Episodes
-
Popülizm: Halkçılık ve Son 100 Sene
Selam fularsızlar. Popülizmin son 100-150 senesi. Türkiye, Japonya ve tekrar Türkiye güzergahındayız. Konular: 00:00 İnce ideoloji 02:43 Türk milleti, İslam ümmeti, Batı medeniyeti 04:57 Meiji Restorasyonu 12:22 Medeniyet ithal edilebilir mi 13:55 Fert yok, cemiyet var 18:10 Menderes ve Ecevit...
-
Büyük Resim: Müesses nizamın intiharı ve YZ ekonomisi
Selam fularsızlar. Dünyanın en büyük sigorta şirketlerinden olan Zurich Sigorta Grubu'nun Türkiye CEO'su Yılmaz Yıldız konuğum. Her sene Davos’ta toplanan Dünya Ekonomik Forumu’nun yayınladığı Küresel Riskler Raporu’nu konuştuk. Özellikle iki konuya odaklandık: Amerika'nın müesses nizamı…
more -
Popülizm: Zübük, Cicero, Oz Büyücüsü
Selam fularsızlar. Popülist aşağı, popülist yukarı... sürekli duyduğum, sürekli kullandığım ama tanımlayamadığım bir etiketti; zaten anlamı sürekli değişmiş. Temelinde çoğulculuğun reddi, halkın bütünlüğü, ve karşısına şeytani bir "elit" sınıfının konumlandırılması yatıyor. Peki bu şekilde…
more -
5G ve Ötesi
Selam Fularsızlar, geçtiğimiz günlerde, Vodafone Türkiye’nin başında bulunan Engin Aksoy’la bir sohbet yaptık (sponsorlu bölüm) fakat fazla kurumsal kaçmaması için teknolojiye odaklandık. Aklımdaki sorular şunlardı: Neden 4G ile 5G arasında büyük bir fark deneyimlemiyorum Türkiye bu konuda geride...
-
Orban Never: Kral Öldü, Yaşasın Yeni Kral
Selam fularsızlar. 1 saatlik duble bölümle karşınızdayım. Önceki bölümde Macaristan'ın yakın geçmişini hatırlatmıştım, şimdi daha da yakın geçmişe (son 2 sene) ve yakın geleceğine bakacağız. Yıkılmaz gözüken bir rejimin mutlak bir hezimete uğrayışını ve yandaş olsun, muhalif olsun, kimsenin bu…
more -
Orban Never: Macaristan Seçimleri
Selam fularsızlar. Görüşmeyeli, hane nüfusunu arttırdık, ikinci kızımız da aramıza katıldı. Biraz erken doğduğu için hazırlıksız yakalandık yalnız, çünkü aynı hafta diğer çocuğun yuvası tatile girmişti. Hayatın zorluk seviyesi epey arttı anlayacağınız. Macaristan seçimleri hakkında iki bölümlük…
more -
Foundation: Nasıl Uyarlama Yapılır
Vakıf serisini, dizi uyarlamasının güzel yönlerini inceleyerek bitiriyoruz. Bilimkurgu sevmeseniz bile, diziyi izlemeyecekseniz bile, hikayecilik açısından faydalı bir bölüm olacağını umuyorum. Konular: (00:00) Alaçatı Kitap Günleri (01:52) Fikir enflasyonu (02:42) Sihir enflasyonu (04:18)…
more -
Foundation: Nasıl Uyarlama Yapılmaz
Selam fularsızlar. Vakıf serimizin son iki bölümünü, 2021'de başlayan dizi uyarlamasına adıyorum. Hem çok iyi hem de çok kötü bir uyarlama. Çünkü birbiriyle pek alakası olmayan en az iki farklı diziden oluşuyor. İşin komik tarafı, Asimov’dan esinlendikleri kısımları zayıfken, kendi uydurdukları...
