Felsefe Hakkında Hiçbir Şey Bilmiyorum
by Ayşen İrem Ateş
Felsefe hakkında hiçbir şey bilmiyorum. Tıpkı Sokrates gibi.Ama belki de en iyi başlangıç noktası burası.Bu podcast’te gündelik hayatla felsefeyi birleştiriyor, büyük soruları küçük anlara sığdırıyoruz.Ahlak, özgürlük, toplumsal roller, kimlik, anlam, varoluş, güven, aşk...Her bölümde farklı bir filozofun düşüncelerine kulak veriyor, felsefi sorulara farklı açılardan yaklaşıyoruz.“Felsefe” kategorisindeyiz. Ama sadece düşünen değil, hisseden, gülen, sorgulayan bir yer burası.📲 instagram.com/felsefecocuklariReklam ve İş birlikleri için: [email protected]
Episodes
-
Nezaket Bir Tür İkiyüzlülük Mü?
Birini kırmamak için söylediğimiz küçük bir yalan, nezaket midir yoksa ikiyüzlülük mü? Filozoflar Villası'nda Nietzsche'nin hazırladığı bir akşam yemeği, beklenmedik bir tartışmanın kapısını aralıyor. Kant dürüstlük ve saygı arasındaki ilişkiyi sorgularken Nietzsche, nazik davranışlarımızın...
-
Can Sıkıntısına Övgü
Yapacak hiçbir şeyimiz olmadığında neden huzursuz oluyoruz? Üstelik eğlenmek için bu kadar çok seçeneğimiz varken canımız nasıl hâlâ sıkılabiliyor? Bu bölümde Schopenhauer, Pascal, Heidegger ve Russell'la birlikte can sıkıntısının felsefesine dalıyoruz. Arzularımızın peşinde koşmaktan kendimizle...
-
Ölünce Bizden Geriye Ne Kalır?
Öldüğümüzde gerçekten her şey sona mı erer, yoksa bizden geriye bir şey kalır mı? Bu bölümde Platon, Descartes, David Hume ve İbn Sînâ ile ruhun ölümsüzlüğünü tartışıyoruz. Ruhun bedenden bağımsız olup olamayacağını, benlik dediğimiz şeyin ne olduğunu ve ölümden sonra varlığımızın devam etmesinin...
-
İnsan Ne İçin Yaşar?
İnsan ne için yaşar? Mutlu olmak, sevmek, başarmak ya da hayatına bir anlam katmak için mi? Bu bölümde Filozoflar Villası'nda Aristoteles, Schopenhauer, Albert Camus ve Viktor Frankl'ı bir araya getiriyoruz. İyi yaşamın ne olduğunu, neden hiçbir zaman tam olarak tatmin olamadığımızı ve hayatın…
more -
Zaman Diye Bir Şey Var mı?
Zaman nedir? Gerçekten var olan bir şey mi, yoksa değişimi ve yaşamı anlamlandırma biçimimiz mi? Bu bölümde Aristoteles, Augustinus, Kant ve Bergson’la zamanın ne olduğunu, geçmiş-şimdi-gelecek ilişkisini ve ölçtüğümüz zamanla yaşadığımız zaman arasındaki farkı konuşuyoruz. İyi dinlemeler!
-
Zevkimizin Ne Kadarı Bize Ait?
“Benim zevkim böyle.” Peki o zevk gerçekten ne kadar bizim? Bu bölümde Hume, Kant, Bourdieu ve Adorno’yla birlikte “güzel” dediğimiz şeyin peşine düşüyoruz. Estetik yargıdan kültürel sermayeye, sınıftan kültür endüstrisine uzanırken kişisel sandığımız tercihlerimizin ardındaki görünmez etkileri...
-
Kader mi, İrade mi: Hayatımızı Kim Belirliyor?
Kader varsa gerçekten seçiyor muyuz? Yoksa “ben seçtim” dediğimiz kararlar da çoktan kurulmuş bir düzenin parçası mı? Bu bölümde Filozoflar Villası’na Fârâbî, İbn Sînâ, Gazzâlî ve İbn Rüşd geliyor. Kader, özgür irade, nedensellik ve sorumluluk üzerine İslam felsefesinin yüzyıllardır tartıştığı o...
