Het Marathoninterview

Geen woorden maar daden. De lijfspreuk van de stad waar hij negen jaar burgemeester van was (1964-1975), was ook op hemzelf van toepassing. Wim ‘Dux’ Thomassen sleepte zijn stad mee in de vaart der volkeren. Onder zijn bewind werd Rotterdam tot wereldhaven en kreeg het een eigen universiteit. Economisch herstel was voor de sociaal-democraat, die de crisis in de jaren dertig aan den lijve had ondervonden, van het grootste belang. Hij kwam er aan het eind van de jaren zestig in zijn gemeenteraad mee in de problemen. Werkgelegenheid was er immers genoeg en honger was iets dat tot het verleden behoorde. De rijkdommen werden als vanzelfsprekend gezien. Met zijn vrouw An, die hij bij de Nederlandsche Bond van Abstinent Studeerenden – een geheelonthoudersvereniging – had ontmoet, vormde hij van 1932 tot hun beider dood in 2001 (zij stierf acht maanden na hem) een onlosmakelijk verbond. Dat wilde niet zeggen dat ze het altijd met elkaar eens waren. An stond bekend als links-radicaal, Wim was een tikkeltje gematigder. Op 1 januari 1988 schoof de 79-jarige oud-burgemeester bij John Jansen van Galen aan voor een vijf uur durend interview.

Jan Joris Lamers, toneelacteur, - regisseur en oprichter van onder andere het Werkteater en Maatschappij Discordia, was de enige gast in het Marathoninterview van 1987. Ischa Meijer en hij zaten op Eerste Kerstdag in de studio om vijf uur met elkaar te praten over een gedeelde passie van de heren: het toneel. Lamers had zich in de afgelopen twintig jaar als vernieuwer van het Nederlandse Toneel opgeworpen. Als zoon van een toneelspeler/journalist en een danseres kon hij haast niet anders dan zich op de in de wereld van het theater storten, hoe graag hij ook iets anders had willen doen. In de kerstvakantie van 1987 was het verleden, heden en de toekomst van het toneel in Nederland voornamelijk onderwerp van gesprek. Lamers zag de ontwikkelingen in de podiumkunsten met zorg aan. Een zorg die uiteindelijk bewaarheid werd. Geesteskind Discordia kreeg in 2002 geen subsidie meer van toenmalig staatssecretaris van Cultuur, Rik van de Ploeg.

Johnny van Doorn was een fenomeen met vele namen. Hij had er zich in de loop van zijn leven heel wat toebedeeld: De Nieuwe Mongool, Professor Eitje, Johnny de Bosduivel, Electric Goebbels, de Postseksuele Exhibitionist. Bekend werd de, volgens Simon Vinkenoog, 'meest moderne geluidsdichter' in 1966 onder de naam Johnny the Selfkicker en dankzij 'Poëzie in Carré', een legendarische poëzieavond die Vinkenoog had georganiseerd. De crème de la crème van de vaderlandse dichtkunst - Roalnd Holst, Claus, Reve, Mulisch - was daar verzameld. Daar bracht Johnny zijn 'oerdicht' ten gehore: een mengeling van klanken, die sterk deden denken aan het kabaal van vuurwerk en bommen. Later vertelde hij dat de bombardementen op Arnhem een diepe indruk op hem hadden genaamd. In 1986 was Johnny the Selfkicker weer Johnny van Doorn en legde zich toe op het schrijven van boeken, die in kleine kring veel bewondering oogstten. Daarin legde hij de tijdsgeest haarscherp vast. Met een zeker nuchterheid bezag hij hoe zijn imago van twintig jaar terug nog altijd bij jonge dichters en kunstenaars verder leefde.

Met zijn 41 jaar was Freek de Jonge met afstand de jongste gast in het Marathoninterview die de VPRO in de zomer van 1986 in de villa aan de 's Gravelandseweg in Hilversum ontving. Opnieuw nam Ischa Meijer de rol van interviewer op zich.

In 2009 werd een van de eerste Marathoninterviews teruggevonden. Met de Moskou kenner, topessayist en steeds rechtsere broer van de beroemde Gerard Reve. Journalist Martin van Amerongen voerde in 1986 dit gesprek met Karel van het Reve.

Kees Fens rookte vroeger dertig sigaretten per dag en las zes dikke boeken per week. Dat werd wegens gezondheidsproblemen allemaal wat minder - hij stopte met roken en het aantal boeken kwam vaak niet boven de twee per week - maar in de zomer van 1986 verschenen er twee maal per week stukken van Fens in de Volkskrant. Met Vrij Nederlandjournaliste Aukje Holtrop praatte hij vijf uur lang over het katholicisme, zijn ambities als jonge jongen en zijn grote passie: literatuur.

