Atlas Świata

Episodes

1. 49

   #49 | Jak się wymazuje Palestynę z mapy świata?

   Na czym polega kolonializm osadniczy? Czy stan okupacji może się stać systemem politycznym i w jaki sposób zasoby przyrody oraz środowisko naturalne stają się narzędziem opresji? W tym odcinku zapraszam na rozmowę z dr Ewą Górską oraz Dalią Mikulską, z którymi miałam przyjemność porozmawiać w...

   Oct 27, 2025

   58m
2. 48

   #48 | Dlaczego nordycki folklor to nie są opowieści dla dzieci?

   Z Kingą Eysturland, Anną Prorok i Emilianą Konopką - autorkami książki “Nordyckie opowieści” oraz podcastu "Elfy i trolle. Podcast o Północy" - rozmawiam o folklorze islandzkim, norweskim i farerskim, o magicznych miejscach, zwyczajach trolli i innych bohaterów nordyckich podań. I o tym, dlaczego...

   Aug 10, 2025

   1h 00m
3. 47

   #47 | Co polscy astronomowie badają na pustyni Atakama?

   Wzgórze Cerro Murphy w chilijskich Andach wznosi się na wysokość ponad 2800 metrów nad poziomem morza i znajduje się w samym sercu pustyni Atakama – najbardziej suchego miejsca na Ziemi. W tej okolicy można śmiało kręcić filmy o Marsie – piasek jest pomarańczowy, wręcz czerwony. Sam teren bardzo...

   Mar 29, 2025

   31m
4. 46

   #46 | Jak się zmieniają polscy staroobrzędowcy?

   Historia starowierów rozpoczyna się w XVII wieku, kiedy zbuntowali się przeciwko reformom religijnym i opuścili Rosję. Podzielili się na wiele drobniejszych wspólnot, niektóre z nich osiadły w okolicach dzisiejszych Suwałk, Sejn, Augustowa. Czas i zmiany polityczne nie pozostały bez wpływu na...

   Mar 1, 2025

   46m
5. 45

   #45 | Co zbudowało legendę pisma "The New Yorker"?

   W lutym 2025 roku mija sto lat od ukazania się pierwszego numeru "The New Yorker" - magazynu, który dawno wyszedł poza amerykańskich czytelników. W tym odcinku Atlasu Świata dr hab. Michał Choiński, autor książki "The New Yorker. Biografia pisma, które zmieniło Amerykę", opowiada o wolnym...

   Feb 17, 2025

   32m
6. 44

   #44 | Gdynia: pierwsza w Polsce?

   Gdynia intryguje. Przez jednych uwielbiana za otwartość, przedsiębiorczość, mit założycielski. Inni dostrzegają coraz więcej kontrastów. Co sprawia, że gdynianie i gdynianki czują się tu szczęśliwi? Czy nowoczesna Gdynia, miasto przyszłości to mit? Gościnią Atlasu Świata jest Aleksandra…

   more
   Feb 8, 2025

   34m
7. 43

   #43 | Kto jest prawdziwym odkrywcą skarbu w podziemiach katedry w Wilnie?

   Trzej Królowie przynieśli w tym roku Litwie prawdziwe skarby: odkrycie ukrytych w podziemiach katedry w Wilnie jeszcze na początku drugiej wojny światowej insygniów królewskich. Sensacyjna wiadomość szybko obiegła media i zelektryzowała wielu miłośników lokalnej historii. Zaczęły pojawiać się...

   Jan 12, 2025

   27m
8. 42

   #42 | Kim był Henryk Arctowski?

   Kiedy w listopadzie 1899 roku do portu w Antwerpii przybija statek "Belgica", na jej pokładzie po ponad dwuletniej wyprawie wraca Henryk Arctowski. Załoga “Belgici” to pierwsi ludzie, którym udało się przezimować na Antarktydzie. Początkowo zimowania nie było w planach, ale w lutym 1898 roku…

   more
   Nov 3, 2024

   30m
9. 41

   #41 | Transcaucasian Trail, czyli 1700km przez Kaukaz solo (oraz inne historie)

   Transcaucasian Trail "w budowie", czyli 1700 km przez Kaukaz z wieloma białymi plamami na mapie. Jako pierwsza osoba z Polski i pierwsza kobieta w ogóle pokonała go solo Dorota Szparaga. Dla pasji do długodystansowych szlaków porzuciła ustatkowane życie i pracę na etacie. Szparaga oraz inne...

