Cricoteka na ucho

Siedemdziesiąt lat temu Andrzej Pawłowski pracował nad kineformami. Były to improwizowane, świetlne obrazy, rzutowane na ekran ze specjalnie zbudowanego projektora, w którego wnętrzu znajdowały się ręcznie poruszane proste modele – skrawki celofanu, stanioli i papieru – oraz system ruchomych soczewek. Projekcji towarzyszyła muzyka z taśmy magnetofonowej. Podczas domowych pokazów swojego wynalazku Pawłowski spotkał się z uznaniem ze strony Andrzeja Wajdy, który zachęcał go do dalszej pracy w tej materii, a Tadeusz Kantor z entuzjazmem włączył spektakle kineform do programu Teatru Cricot 2.Premiera miała miejsce 13 stycznia 1957 roku. Powszechnie kineformy spotkały się z bardzo pozytywnym przyjęciem. Potwierdzeniem ich odkrywczego znaczenia był odbiór i na XI Triennale Architektury, i na Triennale Sztuki Dekoracyjnej w Mediolanie. Film „Kineformy”, zrealizowany z Kazimierzem Konradem, nagrodzony został na Światowej Wystawie Expo' 58 w Brukseli i zdobył uznanie na festiwalu filmów eksperymentalnych w Oberhausen.W kineformach Pawłowskiego spotykała się sztuka w wielu wymiarach: teatr (takie były początki: próby stworzenia teatru epidiaskopowego), plastyka (duch kinetyzmu i informelu), wreszcie film (operowanie optyką, projekcja) i fotografia (paralelność równoległych poszukiwań autora w fotografii bezkamerowej).Jaka była ówczesna i późniejsza recepcja kineform? Jaki był kontekst artystyczny lat pięćdziesiątych? Czym jawią się kineformy z perspektywy siedmiu dekad historii sztuki? Próbą odpowiedzi na te i inne pytania jest wykład Jana Trzupka na wystawie poświęconej kineformom Andrzeja Pawłowskiego w Cricotece – w Pracowni Tadeusza Kantora przy ulicy Siennej 7/5.

Podczas oprowadzania zastanawialiśmy się nad słowem „terapia” użytym w tytule wystawy – i jednym z najczęściej omawianych w psychologii zjawisk, czyli kompulsji powtarzania. Dlaczego czujemy się niemalże „przymuszani” do powtarzania czynności lub zachowań, często wbrew samym sobie? Zastanawialiśmy się nad bardzo częstym zjawiskiem w sztuce, czyli powtórzeniem wcześniej już istniejącego dzieła sztuki, którego najpopularniejszą ekspresją byłby „cover” w muzyce – wykonanie istniejącego już utworu, którego impulsem najczęściej jest zamanifestowanie własnej osobowości lub hołd dla poprzedników/czek, ale też głębsze uczucia. Uczymy się poprzez powtarzanie, tak rozwija się dziecięcy mózg. Dorosłe powtarzanie, często kompulsywne, którego nie możemy powstrzymać, może przysporzyć nam bólu. Czym są wobec tego prace współczesnych artystów na wystawie i jaka jest ich relacja ze spuścizną Kantora? Co im daje ich powtarzanie/przetwarzanie? Odwołanie do klasyka automatycznie katapultuje pracę na inny poziom, ale też zmusza do rozmowy o przeszłości i znaczeniach dzieł, które powstawały w innym kontekście.Oprowadzanie odbyło się 25.01.2026 w ramach programu performatywnego do wystawy „Kantor. Terapia widzeń”.Sfinansowane przez Unię Europejską NextGenerationEU.

Podczas oprowadzania Zofia Krawiec wcieliła się w postać terapeutki – bez uprawnień terapeutycznych, ale z wiedzą o sztuce. Przywołała konwencję terapii, jako sytuacji, w której widzowie uczą się patrzeć inaczej: wolniej, niekiedy wbrew własnym nawykom. Wcieliła się w medium – łączniczkę między dziełami sztuki a publicznością, przez którą dzieła przemawiały i podejmowały dialog z widzami.Intelektualne opowieści prowokowały emocje i zmysły. W terapii, podobnie jak w sztuce, istotna jest obecność przewodniczki, jej opowieść nadaje kierunek doświadczeniu wystawy, nawet jeśli widzowie postanowią ją zignorować – w świecie Kantora, odrzucenie też może być transformacyjne.Oprowadzanie odbyło się 22.02.2026 w ramach programu performatywnego do wystawy "Kantor. Terapia widzeń".Sfinansowane przez Unię Europejską NextGenerationEU.

