Dwa Kilo Mózgu

Cudze chwalicie, swego nie znacie! W dzisiejszym odcinku wracamy z ostatnich wojaży prosto do Warszawy i zabieramy Was na nieoczywistą wycieczkę wzdłuż Wisły. Przyglądamy się jej najbardziej zapracowanym mieszkańcom, czyli bobrom! Podglądanie miejskiej przyrody staje się dla nas pretekstem do rozmowy o sprawach ważkich, np. o sytuacji hydrologicznej w naszym kraju (spoiler: niewesołej).* Inżynierowie środowiska - bobry to wielka siła krajobrazotwórcza, a ich aktywność w zapisach archeologicznych pomylić można z ludzką!* megafauna - dyskutujemy o megabobrach, które mierzyły metr wysokości i dwa długości * mała retencja, wielki ratunek - dlaczego te niepozorne gryzonie są naszymi największymi sprzymierzeńcami w walce z suszą, a ich przedsięwzięcia deklasują pod względem efektywności i kosztów wszelkie ludzie wysiłki infrastrukturalne?Zapraszamy do słuchania, spacerowania wzdłuż Wisły i obdarzania bobrów całym szacunkiem, na jaki zasługują!

W drugim odcinku naszej letniej serii wyjazdowej wyruszamy na Pogórze Przemyskie - jedno z najbogatszych przyrodniczo miejsc na mapie naszego kraju. Zachowane tu fragmenty reliktowej Puszczy Karpackiej to przyrodniczy raj, w którym rządzą żbiki, niedźwiedzie, rysie i wilki. Dlaczego więc ten wyjątkowy teren od długich dekad nie może doczekać się ochrony, na jaką zasługuje? Omawiamy kulisy systemowego paraliżu i zabieramy Was w podróż do miejsca, o którym słyszało niewielu, a które zachwyca każdego.Najdzikszy zakątek Polski pod lupą: rozmawiamy o niesamowitej bioróżnorodności tego terenu, starych drzewach pamiętających minione epoki i oraz o tym, jak zorganizować krajoznawczy trip po miejscu, w którym gdzieniegdzie łatwiej jest trafić na tropy wilka niż na drugiego człowieka.Dlaczego od 25 lat w Polsce nie powstał żaden park narodowy? Rozmawiamy o tzw. „samorządowym wecie” oraz o tym, jak lokalna polityka potrafi skutecznie zablokować ochronę najcenniejszych skarbów polskiej natury. Pani Stanisława i niesamowite muzeum w Rybotyczach: żeby jednak nie było tylko poważnie, Maciek relacjonuje swoją wspaniałą wizytę w Rybotyczach. Poznajcie panią Stanisławę, lokalną pasjonatkę, która własnymi rękami stworzyła i samodzielnie prowadzi niezwykłe muzeum, ratując od zapomnienia burzliwą i skomplikowaną historię swojej wsi!Zapraszamy do słuchania!jeśli będziecie planować wypad do planowanego Turnickiego Parku Narodowego, to zacznijcie od tej mapki, jest bardzo pomocna! https://dzikiekarpaty.org/wp-content/uploads/2022/06/turnicki_11_11_update_062022_druk.pdfźródła:Historia starań o utworzenie Turnickiego Parku Narodowego - Fundacja Dziedzictwo PrzyrodniczeProjektowany Turnicki PN. Stan walorów przyrodniczych - 35 lat od pierwszego projektu parku narodowego na Pogórzu Karpackim - Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze, WWF PolskaJak rozwiązać spór o Turnicki PN - WWF Polska Krwawy biznes w polskich lasach. Dewizowi myśliwi za jelenia płacą 4500 zł - Business InsiderParki narodowe – to się opłaca - Greenpeace PolskaPolska Rzeczpospolita Leśna, czyli jak Lasy Państwowe stały się państwem w państwie - Marek JózefiakEksperci: można przełamać impas w tworzeniu parków narodowych - Client Earth

