PODCAST · history
Historische Vertelsels - Geschiedenis van de Lage Landen
by Gids 53
Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen is een geschiedenis podcast met historische verhalen over België en de Lage Landen, verteld door Gids53 / Jo Van Dessel (historicus en professioneel gids). De focus ligt op WOII (Tweede Wereldoorlog), de middeleeuwen en de vroeg moderne periode (16e eeuw). De verhalen spelen zich vooral af in (groot) Antwerpen, in het Fort van Breendonk en in Vlaanderen tout court. Sinds Covid maak ik deze podcast vanuit mijn zolderkamer: ik schrijf en vertel de afleveringen, doe interviews, en mix alles af met muziek en subtiele sound effects. Per reeks breng ik onze ‘Belgische’ geschiedenis tot leven doorheen de bril van de mensen die ze beleefden: historische personages — soms bekend, soms helemaal anoniem. Vanuit hun persoonlijke levensverhaal, hun keuzes, werk en dagelijkse leven leg ik de link met de grote geschiedenis en het tijdvak waarin ze leefden.</p
-
57
Coming soon : Episode 8(bis) over het leven van Maria Pijpelinckx (suite)
Gids53 heeft de laatste episode in de Pijpelinckx saga bijna klaar, ze komt er binnenkort aan. Maria is aan het einde van haar leven. Ze zou zo graag haar jongste zoon Peter Paul nog éénmaal in levende lijve zien. Broer Filips schrijft een urgente boodschap naar Rome en geeft ze mee met de ijlbode. Zal hij tijdig Rome bereiken met het nieuws? Een spannend geluidsfragment... Veel luisterplezier en stay tuned, soon more.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
56
56 | De terugkeer naar Antwerpen – Maria herschrijft de familiegeschiedenis (1587-1589) | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 E08
Na de dood van Jan Rubens in 1587 blijft Maria Pijpelinckx niet bij de pakken zitten. In Keulen bereidt ze de terugkeer naar Antwerpen voor. Zo wordt Jan katholiek begraven in de Sint-Pieterskerk en zorgt Maria voor een zorgvuldig geformuleerd grafschrift in het gotische koor van de kerk. Ze laat zelfs een officiële oorkonde vervalsen om het verleden van Dillenburg en Siegen letterlijk uit te wissen. Maria en de kinderen komen in een veranderd Antwerpen terecht: katholiek, Spaans, streng orthodox, maar ook economisch en cultureel weer in beweging na het beleg van 1585. Zeker luisteren. Stemmen: vrouwlief Catherine als Maria. Merci alweer.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
55
55 | In ballingschap - Siegen, Keulen en de laatste jaren van Jan Rubens (1573-1587) | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 E07
Na de Urfehde lijkt Jan Rubens gered, maar vrij is hij allerminst. In Siegen leeft de familie Rubens-Pijpelinckx jarenlang in huisarrest, onder toezicht, met schulden en sociale uitsluiting. Maria houdt het gezin recht: ze boert, verkoopt groenten en fruit op de markt, reist naar Antwerpen en probeert het familiefortuin te redden. Ze slaagt erin dat de familie naar Keulen mag verhuizen. Maar het leven blijft er moeilijk door nieuwe tegenslagen, familiedrama’s en de blijvende druk van de Nassaus. Wanneer Jan in 1587 sterft, komt Maria er echt alleen voor te staan, maar door Jan zijn dood, is de eeuwige schuld aan de Nassau's vervallen en kunnen Maaike en de kinderen gaan en staan waar ze willen. De keuze is aan de weduwe Pijpelinckx. Stemmen: vader Paul als Jan Rubens en vrouwlief Catherine, zoals altijd de mooie stem van Maaike Pijpelinckx. Merci alweer.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
54
Coming soon: Episode 7 over het leven van Maria Pijpelinckx (suite)
Terwijl vele podcasts een summerbreak nemen, doet Gids53 gewoon voort. De vakantie is een goed moment om te schrijven nl. Een volgende episode in de Pijpelinckx saga komt er binnenkort aan. Jan komt vrij uit de gevangenis van de Nassau's. Maar echt vrij is hij niet: hij wordt verbannen naar het stadje Siegen, waar hij met zo goed als niemand contact mag hebben. En veilig is hij ook niet, luister maar even naar het geluidsfragment... Veel luisterplezier en stay tuned, soon more.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
53
54 | Maria Pijpelinckx redt Jan Rubens – de juridische strijd met pen en losgeld (1571-1573) | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 E06
Na de bekentenis van Jan Rubens in Dillenburg neemt Maria Pijpelinckx het initiatief. In de nacht van 1 april 1571 schrijft ze twee brieven: één zakelijke en één zeer persoonlijke. Daarmee vergeeft ze Jan officieel, maar zet ze tegelijk de juridische snode strategie van Johan van Nassau onder druk. In deze 6e episode volgen we hoe Maria vanuit Keulen de onderhandelingen voert met Dillenburg, Anna van Saksen opzoekt en tracht te betrekken in operatie redding, Dr. Schwarz bewerkt en uiteindelijk een financiële regeling afdwingt. Stap voor stap krijgt Maria Jan uit de dodencel, al zal zijn 'vrijheid' met een heel zware prijs komen. Mevrouw Rubens op haar best! Zeker luisteren. Stemmen: vader Paul als Jan, vrouwlief Catherine als Maria en buurman Ronny als Graaf Johan van Nassau. Wederom dank iedereen.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
52
Feest in Herentals! Het Crispinusretabel ingehuldigd in 1520. 500 Jaar Borreman-erfgoed | Passier Borreman (1470-1537) | Reeks 2 #E05
In dit 5e en laatste deel beleven we de grote finale van het verhaal rond Passier Borreman en het retabel van Crispinus en Crispinianus. In de Bovenkerk van Herentals wordt het kunstwerk plechtig ingehuldigd met een dankmis: de gelovigen kijken hun ogen uit bij zoveel vakmanschap, dramatiek en detail. Elke scène is al straffer dan de andere: de foltertaferelen volgen elkaar op en tonen hoe beeldsnijderskunst, devotie en middeleeuwse verbeelding samenkomen in één overweldigend geheel. Maar wat gebeurt er daarna met het retabel, wanneer vanaf het midden van de 16e eeuw de tijden veranderen in de Nederlanden? Je ontdekt het allemaal in deze slotaflevering—met ook aandacht voor het feit dat Crispinus en Crispinianus recent hun 500e verjaardag vierden: reden genoeg voor een passend feestje. Dank voor het trouwe luisteren, dank aan iedereen die meewerkte aan deze reeks—deel ze gerust met vrienden en kennissen—en tot in de volgende reeks. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
51
53 | De arrestatie van Jan Rubens en de affaire Anna van Saksen (1571) | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 E05
Deze 5e episode over het leven van Maria Pijpelinckx begint in maart 1571. Maria wacht in het Rinkenhof (Keulen) op nieuws over Jan Rubens, die naar Siegen is vertrokken, maar geen teken van leven meer geeft. Dan komt het bericht: Rubens is gearresteerd op Nassaus grondgebied en opgesloten in Dillenburg. Hij wordt ondervraagd en biecht op dat hij een affaire heeft met Anna von Saksen. Dit is majesteitsschennis! Het betekent de doodstraf! Maar Jan heeft geluk: Graaf Johan van Nassau ruikt een deal in ruil voor Jan's vrijheid en begintg Maria Pijpelinckx te chanteren. Voor Anna von Saksen worden het zeer harde tijden, ook zij wordt opgesloten! Wat een toestanden. Zeker luisteren dan. Veel plezier ermee. Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine, zoonlief Senne als de bodes aan de deur, buurman Ronny als Graaf Johan van Nassau en Liene Conard als Anna von Saksen. Dank iedereen.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