Performatywna opowieść Jana Bačynsjkyj’ego „Ja lubię Kantora, a Kantor lubi mnie”, poprowadzona wobec własnej praktyki twórczej i wystawy „Kantor. Terapia widzeń”, zarysowuje żywo trwającą i wzajemną relację obu twórców. W geście Bačynsjkyj’ego upływ czasu zostaje przeformułowany i przekształcony. Dwójka artystów z różnych pokoleń i doświadczeń, którzy nigdy nie mieli prawa się poznać, spotyka się w jednym miejscu i czasie. We wzajemnych spojrzeniach odnajdują nie tylko obopólną bliskość, ale też wspólnotę „widzeń”. Bačynsjkyj z Kantorem ogląda traumy pierwszej połowy XX wieku, a Kantor z Bačynsjkyj’em uczestniczy w wydarzeniach, które traumy pierwszej połowy XXI wieku dopiero rodzą. W tym połączeniu wyłania się i Teatr Śmierci Kantora, i queerowe archiwizowanie doświadczeń wojennych w Ukrainie tworzone przez Bačynsjkyj’ego. Podważając linearny upływ czasu w swojej narracji, pozwala nam spojrzeć na kruchość „humanistycznego postępu”, który przegrał z „wiecznym powrotem”, jednocześnie pytając i przypominając o innych niż oparte na przemocy sposobach przebudowy świata.Oprowadzanie miało miejsce 28.02.2026 w ramach programu performatywnego do wystawy „Kantor. Terapia Widzeń”. Sfinansowane przez Unię Europejską NextGenerationEU.

Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA to nie tylko imponujący budynek przy ul. Nadwiślańskiej 2-4. To także Galeria-Pracownia artysty znajdująca się przy ul. Siennej 7/5, którą można zwiedzać od poniedziałku do środy. W 1980 r. Tadeusz Kantor otrzymał od miasta pracownię na ostatnim piętrze zabytkowej kamienicy przy Małym Rynku, w której mieszkał od 1987 r. Miejsce to nazywane przez artystę Biednym Pokoikiem Wyobraźni stało się przestrzenią intensywnej pracy twórczej. W tych latach Kantor coraz częściej wracał do swojej przeszłości i poruszał temat śmierci oraz przemijania, jak gdyby przeczuwając, że ma coraz mniej czasu. Tutaj powstały ostatnie cykle obrazów: „Dalej już nic”, „Cholernie spadam”, „Nie zagląda się bezkarnie przez okno” i „Mój dom” oraz trwały prace nad spektaklami: „Nigdy tu już nie powrócę” i „Dziś są moje urodziny”. W „Regulaminie pracowni” napisanym pod koniec życia Kantor przekazał swoją wolę, aby przestrzeń stała się aneksem Cricoteki dostępnym dla zwiedzających. Uważał, że właśnie takie miejsce – intymne i codzienne, a nie muzeum – ukaże pełną prawdę o twórczości artysty. Wizyta w jego pokoju staje się niebywałą okazją poznania Tadeusza Kantora od zupełnie innej strony – prywatnej i po prostu ludzkiej. Przekraczając próg, zanurzamy się w kameralnym świecie artysty, odkrywając przedmioty, którymi lubił się otaczać i które tworzyły jego mikrokosmos. Zapraszamy Was serdecznie do odwiedzenia tego niezwykłego miejsca, a tymczasem zachęcamy do przesłuchania audioprzewodnika po pracowni oraz wspomnień Bogdana Renczyńskiego – aktora Teatru Cricot 2. Adres: ul. Sienna 7/5, domofon, nr 8, 31-041 KrakówKontakt: 12 423 05 03 / 698 598 983Godziny otwarcia: poniedziałek-środa, godz. 11:30-18:00W galerii może trwać oprowadzanie – jeśli nikt nie otwiera, prosimy zadzwonić ponownie i chwilę poczekać.

