PODCAST · society
Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo
by Walnes Metayer
Podcast kote nou pran tan pou n gade sa ki dèyè reyalite Ayiti ap viv chak jou yo. Olye n rete sou tit nouvèl yo oswa reyaksyon emosyonèl, nou chèche konprann sistèm ekonomik, sosyal, ak politik ki fòme lavi nou. Nan podcast sa a, nou pale klè sou ekonomi, vyolans, edikasyon, travay, leta, ak devlopman — pa pou jistifye pwoblèm yo, men pou konprann poukisa yo egziste ak ki solisyon ki mache vre. Nou melanje refleksyon, rechèch, ak egzanp ki soti nan lòt peyi, pandan n ap toujou retounen sou reyalite Ayiti.
Episodes
-
Epizod 44: Analiz Byen Inivèsèl Vs Byen Majorite a
Nan epizòd sa a, mwen diskite sou dinamik ki montre kijanmajorite etnik la jwe yon wòl kont oswa sipòte minorite pèp nan yon peyi. Diferans ki genyen ant ede majorite a ak ede tout moun egalman. Lè tan an bon epi resous yo anpil, sosyete yo gen plis chans pou trete tout moun, mem moun ki pa pèp...
-
Episode 43: Why Survival Mode Feels So Normal
In this episode of Ann Pale Klè Dèyè Sistèm Yo, we look past the surface to explore how generational trauma and chronicinstability have pushed Haitian society into a collective state of "survival mode." Using powerful parallels from Fortune 500 companies and professional sports leagues, all of...
-
Epizod 42 Mefyans Enstitisyonèl ak Paralèl Politik/Sosyal
Nan epizòd sa a, mwen te pale sou yon eta kote moun nan yonmòd siviv ak yon chòk jenerasyonèl. Lè yon peyi ap fè eksperyans vyolans konstan, dezas natirèl, oswa povrete, moun yo antre nan "mòd siviv". Sa vle di sèvo yo toujou ap strese epi yo ka sèlman konsantre sou rete vivan jodi a, sa ki pa…
more -
Episode 41: Book Discussion "We Dream Together: Dominican Independence, Haiti, and the Struggle for Caribbean Freedom" by Anne Eller
This episode discuss the evolution of national development strategies from exclusion to constructive integration. Analyzing Anne Eller’s historical text We Dream Together, the dialogue first highlights how nineteenth-century Dominican elites weaponized anti-Haitian sentiment to focus on unity of...
-
Epizod 40: Diskisyon de liv "Nou reve ansanm: Endepandans Dominikèn, Ayiti, ak lit pou libète Karayib la" by Anne Eller
Podcast sa a eksplore evolisyon estrateji devlopman nasyonal yo soti nan esklizyon rive nan entegrasyon konstriktif. Nan analize tèks istorik Anne Eller a, We Dream Together (Nou reve ansanm), dyalòg la premye mete aksan sou kijan elit dominiken diznevyèm syèk la te itilize santiman anti-Ayisyen...
-
Episode 39: Introduction of the New Thursday 5pm English Segment
With exception to today’s release, “Ann Pale Klè Dèyè SistemYo” launched a new segment in English that is going to be release every Thursdays at 5pm. The Haitian language version is going to be release every Mondays at 5pm. This dual-stream weekly broadcast aims to bridge discussion…
more -
Epizod 38: De Kontra Ki Gen Nan Modèn Demokrasi
Nan epizod sa mw pale de on teyori sosyal kontra ki eksplike kijan moun bay konsantman yo ak gouvènman an lè yo abandone kèk libète an echanj pou pwoteksyon, lòd ak dwa. Deklarasyon Dwa Ekonomik la pwolonje lide sa a lè li diskite ke libète politik pa konplè san sekirite ekonomik. Ansanm, yo…
more -
Epizod 37: Pyèj Negativite Nouvèl De Ayiti
Podcast “Ann Pale Klè Dèyè Sistem Yo” sa a analize kijan yon anviwònman medya kote 95%–97% nouvèl yo negatif kapab kreye yon “pyèj negativite” ann Ayiti, sa ki febli konfyans envestisè yo ak konfyans piblik la. Li egzamine kijan sik negativite sa a kapab dekouraje patisipasyon nan nouvo inisyativ...