-
Foundation vs DUNE
Bugünün konusu, Asimov’a doğrudan bir cevap olarak yazıldığı düşünülen -ve benim de en çok sevdiğim bilimkurgu romanı olan- Dune. Sistemler, kahramanlar, din, teknoloji, kehanet gibi birçok konuda örtüşüyorlar. Karşılaştırmalı bir analiz yapalım. (Dune hakkında biraz spoiler içerir) Konular:...
-
Epstein: Hapis, Ölüm, İfşa
Serinin son bölümü. Üç perdeden oluşuyor: İlk perde tutuklanmaya giden yol, ikincisi şüpheli ölümü, son olarak da belgelerin yayınlanma süreci. Kapakta bir adamın ismi geçiyor olabilir ama esas başrol sistemin kendisi. Konular: (00:00) Milyarder vs Devlet (01:23) Yıl 2018: Durum Özeti (05:40)...
-
Epstein: Dünyanın En Kötü Pazarlığı
Önce biraz gündem (İran Savaşı) sonra da Epstein'in 2008-2019 arası dönemi. Yani aldığı akıl almaz federal dokunulmazlık, tatil gibi bir hapis cezası, bitmek bilmeyen tazminat davaları, İngiliz kraliyet ailesine uzanan mesele ve sonun başlangıcı. Haftasonu da düşüş kısmı geliyor (son dava…
more -
Seçim Paradoksu
Selam fularsızlar, yayın akışımıza kısa bir ara vereceğiz. Sponsorlu bir bölüm girecek araya, fakat merak etmeyin, konu gayet ilginç: Modern insan olmanın gizli maliyeti olarak "karar yükü". Gün boyunca verdiğiniz binlerce karar azar azar pilinizi bitiriyor. Eskiye göre bu iş nasıl değişti ve...
-
Epstein: Nereden Çıktı ve İlk Soruşturmaları Nasıl Atlattı
Geldik Epstein meselesine. Asimov üstadım kusura bakma seni şöyle köşeye alıcaz birazcık Geçtiğimiz günlerde, en az 20 senedir devam eden bir dizi soruşturmayla ilgili milyonlarca belge lap diye önümüze kondu, ve Epstein Dosyaları yeniden herkesin gündemine oturdu. Fakat bence işin yanlış…
more -
Foundation: Katır ve İkinci Vakıf (Trilojinin Sonu)
Selam fularsızlar. Bugün, Vakıf üçlemesini noktalıyoruz. Serinin temel fikrini çökerten Katır hikayesini, ve üçüncü kitabı tek oturuşta bitireceğiz. Yetmeyecek, 1980lerde yazılan dört devam kitabını da jet hızıyla özetleyeceğiz. Ha, bunca zamandır boş durmuyordum, yeni bir podcastim var, hafif...
-
Lovemark: Gizem, Duyusallık, Yakınlık
Neden örneğin bir Harley Davidson dövmesi normal karşılanır da, başka bir kar amacı güden şirket dövmesi anormaldir? Siz tamamen gönüllü olarak, bir markanın dövmesini yaptırır mıydınız? Selam Fularsızlar, Vakıf serisine birazcık ara verip, bugün sponsorlu bir bölümle dünyaya dönüyoruz. Lovemark...
-
Foundation: Son Romalı Belisarius (General)
Vakıf serisinin ikinci kitabı, toplam iki hikayeden oluşuyor. Birbirinden çok farklı olduklarından bugünün konusu ilki: General. "Son Romalı" lakaplı Bizans generali Belisarius'tan esinlenilmiş Bel Riose karakterini takip edeceğiz. Arada Asimov'a da yükleneceğim biraz. Bir sonraki bölümde de...
-
Foundation: İlk Kitabın Tamamı (duble bölüm)
Bilimkurgu neden önyargılarla boğuşuyor, neden sinema uyarlamaları aksiyondan ibaret? Bu soruyla başladıktan sonra, Asimov'un Vakıf Serisine dalıyoruz. Dergilerde çıkan orijinal hikayeleri esas alarak, ilk kitabın tamamını tartışacağız. (Psikotarihçiler, Ansiklopediciler, Başkanlar, Tüccar...