-
Hayatın Ne Kadarı Oyun?
Hayatı fazla mı ciddiye alıyoruz? Oyun gerçekten hayatın dışında, yalnızca eğlenmek için yaptığımız bir şey mi; yoksa kurallar koyma, kazanma, kaybetme ve anlam yaratma biçimimizin tam merkezinde mi? Bu bölümde Huizinga, Wittgenstein, Gadamer ve Bernard Suits’le oyunun felsefesine giriyor…
more -
Aşk Yetmiyorsa Neden Evleniyoruz?
Evlilik yalnızca iki insanın birbirini sevmesi mi, yoksa gelecekte kim olacaklarını bilmeden birbirlerine verdikleri bir söz mü? Bu bölümde Kierkegaard, Hegel, Simone de Beauvoir ve Stanley Cavell’le evliliği; aşk, tekrar, sorumluluk, özgürlük ve değişim üzerinden konuşuyoruz.
-
Tarafsız Kalmak Politik Bir Tercih Midir?
“Ben tarafsızım” demek gerçekten hiçbir tarafta olmamak mı? Bu bölümde Arendt, Sartre, Gramsci ve Camus’yü Filozoflar Villası’nda bir araya getiriyor; sessizliğin sorumluluğunu, seçmemeyi seçmeyi, iktidarın görünmez biçimlerini ve “doğru tarafta olmanın” tehlikeli konforunu konuşuyoruz.
-
Başlangıçta Taklit Vardı
Özgün olmak gerçekten mümkün mü? Yoksa düşündüğümüz fikirler, kurduğumuz hayaller ve hatta arzularımız bile başkalarından mı geliyor? Bu bölümde Aristoteles'in mimesis anlayışından Girard'ın mimetik arzu teorisine, Nietzsche'nin kendini yaratma fikrinden Harold Bloom'un etkilenme kaygısına...
-
İnsan Kendini Görebilir mi?
Aynaya baktığımızda gerçekten kendimizi mi görüyoruz? Bu bölümde Lacan, Sartre, Merleau-Ponty ve Ricoeur ile birlikte, benliğin nasıl kurulduğunu ve neden kendimizi sandığımız kadar iyi tanımadığımızı konuşuyoruz. Belki de mesele kendimizi görmek değil, kendimiz hakkında kurduğumuz hikâyeyi fark...
-
İnsanın Evrimi Bitti mi?
İnsan hala evrimleşiyor mu? Darwin'den başlayıp sosyal antropolojiye, Arnold Gehlen'den Bernard Stiegler'e, Donna Haraway'den Nietzsche'ye uzanan bu yolculukta yalnızca biyolojik evrimi değil; kültürü, teknolojiyi ve yapay zekayı da konuşuyoruz. Yapay zeka gerçekten insanlığın yeni evrimi mi?…
more -
Hayat Gerçekten Tekrar mı Ediyor?
Hepimiz bazen "Neden aynı şeyleri tekrar tekrar yaşıyorum?" diye düşünüyoruz. Peki gerçekten hayat mı kendini tekrar ediyor, yoksa biz mi benzer deneyimlere aynı anlamı yüklüyoruz? Bu bölümde Herakleitos, Kierkegaard, Nietzsche ve Deleuze ile değişimi, tekrarı ve dönüşümü konuşuyoruz. Belki de...
-
Çöp Kutusu Yalan Söylemez
Çöp gerçekten nedir? İşe yaramayan bir nesne mi, yoksa değerini bizim kaybettirdiğimiz bir şey mi? Bu bölümde Mary Douglas, Michael Thompson, Zygmunt Bauman ve Walter Benjamin ile birlikte çöpün, tüketimin, hafızanın ve değerin felsefesini konuşuyoruz.
-
El Âlem
"El âlem ne der?" Belki de çocukluğumuzdan beri en çok duyduğumuz cümlelerden biri. Peki el âlem kim? Neden bazen hiç tanımadığımız insanların ne düşüneceği, kendi isteklerimizden daha önemli hale geliyor? Bu bölümde Erving Goffman, Norbert Elias, Michel Foucault ve Ruth Benedict ile birlikte...
