ARTEFAKTY

Episodes

1. 13

   Dlaczego autor nie umarł? Kłopoty z interpretacją sztuki współczesnej

   W latach 60. XX wieku Roland Barthes ogłosił śmierć autora. Miało to oznaczać wycofanie się w cień postaci twórcy, otwarcie dzieła sztuki na wielość interpretacji. Takich, które nie są związane żadną intencją autora. Czy jednak jest to możliwe w przypadku sztuki współczesnej? Można mieć...

   Oct 2, 2026

   27m
2. 12

   Praca z widownią. Kazus Laboratorium Edukacji Twórczej

   Chociaż chociaż działalność Laboratorium Edukacji Twórczej można by nazwać edukacją artystyczną, to zdecydowanie wykraczała ona poza tę formułę. Janusz Byszewski i Maria Parczewska, którzy prowadzili LET od lat 80. do 2016 roku w CSW Zamek Ujazdowski, proponowali dużo więcej. Inspirując się m.in....

   Sep 4, 2026

   48m
3. 11

   Jak funkcjonowano bez praw autorskich? "Plagiaty" w starożytnej Grecji i Rzymie

   Istnienie prawa autorskiego wydaje nam się oczywiste. Jest to jednak pomysł relatywnie nowy - pojawił się dopiero XVII wieku w Anglii, jako copy rights, a później, w XVIII wieku we Francji, jako le droit d'auteur. Jak funkcjonowano wcześniej, w kulturze, która nie znała tego pomysłu? Czy…

   more
   Aug 2, 2026

   29m
4. 10

   Co robi malarz w czasach karaoke?

   Dubravka Ugrešić przekonuje, że kultura karaoke to smutny czas, w którym na własne życzenie stajemy się klonami innych osób i radośnie podbieramy cudze melodie i teksty, żeby przez chwilę zabłysnąć w tłumie. Jak pisze: „Możliwość transformacji, metamorfozy i teleportacji w coś lub kogoś innego są...

   Apr 1, 2026

   47m
5. 9

   Sztuka... lub sztuki współczesne?

   Przywykliśmy myśleć, że sztuka rozwija się liniowo. Że jedne style zastępują inne, a nowe pokolenia artystów rozwijają to, co było wcześniej. Coraz częściej można jednak odnieść wrażenie, że obok siebie funkcjonują różne światy sztuki, które mówią zupełnie innymi językami i rzadko się ze sobą...

   Mar 1, 2026

   49m
6. 8

   Kto znika w sztuce?

   Zawód artysty kojarzy się dzisiaj z osobami, które stale zabiegają o atencję. Szukają rozpoznawalności i uznania. Zakładamy wręcz, że zawody artystyczne przyciągają ludzi przesadnie skupionych na sobie i uznajemy to za naturalne. Istnieje jednak grupa twórców, którzy mają w tej kwestii zupełnie...

   Dec 23, 2025

   1h 06m
7. 7

   Księdzu świeczkę a plastykom ogarek. Kilka słów o prowincjonalnych galeriach

   Jeśli wchodzimy dzisiaj w Polsce do publicznej, a nie prywatnej galerii sztuki, to jest spora szansa, że powstała ona czasach PRL-u i że była częścią sieci, którą nazwano Biurem Wystaw Artystycznych. Szczególnie chętnie otwierano te galerie w niewielkich miastach, takich jak Słupsk, Elbląg czy...

   Oct 24, 2025

   26m
8. 6

   Jacy polscy artyści mieszkali w Westbeth?

   Westbeth to kompleks kilku poprzemysłowych budynków w dzielnicy West Village na Manhattanie, które w latach 60. XX wieku zaadoptowano na mieszkania i pracownie dla artystów. Pracowały i mieszkały tam takie sławy jak Diane Arbus lub Merce Cunningham. Od 1972 roku w Westbeth zaczęli pojawiać się...

   Oct 2, 2025

   43m
9. 5

   Jakie mity o sztuce obala AI?

   Na przełomie 2022 i 2023 roku wybuchł rodzaj medialnej histerii wywołanej pojawieniem się Chatu GPT w wersji 3.5 a następnie 4.0. Dziennikarze prześcigali się w donoszeniu o niebezpieczeństwach, które grożą ludzkości, jeśli AI będzie dalej rozwijać się w takim tempie. Media chętnie przedstawiały...

   Aug 25, 2025

   46m
10. 4

    Czy Alicja Żebrowska była feministką?

    Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku odbyło się na świecie kilka wystaw, którym krytyka artystyczna zarzucała obskurantyzm, niezdrowe epatowanie praktykami magicznymi lub teoriami spiskowymi. Można tu wymienić np. Eclipse w Moderna Musset w Sztokholmie, When Things Cast No Shadow w ramach Berlin...

    Aug 20, 2025

    34m
11. 3

    Co stało się z eksperymentem ?

    Eksperyment był kiedyś wręcz synonimem sztuki współczesnej. Pod znakiem eksperymentowania i ciągłego przesuwania granic sztuki upłynęła cała historia awangardy. Skąd w ogóle to pojęcie wzięło się w języku sztuki i jak je rozumiano? Jaką funkcję pełni dzisiaj. W czasie, gdy "wszystko już było"....

    Aug 10, 2025

    41m
12. 2

    Jak AI wpływa na świat sztuki?

    Jeszcze kilka lat temu sztuka tworzona za pomocą AI była ciekawostką. Nawet w środowisku artystycznym funkcjonowała na marginesie. Od kilku lat zyskuje coraz większe zainteresowanie wśród artystów i artystek z głównego nurtu. Nieufność i obawy, które towarzyszyły gwałtownej ekspansji tej...

    Jul 21, 2025

    30m
13. 1

    Kto pracuje w sztuce?

    W listopadzie 2024 roku Justin Sun zakupił za ponad 6 milionów dolarów jedną z trzech kopii pracy Komediant Maurizia Cattelana. Pieniądze wydał de facto jedynie na projekt tej pracy - szczegółowo rozpisaną instrukcję jak zawiesić na ścianie dowolnego banana i jak przykleić go szarą taśmą klejącą....

    Jul 21, 2025

    46m
14. Sztuki plastyczne czy sztuki wizualne?

    Na przełomie lat 90. i 2000 praktycznie zniknęły z polskich czasopism o sztuce terminy "plastyka" i "sztuki plastyczne". Choć używano ich od co najmniej stu lat, to w ciągu jednej dekady bez wahania zastąpiono je terminem "sztuki wizualne". Co spowodowało tę zmianę? Jeśli zapytamy artystów,...

    Jul 20, 2025

    29m