-
Foundation: Frankenstein'dan Galaktik İmparatorluklara
Roma İmparatorluğu'nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi'den (Gibbon) esinlenen genç bir yazar, daha önce kimsenin cesaret edemediği kadar büyük ölçekte bir hikaye hayal etti. Onbinlerce yıla ve milyonlarca gezegene yayılan bir imparatorluğun çöküşünü ve ardından gelecek karanlık çağları önceden...
-
Alışkanlık: Sığınak mı Zincir mi?
Rutinlerimizin biyolojik temelleri, toplumsal izleri, belirsizliğe karşı birer silah olmaları ve bağımlılığa dönüşmeleri üstüne. Konular: (00:00) Kontrollü Kaos (01:38) Çikolata Peşindeki Fareler (05:57) Habitus (09:28) Fasty Mesajı (10:57) Saflık ve Kutsallık (13:39) Liminalite (14:38)…
more -
Davalar, Araplar, Kahramanlar (Tenis Ekonomisi Tarihi 3)
Selam fularsızlar. Önceki bölümlerde, şu hayatta hiç başka derdimiz yokmuş gibi, tenis dünyasındaki politik mücadeleleri ve herkesin çektiği maddi zorlukları ele almıştık. Görünürde para konuşuyoruz da aslında rekabetin felsefesini yapıyoruz. Sporun temel vaadi, adalet. Öte yandan, elitlerin...
-
Sakın Tenisçi Olmayın! (Tenis Ekonomisi Tarihi 2)
Tenis öyle bir spor ki, aynı elit turnuvadaki oyuncuların bir kısmı oraya ortaklaşa minivanla gelmişler, bir kısmı trenle, bir kısmı ekonomi uçarak, birkaç tanesi de ise özel jetle. Ama ismi adil rekabet. Bu kadar çok elit oyuncunun bu kadar süründüğü başka bir spor yok. . Yeni Kitap…
more -
Tenis Ekonomisinin Kısa Tarihi: Kim Yönetiyor Bu Garip Sporu
Tenis oynamaktan daha zor bir şey varsa, o da tenis oynayarak geçinmek olmalı. Dünyanın en popüler sporlarından biri, 100 milyondan fazla insan oynuyor, ve eğer en iyi 100, bilemedin en iyi 200 arasına giremezseniz, geçinmeniz zor. Bakın zengin olmaktan bahsetmiyorum, geçinmekten bahsediyorum....
-
Akıl Yürütme: Doğal ve Yapay
Selam Fularsızlar. Bugün iki film birden. İlk kısımda mantık bulmacaları, içgörü problemleri, Apple'ın "düşünme illüzyonu" makalesi, ve insan ile makinaların akıl yürütmelerinin kıyası var. İkinci kısımsa aylar önce devamını getirmek istediğim bir konu: Deepseek'in getirdiği teknik yenilikler,...
-
Bunlar Hep Amerika'nın Oyunu: Küresel Ticaretin Yeniden Düzenlenmesi
Modern dinimiz der ki: Cahiliye döneminde insanlar gümrük putlarına tapıyorlardı. Sonra Hazreti Adem Smith İskoç yaylalarından indi, putları kırıp ticareti serbestlestirdi. O günden beridir piyasaya inanan, ona sığınan toplumlara bereket yağdı, diğerlerine lanet. Peki madem öyle, binlerce yıldır...
-
Dünya Ticaret Savaşları: ABD vs Herkes
“Bu işler anca 100 yılda bir yapılıyor çünkü bir daha yapılabilmesi için geçen sefer ne olduğunu hatırlayan herkesin ölmesi gerekiyor” Geçen bölümün ölçeği biraz küçüktü: Bir yasal göçmenlik tartışması üstünden, yerel-küresel çekişmesini görmüştük. Bugün işi büyüteceğiz, aynı çekişmeyi dünya...