-
Epizod 36 - Kijan Ayiti Ka Jwen Sineki Avek Pèp
Nan epizod sa nou pale de Sinèji ki rive lè aksyon gwoup separe yo ansanm pwodui yon rezilta ki pi gran pase sòm efò endividyèl yo. Pou Ayiti, reyalize sa mande yon "pon konfyans" ant gouvènman an (enklizyon legal), moun nan lokalite a (patisipasyon sivik), ak dyaspora a (kapital la). Kounye a…
more -
Epizod 35: Visaj Sou Sistem Nan Ayiti
Nan “Ann Pale Kle: Deye Sistem Yo” epizòd 35, nou diskitekijan pwogrè Ayiti souvan bloke, non pa paske li manke volonte, men paske li manke tan. Pandan ke gwo pwojè enfrastrikti tankou Koridò Rezilyan yo ak devlopman iben nan Milot mande yon angajman 10 a 15 ane, manda mwayèn yon minis Ayisyen...
-
Epizod 34: Eske Ayiti Ka Chita Avek Gang Yo
Podcast sa a egzamine si, menm jan ak Kolonbi, Rwanda, Lafrik di Sid, Soudan di Sid, ak Repiblik Demokratik Kongo a, Ayiti ka etabli lapè ak gang yo atravè yon kad ki konbine akò sispann-dife, remèt zam anba sipèvizyon endepandan, lidè gang ak lòt move aktè politik ki dwe pase an jijman,...
-
Epizod 33: Debloke Peyi a
Nan epizòd sa a, host podcast la pataje eksperyans pèsonèl li te fè lè l te grandi an Ayiti pandan diktati Duvalier a t ap tonbe. Li eksplore tranzisyon fen ane 1980 yo pou l konprann kijan masak nan tan lontan yo te kreye blokaj politik jodi a. Pandan rechèch la deklanche laperèz pou siviv nan...
-
Epizod 32: Sik Enstabilite Ayiti a
Tèm politik ki repete an Ayiti yo sitou motive pa yon "sik enstabilite" ki anrasinen nan Konstitisyon 1987 la. Konstitisyon an te fèt pou anpeche yon lòt diktati, men li te kreye san li pa vle yon sistèm ki gen tandans bloke, sa ki retire pouvwa opozisyon fòmèl la epi ki alimante lòt fòm…
more -
Epizòd 31: Kisa Ki Kampe Chanjmen Nan Ayiti
Epizòd la diskite ke Konstitisyon Ayiti 1987 la te twò korije apre tonbe diktati a nan peyi a lè li te fragmante pouvwa egzekitif la, sa ki te pwodui yon blokaj kwonik nan sistèm gouvènman Ayiti a. Yon sistèm egzekitif doub mete Prezidan an kont yon Premye Minis, epi Prezidan an pa ka revoke…
more -
Epizod 30: Fantom Duvalier a: Poukisa Twomatize ap Bloke chanjman an Ayiti
Respire pwofondman epi retounen avèk nou nan mwa mas 1987 la. Imajine lè a nan Pòtoprens—chaje ak sant posiblite, men lou ak fantom ventnèf ane fènwa. Lonbray Duvalier a te toujou long, epi blesi diktati a te vivan, ap senyen, e fre. Nan epizòd Ann Pale Klè Dèyè Sistem Yo sa a, n ap retirekouch...
-
Epizod 29: Achitekti Estabilite ak Satisfaksyon: Evalye Lapè Pozitif ak Bonè Mondyal
Nan epizòd sa a, mwen pale sou de enstitisyon: Enstiti pou Ekonomi ak Lapè (IEP) ak Rezo Solisyon Devlopman Dirab (SDSN). Konprann enstitisyon sa yo ka mennen Ayisyen ann Ayiti ak nan dyaspora yo devlope pwogram ki vize mezi sa yo efektivman.Enstiti pou Ekonomi ak Lapè (IEP) pibliye Rapò sou Lapè...
-
Epizod 28 Ki Jan Fèb Nan Enstitisyonèl Èd Koripsyon
Nan Epizòd 28 la, nou analize kijan twou vid ki genyen nanKonstitisyon Ayiti a an 1987 ak amannman 2011/2012 yo te kreye diferan nivo feblès enstitisyon ki ankouraje koripsyon. Nou eksplore kijan divizyon egzekitif ant Prezidan an ak Premye Minis la (Atik 133, 155) ak yon Palman endisolub (Atik...
-
Epizod 27: Konprann Pilye Sistemik Koripsyon An
Nan epizòd sa a, nou pral diskite kijan koripsyon fonksyonetankou yon bouk ki ranfòse tèt li, sipòte pa twa "janm": enstitisyon fèb, kaptire elit, ak nòm sosyal. Enstitisyon fèb yo bay opòtinite a atravè move siveyans ak ba salè, pandan ke kaptire elit la kondwi sistèm nan pandan aktè pwisan yo...