Marathoninterview zoals het marathoninterview bedoeld is. Boven het bericht van zijn overlijden in het NRC stond de titel 'Marathonspreker'. Prof. Mr. I.A. Diepenhorst was het type gast waar de marathoninterviews voor bedoeld zijn. Welbespraakt en voer voor de geschiedenisboekjes. Zijn zinnen waren onnavolgbaar. Het leverde spannende radio op: komt deze zin, die drie minuten geleden is ingezet, wel tot een grammaticaal en rationeel goed einde? In praktisch alle gevallen wel. In gesprek met Rob Klaasman.

Toen Hugo Claus op dinsdag 15 juli 1986 bij journalist en landgenoot Johan Anthierens aanschoof voor een interview van vijf uur, bevond hij zich op het toppunt van zijn roem. Zijn magnum opus, Het verdriet van België, was drie jaar eerder uitgekomen en had een aardverschuiving in de literaire wereld veroorzaakt. In de zomer van 1986 was al bekend dat hij er in november van hetzelfde jaar uit handen van koningin Beatrix de Prijs der Nederlandse Letteren voor zou krijgen, de belangrijkste literatuurprijs voor het Nederlandse taalgebied. Claus' werk kan - net als de veelzijdige schrijver, schilder, dichter en regisseur - niet onder één noemer gebracht worden, maar terugkerende thema's zijn de verhouding tot zijn ouders en Vlaanderen in en kort na de oorlog. Hugo Claus is een productief schrijver: zijn lijst van publicaties - boeken, essays, operalibretto's, gedichten, verhalen, filmscenario's en toneelstukken - is schier oneindig. Hoewel niet al zijn werken als pareltjes worden beschouwd is ook zijn prijzenlijst indrukwekkend. Hij is de meest bekroonde Nederlandse auteur en wordt al jaren genoemd als kandidaat voor een Nobelprijs voor de Literatuur.

Professor W. F. de Gaay Fortman was een 'progressieve confessioneel'. Op 4 juli 1986 nam hij tegenover John Jansen van Galen plaats, toenmalig hoofdredacteur van de Haagse Post, voor een vijf uur durend interview. De Gaay was toen 75 jaar en teruggetreden uit al zijn publieke functies.

Lida Iburg ontving op vrijdag 25 augustus 1989: prof. dr. Hans Galjaard, hoogleraar en afdelingshoofd Klinische Genetica van het Erasmus Medisch Centrum en bekend van radio en televisie. In begrijpelijke en onderhoudende taal maakte hij het grote publiek duidelijk wat het belang was van wat hij in zijn laboratorium allemaal aan het doen was. Dat deed hij onder andere in talloze artikelen, maar ook in tv-programma's als Willen Wij Weten (NCRV, 1981), de film Erfelijkheid En Jij (1990) en samen met Paul Witteman in Alle Mensen Zijn Ongelijk (VARA, 1994).

Een filosoof betrad op 18 augustus 1989 de VPRO-studio voor het marathoninterview. Maar wel een filosoof die vond dat filosofie maatschappelijk relevant moest zijn. En een filosoof die het leuk vond om dwars te zijn, dingen te zeggen en schrijven die ingingen tegen de heersende stromingen. Een uitstekende gast dus voor radiohoofdredacteur Jan Haasbroek. Achterhuis werd in 1942 in Hengelo (Overijssel) geboren en studeerde Theologie en Filosofie in Utrecht en Straatsburg. Van 1973 tot 1990 gaf hij Filosofie aan de Universiteit van Amsterdam.

Te links voor het kerkelijk hoogleraarschap. Dat was lange tijd het oordeel van de synode van de Universiteit van Amsterdam over dominee Bert ter Schegget. De studenten werden aan de UvA al genoeg bekogeld met Marx om dat ook nog eens van Ter Schegget voorgeschoteld te krijgen. Maar voor de VPRO is niemand te links. Op 11 augustus was hij de gast van Hans Simonse in de villa aan de 's Gravelandseweg in Hilversum.

Voor het marathoninterview met pedagoge Lea Dasberg reisde VPRO-journaliste Harmke Pijpers af naar een dorp in de woestijn van Israël. De bevlogen zioniste was er enkele jaren daarvoor naar toe verhuisd om zich in te zetten voor beter basisonderwijs – en natuurlijk ook voor het bevorderen van de vrede.

Op 28 juli 1989 ontving Djoeke Veeninga hoog bezoek in de VPRO-villa: ‘de belangrijkste Surinamer van de twintigste eeuw’, Albert Helman (pseudoniem van Lou Lichtveld), had zich bereid gevonden zich vijf uur lang te laten ondervragen. De 86-jarige schrijver, dichter, journalist, Republikeinse strijder in de Spaanse Burgeroorlog, verzetsman in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, ex-minister van Onderwijs en Volksgezondheid in Suriname, componist, organist en voorzitter van de Surinaamse Rekenkamer, die tijdens zijn enerverende leven in Suriname, Nederland, Spanje – tijdens de Burgeroorlog – Mexico, de Verenigde Staten, Italië en Tobago had gewoond, publiceerde nog altijd, vooral over Suriname.

