иши, көрүнбөгөн түйшүгү, тагдыры тууралуу баяндайт. Алардын бири Динара Мадиярова.

“ПолитКлиника” басылмасынын негиздөөчүсү, журналист Дилбар Алимова Кыргызстандагы сөз эркиндигинин абалы жана бийликтин медиага басымынын күчөп баратканы тууралуу ой бөлүштү. Ал медианын милдети жана жоопкерчилиги тууралуу да айтып, журналисттик иликтөөлөргө байланыштуу соңку жагдайларга токтолду.

Кыргызстандын эгемендүүлүгү жарыяланган 1991-жылдын 31-августу кыргызстандыктар үчүн катардагы эле күн болчу. Күнүмдүк иши менен алек кыргызстандыктар эгемендүүлүк күн жөнүндө кабарды ар кандай шартта угушту. Айрымдары кандайдыр бир жаңылануунун, өзгөрүүнүн эпкинин сезсе, айрымдар бейкапар эле.

Бийчи Атай Өмүрзаков Фейсбуктагы баракчасына Даниядагы өнөктөшү Кыргызстан Украинадагы кырдаалда Орусияны колдойт деп буга чейин түзүлгөн келишимди үзгөнүн билдирди. Өмүрзаков мындай билдирүүнү социалдык тармактардагы баракчаларына жазды. Бул кырдаал боюнча бийчи «Азаттыкка» маек курду.

Карапайым кыргызстандыктар 30 жыл ичинде кандай өзгөрүүлөрдү сезди? “Азаттыктын” аймактагы кабарчылары жер-жерлердеги элдин пикирин сурады.

Диний чөйрөдөгү мамлекеттик саясаттын концепциясы 2014-жылы 6 жылга делип кабыл алынган.Концепциянын негизги максат, милдети кандай болчу? Ал канчалык деңгээлде ишке ашты? Эми жаңы иштелип чыккан концепция эскисинен эмнеси менен айырмаланат? “Биз жана дин” түрмөгүндө эксперт Канатбек Мурзахалилов Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиянын бөлүм башчысы Гүлназ Исаеваны кепке тартты.

АКШнын салттуу өнөктөштөрү Жо Байденге чоң үмүт артып, анын келиши менен ортодогу мамилелердин оң жакка өзгөрөрүнө ишенишет. Мындай пикири менен Кыргызстандын Вашингтондогу мурдагы элчиси Кадыр Токтогулов бөлүштү. Анын пикиринде, жаңы администрация адам укуктары маселелерине көбүрөк көңүл бурат.

Кыргызстанда өткөн президенттик шайлоодо айрым талапкерлер өзүнүн диндар экенин көрсөтүүгө аракет кылып, теледебаттарда диний көз караштагы чакырык таштоого үлгүрдү. Кийинки жылдары буга чейинки шайлоо жараяндарында да талапкерлер динди колдонгон бир нече факты байкалган. Талапкердин жарандарга диний ишенимин таңуулашы, элге ушул жол менен таасир этүү аракети кыргыз мыйзамдарына дал келеби? Бул жагдай мамлекеттик башкарууда кандай оош-кыйыштарды жаратат?

Тарых илимдеринин кандидаты Абдумиталип Мурзакметов бир канча жылдан бери кыргыздын уят жана сөгүнгөн сөздөрүн топтоп, талдап жүрөт. Илимпоз уят сөздөр да тилдин байлыгы деп эсепейт. Ал "Ачык Time" подкастында кызыктуу маалыматтарды айтып берди.

Эмне үчүн аялдардын таламын талашып, зомбулукка каршы турган эркек активисттер аз? “Аялзат” подкастында журналист Санжар Эралиев менен укук коргоочу Эржан Сулайман ушул маселени талдашат. Подкаст «Айкын багыт» коомдук фондунун «Коопсуз үй» маалымат өнөктүгүнүн алкагында USAIDдин «Жигердүү жарандар» долбоорунун колдоосунда даярдалды. Мазмунуна “Айкын багыт” коомдук фонду жана “Азаттык” жооптуу. Талкуунун өзөгү АКШ өкмөтүнүн, USAID жана FHI 360 уюмдарынын турумун билгизбейт.

«Азыркы кыргызстандык» подкастынын бул жолку каарманы ырчы, маданияттын мыкты кызматкери Султан Садыралиев. Ал чыгармачылык, Кыргызстандагы соңку окуялар жана келечекке карата үмүттөрү тууралуу ой бөлүштү.

