Episodes
-
هفتاد و یکم | سفر قهرمان
قصه‌ها می‌توانند راهی برای واردشدن به اعماق ذهن آدم‌ها باشند. اما همین دروازه خودش می‌تواند محمل پرسش‌های فلسفی باشد. در این قسمت از طرح سفر قهرمان حرف می‌زنیم و برخی از رگه‌های فلسفی آن را واکاوی می‌کنیم. کتاب‌هایی که در این قسمت به آن‌ها اشاره شده: یکم. قهرمان هزارچهره، اثر جوزف کمبل دوم. سفر...
-
هفتادم | دکارت و آغاز جهان مدرن
وقتی قصه‌ی جهان مدرن را مرور می‌کنیم می‌بینیم که دکارت یکی از کسانی‌ست که درهای ورود به چنین جهانی را بر ما گشوده است. در این قسمت، می‌خواهیم در یک التفات کُلی، از همین صحبت کنیم که چه‌طور در جهانی ساکن‌ایم که کسانی مثل دکارت آن را بر ما گشوده‌اند؛ جهانی محاسبه‌پذیر اما دور از دسترس. ثبت‌نام در...
-
شصت‌و‌نهم | ماجرای کوپهٔ قطار (فلسفهٔ پادکست)
گوش‌دادن به پادکست‌ها به گوشه‌ای از زندگی خیلی از ما تبدیل شده. اما آیا می‌شود دربارهی خود رسانه‌ی پادکست و نقشی که در جهان کنونی ما دارد فلسفه‌ورزی کرد؟ توی این قسمت از پادکست لوگوس که حوالی روز جهانی پادکست منتشر می‌شود، سراغ خود پادکست می‌رویم و رؤیای برشت و مسئله‌ی هابرماس و استعاره‌ی کوپه‌ی...
-
شصت‌و‌هشتم | هوش مصنوعی و تجربهٔ انسانی
هر کدام از ما برآیندی از تجربه‌هایی هستیم که توی زندگی از سر می‌گذرانیم؛ انگار که ساختمانی باشیم که این تجربه‌ها آجر‌به‌آجر جهان‌مان را می‌سازند و بالا می‌برند. حالا در زمانه‌ای که بعضی از این تجربه‌ها به هوش مصنوعی برون‌سپاری می‌شود و شکل و شمایل بعضی از آن‌ها با آمدنِ هوش مصنوعی تغییر می‌کند،…
more -
شصت‌و‌هفتم | هوش مصنوعی ما را می‌پاید
هوش مصنوعی آیا دست‌یار ماست یا قرار است خدایگان عصر ما باشد؟ این پرسش و پرسش‌های شبیه آن را خیلی شنیده‌ایم. اما توی این قسمت می‌خواهیم هوش مصنوعی را در دل رخدادی چندصدساله ببینیم و از قِبَل این بحث بفهمیم که نسبت ما با هوش مصنوعی چیست. حمایت ریالی از پادکست لوگوس حمایت ارزی از پادکست لوگوس از…
more -
شصت‌و‌ششم | [مکالمه‌ای در باب] گیاه‌خواری اخلاقی
گیاه‌خواری اخلاقی به چه معناست و مدافعان آن چه نگاهی دارند؟ در این باره با محسن اسلامی، فیلسوف و عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس، گفت‌و‌گو می‌کنیم. او خودش از موافقان «گیاه‌خواری اخلاقی» است و برای‌مان از جهانی حرف می‌زند که دغدغهٔ گیاه‌خواری اخلاقی در آن پا می‌گیرد. این قسمت با هم‌کاری «باشگاه...
