Kültürel Miras Ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?

Konuğumuz İstanbul Kent Konseyi Başkanı Tülin Hadi ile kentlilerin yerel yönetime doğrudan katılımı için önemli bir araç olan “Bütçem İstanbul” projesini konuşuyoruz. İstanbul Kent Konseyi Bütçem İstanbul’un kentliler tarafından kullanılması, fikir projeleri ile katılımın arttırılması için çalışmalar yapıyor ve sürecin değerlendirmesinde önemli rol oynuyor. İstanbul halkının seçtiği Bütçem İstanbul çağrısına cevap veren fikir projeleri ne tür projeler, süreç nasıl ilerliyor ve 2026 çağrı takvimi nedir, Tülin Hadi’den öğreniyoruz.   

Mekanda Adalet Derneği yürütücülüğünde ve Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği’nin iştirakiyle İstanbul’da tarihi Yedikule Bostanları ile Diyarbakır Hevsel Bahçeleri arasında bir öğrenme hattı kurmayı amaçlayan proje kapsamında İstanbul ve Diyarbakır’da geçtiğimiz haftalarda “bostan atölyeleri” yapıldı. Bu atölyelere katılan konuğumuz Nevin Soyukaya, Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği bünyesinde Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçelerinin durumunu uzun zamandır takip etmekte. 2015 yılında “Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı” başlığı ile UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne giren bu alanın, Alan Yönetim Başkanlığı görevini 2016’da sonlandırılana kadar yürütmüş olan Nevin Soyukaya ile bu iki tarihi kentsel bostan varlığını korumak ve yaşatmak neden bu kadar zor, Diyarbakır Hevsel Bahçeleri bugün ne gibi tehditlerle karşı karşıya olduğunu konuşuyoruz.  

2026 yılı Europa Nostra Ödülleri, Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma kategorisinde Türkiye’den ödüle layık görülen proje üzerine projeyi geliştiren ve yürüten Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ve Doç. Dr. Nusret Demir ile konuşuyoruz. ​​​​​​​Şubat 2023 depremlerinin hemen ardından 11 ilimizi kapsayan deprem bölgesinde kültürel mirasın korunması çabalarına destek olmak üzere harekete geçilmiş ve akademisyenlerin ve yurttaşların gönüllü katılımı ve çalışmalarıyla neticelendirilmiş yenilikçi bir belgeleme, farkındalık yaratma ve haritalama projesi.  

Konuklarımız Yeşim Ustaoğlu’nun yazıp yönettiği ve Selen Heinz’ın ortak yönetmenliğini ve görüntü yönetmenliğini üstlendiği Kuru Taşın Başı adlı belgesel filmi konuşuyoruz. Yeşim Ustaoğlu ve Selen Heinz’a deli Çoruh nehrinin kenarında yemyeşil bir cennet parçasında kuşaklardır yaşayan, üreten Yusufelilerin ve civar köylerden insanların baraj yapımı ertesinde yükselen su ile birlikte karşı karşıya kaldığı travmatik süreci nasıl filme almaya karar verdiklerini ve çekim sürecinde nelere tanıklık ettiklerini konuşuyoruz. 

Konuğumuz arkeolog Doç. Dr. Güneş Duru ile yakın zamanda İletişim Yayınları'ndan çıkan Geçmişle Diyaloglar; Arkeolojiyi Yeniden Düşünmek başlıklı kitabını konuşuyoruz. Arkeoloji kuramının tarihsel gelişimine kapsamlı bir şekilde yer ayıran kitap, Türkiye’de arkeolojik çalışmaların tarihine ve düşünsel tartışmalara ilişkin önemli analizler içeriyor. Güneş Duru Türkiye’de arkeolojiyi yeniden düşünmek mümkün demekte ve bunun için, kendi ifadesi ile, ‘arkeolojinin daha çoğulcu, etik, kuramsal ve kamusal bilgi alanı olarak yeniden kurgulanmasına yönelik yapısal dönüşüm alanlarının neler olduğunun’ tartışılması gerektiğine işaret etmekte, öneriler getirmekte. 

23. Radyo Şenliği kapsamında Apaçık Radyo stüdyosunda Kültürel Miras ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin? programcıları Burçin Altınsay ve Asu Aksoy’un konuğu arkeolog, akademisyen ve müzisyen Güneş Duru olurken; bağımsız radyoculuğun dinleyici desteğiyle sürdürülebilirliği, dayanışma ve kültürel mirası üzerine bir sohbet gerçekleştiriliyor.