   Oct 19, 2024

   20m
10. 40

    #40 | Mara Tamkovich o więźniach politycznych i filmie "Pod szarym niebem"

    Według danych Centrum praw człowieka Viasna, od 2020 roku łącznie ponad trzy tysiące osób trafiło do więzienia z wyrokami politycznymi. Wśród nich są dziennikarze. Podczas tegorocznej edycji Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni jedna z nagród - za debiut - trafiła w ręce Mary Tamkovich,...

    Oct 13, 2024

    28m
11. 39

    #39 | Kim jest "litewski Wałęsa" Vytautas Landsbergis?

    Vytautas Landsbergis zapisał się w historii Litwy zaangażowaniem w ruch Sąjūdisu końca lat osiemdziesiątych oraz późniejszą walką o niepodległość kraju. Dlaczego więc jest jednym z najbardziej skrajnie ocenianych polityków litewskich? Zapraszam do wysłuchania rozmowy z Dominikiem Wilczewskim,...

    Oct 5, 2024

    38m
12. 38

    #38 | O nowym stadionie polskiej reprezentacji, mrocznych stronach obsesji piękna w Korei Południowej oraz o tym, jak WWF chroni sieweczkę obrożną

    Reprezentacja Polski w piłce nożnej kobiet w końcu ma swój stadion, na którym przez najbliższe kilka lat będzie rozgrywać mecze domowe. Z Joanną Wiśniowską, dziennikarką specjalizującą się w sporcie kobiet (Gazeta Wyborcza, Wysokie Obcasy) sprawdzamy, w jakich warunkach grają polskie piłkarki....

    Sep 21, 2024

    51m
13. 37

    #37 | Atlas Świata: jak Ukraina walczy z dezinformacją?

    Kiedy w maju w serwisie PAP w wyniku cyberataku pojawiła się fejkowa depesza wyraźnie mogliśmy się przekonać, że nie jesteśmy odporni na tego typu działania. Polska jest od lat celem ataków informacyjnych i propagandowych ze strony Rosji, a wojna w Ukrainie tę wojnę informacyjną zintensyfikowała....

    Jun 30, 2024

    39m
14. 36

    #36 | Po co Litwini wyruszyli w pieszą wyprawę dookoła Bałtyku?

    11 marca 2024 roku z Kłajpedy wyruszyła piesza wyprawa dookoła Bałtyku. O wyprawie "Save the Baltic Sea" oraz jej celach w Atlasie Świata opowiadają uczestniczki projektu: Rusnė Sabonaitytė, absolwentka nauk o ekologii i środowisku, która podczas wyprawy pełni rolę szefowej kuchni, oraz Laura...

    Apr 12, 2024

    39m
15. 35

    #35 | Na czym polega współczesny nacjonalizm indyjski?

    Narendra Modi rządzi Indiami od 2014 roku i wszystko wskazuje na to, że w tegorocznych wyborach jego partia (na marginesie warto wspomnieć, że Indyjska Partia Ludowa jest najliczniejszą partią na świecie - liczy aż 180 milionów członków) odniesie zwycięstwo po raz trzeci zapewniając swojemu...

    Mar 24, 2024

    24m
16. 34

    #34 | Jak zmiany klimatu wpływają na rozprzestrzenianie się chorób tropikalnych?

    Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że już w 2030 roku zmiany klimatyczne będą przyczyną ponad 250 tysięcy dodatkowych zgonów rocznie. Jest to nie tylko skutek fal upałów czy ekstremalnych zjawisk pogodowych. Wzrostowi będzie sprzyjać rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych, również na…

    more
    Dec 29, 2023

    32m
17. 33

    #33 | Jak polski jazz promuje się za granicą?

    Utwór "Balkony" zespołu Jazzpospolita otwiera dzisiejszy odcinek Atlasu Świata, doskonałe wprowadzenie do tematu rozmowy z Jakubem Drożdżem. Jak się promuje polski jazz za granicą? W jaki sposób polskie i zagraniczne instytucje wspierają eksport młodych artystów? Jak polski jazz jest odbierany w...