50
Coming soon: Episode 5 over het leven van Maria Pijpelinckx (suite)
We zijn ergens rond 13 maart 1571. In het Keulse Rinkenhof staart Maria Pijpelinckx een beetje wezenloos uit het raam; het is koud en kil buiten. Jan is nu al meer dan een week vermist op weg naar Siegen. Anna van Saksen heeft al enkele korte brieven gestuurd, vlak na elkaar, telkens met de vraag of Maria weet waar Jan is. Maar ze weet het ook niet, en de bodes die ze een beetje in paniek had uitgestuurd, keren nu terug met tijdingen uit het land van Dillenburg. Luister even mee... Veel luisterplezier en stay tuned, soon more.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
49
52 | Van Antwerpen naar Keulen (1568-1570) – vlucht, ballingschap en een nieuw begin | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E04
Na hun vertrek uit Antwerpen in oktober 1568 trekken Maria Pijpelinckx, Jan Rubens en hun kinderen via Kuringen richting Keulen, op de vlucht voor Alva en de dreiging van de Bloedraad. In deze 4e episode volgen we hun tocht via het graafschap Loon naar de vrije Rijksstad Keulen. Waarom kiezen Maria en Jan uiteindelijk voor de Rijnstad? Welke rol spelen familie, geloof, werk en bestaande netwerken van Zuid-Nederlandse vluchtelingen? En hoe reageert de Keulse bevolking op al die nieuwkomers uit de Nederlanden? Je hoort hoe Keulen uitgroeit tot een toevluchtsoord voor gevluchte kooplieden, juristen en edellieden, hoe Jan Rubens er zijn carrière opnieuw uitbouwt, en hoe het gezin zich probeert te handhaven in een stad die tegelijk kansen biedt en wantrouwig blijft. Ook Anna van Saksen, prinses van Oranje, duikt opnieuw op in het verhaal — en daarmee begint een nieuw, beslissend hoofdstuk in het leven van Maria Pijpelinckx.Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine, zoonlief Senne, buurman Ronny, collega Camille en last but not least Robin, als Blandine Rubens. Dank iedereen.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
48
51 | Antwerpen tijdens en na de Beeldenstorm (1566-1568) – Alva, de Bloedraad en het vertrek uit Antwerpen | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E03
In deze 3e episode over Maria Pijpelinckx barst de Beeldenstorm in Antwerpen (1566) los en zien we van dichtbij hoe snel het ontspoort. Maria Pijpelinckx zit thuis met de kinderen, terwijl Jan Rubens als schepen mee in het crisisoverleg belandt en het stadsbestuur vooral probeert een bloedbad te vermijden. Na de vernielingen volgt een korte periode van schijnrust, maar de politieke rekening komt snel: Filips II stuurt Alva naar de Nederlanden en de Raad van Beroerten (Bloedraad) begint met dagvaardingen en arrestaties. Antwerpen wordt extra hard aangepakt, met o.a. de plannen voor en de bouw van een dwangburcht (citadel) en de verdachtmakingen van “twijfelachtige” bestuurders. Wanneer ook mensen uit de omgeving van Maria en Jan worden opgepakt en veroordeeld (zoals Antoon van Stralen), wordt het gevaar heel concreet voor oud-schepen Jan Rubens. Het gezin kiest uiteindelijk om te vertrekken uit Antwerpen (1568).Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine, zoonlief Senne, buurman Ronny en collega Franck. Dank iedereen.Music credits: intro: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Dowland_(1563-1626)_M._George_Whitehead_His_Almand,_Lachrimae,_No.21_for_Treble,_Tenor_%26_Bass_Viols_with_Great_Bass_Violone_in_G_1604.ogg. Phillipwserna, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>, via Wikimedia Commons. YouTube: John Dowland // Come away, come sweet love – View/save archived versions on archive.org and archive.today (no modifications were made)Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
47
50 | De Gouden 16e eeuw van Antwerpen – hoe een stadje aan de Schelde een handelsmetropool werd | Reeks: special
In deze extra aflevering neem ik je mee door de aanloop naar de Gouden Eeuw van Antwerpen: waarom de stad vanaf de late 15e en vooral in de 16e eeuw zo sterk groeit. Je hoort hoe politieke grenzen, handelsroutes en markten verschuiven, waarom Engels laken en de foren van Brabant Antwerpen een voordeel geven, en hoe de komst van de Portugezen met specerijen en de aanwezigheid van Zuid-Duitse metaalhandel de economie versnellen. Zo wordt Antwerpen het decor waar zoveel figuren uit deze podcast opduiken: van Ortelius en Plantin over Filips van Marnix tot en met Maria Pijpelinckx (en vele anderen). En oh ja, ooit was Antwerpen zelf de parking! Veel luisterplezier.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
46
49 | De weg naar de Beeldenstorm (1566) – hagenpreken, inquisitie en politieke crisis in Antwerpen | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E02
In deze 2e episode over het leven van Maria Pijpelinckx stijgt de spanning in Antwerpen richting 1566 en de Beeldenstorm. Maria Pijpelinckx en Jan Rubens leven in een stad waar calvinistische hagenpreken, ketterplakkaten en inquisitie het dagelijkse klimaat bepalen. Je hoort hoe de overheid (met Margaretha van Parma, Granvelle en bisschop Sonnius) druk zet op Scheldestad, terwijl het stadsbestuur probeert te schipperen om handel en orde te bewaren. De zaak Christophe Plantin (1562) toont hoe snel een drukker, pamflet of gerucht iemand in gevaar kan brengen. Intussen groeit het politieke verzet tegen Filips II, met het Smeekschrift en het Verbond der Edelen, en worden de hagenpreken massaal bijgewoond. Willem van Oranje wordt naar Antwerpen gestuurd om de rust te herstellen, maar de situatie blijft explosief. En in augustus van 1566 ontspoort ze: de Beeldenstorm begint — Antwerpen houdt de adem in. Heel veel luisterplezier. Stemmen: Vader Paul, vrouwlief Catherine en collega Pauline Delaunoy. Merci iedereen. Music credits: intro: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Dowland_(1563-1626)_M._George_Whitehead_His_Almand,_Lachrimae,_No.21_for_Treble,_Tenor_%26_Bass_Viols_with_Great_Bass_Violone_in_G_1604.ogg. Phillipwserna, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>, via Wikimedia Commons. just Lute by Kaazoom Music by <a href="https://pixabay.com/users/kaazoom-448850/?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Paul Winter</a> from <a href="https://pixabay.com//?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Pixabay</aYouTube: John Dowland // Come away, come sweet love – View/save archived versions on archive.org and archive.today. No modifications were made.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
