PODCAST · music
Artg musical
by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)
L'Artg musical collia la diversitad musicala cun la profunditad schurnalistica. En mintga emissiun discutescha la redactura/ il redactur da RTR ensemen cun ils giasts davart musica da chors, brass, classica e temas actuals or da la scena da musica.
-
14
Iso Albin – chantadur e posaunist
Il musicist e magister da musica va en pensiun. En l’«Artg musical» discurra Iso Albin da sia via musicala. Davent da l’uffanza sco chantadur en il Chor d’affons Mustér sur il studi da posauna e chant fin a la lavur scientifica cun las rimnadas da chanzuns d’Alfons Maissen. In vast spectrum da musica demussa el er en la glista da giavischs da musica ch’i dat da tadlar en l’emissiun.
-
13
Luzi Bergamin - in impurtant cumponist grischun
La biadia Livia Bergamin e l'anteriur redactur da musica Jachen Prevost sin ses fastizis. Luzi Bergamin è naschì ils 21 da zercladur 1901 a Zorten, vischnanca da Vaz. Suenter avair frequentà la scola da traffic a Son Gagl ha el lavurà a Basilea sco emploià da la duana. Là ha el era studegià clarinetta al conservatori ed è sa deditgà a la musica populara. Caracteristic per el sco clarinettist è la segunda vusch ch'el ha adina improvisà libramain. El ha laschà enavos passa 300 cumposiziuns. Da quai èn radund in terz arranschaments da veglias melodias da saut da funtaunas che van enavos fin en il 19avel tschientaner tempriv. Gist il di ch'el avess 125 onns ans regurdain dal musicist e cumponist.
-
12
«O Fortuna» cun amaturs e profis
Scuol Classics porta la «Carmina Burana» da Carl Orff en il Grischun – ina da las pli grondas ovras per chor dal 20avel tschientaner. L’«Artg musical» è stà sin visita ad ina da las emprovas dal chor da project. Quest project inscenescha ina da las pli impressiunantas ovras da chor dal 20avel tschientaner. Tar quest project sa tracti d'ina collavuraziun che duai far punts, d'ina vart tranter amaturas e profis, dentant era punts geograficas. L'orchester per quest project che vegn realisà a Scuol deriva numnadamain da San Francisco. Il chor sa cumpona da chantaduras e chantadurs da l'Engiadina sco era da persunas dals Stadis Unids. Il manader musical da quest project è il grischun Urs Leonhardt Steiner che viva dapi onns a San Francisco.
-
11
Sunar ensemen fa bain al cor
Il lavuratori da flauta traversa a Samedan festivescha quest onn ses 10avel anniversari. Per l'ediziun da giubileum sunan las flautistas ed ils flautists differents highlights dals davos onns. La musica n'enconuscha nagins cunfins e collia persunas da tutta vegliadetgna. Quai sa mussa ina giada dapli en in lavuratori da flauta traversa che ha lieu sut la direcziun musicala da la versada scolasta da flauta traversa, Miriam Cipriani. Ella viva a Chiavenna ed instruescha dapi varsaquants onns a la Scola da musica da l'Engiadin'Ota. Sia finamira è d'unir giuven e vegl entras la passiun communabla per la flauta traversa.
-
10
Gian Carlo Simonelli - multi-instrumentalist e chantadur
Il scolast raquinta da sia vita musicala. Simonelli – il num è collià ferm cun la chapella Engadiner Ländlerfründa. In dals commembers è Gian Carlo Simonelli. Da pitschen ensi è el da la partida, l’emprim sco auditur e pli tard sco sunader ed uschia part da la furmaziun. Sper sunar divers instruments, magari era cumponer ed arranschar, chanta el er en in chor ed ha in gust musical fitg vast.
-
9
Fascinaziun orgla: trais istorgias persunalas
Il constructur Roland Koch, la chantadura Franziska Staehelin e l’autodidact Marcel Stecher raquintan da lur passiun per l’orgla. L'orgla da baselgia stat en il center da l'emissiun. Ensemen cun trais persunas vegn l'instrument preschentà ord trais differentas perspectivas. Sper las trais istorgias persunalas porta l'emissiun era tuns d'orgla da tut different gener – da marschs fin musica da film.
-
8
Direct da Bienna
550 societads da musica s'inscuntran a la festa federala da musica. RTR è entamez la festa federala e la redactura da musica Braida Janett ed il redactur da musica Hugo Schär discurran cun musicantas e musicants, dirigentas e dirigents ma er cun visitadras e visitaders da la festa sco era cun persunas che lavuran en l'organisaziun. Igl è il quart ed ultim di da la festa, er in mument da far ina pitschna bilantscha da las prestaziuns musicalas, er da las societads da musica grischunas ch'èn stadas a Bienna.