Азиза Абдирасулова укук коргоочу болгонго чейин татаал тагдырды башынан өткөргөн. Ал Майлуу-Суудагы оор күндөр, тирилик үчүн таштандыдан темир-тезек издеген учурлары, айласыздан Бишкекке келип “Ош базарында” тамак саткан кездери, гезитке макала жазып жүрүп жарандык активисттер менен таанышканы, эки күнгө камалганы, соттолгону тууралуу сыр бөлүштү. Ошондой эле азыркы жашоосу, укук коргоочулук ишмердиги, өзү түптөгөн “Кылым шамы” уюмунун жетекчилигинен кеткенин айтып берди.

Азыркы кыргызстандык ким? Бир канча тил, технологияны билген кыз-жигитпи? Жакшы жашоо издеп кеткен мигрантпы? Өз мекени үчүн кайдыгер эмес замандашпы? "Азыркы кыргызстандык" подкастынын алгачкы каарманы алып баруучу Урмат Борченов.

Кыргызстандагы дин жана ишеним эркиндигине арналган бул подкаст көз карандысыз изилдөөчү Элмурат Аширалиевдин “Киши” подкаст долбоорунун экинчи сезону. Бул чыгарылышта автор эки кыргызстандыкты кепке тарткан. Алардын бири Нурбек ислам динин терең түшүнүп жашоого Саид Нурси аттуу ойчулдун китептери жардам бергени жөнүндө баяндайт. Экинчиси Эрмамат бир мусулман катары бул жашоодогу максатына токтолот.

Президент Сооронбай Жээнбеков мамлекет башчыга айтылган сындардан “өзүн коргоого муктаж эмес” экендигин билдирди.

Кыргызстандын президенти «Маалыматты манипуляциялоо жөнүндө» мыйзамга каршы пикирин билдирип, долбоорду кайра даярдоону өкмөткө тапшырды.

«Акнет» ишканасынын акционерлеринин ортосундагы чыр дагы деле уланууда. Компаниянын негиздөөчүлөрүнүн бири Кубан Ажимудиновдун тарапташтары «Акнет» рейдердик басып алууга кабылганын айтып, «күч органдары кысым көрсөтүп жатат» деп арызданышты.

Уланбек Эгизбаев атындагы “Журналисттик иликтөөлөр” фондунун төрагасы Айбек Турдалиевди маркум журналист тирүү кезинде жасаган иликтөөлөрүндөгү фактыларга укук коргоо органдарынын реакциясы, коррупцияга каршы күрөштүн жүрүшүнө токтолду.

Жогорку Кеңештин төрагасы менен жооп топ депутаттар, өкмөт башчынын биринчи орун басары ж.б. саясатчылар Кара-Суудагы спорттук иш-чарага көчүп барышы кызыл чеке талкууну жаратууда.

Якутиядагы кыргыз диаспорасынын жетекчиси Жазбек Бекболиев кыргызстандык үч жаран кириптер болгон окуянын жалпы эле мигранттарга тийген кесепети тууралуу “Азаттык” менен болгон маегинде айтып берди.

Кыргызстандын туңгуч президенти Аскар Акаев коңшу өлкөнү 30 жыл башкарган Нурсултан Назарбаевди "эгемен Казакстандын түптөөчүсү" деп баалап, анын саясий мурасына токтолду.

Шотландиядагы Глазго университетинин Борбор Азия боюнча окумуштуусу, илимдин доктору Лука Анчески бийликтен кеткен Нурсултан Назарбаевдин саясий мурасына баа берет.

Kloop.kg сайтынын негиздөөчүсү Бектур Искендер 8-мартта жүрүштө ЛГБТ өкүлдөрү өз укугун коргоо үчүн чыкканын белгилеп, аларга карата терс реакция жасап жаткандарды, анын ичинде депутаттарды гомофобиялык көз караштардан арылууга чакырды.

Кыргызстандагы бир нече уюмдар өлкөнүн коомдук-саясий турмушуна байланыштуу маселелерди референдум аркылуу чечүүнү демилгелеп жатышат.

Биринчи "Ысык-Көл шеринесинин" айтылбаган жактары

Жогорку Кеӊештин тиешелүү комитети “Шанхай Кызматташтык Уюмунун экстремизмге каршы аракеттенүү боюнча конвенциясын ратификациялоо жөнүндө” мыйзам долбоорун жактырды.