-
شصت‌و‌پنجم | قدرت زبان
زبان ابزار روزمره‌ی همه‌ی ما آدم‌هاست که به کار توصیف جهان و برقراری ارتباط می‌آید. اما در فلسفه، زبان سرگذشت عجیبی را از سر گذرانده است؛ از یک ابزار معمولی و دم‌دستی به چیزی تبدیل شده است که قوام‌بخش همه‌ی چیزها قلمداد می‌شود؛ طوری که بعضیها می‌گویند ما در جهانی زندگی می‌کنیم که از چشم‌انداز…
more -
شصت‌و‌چهارم | شرط می‌بندی خدا هست؟
شب ۲۳ نوامبر اتفاق عجیبی برای بلز پاسکال افتاد که باعث شد نام او غیر از حوزه‌ی ریاضیات و فیزیک، در جاروجنجال‌های بحث دربارهی خدا هم شنیده شود. او از این حرف زد که «آیا معقول است روی وجود خدا شرط ببندیم؟» و استدلالی آورد که زمین تازه‌ای برای بحث از باور به وجود یا عدمِ خدا باز کرد. ارجاعات…
more -
شصت‌و‌سوم | مسئله اتانازی (۲)
موافقان و مخالفان اُتانازی به چه استدلال‌هایی متمسک می‌شوند و چرا اُتانازی در بیماری‌های روانی بسیار مناقشه‌برانگیزتر است؟ توی این قسمت از پادکست لوگوس به این پرسش‌ها می‌پردازیم و تصویری جامع‌تر از اتانازی به دست می‌آوریم. رجاعات برای آماده‌کردن این متن از مقاله‌ی «اُتانازی داوطلبانه» در...
-
شصت‌و‌دوم | مسئله اتانازی (۱)
وقتی بیماری به نقطه‌ی لاعلاج رسیده و درد و رنج بسیاری را تحمل می‌کند، آیا اخلاقاً می‌توان او را کُشت؟ این پرسش ما را به مسئله‌ی اتانازی می‌کشاند. در این قسمت، از مفهوم اتانازی و برخی از دسته‌بندی‌های آن صحبت می‌کنیم. تعامل برای طرح پرسش‌های مربوط به این قسمت، می‌توانید تا تاریخ بیستم آذرماه...
-
شصت‌و‌یکم | فرض خداناباوری
آوریل سال ۲۰۱۰ وقتی آنتونی فلو، فیلسوف مشهور دین، درگذشت، خیلی‌ها از خودشان پرسیدند: «آیا او موقع مرگ به خدا باور داشت؟» علت این پرسش هم مواضعی بود که او در طول زندگی‌اش اتخاذ کرده بود؛ از جمله موضعی که با مقاله‌ی «فرض خداناباوری» مطرح کرده بود و به کمکِ آن، تکانی اساسی به بحث‌های فلسفه‌ی دین…
more -
شصتم | جهان «مقدس»
اواخر فیلم «بن‌هور»، بعد از آن‌که عیسی به صلیب کشیده شد، بارانی می‌آید و اتفاقات عجیبی رخ می‌دهد. این صحنه و این اتفاقات دروازه‌ی جذابی برای ورود به یکی از جالب‌ترین و پیچیده‌ترین جهان‌بینی‌هایی است که قرن‌ها در جهان حکم‌فرمایی می‌کرد: جهانِ «مقدس» به روایت مسیحیان. مدخل فیلم «بن‌هور» در…
more -
پنجاه‌و‌نهم | خیره شو به مرگ
مرگ را چه‌طور باید فهمید؟ توی این قسمت از پادکست لوگوس سراغ موضوعی می‌رویم که نقطه‌ی پیوند فلسفه و هنر و ادبیات است؛ و خواهیم دید که گاهی اندیشیدن یعنی شجاعتِ این‌که سنت‌های مختلف علمی و دینی و فرهنگی را کنار بزنی و مستقیم با پدیده‌ای مواجه بشوی تا چیزی نو زاییده شود. به فراخور این بحث سری هم به...