45
48 | Maria Pijpelinckx (1538-1562) – jeugd, familie en huwelijk met Jan Rubens | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E01
In deze 10e reeks van Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen krijgt voor het eerst een vrouw de hoofdrol: Maria Pijpelinckx (1538–1608). Ik neem jullie live mee naar de Wapper en de Meir, langs plekken waar haar familie leefde en werkte. Je hoort hoe Maria’s familie vanuit Kuringen/Hasselt naar Antwerpen trekt en rijk wordt met tapijthandel—één van de grote luxe-nijverheden van het rijke Antwerpen in de 16e eeuw. Daarna maken we kennis met Jan Rubens (vader van): zijn achtergrond, zijn studies, zijn carrière als jurist en hoe hij in het Antwerpse stadsbestuur terechtkomt. Maria en Jan huwen, maar terwijl het jonge gezin groeit en Antwerpen nog een laatste economische boost krijgt, lopen de religieuze en vooral ook politieke spanningen in de Nederlanden snel op: in de strijd tegen de inmenging van Filips II, loopt Antwerpen voorop. Het gaat het jonge gezin voor de wind, maar problemen zijn al zichtbaar aan de horizon. Veel luisterplezier. Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine en collega Julie Nevejan. Merci allemaal.Music credits: intro: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Dowland_(1563-1626)_M._George_Whitehead_His_Almand,_Lachrimae,_No.21_for_Treble,_Tenor_%26_Bass_Viols_with_Great_Bass_Violone_in_G_1604.ogg. Phillipwserna, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>, via Wikimedia Commons. just Lute by Kaazoom Music by <a href="https://pixabay.com/users/kaazoom-448850/?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Paul Winter</a> from <a href="https://pixabay.com//?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Pixabay</aYouTube: John Dowland // Come away, come sweet love – View/save archived versions on archive.org and archive.today No modifications were made. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
44
47 | Luistervoer: Prof. Dr. Tine Meganck over Ortelius en netwerken in de 16e eeuw | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E07
In deze 7e Luistervoer ga ik in gesprek met professor Tine Meganck. Zij heeft de netwerken van Ortelius onderzocht en is op het onderwerp gedoctoreerd aan Princeton University in de US. Deze luistervoer gaat nog dieper in op de netwerken van Ortelius en zijn humanistische vrienden en kennissen op het einde van de 16e eeuw. Dit is eigenlijk een perfect vervolg op de vorige episode over het Album Amicorum, dat ook in dit gesprek ruimschoots aan bod komt. Via Ortelius zijn netwerk komen we uit bij Pieter Breugel de Oude, Tine haar grote liefde. Ze legt met heel veel passie en vuur uit hoe beide heren elkaar kenden en respecteerden en hoe hun netwerken werkten. Luister gewoon, u zal het wel merken. Dit verhaal is nog niet af, dat hebben we ook al afgesproken! Heel veel dank aan Tine voor haar tijd, drive en gastvrijheid. Veel luisterplezier. Deze luistervoer is voorlopig ook het einde van de 9e reeks over het leven van Abraham Ortelius. Dank aan iedereen die heeft meegwerkt aan dit 'erudiete' en humanistische verhaal uit het laat 16e eeuwse Antwerpen. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
43
46 | Luistervoer: Prof. Gerrit Verhoeven over reizen en Grand Tours in de 17e/18e eeuw. | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E06
In deze 6e Luistervoer ga ik in gesprek met professor Gerrit Verhoeven. Hij onderzoekt al enkele decennia hoe mensen reisden in de vroeg-moderne periode (16e tot 18e eeuw). Omdat Ortelius zo veel reisde, wilde ik met Gerrit deep diven in het onderwerp. Hij kwam zelf met het voorstel om één specifieke soort reizen onder de loepe te nemen, de Grand Tours van adellijke en burgerlijke jongelui, die in de 17e en 18e eeuw op reis naar het buitenland werden gestuurd om 'man' te worden! Deze kerels waren soms 2 tot 3 jaar onderweg. Eens weer thuis brachten de meesten braaf verslag uit van hun reis, maar uit de brieven naar huis komen de meer smeuïge verhalen naar boven. Met veel passie vertelt Gerrit over Balthasar III Moretus en de exploten van enkele jonge edellieden uit belangrijke en bekende families uit de Nederlanden. Hoe reisden ze, waar gingen ze op bezoek, wat aten ze... en wat met spel en erotiek? Het passeert allemaal de revue! Heel veel dank aan Gerrit en Lucie de labrador voor hun tijd en de sappige anekdotes. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
42
45 | Ortelius’ verborgen netwerk: het Album Amicorum tussen vriendschap, humanisme, oorlog en geloof (1574-1596) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E05
In de 5e episode duiken we in Ortelius’ Album Amicorum: zijn beroemde vriendenboek met bijdragen van humanisten, kunstenaars, dichters en politici uit heel Europa. Je hoort waarom zo’n album veel meer was dan een “poëzieboekje”: het was een netwerk, een monument van vriendschap en humanisme, een houvast in extreem turbulente tijden van oorlog en geweld. Tegelijk moest het boekje voorzichtig circuleren omdat het een netwerk kon blootleggen aan ‘foute’ ogen. Het album belandt uiteindelijk in Pembroke College (Cambridge) en bevat meer dan 140 namen, al zijn er pagina’s verdwenen (mogelijk met tekeningen). Met bijdragen van onder meer Arias Montanus, Marnix van Sint Aldegonde, Janus Dousa en Joannes Vivianus zie je hoe dit netwerk (religieuze) grenzen overstijgt. Het verhaal eindigt met Peter Heyns, die het Album Amicorum opent met een sterk symbolische bijdrage over Daphne en de laurier — en zo meteen de toon zet voor het hele boek. Veel luisterplezier.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
41
44 | Ortelius’ Theatrum Orbis Terrarum – de eerste atlas en waarom die zo’n succes werd (1570-1598)? | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E04
In de 4e episode gaat het over Ortelius zijn Opus Magnum: de Theatrum Orbis Terrarum (1570): de eerste atlas in de moderne zin van het woord. Je hoort wat er precies nieuw was: kaarten op eenzelfde formaat, een vaste volgorde (wereld–continenten–landen), en verklarende teksten bij de kaarten. We kijken ook naar de productie: koperplaten, papier, drukken en verspreiding — en waarom Ortelius niet bij uitgever Christophe Plantin start, maar met Gillis Coppens van Diest in zee gaat. Het project wordt een mega succes: herdrukken, edities in meerdere talen, en verkoop tot ver buiten Antwerpen. We staan stil bij reacties van tijdgenoten zoals Mercator, en we komen aan het hof van Filips II (met het verhaal rond Espinosa): de koning geeft Ortelius’ de titel Geographus Regius. Tot slot komt ook Ortelius’ vervolgwerk aan bod, zoals de Additamenta en het Parergon met historische kaarten. Ik dank graag Nicolas Brondfort en buurman Ronny Vermeersch voor hun zeer gesmaakte vocale bijdrage. Veel luisterplezier.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