W ramach wykładu Tomasz Pietrucha opowiada o najważniejszych założeniach wypływających z tekstu Tadeusza Kantora Lekcje mediolańskie i jego łączności z cyklem wizualnym o tej samej nazwie. Przystępny, popularno-naukowy charakter prelekcji sprawia, że jest ona przeznaczona także dla osób, które nie miały dotąd okazji, by zetknąć się z twórczością teatralną, wizualną i teoretyczną Tadeusza Kantora.    Cykl rysunków powstał w 1986 roku w Mediolanie i odnosi się wprost do pedagogiczno-teatralnego epizodu w artystycznej wędrówce twórcy Teatru Cricot 2, który decyduje się poprowadzić wykłady i warsztaty w Civica Scuola D’Arte Drammatica na zaproszenie Renato Palazziego. Praca dydaktyczna oraz warsztatowa Tadeusza zaowocowała powstaniem cricotage’u Ślub w manierze konstruktywistycznej i surrealistycznej. Spektakl został zaprezentowany na zakończenie miesięcznego kursu trzykrotnie. Autorskie wykłady Kantor nazwał właśnie Lekcjami mediolańskimi.   Wykład towarzyszył wystawie: „O wszystkim pamiętać i wszystko zapomnieć…”. Prezentacja rysunków Tadeusza Kantora z cyklu Lekcje mediolańskie i realizacji zadania pod nazwą: Zakup cyklu prac Tadeusza Kantora „Lekcje mediolańskie”, którego wykonanie stało się możliwe dzięki dofinansowaniu z Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego: Narodowa Kolekcja Sztuki Współczesnej 2024 oraz wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.   Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

 „Ja się nie będę bez przerwy złościł!” – kryzys na próbach a etyka pracy Moniki Kwaśniewskiej to ostatnie z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Monika Kwaśniewska przygląda się fragmentom prób do spektaklu Dziś są moje urodziny pod kątem relacji między reżyserem a zespołem. Interesują ją momenty impasu, zniechęcenia, frustracji, furii, w czasie których Kantor krzyczał, obwiniał zespół o brak energii, umiejętności i woli do pracy, rzucał inwektywami, wątpił w możliwość oprowadzenia przedstawienia do premiery. Zastanawia się, jak te sytuacje mogły wpływać na dynamikę władzy w grupie oraz na proces pracy. Projekt w ramach którego odbyło się seminarium w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią.

Sobowtóry tekstów – urodziny między dokumentem a improwizacją Pawła Stangreta to dziewiąte, przedostatnie seminarium w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Projekt ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko opowiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny. Podczas seminarium Paweł Stangret zajmuje się tekstami, z których składa się partytura Dziś są moje urodziny, jak i tymi wykorzystanymi w spektaklu. Przedstawienie eksploatuje po wielokroć motyw sobowtórów. Co ważne, postaci „podszywające się” nie tylko pochodzą z Kantorowskiej rzeczywistości – wspomnień, pamięci – ale również z jego dzieł, metod twórczych, autocytatów (malarskich, teatralnych i tekstowych). Pojawiają się tutaj także postaci historyczne, a co najważniejsze historyczne teksty, które już wtedy miały (czy mogły mieć) status dokumentów. Jednocześnie w partyturze spektaklu istotna jest typowa dla Kantora metoda tworzenia scenariusza w czasie prób. Ten skomplikowany kolaż dokumentów i improwizacji wydaje się jednym z kluczy do konstrukcji tego spektaklu.

Dramaturgia dźwięku w spektaklu Dziś są moje urodziny Anny Róży Burzyńskiej to ósme z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. W książce Semiotik des Theaters (1994) Erika Fischer-Lichte pisze: „W teatralnym kodzie awangardy muzyka osiągnęła relatywnie dominującą pozycję. Generacji, która usiłowała stworzyć nowy, całkowicie antyiluzjonistyczny teatr, wydawało się to możliwe tylko >>z ducha muzyki<<”. Niewątpliwie „z ducha muzyki” jest też teatr Tadeusza Kantora. Wraz z ewolucją formuły spektakli teatru Cricot 2 zmieniała się także funkcja elementów muzycznych (czy, szerzej, dźwiękowych) w ich strukturze. Ostatni spektakl Kantora, Dziś są moje urodziny, w szczególny sposób tematyzuje relację pomiędzy głosem a pamięcią, wydarzeniem a powtórzeniem, ciągłością a rozpadem. Jego dramaturgia – nielinearna, otwarta, par excellence postdramatyczna – w wyjątkowy sposób wykorzystuje możliwości teatralnego dźwięku. W trakcie seminarium wyświetlony został film: https://www.youtube.com/watch?v=iSkJFs7myn0

Artyści obecni! Zespół jako żywe archiwum Dziś są moje urodziny Katarzyny Fazan to siódme z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Podczas seminarium Katarzyna Fazan podejmuje temat premiery i wystawiania ostatniego spektaklu Tadeusza Kantora nie tylko jako żywego archiwum przechowującego jego sztukę, ale przygląda się mu także pod kątem obecności artystów związanych z procesami powstawania spektaklu. Ich uczestnicząca gotowość do podejmowania dialogu z Katorem na wszystkich etapach tworzenia spektaklu, a także żywa pamięć  kodująca próby, umożliwiły pokazy już po śmierci reżysera. Z różnych względów premiera (tzw. ostatnia próba) oraz późniejsze wystawienia były obarczone dużą dozą ryzyka.     Projekt Dziś są moje urodziny - poszukiwania ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko powiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny.