    Oct 14, 2023

    34m
18. 32

    #32 | W obliczu jakich wyzwań stają podróżujące kobiety?

    Czasami może się wydawać, że jakaś bariera jest nie do przejścia. Ale moje rozmówczynie w tym odcinku specjalnym pokazują, że pomimo różnych życiowych wyzwań spełnianie się w podróży jest możliwe. A czasami dzięki tym wyzwaniom otwierają się nowe możliwości, pojawiają nowe znajomości i fajne...

    Sep 16, 2023

    44m
19. 31

    #31 | Czy wojna o Tigraj naprawdę się skończyła?

    Trwająca od 2020 roku wojna o Tigraj w Etiopii mogła pochłonąć nawet pół miliona żyć. W listopadzie 2022 roku doszło do podpisania pokoju, który przez społeczność międzynarodową został przyjęty z ulgą. Jednak w sierpniu 2023 widmo wojny ponownie wróciło do tej części kraju. W Atlasie Świata o...

    Sep 2, 2023

    39m
20. 30

    #30 | Jak Wyspy Owcze wprowadziły równość małżeńską?

    Dwadzieścia lat temu Wyspy Owcze były postrzegane jako miejsce homofobiczne. Dyskryminujące było nie tylko prawo, ale też klimat, wynikający głównie z dużej religijności Farerów. Dziś mieszkańcy Wysp cieszą się równością małżeńską, prawem do adopcji przez pary jednopłciowe oraz tłumnymi paradami...

    May 29, 2023

    33m
21. 29

    #29 | Jak się żyje i pracuje w Antarktyce?

    Miejsce, w którym Julia spędziła dwa półrocza – Lions Rump – znajduje się na południowym wybrzeżu Wyspy Króla Jerzego, nieco ponad 100 km od wybrzeży Antarktydy. Na wyspie znajdują się stacje badawcze kilku krajów, w tym Polski – to dla niej Julia prowadziła obserwacje i zbierała dane. Chcę was...

    Mar 12, 2023

    23m
22. 28

    #28 | Jak migrują Indusi?

    Indie znajdują się wśród krajów z największą liczbą emigrantów. Według statystyk z 2020 roku 18 millionów osób pochodzących z Indii mieszka poza granicami swojego kraju. Jednocześnie liczba ta jest znikomym procentem całej populacji Indii i skala emigracji zagranicznej jest bardzo mała w…

    more
    Feb 26, 2023

    25m
23. 27

    #27 | Dlaczego ONZ upomina Finlandię w kwestii praw Saamów?

    Komitet Praw Człowieka przy ONZ już trzykrotnie uznał, że Finlandia narusza prawa Saamów. Fińscy politycy od długiego czasu nie mogą dojść do porozumienia w kwestii reformy saamskiego parlamentu, na której wielu fińskim Saamom bardzo zależy. Saamowie to rdzenni mieszkańcy północnej części Europy....

    Feb 12, 2023

    17m
24. 26

    #26 | Jakie interesy mają Rosjanie w Republice Środkowoafrykańskiej?

    Premiera rosyjskiego filmu „Turysta” (2021) w Bangi, stolicy Republiki Środkowoafrykańskiej (RŚA) zapełniła widzami cały stadion. Na pierwszy rzut oka zwykły film akcji zwykłym filmem nie jest – został zrobiony przez środowisko Grupy Wagnera, przedstawia w pozytywnym świetle rosyjskich najemników…

    more
    Feb 5, 2023

    31m
25. 25

    #25 | Dlaczego sprawa Kurdów jest problemem w planach Szwecji wobec NATO?

    W połowie maja 2022 roku Szwecja oraz Finlandia zdecydowały o zgłoszeniu swojego akcesu do NATO. Wydawałoby się, że w obliczu agresji Rosji w Ukrainie i nieprzewidywalności Putina powinna wygrać postawa „wszystkie ręce na pokład”. Jednak turecki prezydent Recep Tayyip Erdogan stwierdził, że…

    more
    Jan 1, 2023

    34m
26. 25

    To już rok Atlasu Świata!

