Czy wiesz, że... ? | Radio Katowice

"Czy to prawda, że kiedy myślimy morze mamy na myśli Siemianowice?" Takie pytanie otworzyło kolejny sezon "Podwieczorków w Muzeum". Tym razem muzeum stało się portem, a my - podwieczorkowicze załogą statku, który wyruszył w rejs w czasoprzestrzeni. Dotarliśmy do czasów, kiedy n Śląsku obchodzono hucznie Dni Morza. Opowiedzieli nam o tym: dr Agnieszka Ociepa- Weiss, dr Marcin Wądołowski i Jakub Halor. Na pokładzie była z nami Monika Pojda-Dziekońska wice - dyrektorka Siemianowickiego Centrum Kultury oraz muzycy z zespołu "Sąsiedzi". Zapraszam do słuchania relacji z naszego rejsu 🎧⛵🎶

Dziś o gadżecie, bez którego młodzież nie wyobraża sobie życia, o słuchawkach. Pokoleniu lat '80 kojarzą się z dodatkiem do walkmana, pokolenie 2000 kojarzy je głownie z połączenia z telefonem, a wytrawni melomani i... radiowcy cenią dobre brzmienie stereo. Jaka jest historia słuchawek i co miały wspólnego z medycyną?

Każdy dom musi być wyposażony w podstawowe akcesoria do szycia. Naparstek, różnokolorowe nici, zestaw igieł, nożyczki, centymetr – wszystkie te niewielkie przedmioty bywają potrzebne w niespodziewanych momentach, więc warto zawsze mieć je pod ręką. Kto wymyślił naparstek i jaka jest jego historia?

Świnki morskie są chętnie hodowane w Polsce i na świecie. Te małe futrzaste gryzonie goszczą w wielu domach. Skąd się wzięła ich nazwa? Jak dotarły do Europy?

Przychodzi taki moment, że każda mama musi wypuścić swoje dziecko w świat, niezależnie czy ma ono 2 latka, 9, czy 20... i czasem mówi: oj, schowałabym Cię do kieszonki jak kangur. No właśnie, a skąd u kangurów kieszeń? Co jest w środku?

Dzisiaj nie wyobrażamy sobie zjedzenia bez niego obiadu. Kiedyś jednak tak nie było. Choć wynalazek ma już prawie dwa tysiące lat, to na codziennym stole znalazł się dopiero w XIX wieku. Jaka jest historia widelca?

Lapis lazuli, błękit królewski, błękit paryski, szafirowy, chabrowy, granatowy, akwamaryna, kobaltowy, lazurowy i ultramaryna to odcienie niebieskiego. Opowiemy właśnie o kolorach a konkretnie o podobno najciekawszym niebieskim... czyli INDYGO.

Jeszcze kilkanaście lat temu takie owoce jak avocado, mango czy liczi były dostępne tylko na zagranicznych bazarach. Dziś nikogo nie dziwią, ale czy wiedzą Państwo jakim owocem jest truskawkowa gruszka zwana też Dragon Fruit? Jak smakuje i skąd ma swą nazwę?

Jedną z najbardziej nudnych i męczących czynności w domu jest prasowanie. I nawet, jeśli ktoś mówi, że w tym czasie potrafi oglądać seriale, słuchać audiobooków czy radia - ciężko w to uwierzyć. Tymczasem współczesne żelazka są lekkie, miłe i prasują prawie same. A jak było w średniowieczu? Kto pierwszy odkrył wpływ ciepła na stan tkaniny?

Pomarańcza olbrzymia, pompela, szadok, Citrus maxima - to gatunek rośliny wieloletniej z rodziny rutowatych, o którym dziś usłyszymy. Pomelo pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej, rośnie dziko na Fidżi i jest często na naszych stołach.

Najpopularniejszymi pomieszczeniami w domach i mieszkaniach w ostatnim czasie nie są ani kuchnie, ani sypialnie, ani też łazienki. Wszyscy mówią o balkonach. To tam Włosi śpiewają, Polacy biją brawo, Czesi rozwieszają transparenty, a Hiszpanie... piją to i owo. A jaka jest historia balkonów?

"Kwiecień, plecień bo przeplata - trochę zimy, trochę lata." Chyba wszyscy znają to przysłowie, prawda? Albo: "Gdyby w kwietniu nie padało, to owoców będzie mało". Kwiecień ma najwięcej przysłów i powiedzeń. A skąd wzięła się jego nazwa? Dlaczego nasi sąsiedzi tak nazywają maj i co ma wspólnego nazwa miesiąca z zegarem biologicznym?

Co to jest lakmus? Co ma wspólnego z papierkiem i słodyczami dla dzieci? A czy papierek lakmusowy jest znany dziś tylko chemikom?

Jak powstał respirator?

Rzadziej wychodzimy na spacery, a w maseczkach czy goglach czasem nie patrzymy pod nogi. Może nas wtedy poparzyć pokrzywa. Dlaczego ta roślina powoduje bąble, czy można ją zrywać i co ma wspólnego z mrówkami?