John Jansen van Galen interviewde op 21 juli 1989 zijn vriend de schrijver/journalist/scenarioschrijver/vakbondsleider Rudi Frank Kross. Rudi Kross werd in Paramaribo, Suriname, geboren. Hij zou in de rest van zijn leven heen en weer worden getrokken tussen Nederland en zijn droom en liefde, Suriname. Max Kohnstamm is de gast van Chris Kijne in VPRO’s marathoninterview. Voor een gesprek over een negentigjarig leven dat begint aan de rand van de Amsterdamse jodenbuurt. Via Amerika in de jaren dertig, een onvrijwillig verblijf in Duitse handen in Amersfoort en St. Michielsgestel in de oorlog en het persoonlijke secretariaat van koningin Wilhelmina vindt Kohnstamm uiteindelijk zijn bestemming bij de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van de Europese Unie.

Goedgemutst en grofgebekt: Ina Müller-van Ast in gesprek met Ronald van den Boogaard. PvdA-kamerlid Ina Muller-van Ast (over het al dan niet gebruik van de puntjes op de u van Muller bestaat een door haarzelf gecreëerde onduidelijkheid) wist in de zomer van 1989 al dat ze na de verkiezingen niet voor haar partij in de Tweede Kamer terug zou keren. Allemaal “vanwege die rotrug”, zoals ze het zelf zei. Ze vond dat verschrikkelijk, maar zal na de verkiezingen van dat jaar misschien wel blij zijn geweest dat de PvdA nog altijd verstoken was van regeringsdeelname, want dat had ze toch graag meegemaakt. Altijd maar die oppositie…

Hans van Mierlo was in de zomer van 1989 de eerste gast van het seizoen. Henk van Hoorn ontving hem in de studio van de Hilversumse VPRO-villa. De oprichter van D’66 en oud-minister van Defensie (in het tweede en derde kabinet-Van Agt) was in de zomer van 1989 fractieleider van en Tweede Kamerlid voor zijn partij. Zijn grote wapenfeit – het tot stand brengen van de paarse kabinetten – zou nog enkele jaren op zich laten wachten.

Mouin Rabbani werd in Nederland geboren als zoon van Palestijnse vluchtelingen.  Zijn hele werkzame leven staat in het teken van de bestudering van het Midden-Oosten, waarin het Israëlisch-Palestijnse conflict een centrale plaats inneemt. Zijn analyses worden door iedereen hoog gewaardeerd. Als iemand inzicht kan verschaffen over hoe het in vredesnaam verder moet met de toekomst van Palestina dan is het Mouin Rabbani. Nadia Moussaid spreekt met hem.

Rapper Yousef Gnaoui (alias Sef) kan terugkijken op het meest vruchtbare jaar van zijn carrière. Zijn album lieve monsters bracht hem eindelijk naar de felbegeerde Alpha-tent op Lowlands. Single ‘Voor Alles Bang’ met Wende groeide uit tot een dansvloerkraker over angst in al zijn vormen, een bijzonder contrast dat beloond werd met de 3voor12 Song van het Jaar. En achter de schermen werkte hij als art-director met talloze artiesten, waaronder Froukje en S10. Zo zet hij zijn twintig jaar ervaring als artiest om in klinkende creatieve munt. Atze de Vrieze is interviewer van dienst.

Afgelopen voorjaar verruilde Marjolein Moorman haar wethouderspost in Amsterdam voor een onzekere toekomst in de Tweede Kamer. Ze is een overtuigd sociaal-democraat die gelooft dat je vol moet investeren in onderwijs, huisvesting en gezondheidszorg. Met een flinke dosis optimisme en dadendrang toog ze naar Den Haag maar de verkiezingsuitslag werd een koude douche voor haar Groenlinks-PvdA. Toch zien velen haar als het ideale nieuwe gezicht van progressief Nederland. Kan en wil ze dat waarmaken en wat drijft haar? En heeft ze echt een antwoord op het alsmaar groeiende rechts populisme? Hans Simonse spreekt haar.

Al deed Paul Haenen vorig jaar afstand deed van zijn geliefde theater Het Betty Asfaltcomplex in het centrum van Amsterdam, maakt hij nog altijd voorstellingen. Het komend jaar beleefd zijn alter ego Margreet Dolman haar vijftigste verjaardag. Dat zal groots worden gevierd maar ook dominee Gremdaat zal vast niet onbesproken blijven. Leven en werk in dit jubileumjaar van Paul Haenen wordt met dit marathoninterview afgetrapt op oudejaarsavond. En ze nemen aan het eind van het gesprek met al hun alter ego’s afscheid van het oude jaar. Roel Maalderink is de interviewer van dienst.

