Czy to prawda, że...? | Radio Katowice

"Czy to prawda, że jedno ze źródeł bluesa wypływa w Siemianowicach Śląskich?" - takie oto oczywiste pytanie zadamy tym razem, ale to nie znaczy, że odpowiedź nie będzie fascynująca. Rozmowa o bluesie, zwłaszcza naszym śląskim zawsze podnosi adrenalinę. To bardzo osobiste i emocjonalne przeżycie. Przekonaliśmy się o tym podczas Podwieczorku w Muzeum. Blues porywa i w muzyce i w rozmowie. Razem z Andrzejem Matysikiem znawcą tematu i wydawcą czasopisma "Twój Blues" oraz z dr Jackiem Kurkiem, prof. Maciejem Sablikiem zapraszamy dzisiaj do posłuchania opowieści o śląskim bluesie z Siemianowic.

"Czy to prawda, że Katowice mają swoją wieżę Eiffla?" - Tak!Z naszej wieży Eiffla widać Tatry! A zwłaszcza przy takiej pogodzie jak dziś. Zachęcam do wycieczek, by zadrzeć głowę i zobaczyć tę naszą wieżę i się zachwycić. Podczas wizji lokalnej w to miejsce zauważyliśmy, że można z niej zajrzeć również w śląską przeszłość. Co też zrobiliśmy. Wysoko nad ziemią jest słynne okienko, przez które kiedyś z nostalgią powstańcy patrzyli na Polskę. A co my zobaczyliśmy? Proszę posłuchać. Na szczyt wieży ciśnień w Borkach weszliśmy z prof. Maciejem Sablikiem w towarzystwie Michała Jędryki - pisarza i autora m.in."Ołowianych Dzieci" oraz Benedicta Kotzura - prezesa Fundacji "Śląsk wczoraj i dziś". Nieobojętny jest na, los Wieży Zillmannów, która opowiada naszą historię, warto się w nią wsłuchać, zwłaszcza w taki świąteczny dzień jak dzisiaj, o czym przypomni ks. Piotr Brząkalik. Zapraszamy do słuchania.

Ciekawe, czy potrafią państwo rozpoznać śląską różę? Czym odróżnia się od innych a przede wszystkim kto ją dla nas zachował? Na te pytania szukamy odpowiedzi razem z prof. Maciejem Sablikiem. Zajrzymy do tajemniczej skrzyneczki, którą wniosły do naszego studia: Ewa Stano i Kinga Chojnowska. Być może schowane są w niej sekrety dotyczące śląskiej róży? Powiemy o cechach i charakterze naszej róży. Wspólnie zapowiemy  Śląski Festiwal "Godomy" im. Marii Gwóźdź, który odbędzie się w Mysłowicach.

"Czy to prawda, że piękną i długą historię można zmieścić w pudełku od butów?" - od odpowiedzi na to pytanie rozpoczniemy prezentację nowego laureata w naszej nieustającej akcji "Bądź Kronikarzem Swoich Czasów". Pan Jerzy Wańczura opowie o swoich rodzinnych "śledztwach", podróżach, wielkich wzruszeniach i rozmowach z dziadkami. Dzięki temu mógł wnikliwie i wyczerpująco zebrać informacje dla swoich wnuków, prawnuków i dalszych pokoleń. Historia musi być żywa. Podczas naszego spotkania dyskutowaliśmy i o tym, czy należy chwalić się swoimi pradziadkami? Przodkami, którzy nas ukształtowali pomimo, że czasem nie dane nam było spotkać się z nimi w naszym życiu. Co chcieli nam przekazać swoimi życiowymi wyborami.

"Czy to prawda, że pierwsza naukowczyni, która wyruszyła samotnie w świat w celach badawczych pochodziła z naszego regionu? oraz "Czy to prawda, że napisała jako kobieta pierwszą książkę podróżniczą?" - na powyższe pytania odpowiadać będą kobiety: Alicja Kowalska, Małgorzata Polak oraz Beata Domaszewicz. To część grupy, która odkryła tę postać i wyruszyła jej śladem do Brazylii. Niesamowita opowieść, porywająca książka i piękna historia o zapomnianej badaczce - odważnej oraz brawurowej kobiecie. Dziękuję za przywrócenie pamięci o niej i zapraszam do słuchania dzisiaj historii o Michalinie Isaakowej z Zawiercia.

"Czy to prawda, że dźwięk ma swój obraz?" - oczywiście tylko taki nas interesuje, który jest dziełem sztuki. To pytanie było biletem wstępu do kolejnej naszej PODRÓŻY PIERWSZEJ KLASY ZE STACJI RADIO KATOWICE. Zdania naszych ekspertów były podzielone. Dla prof. Mariana Oslislo i prof. Ksawerego Kaliskiego dźwięk jest tworzywem przy realizacjach multimedialnych i takie "dizajnerskie projekty" w naszej ASP również się wykonuje. Dla skrzypka wirtuoza - prof. Henryka Gembalskiego oczywiście obraz dla muzyki jest niepotrzebny, a często nawet przeszkadza w percepcji. Zapraszam do wysłuchania relacji z wczorajszej podróży tym razem, nie tyle w przeszłość, chociaż była i ona obecna, ale w przyszłość sztuki.