-
7
Jachen Janett – il maestro ha 80
Chantadur, dirigent, cumponist, pedagog da chant e promotur instancabel dal chant en Engiadina Jachen Janett è naschì il 1946 e creschì si a Tschlin, nua ch’il chant, la musica ed ils Janetts avevan ina rolla impurtanta. El ha frequentà il seminari da magisters a Cuira, ha studegià vinavant musica al conservatori da Winterthur ed ha fatg ina scolaziun da chant da solo, da diriger e da musica da scola. Dal 1976 fin sia pensiun ha el instruì musica a la scola media ed al Preseminari ladin a Samedan. Là, nua ch’el è sta blers onns magister ha el fundà in chor da scolars e manà quel durant blers onns cun grond success. Cun sia passiun per la musica ed il chant ha el pudì entusiasmar bleras scolaras e blers scolars per quest art. La cumprova è il success da quest chor en il rom da numerus concerts. Suenter avair lavurà blers onns en l’academia ha el bandunà quella ed è sa deditgà a divers projects musicals sco solist u sco dirigent. Dirigent e promotur dal chant e da la musica La fin dals onns 1960 ha el dirigì il chor maschadà da Zuoz e suenter blers auters en Engiadina. El ha fundà «La Cumbricula» ed il «Rudé da chant» ch’el ha manà a partir da la fundaziun il 1978 fin il 1987. Dapi lura ha el dirigì ensemen cun ses frar Duri Janett il chor fin il 2003. Jachen Janett è era uschiglio s’engaschà per il chant ed ils chors en Engiadina. El ha fundà il chor da l’Academia Engiadina e manà ils cors maschadads da Zuoz, La Punt, Champfèr, Samedan, il chor da scolaras e scolars Las Filomelas sco er il project da chor a Sent. Suenter il seminari da magisters a Cuira ha el studegià musica a Winterthur e Turitg (chant da solo, diriger e musica da scola). Dal 1976 fin la pensiun ha el instruì musica a la SMT/Preseminari ladin a Samedan. Jachen Janett è enconuschent sco chantadur, dirigent, cumponist e pedagog da chant. «Las Filomelas», «La Cumbricula» Jachen Janett è er stà il confundatur dal cor «Rudè da chant», ed en Engiadina ha el fundà e dirigì anc plirs auters chors: il Rudé da chant Engiadina, La Cumbricula, Las Filomelas da Samedan. El è er s'engaschà per il chant da chors dal vitg, quai cun ils chors: Cor masdo Zuoz, Chor da baselgia Adorf, Cor mixt Samedan, Cor masdo La Punt, Cor mixt Champfèr ed il «Proget da cor Sent».
-
6
Preparaziun per Bienna
En discurs cun trais dirigents che van a la festa federala da musica. Festas da musica èn adina puspè in punct culminant per ina societad da musica, tant per musicantas e musicants sco era per las dirigentas ed ils dirigents. Natiralmain ch'ina tala finamira dovra engaschi supplementar, pertge mintga societad vul sa preschentar en ina buna glisch avant experts, publicum ed autras societads da musica. Per avair success dovri perquai er ina preparaziun minuziusa. Nus avain discutà cun Adrian Degonda, Reto Lehner e Jürg Gysin da questa lavur.
-
5
Claudio Steier e sia vita per la scolaziun da musica
A la fin da l’onn da scola 2025/26 va Claudio Steier en pensiun. Dapi il 1988 ha el manà la scola da musica Grischun Central. Cun el avain nus discurrì da musica, co ch’el è vegnì tar la musica e tge musica che plascha fitg ad el. In purtret dal pianist ed organist da Savognin.
-
4
Musica svizra - Sutermeister, Zanovello & Co.
L'Artg musical preschenta duas ovras da dus cumponists main enconuschents. Enconuschais vus Heinrich Sutermeister u Tullio Zanovello? Igl è dus cumponists svizzers che Willi Derungs, dirigent dal chor Canto Classico, preschenta a nus in pau pli datiers. Da Sutermeister udin l'ovra «Max und Moritz» e da Zanovello «Ohne Leben keine Kunst», in ciclus da chanzuns dal cumponist turitgais.