Elke aflevering een verrassende mix van korte verhalen rondom een thema. Ergens is een creatieve broedplaats waar beginnende en ervaren makers vrijuit mogen experimenteren. Ongemakkelijk, eerlijk en soms een tikkie chaotisch. Gastvrouw: Vivian Vrolijk.  Meer Ergens: https://npo.nl/luister/podcasts/1295-ergens

Sunny Bergman (1972) kreeg onlangs van de jury van de Nipkowschijf een eervolle vermelding voor haar laatste documentaire Blauwe Ballen en Andere Verkrachtingsmythes. Hierin onderzoekt ze waarom seksueel geweld zo wijdverbreid is en waarom het zo moeilijk is om de daders voor de rechter te krijgen. Haar persoonlijke overtuiging is meestal het startpunt van haar verhaal. Sunny Bergman schuwt taboes niet en is als geen ander in staat om de olifant in de kamer te benoemen. Ze maakte onder anderen de films Beperkt Houdbaar, Zwart als Roet, Man Made en Oproerkraaiers, en de serie Sunny Side of Sex. In 2023 verscheen Mijn Nazi-Opa, een spraakmakende memoir over een pijnlijke familiegeschiedenis. Haar rijke oeuvre vraagt om een diepgaand gesprek over haar werk en een reflectie op de maatschappij waarin we nu leven. Ze lijkt altijd zeer zelfverzekerd, maar wat doet het met je als je altijd maar weer de barricade op gaat om onrecht aan te kaarten? Nicolaas Veul is programmamaker bij de VPRO. Hij won dit jaar met Een Valse Start - 100 dagen in de Jeugd- en Gezinszorg de Nipkowschijf. Eerder maakte hij onder anderen Pisnicht en Superstream Me.

Adelheid Roosen (1958) is actrice, theater- en televisiemaker, maar is vooral 'bruggenbouwer' par excellence. In een gepolariseerde samenleving stelt zij zichzelf steeds ten doel om verschillende groepen bij elkaar te brengen. Ze werkt aan een groot project met de Amsterdamse politie, waarvoor zestig agenten en zestig burgers hun (voor)oordelen met elkaar bespreken. Het resultaat van deze ontmoeting wordt in september openbaar gemaakt. Het is een typisch Roosen-project, altijd is zij op zoek naar de ander. Ze schuwt de confrontatie nooit. Met haar gezelschap Female Economy (1999) weet ze spannende, maatschappelijke onderwerpen te agenderen. Roosen is veel gelauwerd in binnen- en buitenland en ontving in 2023 de Cultuurfonds Prijs voor haar bijzondere betekenis voor cultuur. Lotje IJzermans presenteert voor de VPRO Boeken op NPO 2 en het radioprogramma Nooit Meer Slapen op Radio 1.

Maurits de Bruijn (1984) reflecteert in zijn nieuwste boek Geweten – over Israël en Palestina op de massaslachting in Gaza. Dat doet hij als zoon en kleinzoon van Holocaustslachtoffers. Hij wil niet langer dat de moord op zijn grootouders en hun twee dochters wordt gebruikt voor het vergoelijken van de genocide. In zijn boek vertelt hij hoe de dodenherdenking op 4 mei een van de belangrijkste momenten uit zijn jeugd was. Hoe zijn moeder, die als baby als enige uit haar gezin aan de Holocaust is ontkomen, de rituelen bij de herdenking zorgvuldig voorbereidt. En hoe de bezwering ‘nooit meer’ inmiddels onwaar is gebleken. Hij is veel dingen tegelijk: Amsterdammer, Joods, homoseksueel. Hij kent het gevaar van identiteitspolitiek en polarisatie. Hoe kijkt hij naar de wereld? Hoe kunnen we écht leren van ons verleden, en kritisch blijven kijken naar het heden? En kunnen we buiten het westers narratief treden? Teddy Tops is schrijver en maakt voor de VPRO Een Uur Cultuur en Nooit Meer Slapen.

Wende is zangeres en songwriter, en staat al meer dan twee decennia op de planken. Afgelopen maand toverde ze het Amsterdamse Carré om tot een vrijplaats, waar ze samen met toetsenist Nils Davidse teruggaat naar de basis van de muziek. Elke voorstelling is uniek, eenmalig en een muzikale reis door de tijd. In al haar voorstellingen is bezig met het verkennen van haar muzikale grenzen, maar ze doet ook onderzoek naar identiteit, afkomst en vrouw zijn. Een gesprek met Wende dwingt je tot luisteren.   Chris Kijne is radiomaker voor VPRO en presenteert wekelijks Met het oog op morgen op Radio 1. Hij deed eerder Marathoninterviews met o.a. Ruud Lubbers, Bettine Vriesekoop en Derk Sauer.