-
Dünyayı Yöneten Dingiller: Musk vs MAGA
Bir ülke, ekonomiden, piyasadan mı ibarettir? Geçici çalışma vizesi (H1B) tartışmaları üstünden, MAGA hareketi ile sağcı teknoloji elitleri arasındaki kapanmayacak uçurumu inceleyelim. Yeni Kitap: Fularsız Felsefe: Dört Önemli Mesele (bu seferki normal insan boyutunda, 200 sayfa) . Konular…
more -
Dünyayı Yöneten Ahmaklar: Signalgate
ABD merkezli üç perdelik bir oyun: Bugünün konusu, bir hatalar komedisine dönüşen bir istihbarat skandalı Sonra MAGA hareketi ile sağcı teknoloji elitleri arasındaki gerilim Son olarak da dünyayı altüst eden gümrük vergileri “Bir bildikleri vardır” diyeceğimiz gelişmelerin ardında, aslında ne...
-
İleri Otokrasi, Sokak, Boykot
Gündem bölümü. Rejimin iyice otokrasiye kayması, bunun gizli ve açık maliyetleri, eski Osmanlı bölgelerine kıyasla halkın mutluluğındaki değişim, vatandaşlık bilinci ve boykot hakkında. Kendinize mukayet olunuz. Yeni Kitap: Fularsız Felsefe: Dört Önemli Mesele . Konular: (00:04) Gelecektekiler…
more -
Akıl Yürüten Yapay Zekalar
Bu bölümde, akıl yürütmeye dayanan yeni yapay zeka modellerinin tam olarak ne yaptıklarını, kısa zamanda kaydettikleri ilerlemeleri, eğitimlerini ve Deepseek’in neden meşhur olduğunu anlayacağız. İyi Pazarlar. Yeni Kitap: Fularsız Felsefe: Dört Önemli Mesele (önsatış) . Konular: (00:04)…
more -
Sigorta ve Geri Tepme Etkisi
Bir ay önce Los Angeles’ta birkaç büyük yangın çıkmış, yaklaşık 4 tane Kadıköy büyüklüğünde yer yanmıştı. Sosyal medyada, sigorta şirketlerinin dahil olduğu birtakım komplo teorileri yayıldı ama bence işin altında daha ilginç bir şey var: Zamanında halk adına, halk için alınmış bir kararın, iklim...
-
Yangın ve Yasaklar
21 Ocak günü Kartalkaya'daki Grand Kartal Otel yangınında kaybettiğim eski bir dostumun anısına bazı rastgele düşünceler. Bölümün ikinci yarısı da zırt pırt getirilen yayın yasakları hakkında. O kısımda bahsi geçen fotoğrafın adı: Falling Man. 11 Eylül ses kaydı da buradan alıntı. Tüm bölümler ve...
-
Çocuk: 3 Yıllık Kalkınma Raporu
"Senin bir çocuk vardı, noldu ona" diyenler, ve demeyenler, ben orada yokken benle konuşmaya çalışmayan aklı başında insanlar, hepinize mutlu bir sene diliyorum. Bu bölümün başında, 3 sene önceki "Anti-Natalizm" bölümlerindeki içeriğin kısa bir özeti var, sonra babalık hakkında bazı sıkça sorulan...
-
Uzak Mesafe Dostluk Hikayelerim
Selam fularsızlar. Bugün birtakım uzak mesafe arkadaşlık hikayeleri var ve çıkarmanız gereken hiçbir ders yok, ne güzel rahat olun. Konular: (00:04) "Halen bazen hiç konuşmayız" -Ron Swanson (02:09) Nişan olmayan nişan (05:35) Devremülk yaşam (08:28) Psikopat arkadaş (15:07) Patreon teşekkürleri...