Czy to prawda, że spotkania świąteczne rozwijają kronikarstwo domowe?" - odpowiedź na to pytanie jest oczywista, jednak zawsze korzystamy z okazji, żeby zachęcać do rozmów przy rodzinnym stole. Te domowe lekcje historii, słowa jej świadków mogą być początkiem pięknej opowieści. Potem pozostaje ją zapisać i zgłosić się do nas jako domowy kronikarz. Naszym gościem jest  prof. Jan Malicki, zdamy też relację z wizji lokalnej. To wszystko wyznaczy mapę emocji prowadzącą do Wielkanocy. Zatem i my będziemy już w świątecznym nastroju

"Czy to prawda, że nasi kronikarze domowi są dostrzegani i nagradzani?" Odpowiedź brzmi: oczywiście tak! To kolejne wyróżnienie dla kolejnego naszego laureata pana Romana Horsta. Jutro otrzyma on Klemensa w dziedzinie kultury. Z całego serca gratulujemy . Pan Roman Horst całe swoje życie poświęcił dokumentowaniu wydarzeń w powiecie bieruńsko-lędzińskim. Dzisiaj wraz z dr Grzegorzem Sztolerem, który wygłosi jutro laudację na cześć laureata przypomnimy dokonania pana Romana Horsta. Cieszymy się z tego wyróżnienia mając nadzieję, że zobaczymy się z panem Romanem na kolejnym, trzecim już Zjeździe Domowych Kronikarzy w Radiu Katowice, 6 czerwca.

"Czy to prawda, że potomkowie Jana Sebastiana Bacha żyją w Siemianowicach?" - takie oto sensacyjne pytanie zadaliśmy podczas ostatniego "Podwieczorku w Muzeum" w minioną środę. Odpowiedź brzmi równie zadziwiająco. Proszę posłuchać jej dzisiaj wieczorem w naszej audycji o godz.20.15 na antenie Radia Katowice. Pan Ronald von Colson - wnuk w siódmym pokoleniu Jana Sebastiana przyniósł na nasze spotkanie opasłe księgi i skoroszyty z zapisami wszystkich swoich poprzedników w rodzinie. To fascynująca opowieść na trop, której wpadł pan Dariusz Wolff, którego z kolei odkrył pan Piotr Fuglewicz i wszyscy spotkaliśmy się w siemianowickim muzeum, żeby opowiadać siemianowicką historię Bacha.

"Czy to prawda, że prawdziwych familoków już nie ma?" - postanowiliśmy z prof. Maciejem Sablikiem udać się na spacer z naszymi ekspertami w temacie: prof. Irmą Koziną - historyczką sztuki i panem Grzegorzem Grzegorkiem - wnikliwym miłośnikiem historii i wydawcą, w poszukiwaniu familoków, które są symbolem Śląska. Temat poniekąd jest wywołany serialem, którego akcja rozgrywa się w nieistniejącej już kolonii familoków w Szopienicach, jednak okazało się dla nas ważne podczas tej wizji lokalnej doświadczenie jak bardzo familoki wrośnięte są w naszą śląską, osobistą świadomość, co dla nas znaczą i jak wyglądają w naszych wyobrażeniach o przeszłości.

"Czy to prawda, że cios mamuta opowiada historię Chorzowa?" - zapraszam do wysłuchania odpowiedzi na to pytanie. Poszukiwanie jej zaprowadziło nas do Muzeum Hutnictwa, gdzie sto eksponatów przypomina o setnej rocznicy muzealnictwa w tym mieście. To dla nas okazja,żeby przypomnieć Łukasza i Stanisława Wallisów - ojca i syna - pasjonatów historii i zbieraczy pamiątek naszej przeszłości. To ich pracy dotyczy "setka", o której spróbujemy opowiedzieć z naszym przewodnikiem na "wizji lokalnej" dr Jackiem Kurkiem, historykiem. Zapraszamy z prof.Maciejem Sablikiem do słuchania.

Czy to prawda, że warto udać się do Brazylii, żeby pojechać koleją, którą wybudował nasz rodak?" - wracamy do jednej z naszych ulubionych historii o Polaku, który wyjechał do Brazylii i stał się tam budowniczym nie tylko trakcji kolejowej, ale też mostów, tunelów, był mierniczym i kartografem - Teofil Wierzbowski. O jego fascynującym i wręcz sensacyjnym życiorysie, ale też o historii jej odkrycia opowie dzisiaj wnuk Teofila - pan Jerzy Łuka.Mikrohistoria jest fascynująca, pociąga swoim kolorytem lokalnym i emocjami, którymi jest tworzona, jednak nie przypominana - niknie.Zapraszamy do słuchania.