40
43 | Ortelius de cartograaf – de weg naar het Theatrum Orbis Terrarum (1550-1570) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E03
In deze 3e episode zien we hoe Abraham Ortelius een echte cartograaf wordt in Antwerpen tussen 1550 en 1570. Zijn atelier (met zijn zussen) kleurt kaarten in en werkt ze af, in een stad die in het midden van de 16e eeuw tot een belangrijk centrum van kaartdruk en kaartverkoop uitgroeit. Maar Ortelius was een product van zijn tijd: er was al een zeer bedrijvige handel in kaarten in Europa: portolaankaarten, grote wandkaarten, Ptolemaeus-edities en Italiaanse kaartbundels. En dan volgt de kernvraag: waarom werd Ortelius de man van de “eerste moderne atlas”? Via Gillis Hooftman en uit de brieven van Joannes Radermacher blijkt dat Ortelius de eerste was die sleutel vond om van een kaartenbundel een verkoopbaar iets te maken, een echte uitgave, iets waar Gerard Mercator pas later in zou slagen. Het idee van de Theatrum Orbis Terrarum (1570) was geboren. Veel luisterplezier. Met heel veel dank aan Dr Roger Van der Linden en Marc Telders, collega-gidsen, dat ik hun stemmen weer eens mocht roven. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
39
42 | Wist-je-datje 002 - Ortelius en de Continental Drift
Dit is een nieuw, korte format in de podcast Historische Vertelsels. Om nog meer duiding te kunnen geven bij de Verstelsels, publiceer ik regelmatig 'wist-je-datjes', weetjes waarvoor er in de verhalen zelf soms geen plaats is. Maar ze zijn wel interessant om weten om het hele plaatje in de juiste context te kunnen plaatsen. In dit 'wist-je-datje' vertel ik over de Continental Drift en de platentectoniek. Ortelius had al een vermoeden op het einde van de 16e eeuw dat de continenten uit elkaar waren gedreven, want hij zag dat Zuid Amerika en Afrika heel mooi in elkaar pasten. Maar hij had geen idee van hoe dat kwam en dus kon hij het ook niet verklaren. Pas 300 jaar later, in de 20e eeuw, komt er een wetenschappelijke uitleg voor de Continental Drift, die Ortelius wel degelijk juist had vastgesteld. Veel luisterplezier. Blogpost: https://www.gidsnummer53.com/post/ortelius-en-de-continental-drift-historisch-wist-je-datje-002Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
38
41 | Wist-je-datje 001 - Ortelius en de Frankfurter Buchmesse (15e - 21e eeuw)
Dit is een nieuw, korte format in de podcast Historische Vertelsels. Om nog meer duiding te kunnen geven bij de Verstelsels, publiceer ik regelmatig 'wist-je-datjes', weetjes waarvoor er in de verhalen zelf soms geen plaats is. Maar ze zijn wel interessant om weten om het hele plaatje in de juiste context te kunnen plaatsen. Dit eerste 'wist-je-datje' gaat over de geschiedenis van de Buchmesse van Frankfurt, ontstaan uit de middeleeuwse jaarmarkt van dezelfde stad en ook vandaag nog zeer levend! Ortelius was er bijna kind aan huis tijdens zijn leven.Veel luisterplezier. Blogpost: https://www.gidsnummer53.com/post/frankfurter-buchmesse-15e-21e-eeuw.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
37
40 | Ortelius op reis – Duitsland, Frankrijk, Engeland en Italië (1550-1598) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E02
In deze 2e episode volgen we Abraham Ortelius als reiziger in de 16e eeuw: waarom hij zo veel onderweg is, hoe het reizen toen verliep, en wat hij ermee wint voor zijn werk in Antwerpen. We komen op de Frankfurter Messe, waar Ortelius in 1554 Gerard Mercator ontmoet, een contact dat later cruciaal wordt voor zijn cartografische ambities. Daarna trekken we mee op studiereis (1560) met een groep kaartenmakers en graveurs, waar kennis en netwerk letterlijk “op de weg” gedeeld worden. Ook Engeland komt aan bod: Ortelius reist in 1575 naar en mee met Emanuel van Meteren en gebruikt de trip om kaarten, contacten en informatie over de Britse eilanden te verzamelen. Vervolgens is er de grote reis met Joris Hoefnagel (vanaf 1577) via Duitsland naar Italië, waar Ortelius jaagt op kaarten, munten en inscripties en waar onderweg ook “content” ontstaat (schetsen die later als prenten/atlasmateriaal circuleren). Op de achtergrond speelt de onrust in Antwerpen mee (o.a. de Spaanse Furie van 1576), wat reizen én vertrekken plots ook een veiligheidskwestie maakt. Al deze reizen zullen uiteindelijk de Theatrum Orbis Terrarum mee voeden. Ondertussen houdt zus Anna de zaak in Antwerpen draaiende. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
36
39 | De jeugdjaren van Ortelius. Antwerps cartograaf, verzamelaar en humanist (1527-1550) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E01
In deze 9e reeks van Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen neem ik jullie mee in het leven van Abraham Ortelius (1527–1598), geograaf in Antwerpen in de 16e eeuw. Zijn bekendste, baanbrekende werk: het Theatrum Orbis Terrarum, vaak gezien als de eerste moderne atlas. Je hoort hoe Ortelius niet alleen kaarten maakte en verkocht, maar ook koopman, cartograaf, humanist en vooral een fanatieke verzamelaar (munten, boeken, prenten, instrumenten en rariteiten) was met een huis dat hij zelf zijn “museum” noemde. We kijken naar zijn familieachtergrond en de link met het protestantse netwerk rond o.a. Jacob van Meteren en Emanuel van Meteren (Coverdale Bible), en hoe religie en inquisitie als achtergrond meespelen in zijn wereld. Ook komen zijn netwerk en reputatie aan bod: vrienden, correspondentie, en de kring rond mensen als Plantin, Clusius en anderen. Ortelius als man van kaarten én als mens in een tijd van ontdekkingen, handel, wetenschap en geloofsconflicten. Welkom in het Antwerpen van de 16e eeuw. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
35
38 | Luistervoer: Tom Dieusaert over Emmanuel Van Meteren en de historie van de 80-jarige Oorlog | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E10
In deze 5e Luistervoer ga ik in gesprek met Tom Dieusaert, journalist maar vooral ook Antwerpenaar, die, net als hijzelf - Tom woont en werkt in Argentinië - boeken en artikels schrijft over 16e en 17e eeuwse Sinjoren die in het buitenland furore maken. Een van hen is Emanuel Van Meteren, volle neef van cartograaf Abraham Ortelius, calvinist en "merchant", die vanuit Londen kijkt en schrijft over de 80-jarige Oorlog. Hij kent half Antwerpen en correspondeert met zijn vrienden en kenissen aan de Schelde. Eén van hen is ook Filips van Marnix van Sint Aldegonde. De burgemeester levert insight information over het reilen en zeilen van de Opstand en de oorlog tegen Filips II. Een gesprek opgenomen in het Museum Plantin-Moretus over leven als Antwerpenaar in het buitenland en over een passie voor de geschiedenis van de Koekenstad. Heel veel dank aan Tom voor zijn tijd en sappige anekdotes. Lees meer op zijn blog: https://medium.com/de-antwerpenaars-van-de-republiek.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