-
پنجاه‌وهشتم | آن‌طرف دیوار، حقی نداری
اگر تحت حمایت یک «دولت» نباشی، فرقی نمی‌کند که نفس می‌کشی یا نه، تو دیگر وجود نخواهی داشت. در این قسمت، دربارهی مفهوم «دولت» صحبت کنیم و می‌بینیم که این مفهوم از قدیم تا حالا چه تغییراتی پیدا کرده است و چه‌گونه با «دولت‌زدایی» از آدم‌ها آن‌ها را از انسانیت می‌اندازند. حمایت ریالی از پادکست لوگوس...
-
پنجاه و هفتم | فلسفه به چه کار می‌آید؟
هرکسی که با فلسفه سروکار دارد، هر از گاهی باید برگردد و این سوال را از خود بپرسد که «فلسفه به چه کار می‌آید؟» پاسخ این سوال یک پاسخِ «یک‌بار برای همیشه» نیست بل‌که هر بار شکل و شمایلی به خود می‌گیرد. توی این قسمت با این سوال سروکله می‌زنیم. حامی این قسمت: مدرسه‌ی تابستانی آنلاین انعکاس «محمد:...
-
پنجاه و ششم | راز تایتانیک
در یکی از آخرین صحنه‌های فیلم تایتانیک، رُز (با بازی وینسلت) روی تخته‌چوبی می‌ماند و نجات می‌یابد اما جک (با بازی دی‌کاپریو) در آب می‌ماند و یخ می‌زند. آیا ممکن نبود که جک هم روی تخته‌چوب بیاید و زنده بماند؟ جیمز کامرون، کارگردان فیلم، تلاش کرده با قواعد فیزیکی حرف‌هایی در این باره بزند اما توی…
more -
پنجاه و پنجم | شعبدهٔ زندگی پس از زندگی
آدم‌هایی هستند که «تجربه‌های نزدیک به مرگ» را از سر گذرانده‌اند. بعضیها هم تلاش می‌کنند از تجربه‌های این آدم‌ها استفاده کنند و آن را دلیلی علمی برای وجود حیات پس از مرگ معرفی کنند. در ایران، مشخصا چند سالی است برنامه‌ای تحت عنوان «زندگی پس از زندگی» این کار را بر عهده گرفته است. در این قسمت از...
-
پنجاه‌و‌چهارم | سفر به جهان پیشامُدرن
ما شهروندان جهان مُدرن‌ایم اما زمانی می‌فهمیم که کجا ساکن‌ایم که بتوانیم تفاوت‌های این جهان با جهان پیشامدرن را بشناسیم. در این قسمت، سفری خواهیم داشت به جهان پیشامدرن و خواهیم دید که انسانی که در آن جهان ساکن بود، عالَم را چه‌گونه می‌دید و چه تفاوت‌هایی با ما داشت. حمایت ریالی از پادکست لوگوس...
-
پنجاه‌و‌سوم | ماجرای کشیش حیران
این قسمت از لوگوس با داستان کشیشی آغاز می‌شود که در سفر تبلیغی خود به حیرت می‌افتد و عصر سکولار را با گوشت‌و‌خونِ خود لمس می‌کند. اما «سکولار» یعنی چه؟ در این قسمت سه معنا از «سکولار» را می‌شکافیم تا ببینیم که سکولاربودن یعنی چه. این قسمت یادگاری‌ست از شهریور ۱۴۰۱؛ روزهایی که التهاب ماجرای مهسا...
-
پنجاه‌و‌دوم | چگونه دربارهی خدا حرف بزنیم؟
فلسفه از قرن نوزدهم و بیستم به زبان روی آورده است و بخشی از مسئله‌هایش را از طریق مطالعه‌ی زبان پیش می‌برد؛ از جمله در فلسفه‌ی دین که گاهی با این سوال دست‌و‌پنجه نرم می‌کند: فارغ از این‌که خدا وجود دارد یا نه، آیا اصلا می‌شود به شکل معناداری دربارهی او حرف زد؟ این سوال اساسی‌ترین سوال حوزه‌ای…
more -
پنجاه‌و‌یکم | زبانِ ازدست‌رفته
زبان معمولی‌ترین و دمِ‌دستی‌ترین ابزار ماست. اما اگر بخواهیم دربارهی آن فلسفه‌ورزی کنیم و از دلِ این فلسفه‌ورزی پل بزنیم به لایه‌های پنهان اندیشه‌ی مدرن، چه می‌توان گفت؟ چه‌طور می‌توان نگاه مدرن به زبان را با نگاه پیشامدرن به زبان مقایسه کرد و راز اوراد جادویی را فهمید؟ توی این قسمت، فلسفه و...