Wracamy do jednej z ulubionych historii o Polaku, który wyjechał do Brazylii i stał się tam budowniczym nie tylko trakcji kolejowej, ale też mostów, tunelów, był mierniczym i kartografem. O fascynującym i wręcz sensacyjnym życiorysie Teofila Wierzbowskiego, ale też o historii jego odkrycia opowiada wnuk Teofila, Jerzy Łuka. Mikrohistoria jest fascynująca, pociąga swoim kolorytem lokalnym i emocjami, którymi jest tworzona, jednak nie przypominana niknie.

Pan Zbigniew Kędzierski dołączył do grona „kronikarzy swoich czasów”. Zaprezentował książkę, w której opisuje swoje życie na tle przemian społeczno-politycznych lat 60., 70., 80. i 90. Zatytułował ją „Bajtel, półślązak, Senior”. Czytelnik ma okazję odbyć podróż przez ponad 40 lat historii naszego regionu. To wyprawa bardzo osobista i sentymentalna. Pan Zbigniew pisał swoją książkę z myślą o wnukach, a nam opowiedział o idei, którą chciał im przekazać.

Z impetem wyruszyliśmy w pierwszą Podróż Pierwszej Klasy ze stacji Radio Katowice. Poznaliśmy odpowiedź na zasadnicze pytanie: "Czy to prawda, że pociąg braci Lumiere wjechał niebawem po premierze w Paryżu do Katowic?" Było ono podchwytliwe, ale nasi goście znakomicie poradzili sobie z odpowiedziami, gdyż odkryli wielość wątków schowanych w tym przecież prostym zapytaniu. Do naszego radiowego "pociągu do historii" wsiedli goście "Pierwszej Klasy": prof. Andrzej Gwóźdź – filmoznawca, Katarzyna Pryc – znawczyni historii kina, dr Jakub Halor – ekspert kolejnictwa, Grzegorz Grzegorek – wydawca i miłośnik historii Katowic. Mieliśmy też silne wsparcie publiczności, wśród której znaleźli się prof. Jan Malicki, prof. Henryk Gembalski, prof. Jerzy Główczewski. Pan prof. Henryk Gembalski opowiedział nam o swojej pasji i muzyce naturalnej lokomotyw parowych.Znakomicie trzymali rytm naszej podróży nasi muzycy: Kaja Kosowska i Krzysztof Woźniczko, a wybitny standard jazzowy "Take the 'A' Train" wykonał mistrz saksofonu prof. Jerzy Główczewski.

Kolejny rok upewnił mnie w przekonaniu, że najpiękniejsze chwile to te spędzone wśród ludzi na zajmującej rozmowie. Cieszę się i bardzo to cenię, że na spotkania z pytaniem "Czy to prawda, że?" przychodzą słuchacze tak chętnie. Uczestniczą w nich tak aktywnie. Dzielą się swoją wiedzą i przemyśleniami. To zawsze mnie wzrusza, ale przede wszystkim jest źródłem energii, która dodaje mi skrzydeł. Dziękuję za miniony rok wszystkim słuchaczom, przyjaciołom, ekspertom w temacie, których wiedza pozwala mi poruszać się tak swobodnie naszym "wehikułem czasu" i podróżować w najciekawsze zaułki naszych dziejów. Te podróże to moje najbardziej ekskluzywne doznania. Proponujemy z prof. Maciejem Sablikiem przypomnienie niektórych naszych zapytań, odpowiedzi i fragmentów spotkań. To spojrzenie wstecz jest zachętą do dalszego wspólnego odkrywania historii w Nowym Roku 2026.

Z panem prof. Maciejem Sablikiem szukaliśmy odpowiedzi na pytanie: "Czy to prawda, że niedaleko Katowic znajduje się kawałek Ziemi Świętej?" W ten sposób chcieliśmy przedłużyć nieco i tak długie świętowanie i pozostawanie w uświęconym nastroju. Przy takich też rozmowach. Skupiliśmy się więc na znalezieniu pewnego malowidła, o którym słyszeliśmy. Udaliśmy się na poszukiwania z panem Darkiem Walerjańskim, od wielu lat zaprzyjaźnionym z nami i naszą ideą odkrywania historii na nowo. Dzisiaj zapraszamy do wysłuchania rezultatów naszej wizji lokalnej.

Pytanie: "Czy to prawda, że między 13 i 16 grudnia trzeba wracać do tego, co działo się w 1981 roku, żeby nikt nie zapomniał?" otwiera naszą wizję lokalną w Centrum Wolności i Solidarności, do którego lubimy wracać. Tam zawsze można odkryć dla siebie nowe informacje, słuchając Stanisława Płatka, świadka historii czy Roberta Ciupę, dyrektora Centrum. Za każdym razem można przeżć wydarzenia sprzed lat na nowo. Podczas tej wizji lokalnej towarzyszy nam prof. Alicja Ratuszna, która wzrusza swoimi wspomnieniami.