34
37 | Luistervoer: Leen Huet over Pieter Breugel de Oude en het protestantisme | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E09
De 8e reeks over het leven van Filips van Marnix van Sint Aldegonde speelt zich af tijdens de godsdiensttwisten in de Nederlanden in de tweede helft van de 16e eeuw. In deze 4e Luistervoer ga ik in gesprek met Leen Huet, alom gevierde kunsthistorica, filosofe en Breugelkenner bij uitstek. Met haar bespreek ik de impact van de godsdiensttwisten op de kunst van Pieter Breugel de Oude en op de schilderkunst in het algemeen in de 2 helft van de 16e eeuw. Leen Huet op haar best! Wendy Wauters gaf me reeds haar review: "Rijk, genuanceerd, inhoudelijk sterk doorwrocht maar nooit te zwaar"! Een gesprek dus dat je moet gehoord hebben. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast hierboven en krijg automatische updates! Heel veel dank aan Leen voor haar tijd en visie. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
33
36 | Luistervoer: Kristof Selleslach over Christophe Plantin, een katholiek Calvinist? | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E08
In deze 3e Luistervoer ga ik in gesprek met Kristof Selleslach, archivaris van het Museum Plantin Moretus en kenner van het drukkersgeslacht. Met hem onderzoek ik hoe tijds- en stadsgenoot van Filips van Marnix van Sint Aldegonde, Christoffel Plantijn schippert en laveert in deze troebele tijden om zijn bloeiende Officina Plantiniana recht te houden. Hij werkt zelfs voor alle partijen in het conflict. Is hij katholiek of protestants? En hoe overleeft hij? Heel veel luisterplezier. Volg de podcast hierboven en krijg automatische updates! Heel veel dank aan Kristof voor zijn tijd en visie.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
32
35 | De 'Val' van Antwerpen: Marnix tussen eer en 'verraad' en in dienst van de Republiek (1585-1598) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 E07 (remix)
Remix 2026 na een copyright issue. Buiten 2 background snippets is dit dezelfde episode als die van 2023. Antwerpen 'valt' op 17 augustus 1585 of wordt het 'bevrijd'? In Beveren tekent Filips van Marnix met Alexander Farnese de overgave: de stad wordt gespaard maar wordt weer katholiek, een Spaans garnizoen komt weer in de citadel, en er volgt een zware oorlogsschatting. Voor de protestanten is bekeren of vertrekken: velen kiezen voor het laatste. Na de overgave blijft Marnix lang rond Farnese hangen, wat de roep als was hij een “landverrader” enkel maar luider doet klinken. Hij krijgt huisarrest maar zal in ere worden hersteld door de familie van Nassau. Vanaf dan gaat Marnix werken voor de jonge Republiek der Zeven Provinciën: hij decodeert Spaanse brieven, gaat op diplomatieke missies en krijgt een laatste grote opdracht: een Nederlandse Calvinistische Bijbelvertaling. Filips overlijdt in Leiden in 1598. Dit is het einde van de reeks, maar niet van de vraag: redde Marnix Antwerpen… of leverde hij het uit? Heel veel luisterplezier. Credit: Te Deum by fideascende: https://pixabay.com/music/search/te%20deum/Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
31
35 | De Val van Antwerpen: Marnix tussen eer en “verraad” en in dienst van de Republiek (1585-1598) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 E07
Antwerpen valt op 17 augustus 1585. In Beveren tekent Filips van Marnix met Alexander Farnese de overgave: de stad wordt gespaard maar wordt weer katholiek, een Spaans garnizoen komt weer in de citadel, en er volgt een zware oorlogsschatting. Voor de protestanten is bekeren of vertrekken: velen kiezen voor het laatste. Na de overgave blijft Marnix lang rond Farnese hangen, wat de roep als was hij een “landverrader”enkel maar luider doet klinken. Hij kriijgt lang huisarrest maar zal in ere worden hersteld door de familie van Nassau. Vanaf dan gaat Marnix werken voor de jonge Republiek der Zeven Provinciën: hij decodeert Spaanse brieven, gaat op diplomatieke missies en krijgt een laatste grote opdracht: een Nederlandse Calvinistische Bijbelvertaling. Filips overlijdt in Leiden in 1598. Dit is het einde van de reeks, maar niet van de vraag: redde Marnix Antwerpen… of leverde hij het uit? Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
30
34 | Marnix vs Farnese: van de Unie van Atrecht tot de 'Val' van Antwerpen (1579-1585) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 E#06
De Nederlanden breken in twee. Na de Gentse Calvinistische coup (1577) ontstaan radicale stadsrepublieken die Oranjes droom van godsdienstvrede ondergraven. Het Zuiden haakt af met de Unie van Atrecht (1579), het Noorden antwoordt met de Unie van Utrecht, terwijl landvoogd Alexander Farnese stap voor stap terrein terugwint voor Spanje. Intussen zet Willem van Oranje alles op Frankrijk: Frans van Anjou moet een nieuwe soeverein worden, maar het experiment ontspoort in Antwerpen met de “Franse Furie”. Marnix betaalt de politieke prijs en verdwijnt even uit beeld… tot hij terugkeert als buitenburgemeester van Antwerpen. Dan begint het echte eindspel: de stad raakt geïsoleerd, Oranje wordt vermoord (1584), en Farnese sluit de Antwerpse levensader af met zijn Scheldebrug. Met bomschuiten, dijkdoorbraken en wanhoopspogingen vecht Antwerpen tegen de klok, tot onderhandelen voor de overgave de enige uitweg wordt. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
29
33 | Van de Spaanse Furie tot de Pacificatie van Gent: de Calvinisten nemen de overhand (1576-1578) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E05
Episode 5 start met de Spaanse Furie in Antwerpen. Vanuit Alva’s citadel barst het geweld los: plundering, brand, moord en paniek. Maar achter het iconische horrorverhaal schuilt ook nuance: cijfers worden opgeblazen, propaganda doet haar werk. De politieke impact is enorm. Filips van Marnix van Sint-Aldegonde loopt voorop in de politieke strijd van Oranje, terwijl de Nederlanden in een machtsvacuüm belanden. De muitende Spaanse troepen en de schok van de Antwerpse Furie versnellen wat al in de lucht hing: de Pacificatie van Gent. Noord en Zuid sluiten een Generale Unie om de Spaanse soldaten weg te krijgen en het land te stabiliseren. Maar de “vrede” is fragiel. Nieuwbakken landvoogd Don Juan arriveert, het Eeuwig Edict lijkt even ademruimte te geven aan de strijdende partijen, en toch kantelt alles opnieuw: de Unie van Brussel wordt hertekend en de oorlog laait weer op. Ondertussen verschijnt een nieuwe hoofdrolspeler aan Spaanse zijde: Alexander Farnese, de man die later het lot van het Zuiden zal bezegelen. Van Spaanse Furie naar de grote politieke breuklijnen: Marnix staat midden in de storm die uiteindelijk leidt naar de scheiding van de Nederlanden en de Val van Antwerpen. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
28