-
Epizòd 26 Desen Konstitisyonèl Ayiti ak Uruguay a
Konstitisyon Ayiti an 1987 la fèt pou anpeche diktatiretounen lè li divize pouvwa a yon fason agresif. Li gaye otorite a ant de egzekitif, chanm lejislatif rival, eleksyon ki fèt youn apre lòt, kò elektoral endepandan, ak gouvènman lokal ki gen plizyè nivo. Sistèm nan bay priyorite a siveyans...
-
Epizod 25: Panse Sistèm ak Teyori: Konsepsyon vs Reyalite
Epizòd 25 la analize Konstitisyon Ayiti an 1987 la atravè uit ang: konsepsyon Konstitisyonèl 1987 la pi, pratik istorik, kontras konsepsyon-reyalite, estrikti konparatif, konpwomi, lojistik/pri, valè normatif, ak aplikasyon. Kad konstitisyonèl anbisye anti-diktati 1987 sa a—twa nivo lokal…
more -
Epizod 24: Leson Soti nan Peyi Uruguay sou Kontinite Pwojè
Nan epizòd sa a, nou diskite sou kòman Uruguay ak Ayiti sòti nan diktati brital e poukisa chemen yo te pran apre sa te diferan anpil. Nou konpare tranzisyon Uruguay soti nan yon rejim sivil-milite 12 ane tounen nan konstitisyon 1967 li a ak yon leta sosyal solid ki ankadre pa pati yo, ak mouvman...
-
Epizod 23 Konesans sou Konpòtman nan Chanjman Enstitisyonèl: Leson ki sòti nan Sikoloji Pratik
Nan podcast sa mw pale de devlopman Ayiti bloke pa yon konsantre sou i-frame (fikse endividyèl) olye sou s-frame (règ sistemik). Rezoud enfrastrikti ki poko fini mande pou devlopman nan sistèm kontinwite tankou Irigwe ak deplase pi lwen pase i-ankadreman an, kote nouvo lidè priyorite eritaj…
more -
Epizod 19 Òganizasyon Non Gouvènmantal (NGO)
Òganizasyon Non Gouvènmantal (ONG) yo se gwoup endepandan, san bi likratif, ki opere deyò kontwòl gouvènman an pou adrese pwoblèm sosyal ak imanitè. An Ayiti, patikilyèman apre epòk Duvalier a ak tranblemanntè devastatè an 2010 an, ONG yo te bay sekou ijans, swen sante ak edikasyon esansyèl lè…
more -
Epizod 22 Sistèm Kontinuite nan Gouvènans
Nan mitan enstabilite ki pèsistan an, Ayiti fèk enstale yon nouvo kabinè anba Premye Minis tranzisyon Alix Didier Fils-Aimé. Yon fwa estabilite a retabli, eleksyon k ap vini yo pral pote yon nouvo prezidan, yon nouvo premye minis, ak yon nouvo kabinè, sa ki istorikman mennen nan gwo chanjman...
-
Epizod 21 Ayiti Konpare ak Rwanda
Pandan epizòd sa a, nou pral diskite kijan Rwanda ak Ayiti te pran diferan chemen apre kriz nasyonal yo, jenosid Rwanda an 1994 ak fen rejim Duvalier a pou Ayiti. Nou te gade apwòch Rwanda a, ki te enplike refòm strik, dirije pa leta, ni ekonomik ni sosyal, ki te pote estabilite nan peyi a. Yon…
more -
Epizode 20 Òganizasyon Ki Pa Gouvènmantal
Òganizasyon Ki Pa Gouvènmantal (NGOs) ann Ayiti jwe yon wòl vital men konplèks. Yo bay sèvis esansyèl, swen sante, edikasyon, dlo ak sekou an ka dezas, souvan nan zòn kote gouvènman pa gen kapasite, pou sevi lavi epi soutni kominote yo. Men, sistèm èd la souvan pase sou enstitisyon ayisyèn yo, sa...
-
Epizod 18 Sistèm Gouvènman Semi-Prezidansyèl Pòtigal
Nan podcast sa a, nou te eksplore kijan estrikti konstitisyonèl Ayiti nan ane 1987 la, ak yon prezidan ki gen anpil pouvwa, yon premye minis depandan, ak yon palman bikameral ki gen fòs, kreye yon blokaj pèrsistan konpare ak yon sistèm semi-prezidansyèl jan Portugal genyen li. Lè nou itilize…
more -
Epizòd 17: Poukisa Gang Repwesyon Echwe San Refòm Sosyal
Nan podcast sa a, nou te diskite sou kijan konsepsyon diferan kondisyon nan kominote ki izole plis efikas pase senpleman kraze gang yo. Espesyalman nan katye kote sèvis gouvènman yo konplètman absan, operasyon strik san refòm sosyal rekree kondisyon gang yo, epi tou senpleman touye oswa mete manm...