-
Dedikodu Yapmasaydık Ne Kaybederdik?
Dedikodu gerçekten sadece kötü bir alışkanlık mı? Yoksa insanları birbirine bağlayan görünmez toplumsal bağlardan biri mi? Bu bölümde Georg Simmel, René Girard, Aristoteles ve Montaigne ile birlikte dedikodunun toplumsal, ahlaki ve insani yönlerini konuşuyoruz.
-
Neden Herkes Terapide?
Modern insan ne zaman kendisinin en büyük projesi haline geldi? Bu bölümde Michel Foucault, Eva Illouz, Erich Fromm ve Nikolas Rose ile birlikte terapi kültürünü, psikoloji dilinin yükselişini ve neden sürekli kendimizi açıklamaya çalıştığımızı konuşuyoruz.
-
Ya Hayatın Anlamı Mutlu Olmak Değilse?
Mutlu olmak gerçekten hayatın amacı mı? Yoksa biz mutluluğa, taşıyamayacağı kadar büyük bir anlam mı yükledik? Bu bölümde Nietzsche, Viktor Frankl, Emil Cioran ve Martha Nussbaum ile birlikte mutluluğun peşinden koşan modern insanı konuşuyoruz. Belki de iyi bir hayat ile mutlu bir hayat aynı şey...
-
Ben Yapsam Çöp, O Yapınca Sanat
Bir muz duvara bantlandı. Ve insanlar ikiye ayrıldı: “Bu sanat değil.” “Zaten mesele o.” Bu bölümde modern sanatı, sanat elitizmini ve neden bazen bir eserden çok onun hikâyesini konuştuğumuzu tartışıyoruz. Marcel Duchamp, Arthur Danto, Jean Baudrillard ve Pierre Bourdieu var.
-
İnsan Neden İnanmak İstiyor?
İnsan neden inanmak istiyor? Nietzsche, Kierkegaard, Freud ve William James aynı masada buluşuyor. Kimisi inancı bir ihtiyaç, kimisi bir sıçrama, kimisi bir savunma mekanizması, kimisi ise yaşamı mümkün kılan bir güç olarak görüyor. Peki insan gerçekten hiçbir şeye inanmadan yaşayabilir mi? Yoksa...
-
Çoğunluk Her Zaman Haklı mı?
Bir şeyi herkes savunuyorsa gerçekten doğru mudur? Bu bölümde Jean-Jacques Rousseau, John Stuart Mill ve Alexis de Tocqueville ile çoğunluğun gücünü ve sınırlarını konuşuyoruz. Çoğunluk gerçekten doğruyu mu bulur, yoksa sadece en çok tekrar edilen şeyi mi?
-
Devlet Bizi Korur mu, Kontrol mü Eder?
Güvende olmak için ne kadar özgürlüğünden vazgeçersin? Bu bölümde Thomas Hobbes, John Locke, Michel Foucault ve Giorgio Agamben ile şu sorunun peşine düşüyoruz: Korunuyor muyuz yoksa yavaş yavaş kontrol edilmeye mi alışıyoruz?
-
Çocukluk: Kaybettiğimiz Bir Zihin Hali mi?
Bu bölümde çocukluğu bir yaş olarak değil, bir zihin hali olarak düşündük: Jean-Jacques Rousseau ile doğallık ve bozulma, Jean Piaget ile çocuk zihninin farklılığı, Donald Winnicott ile oyun ve kendini kurma, Friedrich Nietzsche ile yeniden çocuk olabilme ihtimali… Ama asıl soru şu: Biz büyürken...
-
Bakışın Zehri: Nazar ve Hasetin Metafiziği
“Nazar” dediğimiz şey gerçekten dışarıdan gelen bir etki mi… yoksa başkalarının bakışı altında kendimizi kaybetmemiz mi? Bu bölümde Jean-Paul Sartre, İbn Haldun, René Girard ve Emmanuel Levinas ile bunu konuştuk. Ama asıl soru şu: Sen kendine nasıl bakıyorsun?