ICOMOS Türkiye Milli Komitesi’nin Yükselen Profesyoneller Çalışma Grubu tarafından Bergama’da bu yaz gerçekleştirilecek olan Uluslararası Yaz Okulu etkinliğini düzenleyicileri İlke Alatlı ve Seçil Tezer Altay ile konuşuyoruz. Bergama Yaz Okulu’nun teması da ICOMOS’un bu sene 18 Nisan Dünya Anıtlar ve Sitler günü teması içinde vurguladığı yaşayan miras kavramından yola çıkıyor ve ‘Birarada Varolmak, Bergama: Çok Katmanlı Bir Kentte Yaşayan Mirası Yeniden Düşünmek’ başlığı ile UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Bergama’nın çok katmanlı mirasına odaklanıyor. Helenistik dönemden bugüne kadar kesintisiz bir şekilde insan yerleşimlerinin ve kültürlerinin birbirleriyle etkileşim içinde devam ettiği bir yer olan Bergama’nın korunması sürecinden öğrenilecek dersler nelerdir, günümüzün artan kentsel taleplerinin ve değişim unsurlarının karşısında kültür mirasının yaşayan kentsel dokudan kopmadan kent hayatına katkı sağlayacak şekilde korunmasını teşvik eden yaklaşımlar nelerdir, bu sorular somut vakalar üzerinden yaz okulu katılımcıları tarafından ele alınacak. 

Mart ayı başında, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) yeni bir sergi açıldı. Osmanlı dünyasında Fenerli Rumların siyasi ve kültürel etkisini mercek altına alan sergide 18. yüzyılda İstanbul’un Fener Mahallesi ile Eflak ve Boğdan Beylikleri arasında kurulan çok yönlü ilişki ağlarını; arşiv belgeleri, nadir kitaplar, haritalar, mimari çizimler ve üç boyutlu modeller aracılığıyla inceleniyor. Konuklarımız serginin küratörleri Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas ile sergiyi enine boyuna ele alıyoruz. Küratörlerin ‘Fenerli mirası’ olarak tanımladıkları olgunun ne olduğunu, günümüzdeki izlerini ve bu miras nasıl okunmalıdır sorularını yöneltiyoruz.  

Konuğumuz Europa Nostra Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Yiğit Ozar ile Üsküdar’daki Validebağ Korusu’nda Üsküdar Belediyesi ile yerel sivil girişimlerin birlikte yürüttüğü yönetim modeli projesinin, Europa Nostra liderliğinde ve Avrupa Birliği desteğiyle kurulan Avrupa Miras Merkezi tarafından Avrupa çapında seçilen “Kültürel Miras Alanında 10 Yerel İyi Uygulama” arasına girmesini değerlendiriyoruz.  

Somut olmayan, elle tutulamayan bir miras ögesini koruma ve yaşatma mücadelesinin deprem felaketi ardından Hatay’ın Defne ilçesinde nasıl devam ettirildiğini, “barış ipeği” diye adlandırılan ipek üretiminin neden önemli olduğunu, Defne ve Antakya kimliği için anlamını konuğumuz Emel Duman ile ele alıyoruz. Emel Duman, Defne Apollon İpekçilik’in sahibi; Defne’de ailesinden gelen, anneannelerinden kalan ve artık nesli tükenmiş olan “Hatay Sarısı” kozalarının izini sürüp, “barış ipeği” üreticiliğini yeniden canlandırmak ve bu ekolojik ve etik üretim yaklaşımının çok daha fazla sayıda üretici tarafından benimsenmesi için yıllardan beri çalışıyor. Duman, bu yılın başında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına İpek Böcekçiliği ve Dokuma alanında layık görüldü.  

Konuğumuz Mustafa Kemal Üniversitesi Mimarlık Fakültesi hocalarından Dr. Emir Çekmecelioğlu ile Antakya’nın hafızasının ve kimliğinin önemli odaklarından birisi olagelmiş geleneksel çarşı bölgesini ve Uzun Çarşı caddesini konuşuyoruz. Geleneksel Çarşı, deprem ve ertesindeki yıkımlarla büyük tahribata uğramış bir yer. Dr. Emir Çekmecelioğlu ile Geleneksel Çarşı alanında restorasyon, rekonstrüksiyon ve yeni yapılar şeklinde yürümekte olan inşaat sürecini konuşuyor; yeniden inşaat projeleri toplumsal hafızası bu kadar derin ve kuvvetli bir mekânı nasıl ele alıyor, ortaya çıkan projeler mekânın elle tutulamayan mirasıyla ve hafızasıyla nasıl ilişkileniyor sorularını cevaplıyoruz.  