    Wraz z końcem grudnia '22 mija rok nadawania Atlasu Świata. Ten podcast nie istniałby bez moich wspaniałych rozmówców i rozmówczyń, którzy są naszymi przewodnikami po fascynującym świecie. Oraz słuchaczy i słuchaczek, dla których ten podcast powstaje. W krótkim trailerze opowiadam o idei, jaka mi...

    Dec 25, 2022

    2m
27. 24

    #24 | Atlas Świata: dlaczego szczury uwielbiają Nowy Jork?

    W połowie października władze Nowego Jorku ogłosiły nowy program walki ze szczurami. Burmistrz miasta Eric Adams walkę tę stawia na równi ze zwalczaniem przestępczości - szacuje się, że największy problem z obecnością szczurów w Stanach Zjednoczonych ma właśnie Nowy Jork na równi z Chicago i Los...

    Oct 29, 2022

    31m
28. 23

    #23 | Atlas Świata: o co toczą spory Turcja i Grecja?

    Relacje Turcji i Grecji to historia pełna napięć, a w ostatnim półwieczu kraje te kilkukrotnie znalazły się na granicy konfliktu zbrojnego. Nowy poważny kryzys polityczny narasta na Morzu Egejskim w momencie, gdy naszą uwagę pochłaniają wojna w Ukrainie i problemy energetyczne. Turcja i Grecja...

    Oct 22, 2022

    34m
29. 22

    #22 | Atlas Świata: jak powstaje pierwszy film dokumentalny o polskich polarniczkach?

    Kobiety zajmujące się badaniami polarnymi były pionierkami w wielu dziedzinach i mają swój ważny udział w historii polarnictwa. Dzięki książce Dagmary Bożek "Polarniczki" mogliśmy przekonać się, jak niełatwe było przebicie szklanego sufitu - dziś kobiety kierują wiodącymi światowymi organizacjami...

    Oct 16, 2022

    23m
30. 21

    #21 | Atlas świata: jak kraje bałtyckie żegnają ostatnie sowieckie pomniki?

    Rosyjska wojna z Ukrainą przywróciła potrzebę debaty w Estonii, Łotwie i Litwie o dalszym losie pomników sowieckich, które wciąż jeszcze można znaleźć w wielu miastach i miejscowościach w krajach bałtyckich. Za słowami szybko poszły czyny. Ale nie zawsze decyzja o rozbiórce spotyka się z aprobatą...

    Oct 9, 2022

    43m
31. 20

    #20 | Atlas świata: jak zaplanować roadtrip dookoła Australii?

    W tym odcinku trzymamy się z dala od wielkiej polityki, ale blisko dużych marzeń. 6 miesięcy oraz 34 tys. kilometrów w drodze - to podróż Magdy Gumowskiej i Mariusza Łapińskiego dokoła Australii. W rozmowie do Atlasu świata wypytuję przede wszystkim o organizacyjną i logistyczno-techniczną stronę...

    Sep 27, 2022

    28m
32. 19

    #19 | Atlas świata: jak Amnesty i inne organizacje tworzą swoje raporty?

    Minęło trochę czasu od publikacji Amnesty International, w której organizacja zarzuca ukraińskiemu wojsku stosowanie praktyk zagrażających życiu i zdrowiu cywili. Teraz, kiedy emocje trochę opadły, w Atlasie Świata skupimy się nie tyle na tym, czy Amnesty ma rację, ile na raportach w ogóle....

    Aug 28, 2022

    39m
33. 18

    #18 | Atlas świata: dlaczego wycina się lasy w Paragwaju?

    Druga co do wielkości puszcza na kontynencie Ameryki Południowej jest wycinana na potęgę - jest to jedno z najszybszych współcześnie procesów wylesiania na kuli ziemskiej. Kto i dlaczego wycina paragwajskie lasy? O tym opowiada Wojciech Ganczarek, dokumentalista od wielu lat mieszkający w Ameryce...

    Aug 21, 2022

    32m
34. 17

    #17 | Atlas świata: jak idee carobożników wpływają na rzeczywistość dzisiejszej Rosji?