Tadeusz Kantor. Autoportrety. Sztuka sytuacji granicznych autorstwa Małgorzaty Paluch-Cybulskiej to szóste z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Projekt ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko opowiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny. Podczas seminarium Małgorzata Paluch-Cybulska podejmuje temat późnego malarstwa Tadeusza Kantora które stapia się z teatrem i życiem artysty jak amalgamat W powstałych po 1986 roku ostatnich cyklach i seriach malarskich Kantora, intymność i prywatność artysty są zasadniczym budulcem tych dzieł. To, co obserwujemy na płótnach malarza i deskach scenicznych ostatnich dwóch produkcji Teatru Cricot 2 jest ryzykiem podjętym publicznie przez artystę, a związanym z obnażeniem siebie samego, swojej kondycji, lęków, skrajnych stanów psychologicznych, samotności, wreszcie przeczucia własnej śmierci, zmierzającego do fenomenu ostatniego, nieukończonego spektaklu Dziś są moje urodziny, który stanowi swoistą ceremonię umierania.

Dziś są moje urodziny – proces twórczy i uczestnictwo artysty we własnym dziele Marka Pieniążka to piąte z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Projekt ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko opowiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny. Niniejsze seminarium poświęcone jest specyfice procesu twórczego Tadeusza Kantora. Omówione zostały etapy powstawania spektaklu Dziś są moje urodziny. Wskazane tendencje artysty do przekształcania widzenia siebie w dzieło epifaniczne prowadzą do wykrycia dwutorowego przebiegu procesu twórczego Kantora: epifanicznego (w rysunkach siebie / własnych doświadczeń) oraz dyskursywno-narracyjnego (w wypowiedziach i esejach artysty).

„Ale po co ja to opowiadam?” – teatr i postpamięć poprowadzone przez Martę Bryś to czwarte z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Marta Bryś stawia wiele pytań: Czy można pamiętać coś, czego się nie przeżyło? Czy można utożsamić się z opowieścią o nieswojej przeszłości? Czy można przeżywać czyjeś wspomnienia jak własne? Czym różni się pamięć od postpamięci? Czy teatr może tworzyć wspomnienia? Czy przeszłość można „ocalić od zapomnienia”? Jak odpowiedzieć na pytanie Sterna, z którym z powrotem schował się do teatralnej skrzyni?  

O językach choreograficznych w Dziś są moje urodziny Tadeusza Kantora Anny Królicy to trzecie z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Projekt ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko opowiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny. Anna Królica podejmuje próbę prześledzenia i omówienia języków choreograficzne w Dziś są moje urodziny, wykorzystując przy tym zarówno narzędzia artystyczne, jak i dyskurs związany z pamięcią kulturową w jej wizualnym i cielesnym aspekcie. Traktuje obraz Tadeusza Kantora Mam dość siedzenia w obrazie. Wychodzę! z 1988 roku jako odsłonięcie strategii mistrza prowadzące go do rozwiązań choreograficznych, zaaplikowane również w jego ostatnim spektaklu. Obserwuje relacje pomiędzy obrazami ucieleśnionymi w materii scenicznej a czystą dramaturgią ruchu i kompozycją. Odnajduje zależności i powiązania pomiędzy działaniami fizycznymi oraz choreograficznymi aktorów i aktorek w przedstawieniu, a językiem gestów obecnym na figuratywnych ujęciach malarskich np. w Infantce Velázqueza czy w Autoportrecie Kantora.