-
3
René – l’ultim da la dinastia da musica dals Oswalds
René Oswald e sia passiun per musica ed instruments da plirs tschientaners. Ils Oswalds da Müstair Musica populara ed instrumentala en la Val Müstair – quai èn ils Oswalds. Ina famiglia cun blers musicants. In dals pli enconuschents è Sarin Oswald, musicant e cumponist da blers semperverds populars sco «Salüds a Müstair», «Il valser dal postigliun», «Sül Alp Zadra» ubain «Il juven Jauer». Ils Oswalds da Müstair èn ina gronda famiglia – e fitg musicala. In dals impurtants è stà Sarin Oswald, annada 1902, suandà da ses figls Sigi, Josef, Ludwig, Walter ed Alois. Els eran musicants populars passiunads ed enconuschents e persunalitads impurtantas da la musica populara da tut il Grischun. Per exempel Ludwig, er el in cumponist da vaglia ed enconuschent cun sia chapella. Il pli giuven dals figls da Sarin è René che ha sa fatg in num sco interpret professiunal, surtut en la musica classica. René Oswald, sia carriera, sia musica a ses instruments. El è naschì a Cuira sco pli giuven da 10 uffants d’ina famiglia da musicants. Sias emprimas uras da clarinetta ha el survegnì da ses bab Sarin, in instrumentalist enconuschent e cumponist che ha cumponì blers tocs, en spezial dal sectur da la musica populara. Oz, blers onns pli tard e sco musicist da professiun, fa René Oswald blers concerts en tut l’Europa. El ha studegià a l'academia da musica ed al conservatori da Turitg ed a l'academia da musica Basilea. Impuls prezius ha el survegnì dal professer Ewald Koch en la Germania da l'ost ch'al ha introducì en il mund dals tuns da la scola da clarinettas tudestga. René Oswald è il purtader dal premi da la regenza dal chantun Grischun. Activitad da concerts en Svizra ed a l'exteriur El è sta sin ils palcs da la Wigmore Hall a Londra, en Austria e Germania – ed ha fatg registraziuns radiofonicas en Svizra ed en Austria. El è era stà docent da curs internaziunals per clarinettas istoricas e modernas. «In musicist che fa concerts è in sportist d’elita. Sche jau n’exercitesch betg mintga di: l’emprim di m’accorscha jau, il segund mia dunna ed il terz di tut tschels.» Ses repertori Quel cumpiglia sin la clarinetta tut ils stils da la classica tempriva Johann Melchior Molter fin a la litteratura da standard da Mozart, Weber, Spohr e Hindemith. In da ses engaschaments impurtants è la musica contemporana. Numerus cumponists han scrit per el ovras: Jürg Brüesch, cumposiziuns per clarinetta e clavazin; Mario Giovanoli, solo per clarinetta; Gion Antoni Derungs, concert per clarinetta ed ulteriuras ovras per clarinetta e clavazin; Meinrad Schütter, tocs da solo per clarinetta ed ulteriuras cumposiziuns per clarinetta e clavazin.
-
2
Laschai levar Cristus er en voss'olma
Pasca – la festa da la levada da Cristus trais dis suenter ch'el è mort vid la crusch. I regia gronda legria, er en claustra dals Benedictins a Mustér nua che nus avain fatg visita. Igl è la pli gronda festa cristiana ed il cumenzament dal temp da legria. Ils chants e la musica d'orgla sa mida per Pasca cumpareglià cun il temp da curaisma. Il Pled sin via en l'emissiun speziala per Pasca vegn da Silvia Huang-Gartmann e la musica vegn da Johann Sebastian Bach, Heinrich Schütz, Wolfgang Amadeus Mozart ed Alfred Reed.
-
1
Curaisma - temp per ina nov'orientaziun
Chant e musica durant il temp da curaisma, co vesa quai or en la claustra da Mustér? En in'emissiun per Venderdi sontg ans occupain nus dal chant e da la musica sacrala durant la curaisma. Nus avain perquai visità la claustra da Mustér e discurrì cun l'avat Vigeli, il primchantadur pader Paul e l'organist frar Stefan. Vitiers datti ina grondiusa ovra da Jan Dismas Zelenka «Gesù al Calvario» che tracta sulet la scena sin il Calvari nua che Jesus vegn mess vid la crusch. Il pled sin via per il venderdi sontg è d'Andri Casanova.
-
0
Far musica e metter il tun en il mund è fascinant
Rest Giusep Tuor dirigia dapi passa 30 onns trais chors. En l'«Artg musical» purtretain nus il magister da musica che lavura en il Principadi da Liechtenstein e che dirigia er anc suenter decennis cun corp ed olma. Rest Giusep Tuor raquinta da sia via musicala, nua ch'era musica da saut ha giugà ina rolla.
-
-1
Gion Casutt – chantà 74 onns en il chor
Gion Casutt da Falera ha chantà e sunà durant decennis en las uniuns dal vitg. Chantar e sunar – quai ha adina plaschì al pur incharnà Gion Casutt. 30 onns sunà en la Societad da musica da Falera e chantà 74 onns en il chor viril, ina prestaziun enorma. Era duas da sias biadias enchaminan ina medema via, chantan e sunan. En l'Artg musical raquintan els trais davart il plaschair da far musica e la satisfacziun che quai porta.