    Carobożnicy wydawali mi się być tematem z kategorii ciekawostki, tymczasem okazał się być niezwykle obszerny i aktualny – idee bliskie tej sekciarskiej społeczności religijnej znajdziemy w rosyjskim mainstreamie, mediach, polityce. Mikołaj II oraz cała jego rodzina zginęła z rąk bolszewickiej…

    more
    Aug 7, 2022

    37m
35. 16

    #16 | Atlas świata: jak rysie wracają do polskich lasów?

    Dwudziesty wiek był bezlitosny dla rysi nie tylko w Polsce, w całej Europie. W latach '80 dzikie rysie niemal w ogóle zniknęły z naszych lasów. Od 1995 roku ryś jest pod ścisłą ochroną, a wysiłkami organizacji przyrodniczych trwa reintrodukcja gatunku do naturalnego środowiska. Przed…

    more
    Jul 24, 2022

    33m
36. 15

    #15 | Atlas świata: dlaczego w Libanie jest tak wielu bezpaństwowców?

    Biuro Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców (UNHCR) już lata temu szacowało, że problem nie posiadania żadnego obywatelstwa może dotyczyć ponad 10 milionów ludzi. Ale to tylko szacunki, bo zebranie danych jest niemożliwe. W 2014 roku UNHCR wyznaczyło sobie 10 lat na zlikwidowanie problemu...

    May 22, 2022

    34m
37. 14

    #14 | Atlas świata: dlaczego konflikt o Górski Karabach nie ma końca?

    Premier Armenii Nikol Paszynian prowadził w ostatnim czasie z Putinem dość intensywne rozmowy – z perspektywy kaukaskiej Rosja wciąż jest ważnym graczem politycznym, a w konflikcie o Górski Karabach jest oficjalnie gwarantem pokoju. Dzisiaj z moją rozmówczynią spojrzymy na Kaukaz i na sprawy...

    Apr 30, 2022

    33m
38. 13

    #13 | Atlas świata: dlaczego w Polsce nie powstają parki narodowe?

    Stworzenie pierwszego w świecie parku narodowego Yellowstone było ważnym zakrętem na drodze rewolucji przemysłowej, która przetaczała się przez Europę i Amerykę Północną w XIX wieku. Uznano, że zachowanie wyjątkowego pod względem przyrodniczym miejsca jest ważniejsze niż pozyskiwanie nowych...

    Apr 18, 2022

    34m
39. 12

    #12 | Atlas świata: jaką cenę płacą Afganki za pokój talibów?

    Od sierpnia 2021 roku, kiedy władzę w Kabulu i w całym Afganistanie przejęli talibowie, kobiety zostały wyrugowane z życia publicznego i społecznego – straciły pracę i możliwość nauki, zostały sterroryzowane i zmuszone do pozostania w domach. 23 marca miał być radosnym dniem powrotu nastolatek do...

    Apr 9, 2022

    37m
40. 11

    #11 | Atlas świata: o co walczy Korsyka?

    Korsykę w marcu ogarnęły zamieszki - na ulicę wyszli zwolennicy przyznania wyspie większej autonomii. W największych korsykańskich miastach doszło do brutalnych starć z policją, wiele osób zostało rannych. Co wywołało taką gwałtowną reakcję korsykańskich nacjonalistów i Korsykan? Czy dążenia...

    Apr 2, 2022

    33m
41. 10

    #10 | Atlas świata: jak w Grecji zmienia się podejście do przemocy wobec kobiet?

    W 2021 roku z rąk swoich partnerów lub byłych partnerów zginęło w Grecji 17 kobiet. Aktywistki i aktywiści na rzecz praw kobiet domagają się zmian w prawie i wprowadzenia kobietobójstwa do kodeksu karnego – kobietobójstwo, po angielsku femicide, to morderstwo kobiety ze względu na płeć dokonane...

    Mar 22, 2022

    20m
42. 9

    #9 | Atlas świata: jak się żyje w Białorusi po 2020 roku?

    Według Centrum Praw Człowieka Viasna – w połowie marca 2022 roku 1083 osoby są więźniami politycznymi w Białorusi. Kandydaci startujący w wyborach siedzą za próbę podważenia autorytetu Łukaszenki, siedzą dziennikarze i dziennikarki, którzy odważyli się relacjonować protesty, a potem dokumentować...