-
Hissizliğin Konforu: Derinlikten Neden Ölümüne Korkuyoruz?
Bir şey görüyoruz. Bir an üzülüyoruz. Ve sonra… geçiyoruz. Peki gerçekten hissetmiyor muyuz, yoksa hissetmemek için mi hızlanıyoruz? Bu bölümde, duyguların neden artık içimize işlemediğini konuşuyoruz. Susan Sontag, Jean Baudrillard, Zygmunt Bauman ve Albert Camus ile birlikte. Belki de mesele...
-
Şaka mı Bu?
Gerçek dediğimiz şey ne kadar ciddi? Bir günlüğüne herkes yalan söylüyor, ama kimse buna kızmıyor. Peki neden? Bu bölümde şakayı konuşuyoruz. Ama eğlence olarak değil. Bergson ile neden güldüğümüzü, Nietzsche ile kahkahanın acıyla ilişkisini, Diogenes ile ciddiyetin aslında ne kadar kırılgan...
-
Kendini Geliştirmek Bir Kaçış mı?
Kendimizi geliştirmeye çalışıyoruz ama belki de kendimizden uzaklaşıyoruz. Bu bölümde şu sorunun peşine düşüyoruz: Gelişmek gerçekten ilerlemek mi, yoksa zarif bir kaçış mı? Illich, Fromm, Deleuze ve Weil ile “daha iyi olmak” fikrini biraz sarsıyoruz. Belki de bu bölüm kendine bir şey eklemek...
-
İtaat Etmeden Yaşayabilir miyiz?
İtaat gerçekten zorunlu mu, yoksa fark etmeden alıştığımız bir şey mi? Bu bölümde Hobbes’la düzen için neden itaat ettiğimizi, Foucault’yla artık kimsenin bizi zorlamadan nasıl itaat ettirdiğini, Milgram’la insanların otorite karşısında ne kadar ileri gidebildiğini ve Arendt’le düşünmeden itaat...
-
Bir Şeyi Çok İstemek Onu Değerli Yapar mı?
Bir şeyi çok istemek… onu gerçekten değerli yapar mı? Bu bölümde arzunun doğasına bakıyoruz. Spinoza arzuyu insanın özü olarak görür. Schopenhauer arzunun insanı sürekli huzursuz eden bir güç olduğunu söyler. René Girard arzularımızın çoğunun başkalarından öğrenildiğini anlatır. Carl Jung ise…
more -
Bir Dakika, Size Yetişiyorum!
Bir şeyleri gerçekten istediğimiz için mi yapıyoruz, yoksa sadece kaçırmamak için mi? Bu bölümde modern çağın en tanıdık ama en az konuşulan duygularından birini ele alıyoruz: FOMO — kaçırma korkusu. Sürekli bir şeylere yetişmeye çalışmak… Bir yerde olmazsak bir şeylerin eksik kalacağını…
more -
Kim Olduğumuzu Kim Belirliyor?
Kimlik dediğimiz şey ne kadar bize ait? Bu bölümde Hannah Arendt, Judith Butler, Erving Goffman ve Michel Foucault ile kimliğin nasıl bakışla, tanınmayla ve güç ilişkileriyle kurulduğunu sorguluyoruz.
-
Burası Konfor Alanı mı, Yoksa Bildiğim Tek Yer mi?
Alışkanlıklar bizi korur mu, yoksa fark etmeden sınırlar mı? Bu bölümde Aristoteles, William James, Pierre Bourdieu ve Epiktetos ile konfor alanı fikrini alışkanlık, karakter ve içsel özgürlük üzerinden tartışıyoruz.
-
Tembellik Hakkı Var da, Biz mi Uygulamadık?
Durmak neden bu kadar zor? Bu bölümde Paul Lafargue, Max Weber, Aristoteles ve Byung-Chul Han ile çalışma ahlakını, suçluluğu ve “işe yarar olma” baskısını masaya yatırıyoruz.
-
Bakınca mı Güzel, Bakmayı Bilince mi?