"Czy to prawda, że dezerter może być bohaterem?" - to pytanie, na które odpowiedź zna każdy Górnoślązak jest pretekstem do opowiedzenia niezwykłej historii dwóch braci: Jana i Henryka Szołtysków, którzy pewnego dnia przeczytali z uwagą odnaleziony dzienniczek swojego nieżyjącego już taty i postanowili wyruszyć jego szlakiem... w ten sposób trafili do Bolonii. Tam poznali młodość swojego ojca. Ta podróż w przeszłość wciąż trwa i otwiera przed braćmi nowe sfery działania i odkrywania historii. Przedstawiam naszych nowych laureatów akcji "Bądź Kronikarzem swoich czasów", z którymi spotkałam się również w Muzeum Miejskim w Mikołowie u dyrektora Wojciecha Szwieca. Zapraszam do posłuchania tej niezwykłej opowieści.

Wraz z prof. Maciejem Sablikiem i prof. Janem Malickim przygotowujemy się na Dzień Otwarty Radia Katowice. Mamy kolejną radosną okazję, żeby opowiadać o naszym ukochanym miejscu, bliskim sercu. Z gośćmi przygotowujemy dla Państwa kilka "miażdżących" pytań "Czy to prawda, że?"!

"Czy to prawda, że nie ma już ludzi z papieru?" - to pytanie otworzy dzisiejszą rozmowę z dr Krystianem Węgrzynkiem, który jest badaczem dziejów naszego regionu. To pytanie otwiera również moją książkę "Mikroświaty. Opowieści o Domowych Kronikarzach". Jest ona wyrazem mojej fascynacji mikrohistorią. Tworzą ją bohaterowie wielu naszych audycji, którzy postanowili zostać kronikarzami swoich czasów. Ich twórczość jest urokliwa, amatorska, a jednak ma wartość dla wielkiej historii, której są ulotną częścią. Zapraszam do słuchania

"Czy to prawda, że coraz głośniej jest o śląskim Hollywood?" - to pytanie otwiera rozmowy o historycznym wydarzeniu jakim było powołanie do życia spółki ESPE-Film oraz jej awanturniczej przeszłości. Razem z prof. Maciejem Sablikiem byliśmy na wizji lokalnej w pięknej oranżerii Zameczku w Michałkowicach, na niegdysiejszym planie filmowym, gdzie spotkaliśmy się z prof.Andrzejem Gwoździem, filmoznawcą oraz dr Marcinem Wądołowskim i dr Jakubem Halorem. Mieliśmy też dla naszych ekspertów drugie pytanie: "Czy to prawda,że w tym samym czasie rozgrywał się melodramat na planie filmu i poza nim?"

To był znakomity koncert. Dziękuję muzykom-wirtuozom, którzy porwali nas w rytmie tanga nuevo w przestrzeń wielkich namiętności. Astor Piazzola i jego Argentyna nagle stali się dla nas realni i bliscy. A niewątpliwie każdy w tej muzyce odnalazł ziarenko swoich dramatów, niepokojów i euforii. Dzisiaj wieczorem będzie można posłuchać retransmisji tego ognistego koncertu. Chcielibyśmy też wyjaśnić z prof.Maciejem Sablikiem "Czy to prawda, że są silne związki tanga ze Śląskiem, czyli bandoneonu z cyją?". Grali dla nas: Ewa Andruszkiewicz - skrzypce, Marek Andrysek - akordeon, Piotr Kopiński - fortepian, Marek Nosal - gitara, Łukasz Bebłot - kontrabas.

Czy to prawda, że w Bibliotece Śląskiej między książkami znajdują się kieliszki? – to pytanie wprowadza w temat trudny i przemilczany. Związany jest on z konferencją, która odbyła się niedawno, żeby upamiętnić 80-lecie ekspatriacji z Kresów na Górny Śląsk. Motywem przewijającym się w  rozmowach będzie smutna konstatacja, że nie pamiętamy, jak wielki wkład w rozwój kultury i nauki po 1945 roku na Śląsku miały wybitne osobowości i ludzie tych dziedzin, którzy przybyli do nas z Kresów. Zapraszają: Beata Tomanek z prof. Maciejem Sablikiem i gośćmi: dr Barbarą Maresz, kierowniczką Zbiorów Specjalnych BŚl., prof. Krystyną Heską-Kwaśniewicz, prof. Alicją Ratuszną, dr Martą Kasprowicz-Jarczyk, Anną Podsiadło.