-
پنجاهم | خواب طبقهٔ دوم
یکی از عجیب‌ترین پدیده‌های زندگی آدم‌ها «خواب»هایشان است. از قدیم، خواب‌ها پر از رازورمز بوده‌اند. آیا می‌توان نگاهی فلسفی به خواب داشت؟ آیا می‌توان تفاوت نگاه پیشامدرن و مدرن به خواب را واکاوی کرد و به نتایجی دربارهی وضع ام‌روزمان رسید؟ توی این قسمت به این سوال‌ها می‌پردازیم. خرید کتاب «من...
-
چهل‌و‌نهم | ما و عصر مدرن
ما شهروندان عصر مدرن هستیم و در کنار برخورداری از موهبات این عصر، با بحران‌هایی جدی و استخوان‌سوز مواجه شده‌ایم. اگر قرار باشد از منظری فلسفی با این موضوع مواجه شویم، چه مسیری پیش روی‌مان خواهد بود؟ حمایت ریالی از پادکست لوگوس حمایت ارزی از پادکست لوگوس از طریق پی‌پال به ایمیل زیر:...
-
چهل‌و‌هشتم | کلمه‌ای که دعواها به‌پا کرد
وقتی کلمه‌ی «متافیزیک» را می‌شنوید، چه چیزی به ذهن‌تان می‌آید؟ جایی آن‌ورتر از طبیعت؟ مابعدالطبیعه یا ماوراء‌الطبیعه؟ اصلا فرقی بین این دو هست؟ توی این اپیزود از ماجرای یک جدلِ ظاهراً فلسفی آغاز می‌کنیم و کمی دربارهی مفهوم مهم اما مبهم متافیزیک حرف می‌زنیم. ضمنا توی این اپیزود دربارهی لایو...
-
چهل‌و‌هفتم | ماجرای گاو گالتون
رأی و نظر آدم‌ها چه تأثیری بر واقعیت دارد؟ آیا واقعیت کاملاً مستقل از ذهن ماست یا آن‌که به‌نحوی از انحاء به ما انسان‌ها وابسته است؟ این‌ها سوالاتی است که در این اپیزود مطرح می‌شوند اما از ره‌گذرِ پرداختن به یک ماجرای تاریخی: ماجرای گاو آقای گالتون. شرکت در نظرسنجی مربوط به تخمین وزن (این‌جا)…
more -
چهل‌و‌ششم | زمان ما را با خود بُرد
توی این اپیزود از این حرف می‌زنیم که چه‌طور «زمان پیچ می‌خورد» و اتفاقات عجیب‌و‌غریبی کنار هم قرار می‌گیرند. برای پاسخ به این سوال، سراغ کسانی مثل چارلز تیلور و میرچا الیاده می‌رویم و مهم‌تر از همه، تکه‌هایی از یک روایت زیبا و دل‌نشینِ احسانِ عبدی‌پور را به‌عنوان شاهدِ ماجرا می‌شنویم. فایل کامل...