Erella Grassiani is universitair hoofddocent antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze doet o.a. onderzoek naar de Israëlische bewapenings- en veiligheidsindustrie die sterk verbonden is met de universiteiten aldaar. Ze sloot zich daarom deze zomer aan bij de studentenprotesten die er voor pleitten de banden met Israëlische universiteiten te verbreken.  Grassiani is van Israëlisch-Nederlandse afkomst, maar al decennia lang zeer kritisch over de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden. Ze is van mening dat Israël genocide pleegt in Gaza. Ze bezoekt haar Israëlische familie en vrienden -ook nu- regelmatig en kijkt met haar antropologische blik naar hoe politiek, media en onderwijs steeds meer overtuigd raken dat deze oorlog volstrekt gerechtvaardigd is. Nadia Moussaid is programmamaker bij de VPRO en presenteert het muziekprogramma On Stage. Vanaf 23 december is de vijfdelige documentaireserie De Onmisbaren met haar te zien. Eerder deed ze een Marathoninterview met Ulli d’Oliveira.

Marian Donner is schrijver, denker en scherp observator van de hedendaagse samenleving. Ze heeft het tot haar persoonlijke missie gemaakt om te verkondigen dat er niets mis is met jou, maar des te meer met de maatschappij waarin we leven. Het streven naar perfectie en altijd maar meer willen, zijn onze grootste vijand. Het slaat elke creativiteit uit de mens. Met haar 'Zelfverwoestingsboek: waarom we meer moeten stinken, drinken, bloeden, branden en dansen' verwierf ze internationale faam. Haar onconventionele verhalen staan garant voor een roerig einde van de eerste kerstdag.  Eva Koreman is VPRO radiomaker, presentator en interviewer en dol op eigenwijze mensen. Ze heeft meegewerkt aan de serie Van Kooten en De Bie, Toen werd nu. In eerdere Marathoninterviews sprak zij met o.a. Sylvana Simons en Jim van Os.

John Morijn is hoogleraar recht en politiek in internationale betrekkingen.  Hij is er heilig van overtuigd dat de democratische rechtstaat veel beter beschermd moet worden. Hij deed onderzoek in Polen en Hongarije waar extreem-rechts recentelijk is begonnen met de sloop van de fundamenten van de rechtstaat. Welke pijlers moeten we beschermen en hoe kunnen we het gevaar van uitholling van de rechtstaat tegengaan? Volgens Morijn zullen rechters en journalisten veel beter beschermd moeten worden. John Morijn wordt geïnterviewd door Sophie Derkzen. Zij is presentator van VPRO's Bureau Buitenland. Zij presenteerde de VPRO Theatertoer De gekte aan de macht en een avond om op te eten. Eerder maakte ze Marathoninterviews met Amade M’Charek, Boris Dittrich en Mathieu Segers.

Schrijver, dichter en kunstenaar Marion Bloem weet al vijftig jaar een groot publiek te bereiken. Zij was ook vijftig jaar samen met schrijver, arts en hoogleraar Ivan Wolffers, die in 2022 overleed. Bloem onderzoekt haar rouwproces minutieus - de rouw is rauw. Op een ander persoonlijk terrein laat Marion Bloem ook nog steeds van zich horen. Sinds haar boek Geen gewoon Indisch meisje (1983) heeft ze duidelijke opvattingen over de verhoudingen tijdens het Nederlandse koloniale bewind in Indonesië. Haar boek Indo (2020) is een persoonlijke zoektocht naar haar identiteit en aan welke kant van de geschiedenis ze staat. Abdelkader Benali is schrijver en programmamaker. Voor zijn bijdrage aan de Nederlandse taal ontving hij de Gouden Ganzenveer. Hij liep al acht marathons, maar met Marion Bloem maakt hij zijn eerste marathoninterview.

Jurist en letterkundige Hans Ulrich ‘Ulli’ Jessurun d’Oliveira (1933) is een alleskunner. Hij schrijft boeken, voor kranten, bedrijft politiek activisme en functioneert nog altijd als een pater familias voor zijn voormalige kantoorgenoten. d’Oliveira, zelf Holocaustoverlevende, kwam onlangs in het nieuws door zijn protestactie tijdens de toespraak van de Israëlische president Herzog bij de opening van het Holocaustmuseum. 'Een vertegenwoordiger van de genocidale staat Israël is de slechts denkbare gast om aanwezig te zijn bij de opening van dit museum' aldus d’Oliveira. In zijn recent verschenen boek Natiestaat en kolonialisme - een ongemakkelijk verbond: Ras en nationaliteit in de negentiende eeuw, levert hij een bijdrage aan het huidige debat over de Nederlandse dekolonisatie. Nadia Moussaïd is programmamaker bij de VPRO en presenteert het muziekprogramma On Stage en heeft in 2022 de documentaire serie Mijn vader de gelukszoeker voor VPRO televisie gemaakt.