Ruszamy w Polskę z naszą wakacyjną serią wyjazdową! Na pierwszy ogień idą Żory na Górnym Śląsku, czyli rodzinne miasto Kasi, która w tym odcinku ujawnia wieloletnie skrywane oblicze lokalnej patriotki. Żorski Omnibus i gotowy plan na wycieczkę: Kasia zamienia się w jednoosobowe biuro podróży i przedstawia kompletny plan krótkiego wypadu do Żor. Dowiecie się, co zobaczyć, gdzie zjeść i jak odpocząć w tym pięknym mieście.Quiz z wielką nagrodą: Maciek bezlitośnie testuje wiedzę Kasi o Żorach. Czy lokalna patriotka poradzi sobie z podchwytliwymi pytaniami i zgarnie nagrodę główną, czy może jednak polegnie z kretesem?Transformacja energetyczna: na Śląsku nie sposób uciec od tematu węgla, dlatego rozmawiamy o transformacji energetycznej oraz umowie społecznej rządu z górnikami, a raczej o tym, dlaczego jest ona poddawana ogromnej krytyce. Zapraszamy do słuchania!źródła:Transformacja energetyczna w Polsce | Edycja 2025 - Forum Energii2025_wrapped - Forum EnergiiUmowa rządu z górnikami – bomba z opóźnionym zapłonem - Forum EnergiiDopłaty do górnictwa w 2025 roku. Ile dołożymy do wydobycia węgla? - Demagogregulamin konkursu: https://docs.google.com/document/d/1UfW-6v3h02-AtV9RzK-9KWRm6-gAEe2Fy0ego6lsI_0/edit?usp=sharing 

Gdzie się podziały tamte wakacje? Jeśli wam też zdarzyło się mrugnąć w czerwcu i zorientować się, że oto nadszedł październik, ten odcinek jest dla was! Sprawdzamy, co o ładowaniu życiowych baterii i celebracji chwili mówi nauka oraz jak zapamiętać te ciepłe miesiące na dłużej i wejść w jesień bez wyrzutów sumienia, że latko znowu minęło niedocenione.Sztuka savouringu pod lupą. Omawiamy strategie celebrowania małych chwil, tak by nie wyparowały one z głowy po dwóch dniach i pomogły nam stworzyć bank wspomnień, do którego można wracać w trudnych momentach.Stop produktywności! Jak wyzwolić się z dyktatury produktywności, odhaczania zadań i inbox zero, ale jednocześnie nie stracić pracy i pieniędzy? Omawiamy praktyczne strategie zarządzania czasem tak, by priorytetem było żyćko, a nie niekończący się zapierdol.Poradnik solo przygody! Maciek dzieli się pomysłami na odbycie (małej lub dużej) samotnej przygody w wakacje, a Kasia zdradza przepisy na najlepsze letnie napoje i przekąski! :DZapraszamy do słuchania!książki, o których mówiliśmy (linki są afiliacyjne, co oznacza, że kupując przez nie, drobny % od sprzedaży wędruje do nas):„Cztery tysiące tygodni”: https://www.ceneo.pl/174513498#crid=803347&pid=11417 „Znaki zodiaku”: https://www.ceneo.pl/166271536#crid=803349&pid=11417 „Goście weselni”: https://www.ceneo.pl/183331174#crid=803351&pid=11417 Bardzo przyjemny film, o którym mówiła Kasia w kontekście nazwania swojego lata: https://www.youtube.com/watch?v=vSt7uXyrk50źródła:Current Progress and Future Directions for Theory and Research on Savoring - Fred D. Bryant

Zamiast czytać książkę, znowu spędziliście cały wieczór na scrollowaniu? My też i dlatego w tym odcinku bierzemy pod lupę naszą drastycznie malejącą zdolność do koncentracji. Mamy w związku z nią dwie wiadomości. Dobra: to nie nasza wina. Zła: stoimy w obliczu problemu, który zdaje się stanowić zagrożenie dla całego społeczeństwa.Zaprojektowani na rozkojarzenie. Jak giganci technologiczni celowo eksploatują słabości naszej psychiki?Grubsza sprawa. Dlaczego zanik zdolności do głębokiego skupienia to nie tylko nasz prywatny problem, ale też zagrożenie dla demokracji?Ten nieszczęsny screentime. Podrzucamy przetestowane na sobie patenty na odzyskanie kontroli nad telefonem, ale przede wszystkim tłumaczymy, dlaczego ta walka wymaga systemowych rozwiązań.Zapraszamy do słuchania!źródło: książka „Złodzieje. Co okrada nas z uwagi” Johanna Hariego