Bir şeye bakıyoruz ve “güzel” diyoruz. Ama gerçekten baktığımız için mi, yoksa bakmayı bildiğimizi sandığımız için mi? Bu bölümde güzelliği tanımlamaya çalışmıyoruz. Platon, Kant, Schopenhauer ve Spinoza’yla birlikte şunu kurcalıyoruz: Güzellik gözün gördüğü bir şey mi, yoksa bakışın kurduğu bir...
-
Bu Kadar Şeye Maruz Kalmak Zorunda mıyız?
Her şeye bakıyoruz. Her şeyden haberdarız. Ama giderek daha yorgunuz. Bu bölümde siyasetle kurduğumuz maruz kalma ilişkisini konuşuyoruz. Arendt, Debord, Rancière ve Agamben eşliğinde şunu soruyoruz: Bu kadar şeye maruz kalmak zorunda mıyız? Cevap yok. Ama bakışımızı değiştiren sorular var.
-
Bir Şeye İnanmadan Yaşanır mı?
Artık büyük inançlara sahip değiliz. Ama bu, hiçbir şeye tutunmadığımız anlamına gelmiyor. Bu bölümde şunu soruyoruz: Bir şeye inanmadan yaşanır mı?Yoksa inançların yerini sessiz öğretiler mi aldı? Nietzsche, William James ve Ivan Illich eşliğinde, modern insanın neye yaslanarak yaşadığını...
-
Kendimizle Ne Kadar Temastayız?
Gün boyu her şeyle temas hâlindeyiz. Peki ya kendimizle? Bu bölümde teması bir duygu hâli değil, bir fark ediş ve sorumluluk alanı olarak düşünüyoruz. Husserl, Merleau-Ponty, Heidegger ve Sartre eşliğinde kendimizle teması nasıl kaybettiğimizi ve bazen neden kaçtığımızı sorguluyoruz. Bu bir çözüm...
-
Bu Gece Neyi Kutluyoruz?
Yılbaşı gecesi herkes bir şey kutluyor gibi. Ama gerçekten neyi? Bu bölümde kutlamanın kendisini sorguluyoruz. Bir araya gelmek ne zaman gerçekten “birlikte olmak” olur? Hayata “evet” demek cesaret mi, yoksa zorunluluk mu? Ve bazen sadece dayanmış olmak… yeterli mi? Platon, Nietzsche ve Cioran’la...
-
Bilinçli Ama Zombi (Şüpheli)
Bazen düşünüyor gibiyiz ama gerçekten farkında mıyız? Bu bölümde bilincin ne olduğunu, nerede başlayıp nerede bittiğini; otomatik yaşamakla farkında olmak arasındaki o tuhaf çizgiyi konuşuyoruz. Zihnin çalışıyor olabilir…Peki ya sen orada mısın?
-
Bu Sanat Mı Şimdi?
Bir işin karşısında durup “Ben mi anlamıyorum?” diye düşündün mü hiç? Bu bölümde estetikle ilgili o tanıdık sorunun peşine düşüyoruz. John Berger, Walter Benjamin, Arthur Danto ve Susan Sontag’la bakışın, anlamın ve hissetmenin sanatla ilişkisini konuşuyoruz. Bu bir “sanat dersi” değil. Ne…
more -
Rahat Batıyor Ama Kalkmaya da Üşeniyoruz
Bu bölümde konfor alanının neden rahatlatıcı olduğu kadar yorucu hissettirdiğini ele alıyoruz. Değişime direnç, alışkanlıkların yarattığı güven duygusu, rahatlığın iradeyi zayıflatması ve adım atma cesaretinin nereden geldiği üzerine filozofların yaklaşımlarını inceliyoruz. Herakleitos’un akış...
-
Başarısızlıktan Neden Bu Kadar Korkuyoruz?
Bir şey yapmak isteriz… ama tam adım atacakken içimizdeki o ses yükselir: “Ya olmazsa?” Bu bölümde bu sesin kökenine ve bizi nasıl durdurduğuna bakıyoruz. William James eylemin inancı doğurduğunu, John Stuart Mill hata yapma hakkımızı unuttuğumuzu, Pascal başarısızlığın bize kendimizi…
more -
Yapay Zeka İşimi Mi Çalıyor?