"Czy to prawda, że związki Jana Kochanowskiego i Katowic są głębokozakorzenione?" - to pytanie startowe, które dzisiaj wraz zprof.Maciejem Sablikiem zadamy naszym gościom oraz uczestnikomwczorajszego spotkania pod czarnoleskimi lipami, gdzie odbyło sięNarodowe Czytanie. W zanadrzu mamy szereg pytań, a odpowiedzi na niestały się fascynującą opowieścią o naszym arcypoecie i mistrzuszachowym, jak się okazało. W sobotę 6 września czytaliśmy "Szachy"Jana Kochanowskiego, próbując swoich sił w strategiach na szachownicypod okiem mistrza Pawła Kwaśniewskiego. Jan Kochanowski dał się teżpoznać jako miłośnik bluesa! Proszę posłuchać historii o intrydzemiłosnej w szachach Jana Kochanowskiego i jej zwycięstwie w 77posunięciach. 

Od tego pytania rozpoczniemydzisiaj relację z naszej wizji lokalnej z prof. Maciejem Sablikiem.Pojechaliśmy do Bierunia, żeby zobaczyć taką boską ranę na własneoczy. Naszą przewodniczką była dr Maria Lipok-Bierwiaczonek,etnografka i autorka książki "Bieruńskie Kapliczki i ich Tajemnice".Odpowiedź na to pytanie rozpoczyna fascynującą opowieść. Usłysząw niej państwo również Agnieszkę Szymulę oraz Wiktora Nygę.Wszyscy są pasjonatami historii Bierunia, która może zadziwiać.Toteż z zapartym tchem czyta się nową książkę dr MariiLipok-Bierwiaczonek pt. "Bieruńskie kapliczki i ich tajemnice".

Zapraszam dziś na klachy. Oddawaliśmy się niedawno ich wciągającejmocy w miłym towarzystwie Grzegorza Sztolera, który dołączył donaszej dwójki przy kawie. Nasze rozmowy i ploteczki doprowadziły dopytania: "Czy to prawda, że klachy mogą stać się dokumentem?" Wodpowiedzi usłyszą państwo kilka słów o nowej książce naszegoarchiwisty: "Piechty bez Cielmice". Książka powstała w oparciu oklachy. 

Pomimo deszczu prof. Maciej Sablik, Grzegorz Grzegorek i Beata Tomanek zdecydowali się na urodzinowy spacer najstarszymi ulicami po Katowicach. Zaczynają na ulicy Starowiejskiej, potem Staromiejską, św. Jana, Młyńską, by dojść do konkretnego miejsca, gdzie powstały Katowice. Znają państwo to miejsce? Zapraszamy do wysłuchania odpowiedzi na pytanie: Czy to prawda, że nie istnieje już nic, co przypomina o miejscu powstania Katowic?

"Czy to prawda, że można odnaleźć swoją "drugą połówkę" w pociągu jadącym w przeciwnym kierunku?" - pytanie zapowiada romantyczną opowieść i taka ona będzie📖 Odpowiedź znaleźliśmy na stronach książki pani Barbary z Wojewodziców Surmanowej pt. "Historie Rodzinne". Pani Barbara, nestorka rodu napisała ją wraz z bratem myśląc o kolejnych pokoleniach. Podczas naszej "wizji lokalnej" poznaliśmy córki pani Barbary i okazało się, że domowe kronikarstwo mają we krwi, gdyż jest ono dziedziczone w tej rodzinie od pokoleń.

"Czy to prawda, że można wyczarować muzykę z powietrza?" – to było zasadnicze pytanie, na które odpowiedział najlepszy specjalista w temacie, prof.Julian Gembalski, gość "Podwieczorku w Muzeum". Profesor jest z urodzenia Siemianowiczaninem. Twórcą "Muzeum Organów i Fisharmonii", jedynego takiego w Europie. Pasjonatem historii, a przede wszystkim wirtuozem organów. Znakomitym gawędziarzem. Beata Tomanek i prof. Maciej Sablik zapraszają do wysłuchania relacji z podwieczorku, stanowiącej równocześnie odpowiedź na pytanie główne. Jednak będzie również o tym, czy można organy wziąć pod pachę, czy są one instrumentem dętym, czy każdy człowiek to trąba?

"Czy to prawda, że Ślązacy mają bluesa pod skórą?" To pytaniem było w sobotę, 5 kwietnia 2025 roku, naszym biletem do Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca. W wagonie specjalnym naszego pociągu wiozącego nas w śląską czasoprzestrzeń zasiedli znakomici specjaliści: dr Jacek Kurek - historyk, autor pytania oraz prof. Roman Kalarus- plakacista,grafik, Tomasz Wenklar- rzeźbiarz, prof.Henryk Gembalski- skrzypek improwizujący, prof. Jan Malicki - historyk literatury, a także świetni muzycy NOSPR: Piotr Kopiński - instrumenty klawiszowe, Jan Mazur - skrzypce, Łukasz Bebłot - kontrabas. Wszyscy zjednoczyliśmy się w bluesie. Dziekuję naszych gościom, muzykom oraz wspaniałej publiczności za piękne przeżyciaZapraszam do wysłuchania odpowiedzi na pytanie o śląskie korzenie bluesa.Nasze podróże ze Starego Dworca odbywają się dzięki współpracy Radia Katowice i Fundacji "Wyspiański".