32 | Gezant van Oranje in oorlogstijd: van Den Briel tot aan de Spaanse Furie (1571-1576) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E04
In 1571 wordt Filips van Marnix van Sint Aldegonde officieel gezant en raadgever van Willem van Oranje. Zijn opdracht: bondgenoten zoeken, propaganda voeren, geld vinden en de protestantse stromingen op 1 lijn krijgen. Dat laatste blijkt heel moeilijk. Dan volgt een kantelpunt: de val van Den Briel (1 april 1572). De Watergeuzen nemen het stadje in en geven de Opstand een nieuw elan. Veel steden sluiten zich aan bij Oranje. Maar 1572–1574 is ook het verhaal van mislukte veldtochten en belegeringen (Haarlem, Leiden), de schok van de Sint-Bartholomeusnacht, en Marnix’ eigen drama: hij wordt bij Maassluis gevangengenomen en probeert vanuit de cel (met brieven aan Oranje) vrede en een gevangenenruil af te dwingen.Tussendoor zie je Marnix als “fixer” in Oranjes privéleven (de affaire Anna van Saksen – Jan Rubens) én als diplomaat richting Elizabeth I in Londen. Deze 4e episode eindigt met een nieuwe fase in het conflict: na de dood van landvoogd de Requesens en het uitblijven van soldij beginnen Spaanse troepen te muiten — de oorlog schuift opnieuw gevaarlijk richting Brabant en Vlaanderen. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
27
31 | Het begin van de Tachtigjarige Oorlog – de slag bij Oosterweel, Alva en Marnix op de vlucht (1566-1571) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E03
Na de Beeldenstorm (1566) probeert landvoogdes Margaretha van Parma met het Accoord van 23 augustus de gemoederen te bedaren, maar het noodverband valt direct uit elkaar. In deze 3e episode vertel ik hoe ontevredenheid aan beide kanten uitmondt in een open conflict: de calvinistische synode in Gent, het geheime overleg in Dendermonde en de radicalisering van de geuzenbeweging. Voor Filips van Marnix van Sint Aldegonde wordt het persoonlijk én gevaarlijk: zijn broer Jan van Marnix sneuvelt bij Oosterweel (13 maart 1567), de start van het gewapende gewapend conflict, de Tachtigjarige Oorlog is begonnen. Kort daarna marcheert de hertog van Alva de Nederlanden binnen en begint de repressie met de Raad van Beroerten (Bloedraad). Marnix vlucht, belandt in ballingschap in Duitsland (Bremen/Emden) en zet de strijd verder met de pen — terwijl Oranje en de Nassaus in 1568 de eerste, mislukte veldtochten ondernemen en Egmont en Horne hun dramatische einde tegemoet gaan. Heel veel luisterplezier. (c) Het Wilhelmus - Bestevaer, prachtige versie gebruikt van Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=s2a_CZKtOuk. Check it out!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
26
30 | De Beeldenstorm aan de horizon (1562-1566) – Marnix kiest kant: Smeekschrift, Geuzen en de breuk met Filips II | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E02
Episode 2: Marnix houdt zich jarenlang schuil na Genève, maar dat zal veranderen wanneer hij via Lodewijk van Nassau en zijn broer Jan van Toulouse het calvinistische netwerk in de Nederlanden binnen rolt. Intussen escaleert de crisis in de Nederlanden. Filips II blijft hard, Margaretha van Parma laveert, en de invloed van Granvelle blijft nazinderen. We volgen de radicalisering van de lage adel: het Eedverbond der Edelen, het Smeekschrift van 5 april 1566, het ontstaan van de naam Geuzen, de opkomst van de hagepreken en de georganiseerde calvinistische consistorieën. En dan barst de bom in Steenvoorde en Frans-Vlaanderen, waarna de Beeldenstorm (1566) razendsnel overslaat naar onder meer Antwerpen. Marnix schrijft een felle verdediging van de beeldenvernieling — radicaal calvinistisch, scherp van pen — terwijl de gevolgen onvermijdelijk worden: voor de edelen, voor Oranje én voor Marnix. De wraak van Filips II zal deze keer niet zoet zijn! Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
25
29 | De jeugd van Marnix: van Brussel tot Genève – Calvijn, vervolging en het begin van de Opstand | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E01
In deze eerste episode van Reeks 8 over de rol van Filips van Marnix van Sint Aldegonde in de 80-jarige Oorlog zet ik het context van de 16e-eeuwse Nederlanden scherp: Karel V en zijn centralisatiepolitiek, de Reformatie van Maarten Luther, de Inquisitie en de harde vervolging van “ketterij”, en daarna de snelle opmars van het Calvinisme van Johannes Calvijn. We volgen Marnix’ vroege jaren: van Leuven en Parijs naar Padua en uiteindelijk Genève, waar hij gevormd wordt in het hart van de gereformeerde wereld. Zo groeit een Brusselaar uit de ambtsadel uit tot een overtuigde calvinist — en tot een man die straks een sleutelrol zal spelen naast Willem van Oranje in de Nederlandse Opstand en de 80-jarige Oorlog. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
24
28 | Luistervoer: Special - Nocturne “80 jaar executieplaats in het Fort van Breendonk | Martial Van Schelle | Reeks 7 #E05
Dit is de 5e episode over het leven van Martial Van Schelle, een vergeten "Bekende Belg" uit Merksplas. Ook dit is weer een extraatje. Op 27 november 2022 organiseerde de VZW Vrienden van het Fort van Breendonk een nocturne ter nagedachtenis aan de 207 slachtoffers van de executieplaats van het fort. Dag op dag 80 jaar geleden stierven hier 8 gijzelaars onder de Duitse kogels. Aan de hand van een 8-tal afscheidsbrieven krijgen deze mensen terug een stem. Aan het einde van de wandeling krijgen alle 207 allen een gezicht! Heel pakkend! Veel dank aan de VZW Vrienden van het Fort van Breendonk en een dikke pluim voor mijn collega-gidsen die de brieven hebben voorgelezen. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
23
27 | Luistervoer: Dr. Dimitri Roden over het systeem van gijzelaars en executies tijdens de Tweede Wereldoorlog (WO II) | Martial Van Schelle | Reeks 7 #E04
Dit is de eerste historische "Luistervoer", een special edition bij het Vertelsel over het leven van Martial Van Schelle, een vergeten "Bekende Belg" uit Merksplas. Het is een duidingsinterview, met als gast één van dé experten mbt de Duitse rechtspraak in bezet België tijdens WOII: dr. Dimitri Roden, historicus en oud-conservator van het Fort van Breendonk. Met hem bespreek ik de terechtstellingen en het systeem van gijzelaars, ingesteld door de bezetter als afschrikmiddel voor het verzet en de bevolking. Veel dank aan Dimitri voor het gesprek en de vele insights. Veel luisterplezier! Ook te bekijken op Youtube: https://www.youtube.com/@gids5352Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
22
26 | Verzet tegen de Nazi’s (1940-1943) – Groep Jette-Van Schelle en de executie van 15 maart 1943 in het Fort van Breendonk | Martial Van Schelle | Reeks 7 #E03
