Kraamkunde

Wat veel kraamverzorgenden de afgelopen jaren in hun dagelijks werk al merkten, blijkt nu ook uit onderzoek: het gemiddeld aantal ontvangen kraamzorguren per gezin daalt. Onlangs zijn hierover twee rapporten van het RIVM en het Zorginstituut Nederland gepubliceerd. Beide rapporten laten opvallende bevindingen zien. Zo ontvangen gezinnen in kwetsbare situaties vaker mínder kraamzorg (tot wel bijna 7uur) dan gezinnen die niet in kwetsbare situaties leven. Ook zijn er grote verschillen tussen regio's: in het zuiden van Nederland is een sterkere daling zichtbaar dan in het rest van het land (tot wel 8uur). Omgerekend is dat voor beide gevallen in praktijk een hele dag kraamzorg minder. Hierover gaan we in gesprek met onderzoekers Agatha van Meijeren (RIVM) en Pim Beekers (Zorginstituut Nederland). Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit deze rapporten? Hoe komt überhaupt zo'n rapport tot stand? En wat betekent het eigenlijk als er in onderzoek 'gecorrigeerd wordt'?Gasten: Agatha van Meijeren & Pim BeekersPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linkshttps://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/KN-2025-0126.pdfhttps://www.zorginstituutnederland.nl/documenten/2026/03/26/rapport-verschillen-kraamzorggebruik-nl-2017-2023

Overmatig huilende baby's kunnen ouders tot wanhoop drijven. Ouders komen dikwijls terecht in een vicieuze cirkel van slaapgebrek, onzekerheid en mentale klachten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt er zelfs een verband te bestaan tussen overmatig huilende baby’s en postpartum depressie bij ouders. In deze podcast aflevering gaan we in gesprek met kinderarts Ineke de Kruijff over haar promotieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam naar deze 'huilgezinnen' - want een overmatig huilende baby raakt iedereen. Naast de impact van een overmatig huilende baby heeft Ineke ook onderzocht hoe de zorg voor deze ouders verbeterd kan worden. Zowel een nauwere samenwerking tussen betrokken zorgverleners als een betere informatievoorziening richting ouders kunnen ervoor zorgen dat ouders deze zware periode beter aan kunnen. Ook kraamverzorgenden kunnen in de kraamperiode al een belangrijke handvatten aanbieden zodat ouders weten wat normaal huilgedrag is én, indien dit afwijkt, wat zij kunnen doen als hun baby overmatig huilt en ontroostbaar is.Gast: Ineke de KruijffPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linkshttps://debabydoctors.nl/ https://podcastluisteren.nl/pod/ontroostbaar

Dit jaar vindt de allereerste Week van Veilig Slapen (22 t/m 26 september 2025) plaats. Er wordt aandacht gevraagd voor het belang van heldere en betrouwbare informatie over veilig slapen. Ook in de podcast Kraamkunde staan wij stil bij dit belangrijke onderwerp in de kraamperiode. In deze aflevering gaan we in gesprek met Floortje Kanits die promotieonderzoek deed naar preventie van wiegendood in Nederland aan Wageningen University & Research. Hoewel de cijfers in Nederland laag zijn, is het aantal gevallen van wiegendood sinds 2022 schrikbarend gestegen. Floortje heeft onderzocht of adviezen over veilig slapen ouders goed bereiken en ofzij de geadviseerde verzorgingsadviezen ook altijd opvolgen. Daarnaast heeft zij bekeken hoe ‘slapende baby’s’ op social media zijn afgebeeld - een belangrijke informatiebron voor ouders. Wat blijkt, maar 2% (!) van de afbeeldingen op social media voldoen aan de 4 adviezen van Veilig Slapen. Essentieel dus om jonge ouders met de juiste informatie voor te lichten over het veilig slapen van hun baby. Gast: Floortje KanitsPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linkshttps://www.veiligheid.nl/kennisaanbod/veilig-slapenhttps://ajnjeugdartsen.nl/wp-content/uploads/KCKZ-Wiegendoodpreventie.pdfhttps://www.ncj.nl/inspiratie/resultaten-peiling-veilig-slapen-verbeterde-naleving-veilig-slapen-adviezen/