"Czy to prawda, że sztuką można uderzyć w nałóg?" Razem z prof. Maciejem Sablikiem proponujemy dzisiaj nieco nietypową odpowiedź na pytanie, gdyż chcemy zaprezentować niezwykle oryginalny pomysł łączący naukę twórczego pisania i wyrażania siebie w sztuce z terapią uzależnień. Inspiratorką tego przedsięwzięcia jest psychoterapeutka Joanna Borczon. A naszymi gośćmi są prof. Aleksander Nawarecki prowadzący ten projekt oraz Jego studenci: Natalia Szatan, Karina Lameka, Kamil Wójcik, Piotr Durbacz - autorzy prac. Myślę, że "potrząśniemy" palaczami

"Czy to prawda, że Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia reaktywowała się po II wojnie w studiu koncertowym Radia Katowice?" - odpowiedzią na to pytanie jest koncert, który odbędzie się 25 marca o godz.19.00 w naszej rozgłośni przy ul. Ligonia 29. A dzisiaj razem z prof. Maciejem Sablikiem i z muzykami NOSPR rozmawiać będziemy o kompozycjach, które usłyszymy podczas koncertu i historii, która nas urzeka.

„Czy to prawda, że Witkacy chrzcił dziecko w Chorzowie?” – dzisiaj proponujemy państwu wysłuchanie odpowiedzi na to pytanie. Brzmi intrygująco. Przyzwyczailiśmy się do obecności Witkacego w historii Katowic, a okazuje się, że taką małą perełkę historyczną znalazł dla nas dr Jacek Kurek – historyk i mieszkaniec Chorzowa. Więc podjeliśmy trop i wspólnie odbyliśmy wizję lokalną spacerując od Kościoła pod wezwaniem św. Jadwigi, przez chorzowskie „Corso” czyli ulicę Wolności aż pod dom, w którym odbyła się domowa uroczystość czyli chrzciny pierworodnego. Zapraszamy do słuchania.

Zaczarowane miejsce, zaczarowany czas. Spotkanie na Starym Dworcu rozpoczęło się od pytania:"Czy to prawda, że kobiety wychodzą z cienia i można opisać je wzorami matematycznymi?" Od tego momentu drogi naszego "pociągu w przeszłość" poprowadziły nas przez różnorodne krajobrazy: muzykę, literaturę, bohaterskie czyny, szalone romanse, imponujące kariery, brawurowe wyczyny, malarstwo, ale zawsze z kobietami "Pierwszej Klasy" w roli głównej. Zapraszamy do wysłuchania relacji z "Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca". Usłyszą państwo naszych gości oraz muzyków: Kaję Kosowską i Krzysztofa Woźniczko. W nawiązaniu do matematyki w pytaniu, razem z prof. Maciejem Sablikiem oraz prof. Agnieszką Nowak-Brzezińską, zapowiadamy również wielkie święto LICZBY PI.

Od naszego "Podwieczorku w Muzeum" minęło już kilka dni, jednak dzisiaj wrócimy do niego z prof. Maciejem Sablikiem w relacji dźwiękowej. Otworzy ją pytanie: "Czy to prawda, że pamięć o Tragedii Górnośląskiej jest wciąż żywa?", chcemy też wyjaśnić sprawę pracy kobiet w kopalniach w tym czasie. Nasze spotkanie na podwieczorku było bardzo przejmujące. Wszyscy byliśmy pod wrażeniem wiedzy naszego gościa specjalnego, pana dr Dariusza Węgrzyna, historyka ze Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności, który sugestywnie i z wielką pieczołowitością, dbałością o szczegóły i fakty opowiadał o latach powojennych na Górnym Śląsku. Tym samym budował w naszej wyobraźni obraz tego czasu pozbawiony mitów, tym bardziej wstrząsający. Uzupełnieniem słów naszego gościa były obrazy z filmu Beaty Netz pt. "Krew na Śniegu". Dziękujemy za emocje i wiedzę naszym gościom, za zaangażowanie naszej publiczności oraz rytm spotkania wyznaczany muzyką - Bohdanowi Wantule. To wszystko usłyszą dzisiaj państwo w naszej relacji z "Podwieczorku w Muzeum".