Konuğumuz şehir plancısı Dr. Zehra Güngördü ile depremlerden en çok etkilenen ve özgün tarihi kent dokusu en çok tahrip olan yerlerden Hatay’ın Kırıkhan ilçesinde yaşayan bir depremzede olarak deprem sonrası yaşam koşullarını nasıl deneyimlediğini, bir şehir plancısı olarak kentin yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik yapılan çalışmaları nasıl değerlendirdiğini konuşuyoruz. 

Konuğumuz mimar Deniz Emir’le Antakya’da depremden bu yana geçen üç yıl içinde şehrin kimliğinin ana unsuru tarihi sivil yapıları, mahalleleri, sokak dokularını yeniden hayata döndürmek için neler yapıldı ve şu anda bu kültür mirası varlıklarının durumu nedir, bu yapılarda yaşama dönüş başladı mı, konuşuyoruz. ​​​​​​​Deniz Emir deprem öncesinde Antakya’da tarihi yapılarda restorasyon uygulamaları yapan, depremin ardından da belgeleme ve yardım/hibe başvurularında çalışan, deprem sonrası kültür varlıklarının tamir ve iyileştirme sürecinin içinde bulunan bir mimar. 

İstanbul’un hızla ilerleyen büyük ve kesintisiz beton adımları karşısında şehrin sulak ve doğal alanlarını nasıl koruyacağız sorusu her zamankinden daha da can alıcı. Kentleşmeyi ekolojisi ve yaşantısı ile sürdürülebilir bir hatta oturtacak tasarım politikaları üzerine çalışan mimar Aslıhan Demirtaş ile bu soruyu İstanbul’un tarihi bostanları odağından konuşuyoruz. 

Konuğumuz Tarihi Yedikule Bostanları Girişimi’nden Suna Kafadar ile bostanların ve bostancılığın kent tarihinde ve hafızasındaki yerini, Yedikule bostanlarının bir kentsel tarım pratiği olmanın ötesinde taşıdığı anlamı ve bu anlamı bilmenin ve korumanın önemini konuşuyoruz. 

Tarihi Yedikule Bostanları Girişimi Gönüllüleri'nden sosyolog Kiraz Özdoğan ile tarihi İsmail Paşa Bostan Alanı'na ilişkin bilinmezlik durumunu ve İstanbul’da yerinden edilen bostancıları ve bostanlarını ele alıyoruz.  

Fatih Karagümrük Spor Kulübü'nün futbol takımı Süper Lige yükseldiği için stadyumunu da FIFA/UEFA normlarına göre düzenlemek durumunda, bunun için sahada Fatih Belediyesi tarafından çalışmalar başlatılmış durumda. Fatih’te yer alan Vefa/Karagümrük top sahası veya stadı, 5. yüzyıldan kalma bir Bizans sarnıcı olan Aetius Sarnıcı’nın olduğu yer aynı zamanda. Taraftar kimliğiyle konuk ettiğimiz, futbolsever İbrahim Altınsay ile yoğun yerleşime sahip tarihi bir mahallede yer alan böyle bir stadı UEFA standartlarına göre yeniden düzenlemek ne anlama geliyor, mahalle ile futbolun tarihi ilişkisi nasıl gelişmiş, buradaki tarihi kalıntılara zarar vermeden artık kendisi de bir miras değeri haline gelmiş olan Karagümrük Spor Kulübü'nün mahalledeki sürekliliği nasıl korunabilir, semt takımlarının statlarının semtlerinde kalması neden önemlidir gibi konuları ele alıyoruz.

İstanbul’un Roma (Bizans) döneminin oldukça gelişmiş su toplama ve dağıtım sisteminin önemli ögelerinden biri olan Aetius Sarnıcı’nın bulunduğu, bugün Çukurbostan hatta Vefa/Karagümrük top sahası veya Stadı olarak bilinen yerde geçtiğimiz haftalarda iş makineleri ve kepçelerle Roma dönemi kalıntılarına müdahale edildiği görüldü. Bu faaliyeti Fatih Belediyesi, Sarnıç Duvarının Restorasyonu ve Karagümrük Stadının Zeminaltı Çalışmalarının Yapılması işi kapsamında yürütüyor ve hali hazırda stadın kaldırıldığı anlaşılıyor. Yerine çok daha büyük bir stat planlanmakta. Bu konuda ICOMOS Türkiye ve Europa Nostra Türkiye tarafından ‘Aetius Sarnıcı’nda (Karagümrük Çukurbostanı) yürütülmekte olan inşaat faaliyetine ilişkin görüş metni’ başlığı ile bir duyuru yayınlandı ve bu miras alanının taşıdığı değerlerin korunmasına ilişkin duyulan endişeler anlatıldı. Bu akşam konuklarımız ICOMOS Türkiye Milli Komitesi Yönetim Kurulu Başkanı İnşaat Mühendisi, koruma uzmanı Umut Almaç ve Europa Nostra Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Arkeolog Yiğit Ozar ile bu endişeleri konuşuyoruz. 