Milenialsi jako „pokolenie pomostowe”, czyli jedyne w historii, które potrafi absolutnie biegle poruszać się i w świecie offline, i w świecie online. To o nas! W tym odcinku cofamy się do czasów, w których po internet trzeba było dzwonić telefonem na kablu, sprawdzamy, jak to technologiczne rozdarcie wpłynęło na nas i wybieramy się na wspaniały nostalgia trip.Między trzepakiem a gadu gadu. Jak gwałtowne upowszechnienie się sieci ukształtowało milenialsów i co to oznacza, że jesteśmy zakotwiczeni w dwóch różnych światach?Archiwa internetowego humorku. Maciek zaprasza na wielki,  przegląd wczesnych polskich memów!Milenialsi kontra Zetki. Sprawdzamy, czym milenialskie dziadki różnią się od cool dzieciaków Zetek (które, btw., kończą za rok trzydziestkę :O)Zapraszamy do słuchania!źródła:1. 5 things to keep in mind when you hear about Gen Z, Millennials, Boomers and other generations - Pew Center2. Communication Preferences of Generations X, Y, and Z in Receiving Media Content3. Internet w Polsce - Dariusz Baran4. Młodzi ludzie o życiu zawodowym - CBOS5. Młodzi i media społecznościowe - CBOS6. Młodzi Polacy o wyzwaniach stojących przed ich pokoleniem - CBOS

Demografowie rwą włosy z głowy, politycy rozkładają ręce, a być może prawdziwy winowajca spadku dzietności spoczywa właśnie w twojej dłoni. W tym odcinku sprawdzamy, czy smartfony i cyfrowa rewolucja wpłynęły na to, że wszyscy mamy mniej dzieci.Smartfon winny (prawie) wszystkiemu. Pojawiają się głosy o tym, że cyfrowa rewolucja zmieniła to, jak wchodzimy ze sobą w relacje i być może sprawiła, że zamiast zajmować się romansowaniem, wolimy wysyłać sobie memy. Zetki na randkach. Przyglądamy się miłosnemu życiu młodego pokolenia w Polsce i sprawdzamy, czy w ich łóżkach faktycznie panuje taka posucha, jak piszą w mediach.Tinderowy poligon: Kasia próbuje rozszyfrować dzisiejszą randkową nomenklaturę i sprawdzić, czy przetrwałaby na tinderowym rynku matrymonialnym.Zapraszamy do słuchania!źródła:Artykuł w FT: Why birth rates are falling everywhere all at onceWide And Shallow: Digital Technology And The Post-2007 Fertility DeclineŻycie towarzyskie i uczuciowe młodych Polaków / CBOS

Zamiast tylko krzyczeć do telewizora, postanowiliśmy zrobić z naszego oglądania polskiej edycji „Love is Blind” projekt badawczy! Każda para z show posłużyła nam za punkt wyjścia do pogadania o różnych związkowych zagwozdkach i spojrzenia na nie z punktu widzenia nauki.* Miłość z ADHD. Jak z życiem uczuciowym radzą sobie osoby z ADHD? * Śmieszkowanie i randkowanie. Dlaczego poczucie humoru niby jest ważne i dla chłopa, i dla baby, ale śmieszne baby wcale nie cieszą się większym powodzeniem u chłopów? * Statystyki niewierności. Jak powszechne są dziś zdrady, kto najczęściej się ich dopuszcza i jakie pobojowisko zostawia po sobie skok w bok? Zapraszamy do słuchania, auuu!źródła:1. “I Felt Like a Burden”: An Exploration Into theExperience of Romantic Relationships for PeopleWith ADHD2. Production and appreciation of humor as sexually selected traits3. 2025_wrapped - raport Forum Energii4. Effects of spousal, friend, and family relationships on marital instability across the first 16 years of marriage5. Cheating in relationships – literature review, doi: 10.12923/2083-4829/2024-00231