To pytanie jest zarazem zaproszeniem do spaceru po naszym mieście w poszukiwaniu śladów po naszym zwierzyńcu, ale też przypomnieniem,że wielu przewodników zabiera nas w interesujące wycieczki w przeszłość bliskich nam miejsc. To chwile, kiedy możemy zafascynować się naszą historią. Wszystkim przewodnikom dziękujemy i serdecznie pozdrawiamy z okazji minionego kilka dni temu ich święta.Naszymi gośćmi będą oczywiście przewodnicy: Barbara Zygmańska, autorka wielu spacerowników i dr Jacek Kurek, historyk i przewodnik w Muzeum Hutnictwa w Chorzowie oraz placach i ulicach naszych miast. Odpowiedź na to pytanie, zapewniam warta jest wysłuchania!

Wczoraj zadaliśmy takie pytanie podczas Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca. Nasz pociąg do zgłębiania wiedzy o przeszłości naszego miasta zaprowadził nas do wielu ciekawych i zaskakujących informacji.Swoją bogatą wiedzą dzielili się z nami prof. Irma Kozina, Grzegorz Grzegorek, Piotr Fuglewicz a także prof. Jan Malicki, Barbara Zygmańska. To była prawdziwa przygoda intelektualna, za którą bardzo dziękuję również aktywnej publiczności. To fascynujące spojrzeć na starą rycinę Katowic i próbować prześledzić ten proce budowy miasta z rolniczego "klepiska". Spojrzeć z perspektywy współczesności na projekty i wizje jej pierwszych budowniczych.

Czy to prawda, że trzeba było mieć renomę, żeby otrzymać numer? Katowic właśnie dotyczył ten proceder. Pan prof. Maciej Sablik, jako matematyk czyli teoretyk, lubi liczby, numery oraz działania na nich, dlatego sprawdzimy w terenie czym zaowocowało to rozdawanie numerów i co powstało z ich sumy. Na wizję lokalną Beata Tomanek wybrała się z Grzegorzem Płonką, który zna te wszystkie numery, nosi je w głowie i o każdym potrafi opowiadać. Jakie były wyniki naszej wspólnej wizji lokalnej?

"Czy to prawda, że silne są związki Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Siemianowic? - to pytanie zadaliśmy podczas 70. "Podwieczorku w Muzeum".Zainaugurowaliśmy tym samym ósmy rok spotkań w Siemianowickim Muzeum. Naszymi gośćmi specjalnymi byli: Antoni Nowina-Konopka, skrzypek NOSPR oraz Józef Skrzek, multiinstrumentalista i kompozytor - obaj wychowankowie prof. Konrada Bryzka, skrzypka naszej Orkiestry, ale też pedagoga i dyrygenta, asystenta Grzegorza Fitelberga. Konrad Bryzek (1921-1976) dzisiaj jest postacią zapomnianą, chociaż jego zasługi w tworzeniu naszej kultury muzycznej są tak znaczące. Silne są też jego związki z Radiem Katowice, gdzie grał w Orkiestrze Salonowej wraz z Jerzym Haraldem. Prowadził też własne orkiestry. Zapraszam do wysłuchania odpowiedzi na dzisiejsze pytanie, które jest równocześnie relacją z "Podwieczorku w Muzeum".

Razem z prof. Maciejem Sablikiem zapraszamy dzisiaj do wysłuchania odpowiedzi na kolejne pytanie: "Czy to prawda, że?". Dzisiaj nawiązywać ono będzie do wydarzenia minionego tygodnia jakim było uznanie roku 2025 Rokiem Pamięci o Tragedii Górnośląskiej. To temat bliski naszemu sercu i często bywaliśmy w Centrum Dokumentacji i Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w Radzionkowie. Jednak okazuje się, że nie dla wszystkich ta historia jest jednoznaczna i jasna, często nieznana dla wielu. W każdym razie "zahibernowana" przez lata. W tym roku będziemy mieli okazję poznawać ją szczegółowiej. To będzie również rok dla mikro historii, bo to z nich utkana jest Tragedia Górnośląska.

W święto Trzech Króli zadamy trzy pytania. Jedno z nich brzmi: "Czy to prawda, że Trzej Królowie wciąż są wśród nas?". W odpowiedzi na pytania porozmawiamy o autorytetach, potrzebie wiedzy, będziemy się zastanawiać czy oczekujemy mędrców czy magów? My z prof. Maciejem Sablikiem szanujemy magię, zwłaszcza bliska jest nam magia radia, jednak mędrcy budzą być może większy szacunek. Nasze wątpliwości rozwiewać będzie ks.prof. Józef Kozyra. Spotkamy się również z ojcami werbistami, którzy czują się "Trzema Królami" naszych czasów.