24 Aralık 2025’te Antalya’da birçok meslek odası ve sivil toplum kuruluşu Antalya falezlerinin bir kısmının koruma statüsünün düşürülmesi ile ilgili ortak bir basın açıklaması yaptı. 2024 yılında kesin korunacak hassas alan olarak 2020’de tescillenmiş olan falezlerin bir kısmı koruma açısından daha düşük olan ‘Nitelikli Doğal Koruma Alanı’ statüsüne geçirilmişti. Basın duyurusunda falezlerin koruma statüsünü düşüren kararın ekolojik, jeolojik ve planlama açısından telafisi mümkün olmayan etkiler yaratacağı belirtiliyordu. Bu kararın Antalya Arkeoloji Müzesi, Karayolları ve Meteoroloji arazilerinin önünde kalan kısım için hazırlanan revize rapor doğrultusunda alındığını öğreniyoruz. ​​​​​​​Konuğumuz Akdeniz Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Nihat Dipova ile falezlerin önemini ve neden korunması gerektiğini konuşuyoruz.  

2025’in son programında, kültürel miras ve koruma gündeminde yıl boyunca ele aldığımız başlıkları kronolojik değil, ana temalar etrafında değerlendiriyoruz. ​​​​​​​Marmara Denizi’ndeki müsilaj krizinden Saraçhane’ye, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkımından rekonstrüksiyon tartışmalarına; deprem sonrası Antakya’da yürütülen sivil miras çabalarından Büyükada Rum Yetimhanesi, Haydarpaşa ve Sirkeci Garları ile Ayasofya’ya uzanan geniş bir çerçevede, kültürel mirasın korunmasının yalnızca yapıların değil, hafızanın, kamusal alanın ve demokratik katılımın da meselesi olduğunu hatırlıyoruz. 

TMMOB Mimarlar Odası tarafından yürütülmüş olan 'Türkiye’nin Kırsal Mimarlık Atlası' projesini ve çevrimiçi yayınını bu kapsamlı yayın çalışmasının editörleri, koruma mimarları Koray Güler ve Merve Arslan Çinko ile ele alıyoruz. “Türkiye coğrafyasının kırsal mimarlık kültürünü yok olmadan kayıt altına almak ve bu zengin kültür mirasını toplumla paylaşmak amacıyla yola çıkılan bu projede, Türkiye’nin yedi bölgesinden 90 araştırma çevrimiçi yayın olarak erişime açılmış durumda. Detaylı bilgi için buraya bakabilirsiniz.  

Edirne Selimiye Camii kalemişlerinin restorasyonu konusunda yaşanmakta olan, ‘kriz’ olarak addedebileceğimiz gelişmeleri konuğumuz sanat tarihçisi Prof. Dr. Tarkan Okçuoğlu ile ele alyor; kendisine kalemişleri restorasyonuna yapılan müdahalenin ayrıntılarını soruyor ve bu öneri ile yapılmak isteneni nasıl yorumladığını konuşuyoruz. 

Konuğumuz Ayasofya Bilim Kurulu’nda görev yapan İnşaat Mühendisi Mehmet Selim Ökten ile kamuoyunda tartışmalara sebep olan Ayasofya’nın içine yerleştirilen büyük çelik ayakların ve bunların üzerinde kurulan platformun neden gerekli görüldüğünü, bu uygulamalarla neyin hedeflendiğini ve Ayasofya’nın deprem güvenliğini sağlamaya yönelik bir restorasyon programının hazırlanıp hazırlanmadığını konuşuyoruz.