-
چهل‌و‌پنجم | پاندمی و راه‌حل دکتر استرنج‌لاو
تصور کنید در یک کشور یک‌میلیونی، بیماری‌ای شبیه کرونا اما کشنده‌تر شیوع پیدا کرده و حالا مسئولان این کشور کمیته‌ای راه انداخته‌اند تا تصمیم بگیرند برای مقابله با این بیماری چه کنند. ما با معیارهای اخلاق هم‌راهِ این کمیته می‌شویم تا ببینیم کدام تصمیم اخلاقی‌تر است و کدام تصمیم از پسِ نقد‌های…
more -
چهل‌و‌چهارم | انقلاب کوپرنیکیِ کانت
عالَم چه‌طور می‌بود اگر همه‌ی آدم‌ها جهان را با هدست‌های واقعیت مجازی می‌دیدند؟ کانت با انقلاب کوپرنیکی‌اش در فلسفه نظریه‌ای پروراند که ما را به پاسخِ این سوال نزدیک می‌کند. اهمیت انقلاب کانت آن‌قدر بود که فلسفه را به دو دوره‌ی پیش از کانت و پس از کانت تقسیم کرد. در این اپیزود با انقلاب کوپرنیکی...
-
چهل‌و‌سوم | ماجرای دکارت و غدهٔ صنوبری
دکارت با دیدنِ مجسمه‌های خودکاری که توی پاریس ساخته شده بودند به این فکر افتاد که از کجا معلوم بدن انسان و مهم‌تر از آن، کل جهان مثل همین مجسمه‌های تماماً مکانیکی نباشند؟ دکارت بعدها توی فلسفه‌اش این ایده را پی گرفت و حرف‌هایش سرآغاز فلسفه‌ی مدرن شد. اما موضع دکارت با بحران مهمی مواجه شد که…
more -
چهل‌و‌دوم | به دالی‌گوسفنده سلام کن
آیا ممکن است روزی به یک کارخانه‌ی آدم‌سازی بروید و یک کپی از خودتان را سفارش دهید؟ این افسانه‌ای است که با مفهوم «شبیه‌سازی» پیوند خورده است. در این اپیزود، قصه‌ی پاگرفتنِ مفهوم شبیه‌سازی و بعضی استدلال‌های علیه آن را می‌شنویم و می‌فهمیم که چرا در پایان قرن بیستم و آغاز قرن بیست‌و‌یکم این‌قدر...
-
چهل‌و‌یکم | گیاه‌خواری اخلاقی یا ماجرای آخرین استیکِ سینگر
شاید شنیده باشید که پیتر سینگر فیلسوف اخلاقی است که از حق حیوانات دفاع می‌کند و گوشت‌خواری را نادرست می‌داند. اما آیا می‌دانستید که روزگار گوشت‌خواری‌اش با یک گفت‌و‌گو سرِ میز غذا به سر رسید؟ در این اپیزود، ماجرای آخرین استیک سینگر را تعریف می‌کنم و با استدلال‌های گیاه‌خواران کلنجار می‌روم. در...
-
چهلم | چه‌طور از شرلوک هولمز حرف بزنیم؟
ما کُلی جمله دربارهی شرلوک هولمز و رستم و زال و سیمرغ داریم که بنا به درک متعارف‌مان صادق‌اند؛ مثلا «شرلوک هولمز کارآگاه است» یا «زال پدر رستم است» یا «سیمرغ پر خود را به زال داد». اما فلاسفه و منطق‌دان‌ها می‌گویند این جملات با یک بحران خیلی جدی مواجه‌اند که نمی‌توانیم به‌راحتی از کنارشان…
more -
سی‌و‌نهم | منابع توجیه
یکی از مهم‌ترین سوالات معرفت‌شناسی این است که ما انسان‌ها باورهایمان را از چه منابعی به دست می‌آوریم. در این اپیزود، پنج منبع ادراک حسی، حافظه، درون‌نگری، عقل و گواهی را معرفی می‌کنیم و ذکر خیری هم از فیلم «ذهن زیبا» و ماجرای جان نش می‌کنیم. حامی این اپیزود: رایو | سایت‌ساز آنلاین کد تخفیف…
more -
سی‌و‌هشتم | مورد عجیب گتیه
ادموند گتیه استادی بود که دانش‌گاه‌ش از دستِ مقاله‌چاپ‌نکردنِ او شاکی بود و دائم فشار می‌آورد که مقاله‌ای چاپ کن. او هم ناچار برای خالی‌نبودنِ عریضه مقاله‌ای سه‌صفحه‌ای نوشت اما همین مقاله بحران مهمی برای معرفت‌شناسی ایجاد کرد. فلاسفه دو هزار سال بود که علم و معرفت را باور صادق موجه می‌دانستند…
more -
سی‌و‌هفتم | معرفت‌شناسی چیست؟
از قدیم، یکی از اصلی‌ترین سوالات فلسفه به این برمی‌گشت که «شناخت چیست؟» «چه زمانی می‌توانم بگویم که چیزی را دربارهی جهان می‌دانم؟» این پرسش‌ها در حوزه‌ای به نام معرفت‌شناسی پی گرفته می‌شود. این اپیزود سرآغاز بحثی دنبال‌دار دربارهی معرفت‌شناسی است که با سوال از چیستی شناخت و توضیح مؤلفه‌های...