Niet elke zwangerschap is bedoeld. De schatting is zelfs dat wereldwijd één op de twee (!) zwangerschappen onbedoeld is. Mensen die zorg ontvangen rondom een onbedoelde zwangerschap willen dat zij zich gehoord voelen. Zonder oordeel willen zij de zwangerschap afbreken of uitdragen. Samen met Wieke Beumer gaan we hierover uitgebreid in gesprek. Zij doet promotieonderzoek naar onbedoelde zwangerschappen en het uitdragen hiervan aan het Amsterdam UMC. Want wat betekent 'onbedoelde zwangerschap' eigenlijk? Of moet je juist spreken over onverwacht, ongepland of ongewenst? In deze aflevering leer je het! Maar ook, wat zijn de mogelijke effecten van een onbedoelde zwangerschap op de moeder en het kind? En wellicht nog belangrijker, hoe kunnen kraamverzorgenden (en anders geboortezorgverleners) het best oordeelloos zorg verlenen in de eerste periode na de bevalling? Luister en leer!Gast: Wieke BeumerPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//links https://www.onverwachtzwanger.nl/https://www.nunietzwanger.nl/

Al in de baarmoeder vangen baby's klanken op die bijdragen aan de taalontwikkeling. Zodra baby's vervolgens het eerste levenslicht zien, speelt ook sociale interactie een belangrijke rol in de ontwikkeling van taal. Met sociale interactie bedoelen we het samenspel tussen ouders en baby. Bijvoorbeeld, ouder en baby spelen samen met een speeltje en de ouder benoemt het speeltje. De baby kan op deze manier woorden makkelijker leren. In deze aflevering spreken we met onderzoekers Caroline Junge en Anika van der Klis van de Universiteit Utrecht over het belang van sociale interacties met pasgeborenen voor hun taalontwikkeling. Want hoewel baby's zelf nog niet kunnen praten, kun je niet vroeg genoeg beginnen met praten tégen baby's. Aanleiding van deze aflevering was een onderzoek naar de effecten van coronamaatregelen op de taalontwikkeling bij jonge kinderen. Luister snel en leer van alles over taalontwikkeling bij pasgeborenen en hoe mythes over meertaligheid worden doorbroken. Wist je bijvoorbeeld dat het vanaf dag één belangrijk is dat anderstalige ouders in de taal van hun hart blijven spreken tegen hun baby in plaats van gebrekkig Nederlands?Gasten: Anika van der Klis en Carolina JungePresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//links https://www.uu.nl/sites/default/files/Factsheet%20Covid%20Utrecht.pdf

Veel ouders zoeken naar tips over het ouderschap op social media. Momfluencers spelen hier handig op in. Alhoewel dit fenomeen begon als een tegengeluid op de smetteloze beelden van celebrity's in traditionele media, zijn momfluencers nu vaak ook een onrealistische weerspiegeling van de werkelijkheid. In deze aflevering gaan we hierover in gesprek met GZ-psycholoog Merith Cohen de Lara. Zij heeft veel praktijkervaring in het behandelen van ouders met psychologische problemen in de kraamperiode. Samen duiken we de wetenschap in over de relatie tussen het volgen van momfluencers en het vertrouwen in het ouderschap. Wist je bijvoorbeeld dat vrouwen die voor de eerste keer zwanger zijn zich juist zekerder kunnen voelen wanneer zij momfluencers volgen, terwijl dit minder het geval is bij vrouwen mét kinderen? PS. In deze aflevering liet de techniek ons af en toe in de steek, laat je alsjeblieft niet afleiden en luister rustig door - het bevat namelijk zoveel interessante inzichten!Gast: Merith Cohen de LaraPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//links Mommy influencers: helpful or harmful? (Ouvrein, 2022)

Huid-op-huidcontact (de baby met alleen een luier aan bloot op de borst van de ouder) wordt vaak geadviseerd door kraamverzorgenden. Maar wat zijn eigenlijk de effecten van huid-op-huidcontact voor moeder en kind? Kelly Cooijmans heeft hier aan de Radboud Universiteit onderzoek naar gedaan. Zij onderzocht de effecten van dagelijks een uur huid-op-huidcontact voor moeder en pasgeborene in de eerste vijf weken. En je raadt het al, dit leverde mooie resultaten op voor zowel moeder als kind. Gast: Kelly CooijmansPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linksKangaroo mother care: a practical guide (in het Engels)Huid op huid is oké, maar doe het veilig!