Oud-diplomaat en VN-onderhandelaar Robert Serry was ooit Nederlands eerste ambassadeur in Oekraïne. De Russische invasie in Oekraïne raakte hem ook persoonlijk, omdat hij daar nog altijd een deel van de tijd woont. In de jaren 90 werd hij ook, als hoofd van de divisie Midden-Oosten op het ministerie van Buitenlandse Zaken, door Max van der Stoel meegenomen naar vredesgesprekken tussen Israël en de Palestijnen. Serry gebruikt zijn ervaring in deze conflicten nu om een bijdrage te leveren aan het naar rustiger vaarwater dirigeren van de meest ingewikkelde dossiers van de internationale betrekkingen. Tim de Wit is presentator van het VPRO’s Bureau Buitenland en van de populaire podcast Europa draait door, die hij samen met Arend Jan Boekestijn maakt. Vorig jaar sprak hij in het Marathoninterview met Rob de Wijk.

Jim van Os is psychiater. Sommigen noemen zijn ideeën omstreden of zelfs radicaal. Psychiater Jim van Os pleit voor afschaffing van de DSM-5 (het internationale classificatiesysteem voor psychiatrische aandoeningen) en daarmee eigenlijk voor een nieuwe inrichting van de geestelijke gezondheidszorg. En hij vindt dat mens die psychisch lijden veel te snel in aanmerking kunnen komen voor euthanasie. “Als de protocollen maar gevolgd worden.” Hiermee zette hij het debat over ondraaglijk lijden ongewild op scherp. Van Os is hoogleraar en voorzitter van de Divisie Hersenen van het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Hij is meermalen benoemd tot ‘Psychiater van het jaar’.     Jim van Os wordt geïnterviewd door Eva Koreman. Zij is VPRO radiomaker, presentator en interviewer en dol op eigenwijze mensen. In eerdere Marathoninterviews sprak zij met schrijver Manon Uphoff en politica Sylvana Simons.

Brian Elstak is beeldend kunstenaar en illustrator. Hij maakt kinderboeken en graphic novels, maar ook videoclips, schilderijen, t-shirts en installaties. Opgegroeid met Marvel stripboeken en hiphop, ontwikkelde hij zich via de theaterwereld tot een multidisciplinaire verhalenverteller. Daarbij zoekt hij graag de samenwerking, Elstak is dan ook oprichter van het creatieve collectief LFMC.  Onder zijn vrolijke, dynamische tekenstijl gaan grote thema’s schuil, zoals ongelijkheid en black awareness. Maar hoe ziet die bewustwording er in zijn kunst precies uit? Sagid Carter is televisie- en podcastmaker. Samen met Shay Kreuger maakt zij Die Podcast van Sagid en Shay waarin ze wekelijks alles bespreken wat met popcultuur te maken heeft.

Historicus en hoogleraar internationale betrekkingen aan de universiteit Leiden Rob de Wijk is een van de meest prominente duiders van de Oekraïne-oorlog.  Samen met Arend Jan Boekestijn maakt hij dagelijks de podcast Boekestijn & De Wijk over de laatste stand van zaken in de oorlog. Zijn uitgesproken meningen stuiten niet zelden op verzet. De Wijk is ook directeur van de denktank HCSS en schreef verschillende boeken over grote, geopolitieke thema’s. Wat is de zin van oorlog en wat zijn de grote geopolitieke dilemma’s voor het Westen? Tim de Wit is presentator van VPRO’s  Bureau Buitenland en van de populaire podcast Europa draait door, die hij met Arend Jan Boekestijn maakt.

'Ieder mens heeft het recht op geluk.' Dat ongelijkheid diep in elke samenleving geworteld zit ondervind Amade M’charek, hoogleraar antropologie van de wetenschap, al op jonge leeftijd. Haar leraar op de Haarlemse basisschool geeft haar een huishoudschool advies. De leraar wil haar voorbereiden op een vroom leven als huisvrouw die haar man dient, zoals de islam dat voorschrijft. Maar Amade wil dokter worden! Vooroordelen en onwetendheid zijn vaak de oorzaak van een hoop ellende in de maatschappij, zo ondervindt M’charek als ze onderzoek doet naar de begrippen ras en identiteit. Op dit moment onderzoekt ze de gevolgen van de migratiecrisis in de Tunesische stad Zarzis waar ze in haar vroege jeugd woonde. Ze pleit voor een radicaal andere benadering van migratie. Het is geen crisis maar een chronisch probleem waarin de koloniale verhoudingen van weleer nog altijd doorklinken. Sophie Derkzen in gesprek met Amade M’charek in dit drie uur durend marathoninterview, over ongelijkheid, ras, identiteit en migratie. - Uur 2: (0:50:24) - Uur 3: (1:40:38)