Debata odbyła się w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Debata jest próbą refleksji nad ostatnim spektaklem Tadeusza Kantora: Dziś są moje urodziny, widzianym z perspektywy uczestników i uczestniczek procesu twórczego  – artystów i artystek Teatru Cricot 2. W spotkaniu wzięli udział: Andrzej Wełmiński, Bogdan Renczyński, Lech Stangret, Ludmiła Ryba, Marie Vayssière, Roman Siwulak, Teresa Wełmińska, Tomasz Dobrowolski, Ewa Janicka.  W ramach spotkania poddawany refleksji był toczący się odrębnie, wsobny proces powstawania spektaklu, co pozwala lepiej rozpoznać nie tylko jego trudną materię, ale również dowiedzieć się więcej o metodzie pracy Tadeusza Kantora z zespołem i zadać pytania o tryb funkcjonowania artystów i artystek w sytuacji kryzysu, wywołanej śmiercią reżysera przed premierą. Prowadzący: Paweł Głowacki

Dziś są moje urodziny – o obrazach przedstawienia, które wyłaniają się z cienia archiwum to pierwsze z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny.Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Podczas pierwszego seminarium Tomasz Pietrucha kieruje uwagę na archiwum jako „scenę”, w ramach której rezonuje część kolekcji Cricoteki związana z przedstawieniem Dziś są moje urodziny. Jest to próba opowieści o kolekcji, ale również szansa, by zadać podstawowe pytania o to, jaki obraz przedstawienia Dziś są moje urodziny wyłania się z archiwalnego cienia oraz czy i w jaki sposób archiwa zniekształcają i wypaczają efemeryczną sztukę teatru.

„Wpół do jutra" (10.2021 - 04.2022) rozwinęło się w koncept zbiorowego wydawnictwa muzycznego. Czasowa wystawa zbiorowa realizowana byłą przez Roberta Kuśmirowskiego we współpracy z kuratorami Magdaleną Ujmą-Gawlik i Kamilem Kuitkowskim, z udziałem artystów – Marka Chlandy, Andrzeja Dudka Dürera, Krzysztofa „Leona” Dziemaszkiewicza, Jana Gryki, Mikołaja Smoczyńskiego, Macieja Świeszewskiego i Daniela Zagórskiego. Artyści mierzyli się w niej z niewiarą nie tylko w dobrą przyszłość, ale w ogóle w jakąkolwiek przyszłość. Ta wątpliwość wyrastała m.in. z doświadczenia pandemii czy perspektywy katastrofy klimatycznej i wyczerpywania się dotychczasowych paradygmatów kultury. W międzyczasie wybuchła wojna w Ukrainie. Jutro jak zawsze okazało się inne, niż zakładaliśmy.

„Wpół do jutra" (10.2021 - 04.2022) rozwinęło się w koncept zbiorowego wydawnictwa muzycznego. Czasowa wystawa zbiorowa realizowana byłą przez Roberta Kuśmirowskiego we współpracy z kuratorami Magdaleną Ujmą-Gawlik i Kamilem Kuitkowskim, z udziałem artystów – Marka Chlandy, Andrzeja Dudka Dürera, Krzysztofa „Leona” Dziemaszkiewicza, Jana Gryki, Mikołaja Smoczyńskiego, Macieja Świeszewskiego i Daniela Zagórskiego. Artyści mierzyli się w niej z niewiarą nie tylko w dobrą przyszłość, ale w ogóle w jakąkolwiek przyszłość. Ta wątpliwość wyrastała m.in. z doświadczenia pandemii czy perspektywy katastrofy klimatycznej i wyczerpywania się dotychczasowych paradygmatów kultury. W międzyczasie wybuchła wojna w Ukrainie. Jutro jak zawsze okazało się inne, niż zakładaliśmy.

Karolina Sulej, Justyna Droń i Bogdan Renczyński rozmawiają o kostiumie jako opowieści o kulturze, tożsamości, relacjach międzyludzkich i o nas samych w kontekście i w przestrzeni wystawy "Osobiste. Kostiumy teatralne Kantora" w Cricotece. Karolina Sulej jest badaczką, pisarką, reporterką, popularyzatorką antropologii mody i autorką książek „Historie osobiste” i „Rzeczy osobiste. Opowieść o ubraniach w obozach koncentracyjnych i zagłady”. Podczas rozmowy mówi o tym, co fascynuje ją w sposobie myślenia o ubraniu u Kantora oraz o perspektywie patrzenia na ubranie, które wywodzi się z wojennego kontekstu. Przekonuje też, dlaczego warto rozglądać się za innymi narracjami o odzieży niż te, które są związane z branżą mody, i w jaki sposób strój może opowiadać o ludzkiej kondycji. „Dalej już nic?” to okazja do rozmowy o twórczości Tadeusza Kantora. Seria wykładów ma za zadanie poszerzyć nasze perspektywy w postrzeganiu dzieł twórcy teatru Cricot. Zapraszamy do wysłuchania specjalistów, którzy interpretują, reinterpretują i prezentują niezbadane dotąd konteksty i nowe, nieanalizowane tematy.