-
سی‌وششم | تکامل و «برهان» نظم
احتمالا اولین مواجهه‌ی ما با مباحث فلسفه‌ی دین همان چیزی است که به «برهان نظم» مشهور شده: جهان نظم غایت‌مندی دارد؛ پس ناظم هوشمندی در پسِ این نظم ایستاده است. پیش‌رفت‌های علمی، به‌خصوص در قالب نظریه‌ی تکامل، این استدلال را با مشکلاتی مواجه کرده است؛ طوری که داغ‌ترین بحث میان علم و دین به همین…
more -
سی‌و‌پنجم | فرار از زندان کرونازده
فرض کنید یک زندانی هستید که به حکم دادگاه صالحه به حبس کوتاه‌مدت محکوم شده‌اید. حالا در طول دوران حبس، یک بیماری عجیب شیوع پیدا می‌کند که میزان کشندگی نسبتاً بالایی دارد و شما هم بنا به اوضاع و شرایط زندان و چیزهایی که دربارهی آن بیماری شنیده‌اید، احتمال بالایی می‌دهید که به آن بیماری مبتلا…
more -
سی‌و‌چهارم | دوباره در باب سقط‌جنین
سقط‌جنین یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که می‌توانیم هزار‌و‌یک‌جور مسئله و منظر فلسفی درباره‌ش پیدا کنیم. توی این اپیزود دوباره سراغ این موضوع رفته‌ایم و این‌بار با این سوال کلنجار می‌رویم که آیا می‌توانیم حالتی را تصور کنیم که برای جنین حق حیات قائل باشیم اما هم‌چنان سقط‌جنین را جائز بدانیم؟ برای...
-
سی‌و‌سوم | میان‌سالی: فواره سرنگون
خیلی از ما آرزوهای بزرگی داشتیم که محقق نشده‌اند و حالا هم برای تحقق‌شان دیر شده است. در این اوقات، نوعی غم و اندوه روی دل‌مان می‌نشیند که افسوس از عمر رفته و افسوس از این‌که مرگ در پیش است. بعضیها این حس را بحران میان‌سالی می‌دانند. در این اپیزود، با نگاهی فلسفی به سراغ این بحران می‌رویم و…
more -
سی‌و‌دوم | دین چیست؟
دین یکی از قدیمی‌ترین مسئله‌های بشر است که همیشه‌ی تاریخ با آن درگیری داشته. فلسفه هم از همان بدو شکل‌گیری‌اش با این مسئله کلنجار رفته است. اما دروازه‌ی ورود به بحث فلسفی از دین کجاست؟ در این اپیزود این دروازه را نشان می‌دهیم و سعی می‌کنیم از آن گذر کنیم و اندکی در شهر فلسفه‌ی دین قدم بزنیم. حامی...