Op 1 januari is Joris Luyendijk, schrijver en antropoloog, te gast bij Andrew Makkinga. Hij schreef onder meer over het Midden-Oosten, de financiële sector en populisme. Zijn boeken zijn in 30 landen verschenen en hij won twee keer de NS Publieksprijs. Dit voorjaar deed hij veel stof opwaaien met zijn boek De Zeven Vinkjes, over de privileges van hoogopgeleide witte mannen zoals hijzelf. Sindsdien is de ‘zevenvinker’ een algemeen ingeburgerd begrip geworden. ‘Hoe minder vinkjes hoe knapper je prestatie, maar hoe kleiner je kans op promotie’, aldus Luyendijk. Luyendijk schreef voor NRC, De Correspondent en The Guardian en was presentator van VPRO’s Zomergasten.     Andrew Makkinga is programmamaker, presentator en interviewer. Als moderator volgt hij maatschappelijke en politieke kwesties in zowel binnen- als buitenland op de voet. Hij staat bekend om zijn muzikale expertise en maakt jaarlijks uitzendingen vanaf het North Sea Jazz Festival (NTR). Recent presenteerde Makkinga een avond over wit privilege n.a.v. het boek van Joris Luyendijk. Ze bleken nog lang niet uitgepraat.

Sylvana Simons is parlementslid en partijleider van BIJ1, en voormalig televisie- en radiopresentator. In 2016 richtte ze de politieke partij BIJ1 op, met als doel een samenleving waarin gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en solidariteit centraal staan. Dit jaar speelde ze een grote rol bij het aangenomen voorstel om excuses aan te bieden voor het slavernijverleden. ‘Dit is onze Nederlandse geschiedenis. Nog altijd actief verzwegen en actief buitengesloten van ons onderwijs.’ Eva Koreman is radiomaker, presentator en interviewer. In een van de Marathoninterviews uit 2021 ging zij in gesprek met schrijver Manon Uphoff. Koreman over Sylvana Simons: ‘Ze verandert eigenhandig de politiek in Nederland en schrijft daarmee geschiedenis. Dat ik dat voor een deel mag optekenen in de vorm van een uniek audiomonument, vind ik een enorme eer.’

Tim ’S Jongers is te gast bij Maaike Schoon in het Marathoninterview. Sinds september is hij directeur bij de Wiarda Beckman Stichting. Daarvoor was hij senior-adviseur bij de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. ’S Jongers ontworstelde zich aan een jeugd in armoede en onzekerheid en deed jarenlang buurtonderzoek naar wat er leeft bij mensen die in armoede leven. ‘Men gaat in achterstandswijken de pastinaak promoten, terwijl 90% van de kinderen niet ontbeten heeft’, aldus ’S Jongers.   Journalist Maaike Schoon is presentator bij Buitenhof en schrijft over economie en politiek voor Vrij Nederland. Dit jaar werd ze genomineerd voor de Sonja Barend Award, voor het beste televisie-interview.

Oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen is te gast bij Atze de Vrieze. Als er ergens in de wereld iets gebeurt, trekt Melisse erheen. Van New York na 9/11 tot het Tahrirplein, van de puinhopen van Aleppo tot de frontlinies rond Kyiv. En nu het geopolitieke geweld nadrukkelijker dan ooit aan onze deur klopt, is hij de juiste persoon om terug te blikken op het afgelopen jaar. Wat trekt hem toch elke keer naar die conflicten toe, hoe gaat hij te werk en wat zag hij in Oekraïne? Toen vorig jaar bij zijn vrouw Sigrid uitgezaaide borstkanker werd geconstateerd, maakte hij ook nog de podcastreeks Oorlog in je lichaam over de impact van kanker. Atze de Vrieze werkt sinds 2006 bij de VPRO, onder meer bij muziekredactie 3voor12 en cultuurprogramma Nooit Meer Slapen. Eerder ontving hij in het Marathoninterview burgemeester Femke Halsema, muziekmanager Kees de Koning, hoogleraar neerlandistiek Geert Buelens en columnist Arthur van Amerongen.