Wanneer Nazi Duitsland België bezet in 1940, duurt het niet lang of Martial gaat actief in het verzet in binnen- én buitenland: hij heeft een eigen verzetsgroep in Jette (Brussel), werkt voor de resistance in Parijs, runt een vluchtroute voor piloten en verzetslui naar Spanje en Engeland, smokkelt wapens en pleegt aanslagen tegen de bezetter. In 1943 wordt hij verraden en rolt de Gestapo zijn netwerk op; hij wordt in de SS gevangenis van Breendonk opgesloten. Hij zit in Geiselhaft en hij beseft dat maar al te goed. Uiteindelijk schrijft hij in het Fort van Breendonk zijn testament, waaruit zijn patriottisme voor België blijkt: “je vais mourir pour la Belgique” schrijft hij. Veel luisterplezier met deze wat langere episode over de laatste jaren in het "wonderbaarlijke leven" van Martial Van Schelle.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
21
25 | De “Ti” als ondernemer en sporticoon (1920-1939) – Van Schelle Sports, Olympische roem en ballonvaarder | Martial Van Schelle | Reeks 7 #E02
Na de Eerste Wereldoorlog (WOI) keert Martial “Ti” Van Schelle even terug naar Merksplas, maar het Kempense leven wordt snel te klein. In Brussel vindt hij zich heruit: hij wordt topsporter én ondernemer. Hij wordt meervoudig Belgisch kampioen zwemmen, staat op de Olympische Spelen van Antwerpen (1920), Parijs (1924) en Amsterdam (1928) én hij gooit ook hoge ogen in het basket, in waterpolo, skiën en bobsleeën. Hij vertegenwoordigt België, voor de neus van Hitler, op de Winterspelen van 1936. Maar vooral: den "Ti" maakt van sport een super rendabel businessmodel. Met Van Schelle Sports en zijn zwembaden en ijspistes maakt hij van sport een beleving, van Brussel tot Antwerpen (met topavonden in het Sportpaleis) en zelfs tot Westende, waar hij het mondaine Lac aux Dames uit de grond stampt. Tussendoor blijft Amerika lonken én zoekt hij avontuur met ballonvaarten zoals de Gordon Bennett Cup. Veel luisterplezier.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
20
24 | De jeugdjaren (1899-1918). Merksplas, Chicago en de ramp van de Eerste Wereldoorlog (WO I) | Martial Van Schelle | Reeks 7 #E01
Deze nieuwe zevende reeks over het leven van Martial Van Schelle begint op 15 maart 1943, wanneer Martial Van Schelle wordt doodgeschoten als gijzelaar op de executieplaats van het Fort van Breendonk. Maar we beginnen bij zijn jeugd in de Noorderkempen: Merksplas (Diepte) en Wortel. Martial “Ti” Van Schelle groeit op op een immens domein van een Brusselse vader en een Amerikaanse moeder, tussen paarden, Campines-kippen. Hij is berucht in de streek omwille van zijn roekeloze streken en kattenkwaad. Zijn beste vrienden zijn landlopers en schooiers uit de Kolonie van Weldadigheid van Wortel. Den "Ti", zijn roepnaam, reist ook veel naar Amerika, het thuisland van zijn moeder. Hij is bij de familie in Illinois, wanneer de Eerste Wereldoorlog (WO I) uitbreekt.... Moeder Annie neemt de boot terug naar Europa... de Lusitania. Het is 7 mei 1915. Veel luisterplezier.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
19
23 | De militaire treffens in Diest, Mol en Hasselt (nov-dec 1798) | Jozef Van Gansen | R05|E05
De ontknoping van de Boerenkrijg in november en december 1798. De bezetting en omsingeling van Diest waar Van Gansen zwaar gewond geraakt en uit de stad wordt gesmokkeld. Het komt tot een finaal treffen bij Hasselt op 5 december 1798. Kent u de afloop nog? Luister naar deze laatste aflevering en ontdek hoe de Boerenkrijg voor Jozef Van Gansen (en voor de Kempen) eindigt. Veel luisterplezier.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
18
22 | De strijd in Herentals en de Antwerpse Kempen (1798) | Jozef Van Gansen | R05|E04
De militaire operaties tijdens de Boerenkrijg in het najaar van 1798. Het Franse offensief in de Kempen vanuit de Bataafse Republiek. De strijd om Herentals (28 oktober) en de tactische hinderlaag tegen de troepen van de Franse generaal Chabert bij Meerhout. Maar wie heeft nu écht de overhand — de jagers of de opgejaagden?Benieuwd hoe dit kantelmoment in de Boerenkrijg afloopt? Luister mee en ontdek het. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
17
21 | De Beloken Tijd, de Bloedwet en de oprichting van het brigandsleger (1797-1798) | Jozef Van Gansen | R05|E03
Van escalatie naar gewapend verzet in 1797-1798. Het sluiten van de kerken (de 'Beloken Tijd'), de invoering van de Franse dienstplicht (Bloedwet) en de organisatie van het brigandsleger door Jozef Van Gansen en Albert Meulemans. Ze zijn vastbesloten om het Franse juk af te werpen. Veel luisterplezier.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
16
20 | Franse annexatie en maatschappelijke onrust (1795-1797) | Jozef Van Gansen | R05|E02
De impact van de Franse annexatie van de Zuidelijke Nederlanden in 1795. De invoering van de nieuwe administratie, de verhoogde belastingdruk en de antiklerikale maatregelen leiden tot gemor bij de bevolking en de eerste daden van verzet in de Antwerpse Kempen. De naam Jozef Van Gansen duikt voor het eerst op in de dossiers van de Franse overheid. Hij is nog niet de legendarische brigandleider van later, maar wél al een man die weigert te plooien. Hoe dat begint, en waarom de Fransen hem plots in het vizier krijgen, hoor je in deze aflevering. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
15
19 | Jeugd in Westerlo en de Brabantse Omwenteling (1766-1795) | Jozef Van Gansen | R05|E01
De jeugd van Jozef Van Gansen in Westerlo onder het bewind van keizer Jozef II, de maatschappelijke onrust over de Oostenrijkse hervormingen en zijn betrokkenheid bij de Brabantse Omwenteling (1789). In 1795 annexeren de Fransen de Zuidelijke Nederlanden. Daarmee is het zaadje geplant dat enkele jaren later zal uitgroeien tot de Boerenkrijg. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
14
18 | Kerstbestand 1914. De wapens zwijgen in de loopgraven in België en Noord-Frankrijk | Reeks 6: Special
Dit is een Kerstspecial, een bonus aflevering, om alle trouwe luisteraars een prettige Kerst en een fijn Nieuwjaar te wensen. Met Kerst 1914 gebeurde er iets uitzonderlijks aan het front in België en Noord-Frankrijk. In de modder en kou van de Eerste Wereldoorlog (WO I) klommen Duitse en Britse soldaten uit hun loopgraven. In niemandsland werd er niet geschoten, maar gepraat, gelachen, geruild en volgens getuigen, zouden er zelfs voetbalmatchen gespeeld zijn. Even viel de oorlog stil, niet door bevelen van bovenaf, maar door iets menselijks van onderuit. Een kort moment van hoop, mededogen en verbondenheid in een gruwelijke oorlog en tegelijk een kerstboodschap die ook vandaag blijft nazinderen. Veel luisterplezier! Dank aan zoonlief Senne als brieflezer.Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
13
17 | “En toch gaan we naar huis”! Blankenburg, dodenmars en redding door het Rode Kruis (1944-1945) | Louis Boeckmans en het verzet | Reeks 4 #E03