-
Filistin Meselesi: Son 100 Sene
Kim haklı, kim suçlu? Öyle binlerce sene geriye gitmeye gerek yok, Hamas iktidara geldiğinde Filistin meselesi yaklaşık 60 senelikti. Bugün dört dönüm noktasından bahsedeceğim: İngiliz mandası, İsrail'in kuruluşu, İsrail'in sınırlarını genişletişi ve gerçekleşmeyen bir barış süreci. Elbette bu...
-
İran vs İsrail: Son 1 Sene (ve büyük resim)
Selam fularsızlar. Son 1 senede Ortadoğuda olanları özetlemeye devam. Bugünkü konular, İran'ı doğrudan dahil eden gelişmeler (konsolosluk saldırısı, Haniye ve Nasrallah suikastleri, patlayan Hizbullah telsizleri, karşılıklı roketleşmeler) ve biraz da büyük resim (nükleer tesisler, petrol dengesi,...
-
Gazze: Son 1 Sene
Hamas’ın İsrail’e sızıp 1200 kişiyi öldürdüğü saldırının üstünden tam 1 sene geçmiş. Bir yandan sanki daha geçen ay olmuş gibi geliyor, bir yandan da arada 10 senelik şey yaşanmış gibi… Onbinlerce Filistinli öldürüldü, 1 milyondan fazla Lübnanlıı evini bırakıp göçtü, sayısız suikast gerçekleşti,...
-
Bir Yaz Bölümü: Komün Hayat ve Çukur Doldurmak
Selam fularsızlar, ne zamandır geyik yapmamıştık. Madem Yapay Zeka serisini bitirdik, bir yaz bölümü yapalım. Tatil anılarından ve çukur doldurmaktan başlayıp yine bir takım entel kuntel çıkarımlarda bulunacağız, elimde değil Tüm bölümler ve daha fazlası için podbeemedia.com'u ziyaret et!…
more -
AI 1001: Ne Kadar Zekiler
Doğruluk, zeka ve mizah hakkında üfürelim. Yapay zekanın cevaplarını nasıl teyit edebiliriz? Gerçekten ne kadar zekiler, Turing Testi anlamlı mı, başka ölçütler var mı? Bu işin geleceği büyük dil modelleri midir? Tüm bölümler ve daha fazlası için podbeemedia.com'u ziyaret et! ----- Podbee…
more -
AI 1000: Ölü İnternet Teorisi
Sentetik verilerle dolu bir dünya nasıl olur. "İnsanlık bir gün yok olup giderse, bizden geriye kalan, bir modelin devasa matrislerinden birinin köşesindeki sayılar olacak." Tüm bölümler ve daha fazlası için podbeemedia.com'u ziyaret et! ----- Podbee Sunar ------- Bu podcast reklam içermektedir.
-
AI 111: GPT Nasıl Çalışıyor
Nihayet geldik ChatGPT'nin temelindeki modele. Hafıza sahibi ağlardan (LSTM) bugün her yerde kullanılan transformer mimarisine geçişi anlayacağız. Kilit kavramlar: Word embedding ve attention mekanizması. . Konular: (00:04) Kartopu Dünya Hipotezi (00:55) Tekrar: Geri besleme (02:15) Kısa dönem...
-
AI 110: Eliza'dan Siri'ye, Konuşan Makinalar
İlk chatbot Eliza'dan beri, NLP (doğal dil işleme) alanındaki genel gelişmeler. Watson ve Siri'den bahsettikten sonra ta 2017'ye, Google Translate'in değişimine kadar geliyoruz. Bir sonraki bölümde de GPT modelini tamamen anlayacağız . Konular: (00:04) Google'ın kovduğu mühendis: "Yapay Zeka...
-
AI 101: Sinir Ağlarının Eğitimi (Backpropagation)
Yapay zeka serimizin beşinci bölümünde sinir ağlarının eğitimine odaklanıyoruz. İşin detayına gireceğiz ve üç önemli kavram göreceğiz: Kayıp fonksiyonu veya hata fonksiyonu hatayı azaltmanın bir yöntemi olan gradient descent ve onun etkili biçimde uygulanmasını sağlayan backpropagation tekniği. ....