Beri Shalmashi is scenarist, regisseur en publicist, zij wordt geïnterviewd door Clarice Gargard. Shalmashi heeft Iraans-Koerdische wortels en volgt de huidige opstand in tegen de Islamitsche Republiek in Iran via haar persoonlijke contacten in het land. Zij duidt de ontwikkelingen in diverse radio- en televisieprogramma’s. Shalmashi studeerde in 2008 af aan de Amsterdamse Filmacademie. Ze won diverse prijzen, waaronder de Zilveren Camera voor Storytelling – met Big Village. Ze schreef columns voor onder meer De Volkskrant, is interim consulent bij het Filmfonds en directeur van programmabureau Avanti. Ze werkt aan de verfilming van Het huis van de moskee van Kader Abdollah. Clarice Gargard is publicist, film- en programmamaker. Ze schreef onder meer voor NRC, De Correspondent, Vogue en Vrij Nederland. Ze was programmamaker bij o.a. BNNVARA en de VPRO. Onlangs was haar documentaire Ga terug en haal het te zien op NPO 2. Haar interesses liggen bij (hedendaags) verzet, macht en onrechtvaardigheid. Dit is haar tweede Marathoninterview, in 2020 ging ze in gesprek met politicus en schrijver Tofik Dibi.

Astrid Roemer kreeg in 2016 de P.C. Hooft-prijs en in maart van dit jaar de Prijs der Nederlandse Letteren. Het was de bedoeling dat de uitreiking van deze prijs in oktober 2021 door koning Filip van België zou plaatsvinden. Het Comité van Ministers van de Nederlandse Taalunie distantieerde zich echter van Roemers uitspraken pro-Desi Bouterse, en besloot dat er geen feestelijke uitreiking van de prijs zou volgen. Roemer houdt sindsdien de pers op afstand. Bij hoge uitzondering wil ze Nina Jurna wél ontvangen.

Jesse Klaver werd geboren als zoon van een Nederlands-Indische moeder en een Marokkaanse vader. Zijn grootouders -van Indische komaf - speelden een grote rol bij zijn opvoeding. Al jong is Jesse gefascineerd door de politiek. Een stormachtige carrière volgt. Eerst wordt hij voorzitter van Dwars, de politieke jongerentak van GroenLinks, in 2010 lid van de Tweede Kamer en vijf jaar later politiek leider. In 2017 boekt hij een ongekende zege voor zijn partij (14 zetels). In 2021 leidt hij een forse verkiezingsnederlaag en in de formatie dit jaar gaat het helemaal mis. Een beginnende samenwerking op links met de PvdA is voor Klaver het enige lichtpuntje.

Mathieu Segers (1976) is hoogleraar Hedendaagse Europese Geschiedenis aan de Universiteit Maastricht, de stad waar hij opgroeide en nog altijd woont. Van 2016 tot 2020 was hij decaan van University College Maastricht.

Raymond van het Groenewoud (Schaarbeek, 1950) is een Belgische zanger, gitarist en pianist. Geboren op Valentijnsdag in 1950, en dus werd hij in 2020 zeventig jaar oud. Raymond woont de eerste jaren van zijn leven met zijn twee uit Amsterdam gevluchte ouders in Anderlecht. Zijn beste vriend als kleine jongen is z'n teddybeer Winnie de Poeh. Op z'n zevende verhuist hij voor twee jaar naar Amsterdam met z'n moeder en stiefvader.

Manon Uphoff (Utrecht, 1962) is schrijver, scenarist en beeldend kunstenaar. Eva Koreman trapt de zomerreeks af met schrijfster Manon Uphoff (1962). Haar meest recente roman Vallen is als vliegen uit 2019 maakte grote indruk als een in de werkelijkheid gewortelde roman over het almaar groter wordende, pijnlijke verleden. Het boek werd door NRC en Humo uitgeroepen tot 'beste Nederlandstalige roman van 2019.

Clarice Gargard in gesprek met schrijver en politicus Tofik Dibi. Tofik Dibi (Vlissingen, 1980). Namens Groenlinks was hij tussen 2006 en 2012 lid van de Tweede Kamer. Sinds oktober 2018 is hij bestuursadviseur van het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West.

Atze de Vrieze in gesprek met labeleigenaar en hiphopkenner Kees de Koning. In de Nederlandse hiphopwereld overstijgt de naam Kees de Koning (Landsmeer, 1971) die van zo’n beetje alle artiesten die hij vertegenwoordigt. Slechts zijn voornaam is genoeg om te weten wie je bedoelt.

Eric Arends in gesprek met politicus Pieter Omtzigt. Pieter Omtzigt (Den Haag, 1974) geldt als de pitbull onder de Nederlandse parlementariërs. Ruim 17 jaar is hij al Tweede Kamerlid voor het CDA.

Hans Jaap Melissen in gesprek met onderzoeksjournalist en schrijver Linda Polman. Linda Polman (Amstelveen, 1960) maakte in 2008 internationale furore met De Crisiskaravaan, over de donkere achterkant van humanitaire hulpoperaties in oorlogsgebieden.