W ostatniej w tym roku audycji wracamy do pytania zasadniczego, wyrażającego ideę naszej akcji społecznej realizowanej od 20 lat, zachęcającej do tego, by poczuć się świadkiem historii. Odpowiedź na to pytanie dzisiaj wiąże się z nowym projektem tworzenia archiwum portretów mówionych wybitnych polskich himalaistów w Wirtualnym Muzeum Jerzego Kukuczki. Na temat wagi opowiadanej nie tylko w domach rodzinnych mikro-historii rozmawiać będziemy z Wojciechem Lemańskim, współtwórcą Wirtualnego Muzeum, ale też inicjatorem tego nowego projektu. Posłuchamy oczywiście pierwszych zarejestrowanych głosów w tym archiwum. Należą do: Janusza Majera, Adama Zyzaka, Ryszarda Wareckiego i Ryszarda Pawłowskiego - wciąż aktywnych nestorów polskiego himalaizmu.

Na to pytanie odpowiadaliśmy wczoraj podczas kolejnej Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca. Pani dr Maria Lipok-Bierwiaczonek oraz dr Magdalena Toboła-Feliks, etnografki, opowiedziały o nieco już zapomnianych zwyczajach Mikołajowych odwiedzin w śląskich domach. Przywołaliśmy pamięć o Mikołaju z Pierśćca oraz o bandach Mikołajowych z Łąki i okolic. Nasz archiwista dr Grzegorz Sztoler przypomniał o potyczkach tych band, które rozgrywały się pod oknami jego domu. Akompaniamentem dla rozmów była muzyka. Grali dla nas Kaja Kosowska i Krzysztof Woźniczko. Odwiedzili nas też Mikołajowie z workiem podarunków... Dziękuję wszystkim, którzy sprawili, że wczorajsza podróż była tak przyjemna, pełna ciepła i humoru. Do worka Mikołaja swoje niespodzianki włożyli: Radio Katowice, Fundacja Teatru Śląskiego "Wyspiański, Towarzystwo Przyjaciół NOSPR, Grupa Inicjatywna "Świat Czeka" oraz św. Mikołaj.

"Czy to prawda, że idee korfantowskie są wciąż aktualne i realizują się w różnych formach?" To pytanie zadaliśmy z prof. Maciejem Sablikiem tegorocznym laureatom Nagrody Wojciecha Korfantego. Są nimi przedstawiciele świata kultury. Prof. Dorota Świtała-Trybek jest etnografką z Uniwersytetu Opolskiego i zajmuje się sprawami bardzo nam bliskimi. Zgłębia m.in. wiedzę o gołębiarzach, odpustach i śląskim menu. Ciekawe co lubił jeść Korfanty na obiad? Robert Ciupa jest dyrektorem Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności, gdzie historię można zobaczyć oraz posłuchać jej naocznych świadków. Co łączy Górników z Wujka z Korfantym? Pan Mirosław Kaszuba jest muzykiem i dyrygentem orkiestr dętych. Aktualnie jest ich więcej niż kopalń, jednak żeby i one nie odeszły do historii, a wciąż ją tworzyły, zostały dzięki jego inicjatywie wpisane na krajową listę UNESCO. Czy idee korfantowskie mogą zabrzmieć w muzyce? Nagroda Wojciecha Korfantego jest przyznawana od 1993 roku przez Związek Górnośląski, toteż w naszej rozmowie przy radiowym okrągłym stole uczestniczył prezes Związku Górnośląskiego Grzegorz Franki.

W czwartek, 14 listopada, odbyła się konferencja naukowa zatytułowana "Piękniejsza strona nauki". Rozmawialiśmy o kobietach w nauce przywołując postać wybitnej fizyczki, która " zatańczyła z atomami" - Marii Goeppert-Mayer. Dla nas z prof.Maciejem Sablikiem była to okazja, żeby przypomnieć, że ta laureatka Nagrody Nobla urodziła się w Katowicach. Postanowiliśmy więc zapytać: "Czy to prawda, że każdy może zatańczyć z atomami?" Odpowiedzi udzielali nasi goście: prof. Tomasz Pospieszny, autor książki o Marii Goeppert-Mayer, Bożena Kubiak, która odkryła tę postać dla nas i prof. Agnieszka Nowak-Brzezińska, prodziekan Wydz.Nauk Ścisłych i Technicznych UŚl, organizatorka konferencji. 

"Czy to prawda, ze ze Starego Dworca można wyjechać naprawdę wysoko?" - to pytanie zadaliśmy wczoraj podczas kolejnej Podróży Pierwszej Klasy, w którą wyruszamy raz w miesiącu ze słuchaczami Radia Katowice. Tym razem była to podróż górska, która przypomniała o tym, że Katowicki Klub Wysokogórski był swego czasu "stolicą" himalaizmu na świecie i najbardziej znanym klubem na każdym kontynencie. Złota dekada Polskiego Himalaizmu jest faktem historycznym, o którego pamięć należy dbać. Mówili o tym: Janusz Majer, Wojciech Dzik - jej współtwórcy oraz Wojciech Lemański - archiwista. Być może Wirtualne Muzeum Jerzego Kukuczki, wpisanie jego zbiorów dokumentalnych na polską listę UNESCO oraz budowa Muzeum Himalaizmu w Katowicach utrwalą tę pamięć.