Geçtiğimiz günlerde Dünya Mirası anıt eser Ayasofya’nın içine girmiş ağır tonajlı kamyonlara ve çelik ekipmanlara ilişkin fotoğrafların sosyal medyada yarattığı büyük tepki akabinde Kültür ve Turizm Bakanı’nın yaptığı açıklamalardan Ayasofya’da “Mimar Sinan'dan bu yana gerçekleştirilen en geniş çaplı restorasyon sürecini”nin başlatıldığını öğrendik.​​​​​​​Bu akşam konuğumuz Prof. Dr. Zeynep Ahunbay’a 1990’larda kendisinin de içinde yer aldığı Ayasofya koruma ve restorasyon programının ayrıntılarını soruyoruz. Ayasofya’nın korunmasına yönelik öne çıkan temalar ve öneriler nelerdi ve neler uygulamaya geçirildi, 1990’larda başlatılan bu koruma programı ileriki dönemlerde nasıl devam ettirildi ve bugün Ayasofya’nın koruma gündeminin en önemli konusu nedir, sorularını Zeynep Ahunbay ile ele alıyoruz. 

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Haydarpaşa ve Sirkeci Garlarını kültür ve sanat odaklı işlevlendirme kararını eleştiren ve 20 yıldan bu yana Haydarpaşa’yı gar olarak koruma mücadelesi veren Haydarpaşa Dayanışması aktivistlerinden, demiryollarından emekli Tugay Kartal ile bir araya geliyoruz. Garların tren ulaşımına kapatılması ardından, her iki istasyonda raylar söküldü, binalar boşaltıldı. Biz de  Tugay Kartal’a 'Bu iki gar yeniden demiryolu ulaşımının merkezleri olabilir mi?, 'Mevcut hatlar buralara gelebilir mi?' ve 'Garlar gar olarak kalabilir mi?' sorularını soruyoruz.  

Gazhane Çevre Gönüllüleri halka mal olmuş kültür varlıklarını savunmaya devam ediyor.Bu akşam Gazhane Çevre Gönüllüleri’nden Işık Demirtaş ile “vakıf mülkiyetinden çıkan kültür varlıklarının yeniden mazbut vakıflara devrinin” düzenlendiği kanun tasarısına ilişkin 13 Kasım’da yaptıkları basın duyurusunu konuşuyoruz. “Vakıflar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair” başlığını taşıyan bu Kanun teklifinde yer alan 11.madde ile bir şekilde kamu mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıklarının mazbut vakfa devredilmesi düzenleniyor. Gazhane Çevre Gönüllüleri, “Kamusal Kültür Mekanları Halkındır” diyerek bu kanun tasarısının geniş kapsamlı bir kamu mülklerinin el değiştirmesi anlamına geldiği vurguluyorlar. Bu akşam Gazhane Çevre Gönüllülerinden Işık Demirtaş ile konuşuyoruz. Bu yasa tasarısı basına yansıdığında belediyelerin kullanımında olan kültür varlıklarına ilişkin kaygılar dile getirilmişti ve bunun üzerine sivil toplumdan ilk ses çıkaran inisiyatif Gazhane Çevre Gönüllüleri oldu. Gazhane Çevre Gönüllüleri 30 yılı aşkın süredir Kadıköy Hasanpaşa Gazhanesi’nin korunması için mücadele vermiş bir girişim. 2021’den beri de Müze Gazhane şeklinde kamusal bir kültür hizmeti olarak kullanılan bu kültür varlığının korunması için bu akşam ele alacağımız kanun tasarısı gibi tüm hukuki düzenlemeleri ve uygulamaları yakından takip ediyor, kamuoyunu bilgilendiriyor.  

18. İstanbul Bienali paralel etkinliklerinden “Yambol’un İzinde”yi mimar ve küratör Hayim Beraha ile konuşuyor; Balat’taki Yanbol Sinagogu’nun hikâyesinden yola çıkarak, çok kültürlü Yahudi mirasının katmanlarını ve belleğin mekânla kurduğu bağı ele alıyoruz. 

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Haydarpaşa ve Sirkeci garlarını kültür-sanat işlevleriyle dönüştürme planını, bu sürece sanat dünyasının bakışını anlamak üzere AICA Türkiye yöneticileri Ekmel Ertan ve Hıdır Eligüzel ile konuşuyoruz. 

İstanbul’un Dünya Miras Listesi'ndeki alanlarının koruma sorunlarına ilişkin UNESCO’nun tespitlerini Prof. Dr. İclal Dinçer ile ele alıyoruz.  

Konuklarımız Dr. Aysel Arslan ve Doç. Dr. Özgün Özçakır ile NIT–Hollanda Araştırma Enstitüsü ve ODTÜ işbirliğiyle yürütülen, Frigya Yaylası’nda kırsal mirasın korunması ve geleceğe uyarlanmasına odaklanan “Yazılıkaya Living Lab: Kırsal Miras için Uyarlanabilir Gelecekler” programını konuşuyoruz. 