    Mar 13, 2022

    33m
43. 8

    #8 | Atlas świata: jak powstają współczesne komuny?

    Społeczności, czyli komuny, o których rozmawiamy w tym odcinku, są próbą odpowiedzi na różne problemy: kryzys demokracji, religii, niezgoda na globalny kapitalizm, zmiany klimatyczne. Pomysły są różne. W duńskiej Christianii mieszka 900 osób, a żeby zapadła jakakolwiek decyzja, wszyscy muszą się…

    more
    Feb 27, 2022

    26m
44. 7

    #7 | Atlas świata: skąd Szwedzi czerpią prąd?

    Szwecja należy do krajów konsumujących najwięcej energii w Europie, jednocześnie jest krajem niskoemisyjnym. Według danych Banku światowego, przeciętny Szwed produkuje czterokrotnie mniej dwutlenku węgla niż przeciętny Amerykanin. Podobno świadomość Szwedów w dziedzinie ekologii i ochrony...

    Feb 19, 2022

    22m
45. 6

    #6 | Atlas świata: dlaczego opracowanie szczepionki przeciwko malarii jest przełomowym wydarzeniem?

    W ciągu tylko jednego 2016 roku na malarię zmarło 445 000 osób – w większości dzieci, tym samym malaria jest trzecim największym zabójcą dzieci w wieku do lat 5. Z malarią zmagają się głównie kraje afrykańskie: 90% śmiertelnych przypadków zostaje odnotowanych w Afryce subsaharyjskiej. Jesienią...

    Feb 5, 2022

    16m
46. 5

    #5 | Atlas świata: jak wygląda Norwegia z perspektywy roweru?

    Piękne krajobrazy, dzikość przyrody i hipnotyzujące fiordy. Lider zrównoważonego rozwoju, jeden z najszczęśliwszych krajów świata (ósme miejsce wg rankingu opracowywanego przez Instytut Gallupa). Co roku Lonely Planet przygotowuje listę najciekawszych, najbardziej inspirujących kierunków. W tym...

    Jan 30, 2022

    31m
47. 4

    #4 | Atlas świata: czego nie ma w litewskich mediach o kryzysie migracyjnym?

    Litwa stanęła w obliczu wzmożonej migracji przez granicę białorusko-litewską na wiele tygodni przed wydarzeniami w polskim Usnarzu. Niektórzy polscy politycy stawiają Litwę jako przykład kraju, który świetnie sobie poradził z kryzysem migracyjnym. Jak wygląda sytuacja w litewskich ośrodkach dla...

    Jan 23, 2022

    29m
48. 3

    #3 | Atlas świata: dlaczego Rumunia nie uznaje języka mołdawskiego?

    Język w naszej centralnoeuropejskiej przestrzeni najczęściej jest traktowany jako składnik narodowotwórczy, jako element, który identyfikuje narodowo zarówno jednostki, jak i całe społeczeństwa. Ale jeżeli spojrzymy szerzej, sprawa się komplikuje. Jakiś czas temu przeczytałam, że Rumunia zwróciła...

    Jan 16, 2022

    20m
49. 2

    #2| Atlas świata: jakie wyzwania stoją przed polską naukową ekspedycją na Antarktydę?

    W listopadzie na pokładzie statku Akademik Fiodorow na Antarktydę wyruszyła polska ekspedycja naukowa. Celem wyprawy jest dotarcie do opuszczonej przez wiele lat polskiej stacji polarnej im. Dobrowolskiego. Na miejscu, ale też po drodze, na polskich naukowców czeka wiele wyzwań. Jaka pogoda jest…

    more
    Jan 6, 2022

    18m
50. 1

    #1 | Atlas świata: kto w Rosji jest agentem zagranicznym?

    Nakazując rozwiązanie Memoriału - organizacji zajmującej się prawami człowieka - rosyjskie sądy odwołują się do ustawy o "agentach zagranicznych". Kto w Rosji jest agentem zagranicznym? Co się wiąże z tym statusem? Jaka jest geneza ustawy oraz w jaki sposób jest wykorzystywana przez rosyjskie...

    Jan 1, 2022

    26m