-
AI 100: Sinir Ağları (Neural Nets)
Yapay zeka serimizin dördüncü bölümü. Önce ilk 3 bölümün geniş bir özeti, sonra da 1940lardan bu yana, yapay zekanın en gizemli kolu olan sinir ağlarının gelişimi. . Konular: (01:17) Amacımız (04:36) Neden Tavsiye Sistemleri (06:01) Neden Sinir Ağları (10:25) Yapay Nöron (12:27) Akıllı Termostat...
-
Dresajdan Curlinge, Fantastik Olimpik Sporlar
Allianz Türkiye üç sporcumuzun ana sponsoru olmuş (Mete Gazoz, Merve Dinçel, Sümeyye Boyacı). Aradım, ben hepsini teke tekte yenerim dedim, bana da sponsor oldular bu bölümlük. Bugün Olimpiyatlardaki ve Paralimpik Oyunlardaki hiç anlamadığım ve bana acayip gelen sporlar hakkında cahil cahil...
-
AI 011: Tavsiye Sistemleri (Spotify, Netflix, Amazon Sizi Nasıl Tanıyor)
Yapay zeka serimizin üçüncü bölümündeyiz. Geçen seferde oyunların güvenli sınırlarından çıkmış, tavsiye sistemlerinin karışık dünyasına girmiştik Youtube örneği üstünden. Buradan devam ediyoruz. Fularsız Entelliki dinlediniz, sevdiniz, sevdiğinizi ona söylediniz, o da sizden hoşlandı, seviyeli…
more -
AI 010: Pekiştirmeli Öğrenme (Deneme Yanılmanın Gücü)
Selam Fularsızlar. Yapay zeka serisine makine öğrenimiyle (machine learning) devam ediyoruz. Bu terim Arthur Samuel'in icadı. 50'lerde tasarladığı dama programı, pekiştirmeli öğrenme (reinforcement learning) yönteminin ilk uygulamasıydı. Konuyu buradan alıp modern tavsiye sistemlerine getireceğiz...
-
AI 001: Eski Moda Yapay Zeka
"Üzgünüm Dave, korkarım bunu yapamam." 2001'de doğanlar neredeyse erken emeklilik kazanacaklar, hala ortada HAL 9000'ler yok. Neden eski yapay zeka tahminleri aşırı iyimserlerdi? Bugünkü tahminlerin farkı ne? Fularsız Entelliğin önümüzdeki bölümlerinde bu sorulara cevap arayacağız. Epey detaya da...
-
Seçim Analizlerinin Analizi
Seçim yorumlama işini “siyaset bilimi”nden ziyade “eğlence sektörü”nün bir parçası olarak görürseniz rahat ederseniz Konular: Avusturya övme şenlikleri Halkın yarısı 3 senedir tatile çıkmamış "Size devleti tanıtacağız" Sonuca bakıp hipotez uydurmak bilimse hepimiz Einstein'ız. Moral bozucu:...
-
Nilay Örnek ile Merak Üstüne Daldan Dala
Her Umut Ortak Arar kitabının yazarı, Nasıl Olunur ve Yemekte Bile Yemek Konuşuyoruz podcastlerinin yaratıcısı Nilay Örnek ile geçen sene yaptığımız ama benim bir türlü yayınlayamadığım daldan dala sohbet. İyi Pazarlar Konular: (00:04) Utanç bölümü (01:50) İnsanları merak etmek (03:05) Yazılı...
-
CRISPR: Tanrıyı Oynamak
Binlerce yıldır Tanrıyı oynuyoruz. Daha yazı yazmayı bilmediğimiz zamanlardan beri, etrafımızdaki ekinleri ve hayvanları yapay seçilimle değiştiriyoruz. Ama artık oyunun kuralları değişiyor. Plan şu: Önce genetiğin aşırı kısa bir tarihi. Sonra, mucitlerine Nobel kazandıran CRISPR’ın anlam ve...