İstanbul’un UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girişinin 40. yılı vesilesiyle, 1985’te yapılan başvurunun nasıl hazırlandığını ve neden sadece dört alanı kapsadığını konuğumuz Prof. Dr. Zeynep Ahunbay ile ele alırken; ayrıca Sultanahmet, Süleymaniye, Zeyrek ve Kara Surları bölgelerinin seçilme gerekçelerini, 40 yılda bu alanlarda yaşanan değişimleri ve 'Üstün Evrensel Değer'lerin korunmasında gelinen noktaları konuşuyoruz.  

Kültürel Mirası Koruma Derneği'nin 18. İstanbul Bienali Paralel Etkinlikleri kapsamında yer aldığı etkinliklerden KırılgAN projesinde gösterilecek "EnstANtane: Bir Fotoğraftan Göç Belgeseli"nin yönetmeni Hakan Aytekin ve yapımcısı Özcan Geçer ile Süryani topluluğunun kültürel mirasıyla göç arasındaki bağı üzerine konuştuk. 

Konuğumuz WWF Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) İklim ve Enerji Programı Lideri Tanyeli Behiç Sabuncu. Tanyeli Sabuncu ile 24 Temmuz’da yürürlüğe giren “süper izin düzenlemesi” diye adlandırılan 7554 sayılı yasayı ele alıyoruz. WWF Türkiye bu kanunu sadece zeytinlikleri değil “meraları, tarihi, doğal ve kültürel alanları madencilik faaliyetlerine açan” yasa olarak tarif etti. Sabuncu’ya bütün bu korunması gereken alanların madencilik yatırımlarına ve de yenilenilebilir enerji yatırımları karşısında nasıl zayıflatıldığını soruyoruz. Zeytinlik alanları söz konusu olduğunda yasa “Zeytin Ağacı Taşınır” argümanına yaslanıyor, oysa WWF Türkiye (ve de birçok çevre STK’ları ve uzmanlar) taşıma argümanının doğru olmadığına, zeytin ağaçlarının ekosistemlerin bütünlüğü ve hizmet ettikleri işlevler çerçevesinde ele alınması gerektiğine işaret ediyor. Yasa’da koordinatlar verilerek belirli bir zeytinlik alanının madenciliğe açılması da düzenlendi, üstelik burada söz konusu olan kömür madenciliği. Emisyonlarımızı net sıfıra indireceğiz denilen bir dönemde kömür madenciliğini bu şekilde, yasal düzenlemelerle, teşvik eden politikayı nasıl yorumlamalıyız, Tanyeli Sabuncu ile konuşuyoruz.

Yıkılan ve hayatımızdan ayrılan Antalya Arkeoloji Müzesi’nin ardından müze için bir anma çalışması sunuyor ve bu süreçte gerçekleştirdiğimiz altı programda konuşanların söylediklerini derliyoruz.  

Europa Nostra Türkiye Derneği Yönetim Kurulu başkanı Yiğit Ozar ve derneğin üyesi Barış Altan ile Europa Nostra Türkiye’nin 'Büyükada Rum Yetimhanesi’nin Geleceğine Dair Görüş' başlığını taşıyan basın duyurusunu ele alıyoruz. 

Konuğumuz uzmanlık alanı zemin mekaniği olan Akdeniz Üniversitesi İnşaat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Dipova ile Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Deprem Performans Analizi Raporu kararı ile yıkılmak istenen Antalya Arkeoloji Müzesi'nin önünde bulunan lahdin çevresini kapatan inşaat perdelerinin dört yüzünü de bu raporun sayfaları ile kaplamasını ele alıyor; 'afişe' edilen rapor sayfalarından ne anlayabileceğimizi, raporun hazırlanış ve onaylanma süreçlerini, böyle bir rapor için ne tür ve hangi kapsamda bilimsel analizlerin yapılması gerektiğini ve bu rapor ile yıkım kararı verilip verilemeyeceğini konuşuyoruz.  

Safranbolu Dünya Miras Alanlarını, Kültürel Değerlerini Koruma, Yaşatma ve Tanıtma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Baki Duvan ile 1994’te Dünya Miras Listesi’ne giren Safranbolu'nun son yıllarda tarihi alanını çevreleyen doğal sit alanının statüsünde yapılan değişikliklerle imar hareketleri tehlikesini irdeliyoruz.  