-
-2
Sacrée Suisse
L'Ensemble vocal de Lausanne chanta ovras sacralas da la cumponista svizra Caroline Charrière sco era dals Svizzers Richard Flury, Guy-François Leuenberger e Bernard Reichel. In mument da reflexiun, in ensemble vocal, in'orgla, ina baselgia. Schebain ch’il context lascha supponer in concert da musica veglia, vegnis ad esser surprais agreablamain, cun scuvrir la lingua musicala d’ina cumponista svizra e da quests cumponists svizzers dal 20avel e 21avel tschientaner.
-
-3
Jachen Erni: otg decennis passiun per la musica populara
«Quai ch’ins fa da cor vegn er da cor – far musica cun plaschair e far plaschair a la glieud». I dat in motiv per far festa. Ils 14 da mars è sta l’80avel anniversari da Jachen Erni, e perquai avain nus fatg ina visita ad el. L’emprim a Tschlin, ses lieu da naschientscha. En la baselgia da San Plasch, davant sia chasa paterna cun il numer 72, e lura tar l’ustaria Macun, ch’el e sia dunna Annina han manà divers onns. Segunda staziun: Sent, il lieu da naschientscha da ses geniturs e nua ch’el ha er fatg savens musica – e per finir a Scuol, nua ch’el viva oz cun sia dunna Annina. El raquinta da sia uffanza a Tschlin, da la chapella da la famiglia Erni, ils bals, sunar polcas, galops, hoppers, mazurcas e schottischs per las gruppas da sauts.
-
-4
«Igl è impurtant ch'il chant da l'emprim da mars tunia bain»
Arina stat a Sent e va en la novavla classa. En l’«Artg musical» raquinta ella ensemen cun ses bab Flurin e ses tat Armon Nuotclà da la tradiziun sco ch’ella è oz, sco ch’ella era ina giada, tge che s’ha midà e tge ch’è restà – insatge fitg central per quels da Sent: tgirar il chant dals 1. da mars. Era l’onn 2026 vala il chant da Chalandamarz a Sent sco insatge fitg impurtant. Or d’in repertori da var 16 chanzuns vegnan mintg’onn tschernidas diesch. Trais da questas chanzuns, numnadamain «Cur cha prümavaira», «Chalandamarz chalandavrigl» e «Sa val voul verer» èn mintg’onn part dal program. Tschellas set varieschan mintg’onn in pau, intginas da questas chanzun èn melodias ch’èn betg uschè derasadas.
-
-5
Prender cumià da structuras fixas
L'Uniun chantunala da chant dal Grischun dumbra 117 chors commembers. Quai era sch'intgins chors han gì da sa schliar causa mancanza da chantaduras e chantadurs durant ils ultims onns. In cler mussament che la scena da chors grischuna viva anc adina. Nus dain in sguard en la la scena da chors grischuna cun Gian-Reto Trepp e Selina Bontognali. Els èn part da l'Uniun chantunala da chant dal Grischun. La scena è anca dina activa, era sche nossa societad funcziunia baingea in pau auter che pli baud. In punct central per mantegnair era vinavant il chant da chor en Grischun: mussar avertezza e flexibilitad.
-
-6
En memoria da Gion Giusep Derungs
Il cumponist lumnezian è mort dumengia passada en la vegliadetgna da 93 onns. Durant sia lunga vita ha el scrit passa 600 ovras, la pli gronda part chanzuns ed ovras vocalas. Sper cumponer ha el er dirigì, tranter auter il Chor viril Surses ed il Chor viril Ligia Grischa, è stà expert a festas da chant e magister da musica a la scola chantunala. Per regurdar ad el, sia vita e si'ovra repeta RTR l'Artg musical che nus avain fatg sin ses 90avel natalizi il 2022.
-
-7
Guggas – canera arranschada
Ils onns 1980 è il moviment da musica da tschaiver sa derasà davent da Domat en Surselva – ed el fa anc adina plaschair. Per ils ins musica da canera, be dad aut e cun tuns fauss. Per ils auters tutgan las guggas tar il tschaiver sco ils costums e las mascradas. L’«Artg musical» dat in sguard en questa scena da musica.
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
L'Artg musical collia la diversitad musicala cun la profunditad schurnalistica. En mintga emissiun discutescha la redactura/ il redactur da RTR ensemen cun ils giasts davart musica da chors, brass, classica e temas actuals or da la scena da musica.
HOSTED BY
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)
CATEGORIES
Loading similar podcasts...