Yapay zekâ bir hız, bir kolaylık ve bir üretim gücü sunuyor. Peki bu, insanı gereksiz hâle getirmek mi yoksa insan olmanın ne demek olduğunu yeniden düşünmek için bir fırsat mı? Bu bölümde, “Yapay zeka işimi alacak mı?” sorusunun ardındaki daha derin meselelere bakıyoruz: Düşünmek ne demek? Anlam...
-
Gitmek mi, Kalmak mı?
Bir ilişkide, bir şehirde ya da bir işte… Zaman zaman hepimiz aynı soruya sıkışıyoruz: Gitmek mi, kalmak mı? Bu bölümde karar vermeyi bu kadar zorlaştıran şeyin ne olduğunu konuşuyoruz. Kimin için kaldığımızı, kimden kaçtığımızı, neyi korumaya çalıştığımızı… Ve gitmenin her zaman özgürlük…
more -
Soğukkanlı Olmak Ne Zamandan Beri Bir Erdem Oldu?
Soğukkanlılık ne zamandan beri duygusuzlukla karıştırıldı? Bu bölümde Epiktetos’la dinginliğin sınırını, Spinoza’yla duyguların nedenini anlayarak dönüştürmeyi, Martha Nussbaum’la hissetmenin adaletle bağını ve Eva Illouz’la modern çağda duyguların nasıl “pazarlanabilir” hale geldiğini…
more -
Artık Hiçbir Şey Heyecan Vermiyor
Her şey var ama hiçbir şey yetmiyor. Yeni olan çok, ama yenilik duygusu yok. Camus’nün absürtlüğü, Nietzsche’nin yaşam tutkusu, Frankl’ın anlam arayışı ve Byung-Chul Han’ın yorgunluk toplumuyla bir çağın nabzını tutuyoruz: Tükenmişlik. Artık hiçbir şey heyecan vermiyorsa, sorun bizde mi dünyada…
more -
Komik Olan Neden Komik?
Filozoflar villasında bu kez kahkahalar yankılanıyor. Ama bu kahkahalar sadece eğlencenin değil, düşünmenin sesi. Bergson, Freud, Kierkegaard ve Baudelaire aynı masada buluşuyor. Kimine göre kahkaha toplumsal bir düzeltme, kimine göre bastırılmışın sesi, kimine göreyse insanın kendi üzerine...
-
İnsan Neden Hikâye Anlatır?
İnsan, anlatmadan duramayan bir varlık. Çünkü her hikâye biraz hatırlamak, biraz anlamak, biraz da var olmak içindir. Bu bölümde Arendt’le eylem ve anlatının kesiştiği noktayı, Ricoeur’le kimliğin hikâye içinde nasıl kurulduğunu, Benjamin’le anlatıcının kayboluşunu ve Barthes’la metnin…
more -
Sessizlik Ne Söyler?
Sessizlik. Bazen bir kaçış, bazen bir cevap. Bazen de söylenemeyeni taşıyan görünmez bir dil. Bu bölümde Wittgenstein’la dilin sınırlarını, Heidegger’le varoluşun sessiz yankısını, Lao Tzu’yla boşluğun bilgelik halini ve Epiktetos’la içsel dinginliği konuşuyoruz ya da belki hiç konuşmuyoruz.…
more
About this show
Felsefe hakkında hiçbir şey bilmiyorum. Tıpkı Sokrates gibi.Ama belki de en iyi başlangıç noktası burası.Bu podcast’te gündelik hayatla felsefeyi birleştiriyor, büyük soruları küçük anlara sığdırıyoruz.Ahlak, özgürlük, toplumsal roller, kimlik, anlam, varoluş, güven, aşk...Her bölümde farklı bir filozofun düşüncelerine kulak veriyor, felsefi sorulara farklı açılardan yaklaşıyoruz.“Felsefe” kategorisindeyiz. Ama sadece düşünen değil, hisseden, gülen, sorgulayan bir yer burası.📲 instagram.com/felsefecocuklariReklam ve İş birlikleri için: [email protected]
Hosted by
Ayşen İrem Ateş
Categories