Nasz ludzki organizm produkuje wodę utlenioną w naturalny sposób. W naszym układzie immunologicznym odbywa się wytwarzanie nadtlenku wodoru. Ale jak to się stało, że dziś woda utleniona jest jednym z najbardziej potrzebnych medykamentów, jakie powinny się znaleźć w naszej apteczce i kto jest faktycznym wynalazcą?

W ostatnich tygodniach rzadziej płacimy w sklepach pieniędzmi papierowymi i bilonem, częściej kartą, blikiem a nawet... zegarkiem. Jaka była historia banknotów, kto je wymyślił i jaką przeszły ewolucję?

Warzywem, które ma chyba najwięcej regionalnych, gwarowych i lokalnych określeń jest popularny ziemniak. Albo raczej kartofel. Kto sprowadził go do europejskiej kuchni i dlaczego to właśnie nim zainteresował się słynny wieszcz? O tym Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

W czasie kwarantanny najbardziej zaoszczędzimy na benzynie i ...butach - stwierdzili analitycy rynku. A czy wiedzą państwo, kiedy powstały pierwsze buty na świecie i gdzie znajduje się największe muzeum obuwia? O tym Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Wielki Czwartek, pierwszy dzień Triduum Paschalnego. Kościelne dzwony zastępują kołatki o głuchym i mniej przyjemnym brzmieniu. Dlaczego? I gdzie jeszcze spotykamy kołatki?

Jedni z nas na śniadanie lubią bułki, inni chleb, jeszcze inni bagietki, ale ciepły tost z miodem i kubkiem kakao potrafi poprawić humor w każdy poranek. Nie zastanawiamy się jednak nad historią tosterów.

Któż z nas nie snuł wizji przyszłości z robotami sprzątającymi nasze domy czy gotującymi obiady? Hmm. Zaraz, ale przecież w zasadzie takie juz są, tyko nie mają wyglądu człowieka. Jaka jest historia Androidów i czym one tak naprawdę są?

Kameleon zmienia kolor, ale tylko wtedy gdy jest zdenerwowany albo szczęśliwy? A czy potrafi stac się zielony siedząc na gałęzi bananowca? Co powoduje, że ten gad nazywany lwem na ziemi jest taki ciekawy?

Pierwsza guma do żucia wcale nie była miętowa, ale już od starożytności służyła do oczyszczania zębów. W jakim kraju przysmakiem jest guma o smaku smażonego kurczaka a w jakim po raz pierwszy wyprodukowano balonówkę.

Dziś o urządzeniu, o użyciu którego marzą nastolatki od początku domowej kwarantanny. Nie chodzi ani o komputer, ani telefon, bo tych urządzeń mają już serdecznie dość - ale o ...deskorolkę.

Dziś o historii pewnego artykułu pierwszej potrzeby. Papier toaletowy ! Dlaczego jest tak dług? Kto go wymyślił? Czy to prawda, że Chińczycy...

Skąd wzięła się nazwa kończącego się dziś miesiąca? Co w staropolszczyźnie miała wspólnego z baziami i brzozami a co z czerwoną planetą? O Marcu dziś opowie Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

Pierwszych łyżek używano już około 1490 roku p.n.e. Ale zanim człowiek skonstruował urządzenie służące do jedzenia zupy czy deserów, wykorzystywał wszystko co miało naturalne zagłębienie. Jaka jest historia najpopularniejszych sztućców na świecie - o tym dziś w kolejnym odcinku Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

Sprawdzimy jakie są początki mebla, na którym prawdopodobnie w tej chwili siedzi większość z nas - krzesła. Pierwotni ludzie zazwyczaj albo stali, albo kucali, albo leżeli. W starożytnej Grecji i Rzymie ludzie wylegiwali się na swoich łożach w pozycji na wpół leżącej. W średniowieczu do siedzenia używano ław wykutych w kamieniu. Ale kto po raz pierwszy skonstruował krzesło z nogami? A kto doczepił do niego kółka? O tym w dzisiejszym odcinku.

Pierwsze termometry nazywano termoskopami. Najstarsze wskaźniki do określania temperatury opracował niejaki Filon z Bizancjum - około roku 210 p.n.e. W 1593 roku Galileusz zbudował pierwszy nowożytny termoskop, który może być prapradziadkiem obecnego termometru. A kto udoskonalił urządzenia i po raz pierwszy użył ich do zmierzenia temperatury ciała? O tym w dzisiejszym odcinku.

Pierwsze mydła, wytwarzane z tłuszczu, popiołu drzewnego i wody, służyły Babilończykom do prania włókien tekstylnych. Według rzymskiej legendy nazwa mydło pochodzi od fikcyjnej góry Sapo. Co się na niej wydarzyło i jak to się stało, że mydło jest nam dziś niezbędne? O tym w dzisiejszym odcinku.

Jeszcze do niedawna znany był nam albo z kryminałów albo z przekazów dotyczących akcji szpiegowskich podczas 2 wojny światowej. Dziś taki atrament może zrobić każdy z nas. O tym, i o historii sympatycznego atramentu w odcinku nr 1.