Dit is de derde en laatste episode over het leven van Louis Boeckmans. Vanuit KL Buchenwald wordt Louis overgebracht naar het voorkamp Blankenburg-Oesig. Het wordt winter 1944 en het leven in het kamp wordt steeds moeilijker: werken in het beruchte “dodencommando K”, honger en koude, en bijna dagelijkse SS-terreur. Overleven kan enkel door wilskracht en kleine ‘gelukjes’. In april 1945 komt de bevrijding dichterbij, maar niet voordat Louis en duizenden anderen op Dodenmars worden gestuurd. Meer dood dan levend wordt hij uiteindelijk gered door het Zweedse Rode Kruis. Kleindochter Lydia Boeckmans vertolkt opnieuw prachtig de stem van haar grootvader. Met grote dank opnieuw aan Eddy Vandepoel voor de geluidsfragmenten van Louis. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
12
16 | Op weg naar de hel. Breendonk, deportatie en Buchenwald (1944) | Louis Boeckmans en het verzet | Reeks 4 #E02
Na hun arrestatie worden Louis Boeckmans en zijn broer naar het SS-Auffanglager Breendonk gevoerd. Wat volgt is geen ondervraging meer, maar de harde realiteit van een kampregime: geweld, dwangarbeid, vernedering en moord, dag na dag, aan den lijve ondervonden. Wanneer ze na veertien dagen worden weggevoerd, denken ze even dat vrijlating in zicht is. In Antwerpen volgt de ontnuchtering: samen met meer dan 800 andere gevangenen gaan ze op transport richting Duitsland. Waar in Duitsland, dat weet niemand. Vanuit de beestenwagon werpt Louis nog snel een briefje naar buiten, geadresseerd aan zijn vriendin Germaine,in de hoop dat iemand het vindt. In augustus 1944 staat Louis voor de poort van de hel: SS Konzentrationslager Buchenwald. Kleindochter Lydia Boeckmans vertolkt opnieuw de stem van haar grootvader. Met grote dank aan Eddy Vandepoel voor de geluidsfragmenten van Louis. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
11
15 | De jeugdjaren in Tessenderlo (1923-1940). De Duitse inval en het verraad | Louis Boeckmans en het verzet | Reeks 4 #E01
Dit is de eerste episode over het leven van Louis Boeckmans, verzetsman en één van de laatste overlevers van Fort Breendonk. Louis overleed op 18 juli 2021, enkele weken voor de opnames, maar hij heeft de aanzetten voor de podcast nog kunnen horen. In deze episode keren we terug naar Tessenderlo en volgen we de jonge Louis tussen 1923 en 1944. Wanneer hij 17 is breekt de Tweede Wereldoorlog (WOII) uit, en de ramp in de fabriek van Tessenderlo Chemie duwt hem, bijna toevallig, richting het verzet tegen de nazi-bezetter. Wat begint als “helpen waar je kan”, wordt een gevaarlijk spel van onderduiken, wantrouwen en angst. Uiteindelijk gaat het mis: Louis en zijn broer worden verraden, en na een drieste inval van de SS worden ze meegenomen voor verhoor. Een verhaal over liefde en verdriet, moed en kwetsbaarheid, tegen de achtergrond van bezet België. Kleindochter Lydia Boeckmans vertolkt de stem van haar grootvader. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
10
14 | De ondergang van de Comte de Smet de Naeyer. De Golf van Gascogne en de doofpotoperatie (1906) | Aalmoezenier Eduard Cuypers | Reeks 3 #E03
In deze derde en laatste episode over Eduard Cuypers, aalmoezenier uit Stabroek, lijkt alles eerst goed te komen. In Antwerpen én in Stabroek is het groot feest wanneer de Comte de Smet de Naeyer aanmeert na zijn eerste lange reis: bijna iedereen is veilig terug thuis, de wereldreis zit erop, tijd voor de familie… denkt men. Maar na drie maanden in het droogdok voor nazicht en herstellingen vaart het schoolschip opnieuw uit, dit keer richting Zuid-Afrika. Reeds op 17 april 1906 begint de Comte water te maken. Twee dagen later zinkt hij in de Golf van Gascogne. 33 mannen verdrinken, onder wie Eduard Cuypers. België is in shock. Er wordt naar verklaringen gezocht en naar een zondebok. De pers smult van de ramp, terwijl veel antwoorden in de doofpot verdwijnen… tot jaren later de echte oorzaken stilaan boven water komen. Dankzij het dagboek van één van de cadetten kunnen we het eerste, noodlottige deel van die laatste reis nog meemaken vanop het dek. Een verhaal in de tijdsgeest van het begin van de 20e eeuw. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
9
13 | De maidentrip van de Comte de Smet de Naeyer. Van Antwerpen naar Valparaíso, Chili (1905-1906) | Aalmoezenier Eduard Cuypers | Reeks 3 #E02
In deze tweede episode slaagt Eduard “Ward” Cuypers erin om, met de steun van Antwerps gouverneur Jan Frans Cogels, benoemd te worden tot aalmoezenier op het Belgische schoolschip Comte de Smet de Naeyer. Op 12 februari 1905 vertrekt het schip vanuit Antwerpen op zijn allereerste wereldreis. Er zijn 58 bemanningsleden aan boord, waaronder 28 cadetten of leerling-zeevaarders. Bestemming: Valparaíso (Chili). Lading: 3000 ton cement. Aan de hand van het reisverslag van één van die cadetten volgen we de 11 maanden durende tocht van schip en aalmoezenier: het leven aan boord, discipline en kameraadschap, en hoe Cuypers zijn plaats vindt tussen jonge zeevaarders op een Belgisch schip dat de wereldzeeën bevaart. Een verhaal in de tijdgeest van de late 19e eeuw. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
-
8
12 | “Een jonge priester zijn wereldwijde droom”. Stabroek, de Belle Époque en het imperialisme van de 19 eeuw | Aalmoezenier Eduard Cuypers | Reeks 3 #E01
Dit is het eerste deel over het leven van Eduard “Ward” Cuypers, een jonge priester uit het polderdorp Stabroek, maar met een grote droom: de wereld zien en Belgen bijstaan op verre reizen, in volle Belle Époque en koloniale tijdsgeest. Ward zoekt actief naar kansen om te vertrekken. Een geplande missie richting China valt op het laatste moment in het water, maar er dient zich snel een unieke nieuwe rol aan: aalmoezenier worden op België’s eerste schoolschip, de Comte de Smet de Naeyer. Een stalen driemaster die de wereldzeeën zal bevaren, genoemd naar graaf Paul de Smet de Naeyer, de toenmalige Belgische eerste minister en bezieler van het project. Een verhaal over ambitie, avontuur en roeping, aan boord van een schip dat België letterlijk op de wereldkaart wil zetten. Veel luisterplezier!Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen is een geschiedenis podcast met historische verhalen over België en de Lage Landen, verteld door Gids53 / Jo Van Dessel (historicus en professioneel gids). De focus ligt op WOII (Tweede Wereldoorlog), de middeleeuwen en de vroeg moderne periode (16e eeuw). De verhalen spelen zich vooral af in (groot) Antwerpen, in het Fort van Breendonk en in Vlaanderen tout court. Sinds Covid maak ik deze podcast vanuit mijn zolderkamer: ik schrijf en vertel de afleveringen, doe interviews, en mix alles af met muziek en subtiele sound effects. Per reeks breng ik onze ‘Belgische’ geschiedenis tot leven doorheen de bril van de mensen die ze beleefden: historische personages — soms bekend, soms helemaal anoniem. Vanuit hun persoonlijke levensverhaal, hun keuzes, werk en dagelijkse leven leg ik de link met de grote geschiedenis en het tijdvak waarin ze leefden.</p
HOSTED BY
Gids 53
Loading similar podcasts...