Uit onderzoek blijkt dat kraamvrouwen in kwetsbare situaties vaak weinig of helemaal geen kraamzorg afnemen. Ook is bekend dat juist deze groep méér zorgkosten heeft in het eerste jaar na de bevalling. Wie zijn deze vrouwen precies? En waarom nemen zij minder of helemaal geen kraamzorg op? Het Erasmus MC zocht het uit in hun onderzoek naar kraamgezinnen in kwetsbare situaties. Dit leidde tot interessante aanknopingspunten voor de praktijk. Ook ontwikkelde zij - speciaal voor zorgverleners - samen met Pharos de Klantroute Kraamzorg. Deze (gratis) tool brengt in kaart welke fases vrouwen tijdens hun zwangerschap tot aan de kraamweek doorlopen.Gasten: Hiske Ernst-Smelt en Naïma AbouriPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linksKwetsbare zwangere heeft informatie op maat over kraamzorg nodig (ZonMw)Klantroute Kraamzorg voor zorgverlenersImplementatieleidraad Klantroute Kraamzorg voor zorgverleners

Er is behoefte aan een nieuwe manier van indiceren dat zorgt voor meer maatwerk. Het Landelijke Indicatieprotocol (LIP) is namelijk sterk aanbodgericht en heeft weinig oog voor de unieke situatie per kraamgezin. De GIZ-methodiek (Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoeften) kan hierbij helpen. Het onderzoeksinstituut TNO heeft deze methodiek aangepast naar de kraamzorg en onderzocht hoe dit precies in de praktijk gebracht kan worden. Ook zijn er animaties ontwikkeld om de GIZ-methodiek en kraamzorg uit te leggen aan gezinnen met een migratieachtergrond (zie links). Gast: Remy Vink Presentatie: Fleur Lambermon en Barbare de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linksSamen met het kraamgezin de zorgbehoeften inschatten - ZonMwAnimaties over GIZ en kraamzorg voor gezinnen met een migratieachtergrond - NCJGIZ-methodiek - College Perinatale zorgFactsheet GIZ-methodiek (met plaatjes) - NCJ

De voordelen van continue begeleiding vanaf het begin van de baring is door meerdere wetenschappelijke onderzoeken aangetoond. Kraamverzorgenden zijn bij uitstek een logische zorgverlener om deze vorm van begeleiding te bieden. Hoewel partusassistentie al bestaat, is dit vaak pas tijdens de 'laatste' centimeters van de baring. Daarom heeft het Maastricht UMC+ onderzoek gedaan naar het effect van continue begeleiding door een kraamverzorgende aan de barende vanaf het begin van de baring. De onderzoekers zien mooie mogelijkheden voor de toekomst. Gast: Amber ScheenenPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linksKraamzorg waardevol bij continue begeleiding van barende vrouw

Kraamzorg wordt standaard aangeboden in de eerste acht á tien dagen na de bevalling. Maar zowel kraamgezinnen als kraamverzorgenden hebben behoefte aan meer flexibiliteit. Daarom heeft het Radboudumc onderzoek gedaan naar het flexibeler plannen van kraamzorg; over maximaal veertien dagen na de bevalling én met de mogelijkheid om een 'wendag' (een dag zonder kraamzorg) in te plannen. Verbetert dit de zorg? En zo ja, hoe brengen we dit in de praktijk? Aan de hand van een tafelkleed leggen de onderzoekers het uit.Gast: Noortje van DuijnhovenPresentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linksFlexibele kraamzorg kent nog uitdagingen (ZonMw)www.dekraamdialoog.nl

In deze trailer stellen Fleur Lambermon en Barbara de Ruiter zich voor. Fleur is de host van deze podcast en wetenschappelijk onderzoeker in de kraamzorg. Barbara vergezelt haar als co-host en is werkzaam bij Kenniscentrum Kraamzorg als beleidsadviseur. Beiden hebben een groot hart voor de kraamzorg. Ook wordt er een korte introductie over wetenschap gegeven, want wat is dat nou eigenlijk? Als laatste worden de onderzoeksonderwerpen benoemd die aan bod komen in de eerste vier pilot-afleveringen.Presentatie: Fleur Lambermon en Barbara de RuiterProductie: Fleur Lambermon//linksZonMw-gefinancierde onderzoeken naar kraamzorg