Magdalena Ujma przedstawia możliwe drogi interpretacji twórczości Marii Stangret. Marysia, bo tak mówili o niej Ci, którzy ją znali, najbardziej znana jest z powodu bycia aktorką Teatru Cricot 2, towarzyszką życia Tadeusza Kantora, ale była także malarką i to właśnie ten aspekt jej działalności jest przedstawiony podczas wykładu.  „Dalej już nic?” to okazja do rozmowy o twórczości Tadeusza Kantora. Seria wykładów ma za zadanie poszerzyć nasze perspektywy w postrzeganiu dzieł twórcy teatru Cricot, a także osób, które były z nim związane. Zapraszamy do wysłuchania specjalistów, którzy interpretują, reinterpretują i prezentują niezbadane dotąd konteksty i nowe, nieanalizowane tematy.

Katarzyna Kozyra - rzeźbiarka, fotografka, autorka performansów, filmów, instalacji wideo oraz akcji artystycznych. Działania Kozyry przyczyniły się do powstania tzw. sztuki krytycznej, a także miały istotny wpływ na kształt współczesnej kultury. Artystka konsekwentnie podważa panujące stereotypy i poddaje krytycznej rewizji dyskursy społeczno-polityczne; jej sztuka od lat porusza opinię publiczną, często wywołując ostrą polemikę. Rozmowę prowadzi profesor Katarzyna Fazan.

W jaki sposób digitalizuje się obiekty muzealne? Jak powstają modele 3D? O fotogrametrii i swoim projekcie opowiada Mateusz Świderski, artysta zajmujący się sztuką cyfrową. W ramach swojej pracy badawczej gościnnie archiwizuje wystawę Tadeusz Kantor. Widma.

Co kryje się w skarbcu Cricoteki? Zajrzymy do kasy pancernej i poznamy najbardziej nietypowe eksponaty z kolekcji Archiwum. Naszą przewodniczką będzie Małgorzata Paluch-Cybulska, która kieruje Muzeum Tadeusza Kantora.

Trzeci odcinek to okazja do spotkania z artystkami, które współpracują z Cricoteką, tworząc pomniejszone adaptacje obiektów z muzealnej kolekcji. Makiety dotykowe prac Kantora powstają na potrzeby osób z niepełnosprawnościami wzroku. Barbara Iwańska i Julka Basista zrobiły ich już blisko trzydzieści. Opowiedzą o wyzwaniach stojących za takim zadaniem.

W drugim odcinku rozmawiamy z Bogdanem Renczyńskim – aktorem teatru Cricot 2 i pracownikiem Archiwum. Opowie nam o pomysłach Kantora na udostępnianie multimediów w czasach, kiedy komputery nie były jeszcze w powszechnym użytku. Ponad 200 fotografii wywołanych w dużych formatach zostało naklejone na czarne deseczki i umocowane w specjalnych przegródkach, po to aby można było je wielokrotnie oglądać.

W pierwszym odcinku odwiedzamy Archiwum Tadeusza Kantora. Naszym przewodnikiem jest Tomek Pietrucha. Przyjrzymy się szafkom zaprojektowanym specjalnie z myślą o archiwizowaniu recenzji ze spektakli teatru Cricot 2.

Zapraszamy do słuchania opowieści dźwiękowych nagrywanych z pracownikami Cricoteki. Posłuchamy o codziennej pracy w muzeum. Odwiedzimy miejsca niedostępne dla zwiedzających, jak na przykład magazyny zbiorów. Porozmawiamy o przechowywaniu obiektów i pracy w Archiwum Tadeusza Kantora. Słuchaj muzeum razem z nami.

The co-curator, Michał Kobiałka, explains the idea behind the new permanent exhibition at Cricoteka. “Tadeusz Kantor. Spectres”, opened in 2020, presents the remnants of the Cricot 2 Theatre: objects, props and costumes, most of them shown together for the first time.

Autorskie spojrzenie Andrzeja Wełmińskiego, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

Autorskie spojrzenie Bogdana Renczyńskiego, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

Autorskie spojrzenie Jacka Marii Stokłosy, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

Autorskie spojrzenie Romana Siwulaka, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

O wystawie Tadeusz Kantor. Widma prezentowanej w Cricotece opowiada jej współkuratorka, Małgorzata Paluch Cybulska. Autorka mówi o trudnej przeszłości wprowadzonej przez Tadeusza Kantora do spektakli Teatru Cricot 2 i o koncepcjach na których bazuje ta ekspozycja.