1994 yılında ICOMOS Ahşap Komitesi’nin daveti ile İstanbul’a gelerek Büyükada Rum Yetimhanesi'nin yapısal analizini David Yeomans ile birlikte gerçekleştiren ahşap yapıların korunması ve restorasyonu uzmanı David Michelmore ile bir araya geliyoruz.  

Konuğumuz İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi ve Yapı Fiziği Derneği Başkanı Doç. Dr. Nuri Serteser ile tarihi ahşap yapıları ve özellikle bakımsız kalmış olanlarını yangın riskine karşı korumak için özel ne tür önlemler almak gerektiğini, mevcut Yangın Yönetmeliği'nin tarihi yapılara ilişkin özel maddeler içerip içermediğini, hangi idari yapıların denetim ve uygulamalardan sorumlu olduğunu ve Büyükada Rum Yetimhanesi için önleyici ve koruyucu tedbirlerin neler olduğunu masaya yatırıyoruz.  

Büyükada Rum Yetimhanesi’nin yıkılarak rekonstrüksiyonla otel olarak inşa edileceği kararını turizm yatırımı açısından konuğumuz Halim Bulutoğlu ile ele alıyoruz. İnşaası tamamlandığından beri Büyükada Rum Yetimhanesi binası ile ilgili otel fikirleri başarılı olamamış. Günümüzde turizm trendleri bağlamında baktığımızda ve binanın restorasyon ve rekonstrüksiyon maliyetinin bir hayli yükselmiş olduğu da göz önüne alındığında Büyükada’da bu çapta bir binanın bir otel olarak kendisini döndürmesi ne kadar gerçekçi, konuğumuz Halim Bulutoğlu’na soruyoruz.

Konuğumuz Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji bölümü öğretim üyesi, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği YK üyesi, Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA) üyesi ve Antalya Müzesi Müze Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Gül Işın ile sahip olduğu arkeolojik koleksiyonuyla Antalya Müzesi‘ni konuşuyoruz.  

Konuğumuz İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi Başkanı Soner Akdoğan ile Antalya Arkeoloji Müzesi'nin çok kötü durumda ve depreme karşı dayanıksız olduğu argümanının bilimsel temellerini soruyor, yıkım kararının dayanmış olduğunu varsaydığımız deprem performans analizi gibi bilimsel çalışmaları İnşaat Mühendisleri Odası olarak inceleme şansı bulup bulamadıklarını konuşuyoruz.  

Konuğumuz “Marmara Denizi ve Adalar” Özel Çevre Koruma Bölgesi Kararının iptali istemiyle açılan davanın Avukatı Pervin Çelik ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun aldığı Adaların karasal alanlarının Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarına dahil edilmesi kararını ele alıyoruz.  

Konuklarımız Türkiye Barolar Birliği, Çevre ve Kent Komisyonu üyesi ve aynı zamanda Antalya Barosu Çevre ve İmar Kurulu’nda 2000'den beri çalışmakta olan Avukat Tuncay Koç ve Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji bölümü öğretim üyesi, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği YK üyesi, Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA) üyesi ve Antalya Arkeoloji Müzesi Müze Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Gül Işın ile bakanlığın Antalya Arkeoloji Müzesi’ne ilişkin kararını nasıl duyduklarını, bakanlığın bu kararı kamuoyu ile paylaşıp paylaşmadığını, sürecin ne kadar şeffaf ilerlediğini konuşuyor; müzenin yıkılacağının duyulması ardından ANKA’nın girişimi ile kurulan ve Antalya’dan çok sayıda STK’nın katılımı ile büyüyen ‘Müze Çalışma Grubu’nun Müzenin neden yıkılmaması gerektiğine dair argümanlarını ele alıyoruz. 

2023 depremlerinde yerle bir olan tarihi şehir Antakya’nın Dünya Anıtlar Fonu İzleme Listesi’ne alınmasını sağlayanlardan Kültür Mirasını Koruma Derneği (KMKD) üyesi mimar Buse Ceren Gül ile depremle tamamen yıkılmış olan Antakya Ortodoks Kilisesi’nde Dünya Anıtlar Fonu tarafından başlatılan çalışmaları konuşuyoruz. Depremin yası sürerken, yıkıntılar arasında sürdürülen restorasyon çalışmalarını motive eden iyileşme arzusunu Buse Ceren Gül’den dinliyoruz.