-
Epizod 16 Defini Gang Yo Ak Lè Gouvènman an Pa Bay Pèp la Sèvis
Nan epizòd sa a nan Ann Pale Klè: Dèyè Sistem Yo, nou gadedèyè tit nouvèl yo pou egzamine achitekti krim òganize ak anviwònman ki soutni li. Nou kòmanse pa defini "gang" la pa kòm yon gwoup kriminèl sèlman, men kòm yon estrikti pouvwa paralèl ki parèt chak fwa leta ofisyèl la echwe pouparèt....
-
Epizod 15 Yon Apèl pou Opozisyon nan Ayiti
Nan epizòd sa a mwen te pale sou opozisyon an nan Ayiti. Mwen konprann poukisa nou kenbe konstitisyon 1987 la tankou yon bagay sakre, men defann Konstitisyon Ayiti pa ka fèt nan pri siviv nasyonal la. Laperèz pou yon gouvènman fò se valab — istwa nou egzije vijilans — men strikti pwosedi pa ka...
-
Epizod 14: Sik Enfliyans: Gwoup Ame ak Gouvènans nan peyi Ayiti
Nan epizòd sa a, mwen te diskite sou fason gouvènman Ayiti anvan 1915 te itilize yon Asanble Nasyonal bikameral ki souvan te an konfli ak pouvwa egzekitif la, sa ki te alimante enstabilite. Nan epòk sa a te gen milis "Cacos" ke elit yo te anboche pou pran pouvwa, sa ki te reflete yon modèl "eta...
-
Epizod 13 Refòm Konstitisyonèl
Nan epizòd 13, mwen te pale sou bloke estriktirèl Konstitisyon 1987 Ayiti a epi diskite sou de chemen ki gen ladan sistèm prezidansyèl konplè (san yon premye minis) ak yon refòm nan style Westminster (yon premye minis ak prezidan seremoni - ni pa eli pa pèp ayisyen an). Nou te idantifye ke modèl...
-
Epizod 12 Lè Pwoteksyon Kont Diktatè Vin Tounen Baryè pou Refòm
Atik 289 nan Konstitisyon 1987 la kreye modèl egzekitif doub Ayiti a—ki konbine yon Prezidan ak yon Premye Minis sòti nan majorite palmantè yo—ak yon Konsèy Elektoral Pwovizwa endepandan ki fèt pou anpeche kontwòl pa yon sèl pati.Pandan ke sa te desantralize pouvwa a pou bloke otoritaris, deseni...
-
S1 Epizòd 11 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo: Unity of Effort and Why We Need to Stop Asking for Change of Personnel
Nan Epizòd 11, mwen itilize eksperyans mwen nan lojistik ak MBA pou m analize echèk politik pèmanan Ayiti. Nou ap kouri nan direksyon nouvo eleksyon, men mwen fè agiman nou ap monte nan yon machin ki mache byen pou Ayiti. Mwen dekri 'Trèp Sena a'—yon erè matematik konstitisyonèl nan Atik 95 ki...
-
S01 Epizòd 10 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo: Westminster avek Ekonomi Konpòtman
Nan podcast sa a, mwen te pale sou kijan konprann ekonomi konpòtman ka ede yon peyi kreye sistèm ki mache ak konpòtman moun, pa kont li. Mwen itilize yon egzanp nan pwogram peyi Zend, ki te avèk siksè bati yon enfrastrikti senp ak enklizif: Aadhaar, yon ID dijital ki ede fè idantifikasyon…
more -
Epizòd 9 Ekonomi Konpòtman
Nan podcast "Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo" sa mw pale de kijan ekonomi konpòtman ede nou konprann poukisa anpil desizyon ekonomik nan peyi Ayiti fè sans nan kontèks pa nou an, menm lè yo parèt "irasyonal" pou moun k ap gade sa soti deyò. Pifò konsèy ekonomik sipoze ke moun santi yo an sekirite…
more -
S01E08 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo: Konstitisyon 1987 la Fas ak Sistèm Westminster la
Nan epizòd sa a, nou fè yon analiz teknik sou kòman nou ka rann sistèm gouvènman Ayisyen an pi senp. Nou konpare modèl Semi-Prezidansyèl Konstitisyon 1987 la ak lot presidential lot peyi nan kayib la avek sistèm Parlemantè Westminster la (jan sa fèt nan peyi Dominik oswa Trinidad au Barbados).…
more -
S01E07 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo - Westminster Government System
Nan podcast sa nou fè konvèsasyon de sistèm palmantè Westminster mem jan kòm yon Transfòmasyon Oganizasyonèl ki gen gwo pèfòmans, kote nou soti nan yon modèl "Silo" (tankou sa ki nan peyi Etazini ak Ayiti) pou pase nan yon kilti antrepriz "Entègre". Nou te egzamine kijan Fizyon Pouvwa yo—kote PDG…
more -
S01E06 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo - Presidential Council Mandates ends February 7