Audiodeskrypcja wystawy Tadeusz Kantor. Widma, która jest obecnie pokazywana w Cricotece. Opis przygotowany dla osób z niepełnosprawnością wzroku pokrótce przedstawia przestrzeń wystawy i charakter prezentowanych dzieł. 

Opowieść jest wprowadzeniem do wystawy Tadeusz Kantor. Widma. Przybliża podstawowe informacje o Tadeuszu Kantorze i jego twórczości.

Emisja z pokoju  opiera się na uważnym słuchaniu. Marcin Dymiter, czyli emiter zaprosił dzieci do nadsyłania dźwięków ze swoich pokoi. Jak brzmi lampa? Co stuka przy biurku? Co szumi, a co szeleści w pokojach? Ten materiał stał się punktem wyjściowym dla emitera do stworzenia kompozycji elektronicznej. Wspólnie z artystą będziemy wsłuchiwać się w znane i nieznane przestrzenie i podróżować po własnych pokojach. Kuratorki projektu: Basia Pasterak, Izabela Zawadzka Promocja programu: Marzena Boniecka Światło i dźwięk: Mariusz Gąsior Mariusz Potępa Foto/wideo: Grzesiek Mart Obsługa planu: Anna Rejowska, Jakub Wydra Organizator: Cricoteka  Program dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury 2020. 

Helena Matuszewska, Barbra Songin i Andrzej Zamenhof, którzy zazwyczaj razem nie koncertują, spotkali się specjalnie przy realizacji koncertu dla Cricoteki.“Szepty lasu” nazwali „horrorem ekologicznym”, choć w rzeczywistości to piękna opowieść o magii, podróży i otwartości. Artyści zaproszą słuchaczki i słuchaczy w muzyczny świat z pogranicza folku, jazzu i muzyki elektronicznej. W koncercie będą wykorzystywać wiele nietypowych instrumentów (m.in. kaszgar, kankale, złobcoki). Kuratorki projektu: Basia Pasterak, Izabela Zawadzka Promocja programu: Marzena Boniecka Światło i dźwięk: Mariusz Gąsior Mariusz Potępa Foto/wideo: Grzesiek Mart Obsługa planu: Anna Rejowska, Jakub Wydra Organizator: Cricoteka Program dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury 2020.

Na wystawie Tadeusz Kantor. Widma znajdziemy się w otoczeniu niemal dwustu obiektów teatralnych. Każdy z nich posiada własne znaczenie, jednak w przestrzennym zestawieniu tworzą wiele nowych połączeń tematycznych i interpretacyjnych. To te połączenia staną się tworzywem 12 opowieści towarzyszących wystawie. Do usłyszenia!

“Polifonie dzieciom” są rozszerzeniem działającego od 2013 roku w Cricotece programu “Polifonie”, prezentującego współczesne utwory improwizowane i elektroniczne, jak również performanse muzyczno-ruchowe. Podczas tegorocznych "Polifonii dzieciom" zaprezentowaliśmy cztery niebanalne koncerty, które uzupełniają prowadzone przez artystów/artystki i pedagogów/pedagożki ćwiczenia dźwiękowe dla dzieci powyżej 6. roku życia i młodzieży.  Zagrali dla nas:  zespół Balony w składzie Piotr Peszat, Jakub Gucik, Julia Basista, trio folkowe – Helena Matuszewska, Barbara Songin, Andrzej Zamenhof (Andrzej Zagajewski), emitera aka Marcin Dymiter oraz Małe Instrumenty.  Każdy z  koncertów to osobna muzyczna opowieść.  Artyści i artystki wprowadzają nas w dźwięki pradawnej puszczy, odgłosy dziecięcego pokoju czy eksperymenty muzyczne. "Polifonie dzieciom – koncerty rodzinne on-line" to idealna playlista do wspólnego, rodzinnego odsłuchania w jesienne wieczory, w trakcie wspólnej podróży – właściwie w dowolnym momencie.  ---- "Polifonie dzieciom – rodzinne koncerty on-line" Występują:  Balony – Piotr Peszat, Jakub Gucik, Julia Basista/ Trio folkowe – Helena Matuszewska, Barbara Songin, Andrzej Zamenhof (Andrzej Zagajewski) / Marcin Dymiter aka emiter / Małe Instrumenty Koncerty do zobaczenia i posłuchania również na stronie Cricoteki: www. cricoteka.pl oraz Facebooku https://www.facebook.com/Cricoteka/ Kuratorki projektu: Basia Pasterak Izabela Zawadzka Promocja programu: Marzena Boniecka Światło i dźwięk: Mariusz Gąsior Mariusz Potępa  Identyfikacja graficzna: Marcin Mokierów-Czołowski Wideo: Grzesiek Mart Obsługa planu: Natalia Niżnik, Anna Rejowska, Jakub Wydra Program dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.  

