Fikrimi Soran Olmadı

Bu bölümde yapay zeka araçlarının insanlıktan çaldıkları üzerine konuşuyorum.[00:00] Giriş[00:38] Bu bölümün meselesi: yapay zeka sizden ne aldı?[01:00 İnsanlığın kültürel birikiminin sömürülmesi[02:54] Aaron Swartz örneği ve büyük şirketlerle arasındaki çifte standart[03:36] OpenAI'ın kuruluşu ve kar amaçlı bir şirkete dönüşme yolculuğu[06:43] Sadece kullanıcı değiliz[09:51] Asimov'un kuralları ve insanlığın yararına olma iddiasının iflası[10:29] Askeri kullanım, sorumluluk sorunu ve hesap vermezlik[11:29] Güç, iktidar ve sermaye birikimiAaron Swartz ve yaşananlar ile ilgili izlemenizi tavsiye edeceğim bir belgesel: The Internet's Own Boy https://youtu.be/9vz06QO3UkQ?si=itW37cum7NZ8tmvi#fikrimisoranolmadı Yapay Zeka Serisi Bölüm 1: https://creators.spotify.com/pod/profile/eddyildiz/episodes/siz-Kalacaksnz-Sylemi-Kimin-ine-Yaryor---Fikrimi-Soran-Olmad-e3h487v#fikrimisoranolmadı Yapay Zeka Serisi Bölüm 2: https://creators.spotify.com/pod/profile/eddyildiz/episodes/Yapay-Zekada-Asl-Tehlike-Tekelleme--Fikrimi-Soran-Olmad-e3hejq6İlgili Diğer Fikrimi Soran Olmadı BölümleriBurada Bedavaya Çalışıyorsun: https://creators.spotify.com/pod/profile/eddyildiz/episodes/Dijital-Smr-Dzeni-Nasl-liyor---Fikrimi-Soran-Olmad-e3cb312Dikkatin Sömürüsü: https://creators.spotify.com/pod/profile/eddyildiz/episodes/Dikkatin-Smrs-zerine--Fikrimi-Soran-Olmad-e381qvq----Websitesi: www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildiz

Bu bölümde yapay zeka sektörünün ekonomik yapısını ve doğurabileceği sonuçlarla ilgili konuşuyorum. Yapay zeka firmalarının bu kadar gürültülü olmalarının ve kar etmemelerine rağmen yatırım almaya devam etmelerinin sebeplerini; sürekli işsizlik riskine dikkat çekilirken asıl tehlikenin tekelleşme, gücün birkaç firmanın elinde toplanması, bu firmalara bağımlı hale gelme ve bilgi krizi olduğu üzerine tartışıyorum.[00:00] Giriş[01:54] Yapay zeka şirketleri ve aralarındaki ilişkiler[03:36] Magnificent Seven, tekelleşme[04:25] Yapay zeka yatırımları ve sektörel stratejiler[05:19] AI hype’ı, yapay zeka balon mu?[06:53] Geçmiş teknoloji hype’ları: NFT, metaverse, google glass[08:38] Yapay zeka şirketleri gerçekten kar ediyor mu?[10:43] “İşsiz kalacaksınız” söylemi neden sürekli dile getiriliyor?[12:14] Asıl risk: gücün tek elde toplanması[15:52] Yapay zekanın balon olma ihtimali, halka arz ve olası kriz[17:25] Yapay zeka model çöküşü, bilgi krizi[19:00] Yapay zekaya bağımlılık ve olası sonuçları Bölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kaynaklar:Nick Srnicek - Silicon EmpiresDaron Acemoğlu - AI, Human Cognition and Knowledge Collapse https://www.nber.org/papers/w34910Daron Acemoğlu - Simple Macroeconomics of AI https://economics.mit.edu/sites/default/files/2024-04/The%20Simple%20Macroeconomics%20of%20AI.pdfHarvard Business Review - AI doesn't reduce work, it intensifies it https://hbr.org/2026/02/ai-doesnt-reduce-work-it-intensifies-itBüyük 7 şirketin AB GSMH'sini geçmesi: https://www.euronews.com/business/2025/10/04/magnificent-seven-surpass-eu-gdp-is-this-a-tech-bubble-warninghttps://tr.euronews.com/business/2025/10/04/abdnin-muhtesem-yedilisinin-piyasa-degeri-abnin-gsyihsini-gecti----Websitesi: www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildiz

Bu bölümde birkaç yıldır sürekli dile getirilen o malum iddiayla ilgili konuşuyorum: “Yapay zeka yüzünden hepimiz işsiz kalacağız.”Buna neden tam olarak ikna olmadığımı anlatırken öncesinde, yapay zekanın gerçekten “zeka” olup olmadığına, Turing testinin neyi ispatladığına, yapay zeka araçlarının falsolarına değiniyorum. Sonra da asıl meseleye geliyoruz: Bu işsizlik söylemi gerçekten kaçınılmaz bir son mu yoksa arkasında başka sebepler mi var?Cevap bulabileceğiniz bazı sorular:Yapay zeka gerçekten ne yapabilir, ne yapamaz? (Minimum teknik laf kalabalığı ile)Turing testi neden tek başına yeterli değil?Chatbotlar neden özgüvenli şekilde saçmalayabiliyor?“YZ yüzünden işsiz kalacağız” söylemi neden bu kadar büyütülüyor?İşsizlik riski altında olduğu söylenen yazılım, hukuk, sağlık gibi alanlarda gerçekten ne kadar risk var?[00:00] Giriş[02:17] Gerçekten bir zeka var mı?[03:16] Turing testi ne anlatıyor, ne anlatmıyor?[04:53] Mechanical Turk ve Oz Büyücüsü[08:08] Yapay zeka nasıl biliyor?[08:43] Bilgi hiyerarşisi: veri, malumat, bilgi, bilgelik[10:31] YZ Chatbot Öz Güveni[11:42] Gerçek kullanım alanları[16:01] Yapay zeka işimizi elimizden alabilir mi? Yaşanan işten çıkarmaların gerçek sebebi.[21:56] Neden sürekli “işsiz kalacaksınız” deniyor?Amazon çalışan verisi: https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AMZN/amazon/number-of-employeesMeta çalışan verisi: https://www.macrotrends.net/stocks/charts/META/meta-platforms/number-of-employeesBlock çalışan verisi: https://www.macrotrends.net/stocks/charts/XYZ/block/number-of-employeesOracle çalışan verisi: https://www.macrotrends.net/stocks/charts/ORCL/oracle/number-of-employeesTwitter kurucusu ve Block CEO'su Jack Dorsey'in 4000 kişiyi işten çıkarma sebebi olarak yapay zekayı gösterdiği X gönderisi: https://x.com/jack/status/2027129697092731343Bölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kaynaklar:Daron Acemoğlu - YZ Makroekonomisi: https://economics.mit.edu/sites/default/files/2024-04/The%20Simple%20Macroeconomics%20of%20AI.pdfResisting Dehumanization in the Age of AI: https://faculty.washington.edu/ebender/papers/Bender-2024-preprint.pdfTwitter kurucusu ve Block CEO'su Jack Dorsey'in 4000 kişiyi işten çıkarma sebebi olarak yapay zekayı gösterdiği X gönderisi: https://x.com/jack/status/2027129697092731343Film:Otostopçunun Galaksi Rehberi (2005) - Garth Jennings---Websitesi: https://www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpishTikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpishX: https://x.com/eddyildiz

Bu bölümde toksik üretkenlik ve içimize işlemiş zaman baskısı ile ilgili konuşuyorum. Sorduğum bazı sorular: Üretkenlik neden bireysel değerimizi belirleyen bir norm haline geldi?Çok çalışmak çok başarı anlamına mı geliyor?Hustle culture, girişimcilik kültürü gerçekten değer mi yaratıyor yoksa bir illüzyon mu?Her şeyi ölçme arzusu bizim için gerçekten faydalı mı?Performans baskısı her zaman dışarıdan mı geliyor?Bu baskılarla baş etmek mümkün mü?(00:00) Giriş(01:18) Zaman Baskısı Nereden Geliyor? Üretkenlik x Verimlilik(02:34) Toksik Üretkenlik(05:00) Mesai ve Performans Beklentisi(09:00) Girişimcilik Kültürü, Hustle Culture(12:00) Sosyal Hızlanma(14:30) Zamana Bağlılık, Ölçme ve Ölçeklendirme Dürtüsü(17:00) Üretkenlik Sektörü(18:33) İş Yaşam Dengesi, İş ile Özel Hayatı Ayırmak(20:07) Ne Yapayım?İlgili Diğer Fikrimi Soran Olmadı BölümleriMutlu Olma Zorunluluğu: https://youtu.be/VTgH0YSWAfUMecburi Tüketim: https://youtu.be/tfE5_51b-I4Dikkatin Sömürüsü: https://youtu.be/t_HwNhtIeZ8Bölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kitaplar:Hartmut Rosa - Yabancılaşma ve HızlanmaZygmunt Bauman - Akışkan ModerniteZygmunt Bauman - Akışkan HayatByung-Chul Han - Şeffaflık ToplumuByung-Chul Han - Yorgunluk ToplumuFilm:Office Space (1999) - Mike JudgeDizi:Severance (2022 - )----Websitesi: https://www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildiz

Bu bölümde modern toplumda yalnızlığın yaygınlaşmasının bireysel değil, sistemsel ve toplumsal sebeplerini ele alıyorum. Sosyal medya, kamusal alanların kaybolması, bireyselleşme baskısı ve ilişkilerin giderek daha kırılgan hale gelmesinin yalnızlık hissine etkisi ile ilgili kendi görüşlerimden bahsediyorum.(00:00) Giriş(01:20) Rastgele Karşılaşmalar(02:53) Kamusal Alan, Jürgen Habermas ve Richard Sennett'in Kamusal Alan Tanımları(03:45) İnternet Kamusal Bir Alan mı? Çevrimiçi Sosyalleşmek(05:15) Sosyal Hayattan Çekilmek(06:44) Bireysellik, Akışkanlık, Akışkan Hayat(08:00) Bireyselleşmenin Yalnızlık ve İlişkiler Üzerine Etkileri(08:49) Vazgeçilebilir İlişkiler(10:30) Alternatif Bolluğu ve Sıfırdan İlişkiler Yaratma Hayali(12:48) Tüm Problemlerin Sorumlusu: Birey?(13:41) Yalnız Olmama Zorunluluğu, The Lobster, (15:12) Kendini Disipline Eden Özne ve Yalnızlığın Çözümü Teknolojiler(15:58) Fark Etmeden YalnızlaşmakBölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kitaplar:Richard Sennett - Kamusal İnsanın ÇöküşüZygmunt Bauman - Akışkan ModerniteZygmunt Bauman - Akışkan HayatSherry Turkle - Alone TogetherFilmler:Gurbet Kuşları (1964) - Halit RefikThe Lobster (2016) - Yorgos Lanthimos----Websitesi: https://www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildiz

Dijital sömürü düzeni günlük hayatımızı nasıl ele geçirdi? Hangi veriler nasıl toplanıyor ve ne amaçla işleniyor? Bireyin sonsuz bir veri kaynağına dönüşme süreci.(00:00) Giriş(01:50) Geleneksel Sömürü Düzeni ve Günümüzdeki Sistemin Benzerlikleri(05:27) Görünmez Dijital Emek(07:32) Troll Bebekler vs Labubu(08:36) Dinleniyor musunuz? Konuştuklarınız nasıl reklam olarak karşınıza çıkıyor?(10:50) Spotify Dinleyici Yaşı(12:50) Veriler neden yurtışına aktarılıyor? Masterpass nasıl çalışıyor?(14:00) Sömürü aracıları: Google, Apple, Facebook ile Giriş YapBölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kitaplar:Marc Ferro - Sömürgecilik TarihiMark Srineck - Platform CapitalismShoshana Zuboff - Gözetleme Kapitalizmi Çağı Nick Couldry & Ulyses Mejias - Data GrabSpotify Dinleme Yaşı Hesabı: https://newsroom.spotify.com/2025-12-03/how-your-wrapped-is-made/----Websitesi: https://www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildiz

Bize kolaylık adı altında sunulan teknolojik imkanlar gerçekten iyiliğimiz düşünüldüğü için mi sunuluyor yoksa arkasında farklı bir motivasyon mu var?(00:00) Giriş(01:15) Online Alışverişin Yükselişi(02:24) Pazaryerleri ve Gelir Modelleri(04:20) Online Satın Alma Sürecinin Hızlandırılması, Friction(04:55) Hızlı ve Yavaş Düşünme, Bilişsel Kısayollar(06:00) Kullanılan Yöntemler: Kıtlık Prensibi, Zaman Kısıtı, Sosyal Kanıt, Dark UX(11:00) Bunun sonu nereye gidiyor: WALL-EBölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kitaplar:Daniel Kahneman - Hızlı ve Yavaş DüşünmeRichard Thaler, Cass R. Sunstein - DürtmeCal Newport - Digital MinimalismFilmler:WALL - E (2018) - PixarTicaret Bakanlığı e-ticaret raporu: https://ticaret.gov.tr/data/681a16de13b8762dd8da6b66/T%C4%B0CARET%20BAKANLI%C4%9EI%20T%C3%9CRK%C4%B0YE'DE%20E%20-%20T%C4%B0CARET%C4%B0N%20G%C3%96R%C3%9CN%C3%9CM%C3%9C%20RAPORU.pdf----Websitesi: www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildiz

Etrafımızdaki her şey bize mutlu olmamız konusunda bu kadar ısrarcıyken akıl sağlığımızı korumamız mümkün mü? Bu bölümde mutluluk baskısı ile ilgili konuşuyorum.Bölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kitaplar:Robert Waldinger & Marc Schulz - The Good LifeRuss Harris - Mutluluk Tuzağı Zygmunt Bauman - Yaşam SanatıByung-chul Han - PsikopolitikaFilmler:Paterson (2016) - Jim JarmushPerfect Days (2023) - Wim Wenders ----Websitesi: www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildiz---Song: Be With Me - Prigidahttps://uppbeat.io/t/prigida/be-with-meLicense code: JMIVPTG9P0I0IDQQ

Bir zamanlar yemek yapmadığımız, ütü yapmadığımız, gündelik hayatın "angaryalarından" azade olduğumuz; bol bol boş vaktimiz olan bir gelecek hayali vardı. O gelecek bir türlü gelmedi ve fakat biz ideal tüketicilere dönüştük. Bölümde bahsettiğim ve/veya konularla ilgili ilginizi çekebilecek kitaplar:David Graeber - Tırışkadan İşlerByung-Chul Han - Yorgunluk Toplumu Maynard Keynes'in "günde 3 saat çalışmak yetecek" beyanı olan yayını: http://www.econ.yale.edu/smith/econ116a/keynes1.pdf----Websitesi: www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildizŞarkı: Be With Me - Prigidahttps://uppbeat.io/t/prigida/be-with-meLicense code: JMIVPTG9P0I0IDQQTruman Show - TM & © Paramount (1998)

Bu bölümde neden tüketmek zorunda olduğumuzla ilgili konuşuyorum.(00:00) Giriş(01:32) Hızlı Moda, Şirketler ve Bitmeyen Büyüme Zorunluluğu(02:00) Sosyal Medya ve Tüketim Baskısı(04:00) Planlı Eskitme(04:30) Abonelik(05:00) Medya Tüketimi ve Dijital Platformlar(06:42) Pazarlanan Kimlik ve Benlikler(08:00) Homo Economicus vs İrrasyonaliteBölümdeki konularla ilgili ilginizi çekebilecek kitaplar:J. B. MacKinnon - The Day the World Stops Shopping Carl Honoré - Yavaş----Websitesi: https://www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpishTikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildizŞarkı: Be With Me - Prigidahttps://uppbeat.io/t/prigida/be-with-meLicense code: JMIVPTG9P0I0IDQQ

Bu bölümün konusu dikkat ekonomisi ve formülleri.Bölümde;* Platformların gerçek motivasyonu,* Her şeyin eğlenceye dönüşmesi,* Dikkat etkonomisi,* Sıkılmanın önemi ve boş zamanımızın sömürülmesinden bahsediyorum.Bölümde geçen ve/veya ilginizi çekebilecek kitaplar:Neil Postman - Televizyon: Öldüren EğlenceHenri Lefebvre - Modern Dünyada Gündelik Hayat----Websitesi: www.edanuryildiz.comInstagram: https://www.instagram.com/frumpish TikTok: https://www.tiktok.com/felixfrumpish X: https://x.com/eddyildizŞarkı: Be With Me - Prigidahttps://uppbeat.io/t/prigida/be-with-meLicense code: JMIVPTG9P0I0IDQQ

Seçimlerimiz gerçekten özgür mü? Yoksa algoritmaları fark etmeden tercihleri bizim yerimize mi yapıyor?Bu bölümde:Sosyal medya akışlarının kronolojikten algoritmik akışa dönüşümü,Algoritmaların nasıl çalıştığı ve nasıl veri topladığı,Gördüğümüz içerikleri neden gördüğümüz,Toplum ve mekanlarda aynılaşma etkisi,Algoritma sabotajı ve diğer baş etme yöntemlerinden bahsettim.🎧 Gündelik hayatta teknoloji kullanımına farklı bir gözle bakmak için bu bölüme davetlisiniz.📚 Bölümde geçen ve/veya ilgili olabilecek kitaplar:Data Grab – Ulises Ali Mejias & Nick CouldryFilterworld – Eli Pariser--- www.edanuryildiz.comInstagram → instagram.com/frumpishTikTok → tiktok.com/@felixfrumpishX → x.com/eddyildiz