Czyżby naukowcy właśnie znaleźli sposób na darmowe bogactwo? Zapomnijcie o doradcach finansowych i zamiast tyrki na etacie, idźcie pogłaskać swojego prywatnego merdającego bankiera! Okazuje się, że posiadanie czworonoga podbija nasz poziom szczęścia w sposób podobny do gigantycznej podwyżki. Bogactwo na czterech łapach. Analizujemy badanie, które wyceniło miłość do kundelka na astronomiczną kwotę.Międzygatunkowe wi-fi. Rozmawiamy o dowodach naukowych na synchronizację emocjonalną między nami a psiakami. Dom tymczasowy bez tajemnic. Odpowiadamy na Wasze pytania o to, jak zostać psim domem tymczasowym, jak ogarnąć logistykę, kto za co płaci i przede wszystkim - jak oddać psa do stałego domu i nie uschnąć ze smutku.Zapraszamy do słuchania! 🐾🏠źródła:1. Interspecies transmission of emotional information via chemosignals: from humans to dogs2. Dog ownership during adolescence alters the microbiota and improves mental health3. The Value of Pets: The Quantifiable Impact of Pets on Life Satisfaction4. Unleashing the Personality Divide: Resilience in Dog Owners, Neuroticism in Cat Owners

U was też stres stał się wiernym, choć niechcianym towarzyszem? W tym odcinku rozmawiamy o tym, co nas spina i sprawdzamy, w jaki sposób można z tą spiną walczyć oraz wykorzystać naukę w służbie odzyskania świętego spokoju! Ewolucyjny błąd systemu: dlaczego reakcja, która dawniej pozwalała przeżyć, dzisiaj zamienia nasze ciała w fabryki kortyzolu?Zestaw ratunkowy: omawiamy naukowo sprawdzone sposoby na to, by zarządzać stresem lepiej - przygotujcie książeczkę z dowcipami oraz sztangę!Zmiana optyki: próbujemy wzbudzać w sobie pozytywne nastawienie, ale niestety wychowaliśmy się w tym pięknym zakątku świata zwanym Polską i mamy z tym problem Zapraszamy do słuchania!źródła:Neurobiology and Systems Biology of Stress ResilienceWhatever does not kill us: Cumulative lifetime adversity, vulnerability, and resilience.Feasibility of a Humor Training to Promote Humor and Decrease Stress in a Subclinical Sample: A Single-Arm Pilot StudyInvestigating associations between physical activity, stress experience, and affective wellbeing during an examination period using experience sampling and accelerometryA synergistic mindsets intervention protects adolescents from stress

Zamiast do przychodni, wolicie zapukać do okienka czatu? W tym odcinku sprawdzamy, jak sztuczna inteligencja radzi sobie z doradztwem medycznym!Efekt (braku) eksperta: dlaczego ludzie uzbrojeni w AI wcale nie stawiają trafniejszych diagnoz niż ci, którzy wpisują objawy w Google?Baba u AI: z jakimi żółtymi lampkami ostrzegawczymi powinny się zapoznać panie, zanim skorzystają z porady AI?Maciek w roli medycznego Rutkowskiego: wysyłamy Maćka na medyczne śledztwo, z jakim musieli zmierzyć się uczestnicy badania, które referujemy. Czy Maciek sobie poradzi? Czy pacjent przeżyje? Zapraszamy do słuchania!źródła:Reliability of LLMs as medical assistants for the general public: a randomized preregistered studyUser Intentions to Use ChatGPT for Self-Diagnosis and Health-Related Purposes: Cross-sectional Survey StudyAn evaluation framework for clinical use of large language models in patient interaction tasksA Women’s Health Benchmark for Large Language Models

Czy roślinna rewolucja właśnie dostała zadyszki? Jeszcze niedawno burgery z grochu miały zbawić świat, a dziś na TikToka triumfalnie powracają smalec i krwiste steki.W tym odcinku zastanawiamy się, czy era wegańskich cudów dobiega końca, czy po prostu jako społeczeństwo najedliśmy się już tofu po dziurki w nosie? Rozmawiamy o tym:dlaczego social media nagle przestały wstydzić się schabowego?czy wegańska bańka musiała pęknąć?czy bycie wege w Polsce, kraju mięsem stojącym, to ruch kontrkulturowy?Zapraszamy! 🥩🥦