Oglądając obiekty zgromadzone na ekspozycji wchodzimy wraz z Kantorem do Jego teatru i podążamy Jego drogą. Ta droga pełna rozmaitych wydarzeń, podróży, które odbył, spotkań, przeżyć osobistych zakończyła się śmiercią Artysty w roku 1990. Tekst: Beata Kwiatkowska  Głos: Bogdan Renczyński

Tadeusz Kantor w swoim autorskim teatrze poszukiwał nowych strategii i form wyrazu, także jeżeli chodzi o ruch. Obserwujemy to w sposobie poruszania się aktorów na scenie, w powiązaniu aktora z obiektem i częstym zabiegu zapętlenia ruchu związanego z tym przedmiotem, a także w mobilności samych obiektów. Tekst i głos: Marta Przywara 

Osobiste wspomnienia, jak klisze pamięci, Kantor wielostronnie prezentował w swym Teatrze Miłości i Śmierci. W budowaniu własnej tożsamości, znamiennym wpływem odznaczali się rodzice. Matka jako ta, która wychowywała i kształtowała świadomie i nieświadomie osobowość młodego Kantora. Ojciec jako wielki nieobecny. Tekst: Agnieszka Podyma  Głos: Bogdan Renczyński

Wielopole Skrzyńskie, mała miejscowość na rubieżach Cesarstwa Austro-Węgier, przenieśmy się tam na chwilę. Chociaż wielu identyfikuje Tadeusza Kantora z Krakowem, gdzie studiował na Akademii Sztuk Pięknych i będzie miejscem, któremu pozostał wierny, to w Wielopolu właśnie wszystko się zaczęło. Tekst: Beata Kwiatkowska  Głos: Justyna Droń

Przedmioty są w centrum teatru Tadeusza Kantora. Na ogół są to przedmioty biedne, pozbawione prestiżu, obiekty “najniższej rangi”. Ale pośród nich znajdujemy też (często również stworzone z niepozornych przedmiotów) wyrafinowane konstrukcje, zaskakujące wynalazki: przedmioty-maszyny. Tekst i głos: Marta Przywara

Jako absolwenta Wydziału Malarstwa krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, malarza i rysownika można zaliczyć Kantora do grona wybitnych artystów-plastyków, którzy w I połowie XX wieku mieli ogromny wpływ na kształtowanie nowych form w teatrze europejskim. Opracowując scenografię, Kantor często organizował ją w duchu awangardowych kierunków plastyki, a jego rozwiązania scenograficzne mocno wpływały na sensy i całość inscenizacji. Tekst i głos: Marta Przywara

Pierwsze spektakle Teatru Śmierci Kantor budował na wspomnieniach dzieciństwa i szkoły. Zawrze tu wszystko, będą to wspomnienia miejsc, szczególnie bliskich, pamięć o najbliższych i rodzinie, pamięć o wydarzeniach, które go ukształtowały i zarazem wywarły na niego największy wpływ. Tekst: Beata Kwiatkowska  Głos: Justyna Droń

Zgodnie z osobistym przekonaniem, Kantor podkreślał, że jego artystyczne dokonania nierozerwalnie łączą się z losem i indywidualną biografią. Przeżywszy w swym młodym życiu aż trzy wojny Kantor dramatycznie doświadczał opresji strachu, niepokoju, samotności i leku przed unicestwieniem. Tekst: Agnieszka Podyma  Głos: Justyna Droń

W twórczości Tadeusza Kantora historia zajmowała ważne miejsce. Artysta nie korzystał z niej w formie linearnej narracji, posługiwał się motywami, skojarzeniami i symbolami, które w jego twórczości przyjmują formę tzw. klisz pamięci. Tekst: Agnieszka Podyma Głos: Justyna Droń

Czołg, kulomioty, armata, karabiny, krzyże, walizki… Pejzaż po katastrofie. A także zagęszczenie, kłębowisko i natłok - środki bardzo charakterystyczne dla teatru Kantora. Podobnie jak deformacja.

Opowieści na ucho. Motyw podróży stał się dla Tadeusza Kantora, już na początku jego twórczości, wiodącym kierunkowskazem w poszukiwaniach własnej drogi. Po latach Kantor motyw powracającej podróży w swych pracach dosadnie nazwał piętnem.  Tekst: Agnieszka Podyma  Czyta: Justyna Droń