22 Haziran’da Dünya Anıtlar Fonu (WMF) İzleme Günü (World Monuments Watch Day) etkinliğinin konser programını tasarlayan ve icra eden müzisyen ve müzik terapisti Renan Koen ile hem Antakya’da Ortodoks Kilisesinin kalıntıları arasında gerçekleştirdiği konseri, hem de yürüttüğü 'Antakya Ses Hafızası' projesini ele alıyoruz.  

ICOMOS -Uluslarlarası Anıtlar ve Sitler Konseyi -Türkiye Milli Komitesi 11 Haziran’da “Edirne Selimiye Camii Ana Kubbe Kalemişleri Üzerinde Yürütülmekte Olan Müdahale Sürecine İlişkin Bilimsel Görüş ve Uyarılar” başlıklı bir görüş yazısı yayınladı. Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi, 16.yüzyılda inşa edilmiş, Osmanlı klasik dönem mimarisinin en önemli örneklerinden , Mimar Sinan’ın kendisinin de “ustalık eserim” dediği bir yapı ve UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alıyor. Konuğumuz Prof .Dr. Can Binan hem Selimiye Camii Restorasyon uygulamaları Bilim Kurulunda görev yapıyor, hem de ICOMOS Milli Komitesi yönetim kurulu üyesi. Kendisiyle Selimiye Camii’nin kalemişlerine yapılması önerilen uygulamanın bu görüş yazısında belirtilen sakıncalarının neler olduğunu konuşuyor, burada yapılmak istenen işin ulusal ve uluslararası ilkesel belgelere referansla evrensel koruma ilkeleriyle nasıl çeliştiğini ve bir Dünya Mirası Alanı'nın üstün evrensel değerini nasıl etkileyeceğini ele alıyoruz 

İstanbul Rum Patrikhanesi tarafından Büyükada Rum Yetimhanesi için verilen “turizm” ile işlevlendirme kararını ele alıyoruz. Büyükada Rum Yetimhanesi’nin otel yapılması ilk olarak 1990’lı yılların başında gündeme geliyor. Yetimhane’nin 49 yıllığına bir özel girişime kiralanarak lüks bir otele dönüştürülmesi girişimi çok büyük bir tepki ve sivil toplumun itirazı ile karşılaşıyor. O günlerden bu yana Emine Erdoğmuş’un öncülüğünde, Ulusal Ahşap Birliği’nin sürdürdüğü, dünyanın ikinci en büyük ahşap konstrüksiyonlu yapısı olarak bilinen yapının koruma mücadelesinin tarihini ele alıyoruz. 2021 yılında Büyükada Rum Yetimhanesi ile ilgili olarak Açık Radyo’da yaptığımız programımızın başlığını 'Büyükada Rum Yetimhanesi Geleceğe Ne Söyleyecek?' diye koymuştuk. 2025’teyiz ve 'Turizme devredilmesi planlanan Büyükada Rum Yetimhanesi kültür varlığı geleceğe ne söyleyebilecek?' diye tekrar sorumuzu soruyoruz. Bu son girişim ile 30 yılı aşmış koruma mücadelesiyle inşa edilmiş olan toplumsal sahipleniş karşılığını bulacak mı, Yetimhane’nin kültürel miras değerleri nasıl ve ne kadar gözetilecek bu sorularının yanıtlarını da arayacağız.

6 Şubat 2023’te yaşadığımız ve çok büyük bir tahribata ve can kaybına neden olan depremlerin ardından Antakya’da kaybedilenleri unutmamak için bir deprem anıtı projesi başlatıldı. Bu, fiziki bir obje, heykel ya da bir müze çalışması değil; dijital bir veri tabanı. Depremde kaybedilenlere odaklanan bu veri tabanını Pınar Yeşiloğlu ile birlikte geliştiren Şule Can ile konuşuyoruz.  

Türkiye’de Aşağı Büyük Menderes Havzası ve Bafa Gölü göçmen bir tür olan ve nesli tükenme tehlikesi altında olan gizemli balık Avrupa Yılanbalığı için önemli bir tatlı su destinasyonu ve WWF burada bu türün korunması amacıyla bir süredir çok-paydaşlı bir çalışma sürdürmekte. Bu çalışmayı tetikleyen Bafa Gölü’nün durumu; birçok türe ev sahipliği yapan Bafa Gölü’nün doğal değerlerini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu, can çekiştiğini, bilim insanları epeydir söylüyor. Konuğumuz WWF Tatlı Su ve Sulak Alan Programı Müdürü Eren Atak ile Avrupa Yılanbalığı için Bafa Gölü’nün iyileştirilmesine yönelik neler yapılacağını konuşuyoruz.