Podcast jodi a mete aksan sou yon diferans ki kritik anpil ant jan enstitisyon yo paralize an Ayiti ak "vitès lejislatif" nou wè nan nasyon karayib ki vwazen nou yo epi nan 10 peyi ki pi pasifik nan mond lan. Nan nwayo kriz sa a, nou jwenn sa yo rele "Erè nan Planifikasyon" (Planning Fallacy)…
more -
S01E05 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo - Close Look at the Presidential Council
Nan podcast sa nou antre nan konvèsasyon ki santre sou analize yon atik politik detay sou fòmasyon Konsèy Prezidansyèl Transitoryal Ayiti. Premyeman, mwen te rezime atik la ak detay kle sou reyalite yo, swiv ogmantasyon vyolans gang yo pandan absans Premye Minis Ariel Henry, wòl medyasyon…
more -
S01E04 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo - Sengapou
Nan podcast sa nou ezamè peyi Sengapou an kreyòl: Konvèsasyon nou an te baze sou jan Sengapou te soti nan yon ti zile ki te pòv anpil, san okenn resous natirèl, pou li tounen yon pisans ekonomik mondyal. Sekrè yo se paske yo te elimine tout dezòd politik anndan peyi a epi yo te "enjenieri" yon...
-
S01E03 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo - 1987 Haitian Constitution Forme Goveman Sistem
Konstitisyon Ayisyen 1987 la: 1. Objektif la se te Prevansyon, pa Efikasite: Konstitisyon 1987 la te fèt sitou pou anpeche yon lòt diktati. Li te reyisi fè sa lè li te separe pouvwa a ant twa branch (Egzekitif, Lejislatif, Jidisyè) epi li te kreye yon sistèm konplèks pou youn kontwole lòt (sistèm...
-
S01E02 - Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo - Pi Gwo Problem Nan Ayiti
Konvèsasyon sa a te baze sou jan estabilite politik entèn se poto mitan pou devlopman yon peyi, souvan pi enpòtan pase menas ki soti deyò. Nou te analize jan dezekilib anndan yon nasyon ka lakòz "paralizi politik," kote pwojè enpòtan yo bloke epi konfyans enstitisyonèl yo kraze, sa ki lakòz…
more -
S01EP1 Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo - Premye introduction de Podcast
Nou Pale de Unitary Unicameral avek Federal Bicameral. Ayiti se on Unitary Bicameral.
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
Podcast kote nou pran tan pou n gade sa ki dèyè reyalite Ayiti ap viv chak jou yo. Olye n rete sou tit nouvèl yo oswa reyaksyon emosyonèl, nou chèche konprann sistèm ekonomik, sosyal, ak politik ki fòme lavi nou. Nan podcast sa a, nou pale klè sou ekonomi, vyolans, edikasyon, travay, leta, ak devlopman — pa pou jistifye pwoblèm yo, men pou konprann poukisa yo egziste ak ki solisyon ki mache vre. Nou melanje refleksyon, rechèch, ak egzanp ki soti nan lòt peyi, pandan n ap toujou retounen sou reyalite Ayiti.
HOSTED BY
Walnes Metayer
Loading similar podcasts...
Frequently Asked Questions
How many episodes does Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo have?
Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo currently has 50 episodes available on PodParley. New episodes are automatically indexed when they're published to the podcast feed.
What is Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo about?
Podcast kote nou pran tan pou n gade sa ki dèyè reyalite Ayiti ap viv chak jou yo. Olye n rete sou tit nouvèl yo oswa reyaksyon emosyonèl, nou chèche konprann sistèm ekonomik, sosyal, ak politik ki fòme lavi nou. Nan podcast sa a, nou pale klè sou ekonomi, vyolans, edikasyon, travay, leta, ak...
How often does Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo release new episodes?
Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo has 50 episodes. Check the episode list to see recent publication dates and frequency.
Where can I listen to Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo?
You can listen to Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo on PodParley by clicking any episode. We provide an embedded audio player for direct listening, and you can also subscribe via your preferred podcast app using the RSS feed.
Who hosts Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo?
Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo is created and hosted by Walnes Metayer.
URL copied to clipboard!