-
سی‌و‌یکم | اخلاق روبات‌ها
آیا می‌توان حوزه‌ای از اخلاق را تصور کرد که روابط میان ما و روبات‌ها را سروسامان دهد؟ در این اپیزود به مفهوم روبواتیکس (اخلاق روباتی) و برخی از نتایج عجیب‌و‌غریب آن برای زندگی معمولی‌مان می‌پردازم. اسپانسر این اپیزود: جاب‌ویژن | سامانه‌ای برای یافتن موقعیت‌های شغلی حمایت از پادکست لوگوس کانال...
-
سی‌اُم | دهکده سراسربین
جرمی بنتام فیلسوف و حقوق‌دانی بود که زندانی با معماری خاص طراح کرد: زندان سراسربین. اما این ایده به یک طرح معماری منحصر نماند و روح‌ش در تمام دستگاه‌های نظارتی مدرن دمیده شد. آن‌چنان که احتمالا همین حالا شما در یک زندان سراسربین سکونت دارید. در این اپیزود، از ایده‌ی سراسربینی و نمونه‌های آن در...
-
بیست‌و‌نهم | آیا تو کامپیوتری؟
آیا ممکن است ماشین‌های دست‌ساخته‌‌مان مثل خودمان فکر کنند و فهم و شعور داشته باشند؟ این سوال از همان روزهایی در ذهن ما انسان‌ها جوانه زد که توانستیم ماشین مکانیکی ــ هرچند خیلی ساده ــ بسازیم. در این اپیزود با آزمون تورینگ و آزمایش ذهنی اتاق چینی آشنا می‌شویم تا تصویری از مسئله‌ی فهم و شعور...
-
بیست‌و‌هشتم | فهم و غول چراغ خائن
شاگرد یدک‌فروش و مکانیک، هر دو، با قطعات ماشین سروکله می‌زنند اما فرق‌شان چیست؟ از قرار معلوم، شاگرد یدک‌فروش قطعات را می‌شناسد اما مکانیک موتور را «می‌فهمد». در این اپیزود از فهم و اهمیت آن برای انسان حرف می‌زنیم و البته نشان می‌دهیم که در روزگار فعلی، ممکن است بحرانی برای فهم‌مان پیش بیاید: غول...
-
بیست‌و‌هفتم | تراشه هری فرانکفورت
مسئله‌ی «جبر و اختیار» یکی از قدیمی‌ترین مسئله‌های تاریخ فلسفه است. یکی از شاخه‌های این مسئله آن‌جاست که آیا می‌توان به جبر اعتقاد داشت و در عین حال، آدم‌ها را در قبال کارهایشان مسئول دانست؟ در این اپیزود سراغ یکی از آزمایش‌های ذهنی مربوط به این مسئله می‌رویم: آزمایش ذهنی هری فرانکفورت که…
more -
بیست‌و‌ششم|استدلال آنسلم: هزار سال جدل و مناقشه
یکی از قدیمی‌ترین و پرمجادله‌ترین بحث‌های تاریخ فلسفه همانا بحث بر سرِ وجود خداست. طی چندهزارسال اندیشه‌ورزی در این زمینه کُلی استدلال له و علیه وجود خدا مطرح شده که در این میان، یکی از آن‌ها عجیب‌تر و پرمناقشه‌تر از بقیه به نظر می‌آید: استدلال وجودشناختی آنسلم. قدیس آنسلم این استدلال را در قرن...
-
بیست‌و‌پنجم | سیطره بر نمادها
ما وقتی با جهانی پر از خنزرپنزر مواجه می‌شویم، اول می‌ترسیم اما کم‌کم تلاش می‌کنیم روی این جهان احاطه بیابیم و آن را کنترل کنیم. یکی از راه‌های احاطه پیدا کردن بر جهان نام‌گذاری است. ساحران، دولت‌ها و حتی شبکه‌های مجازی از این ایده بهره گرفته‌اند تا بتوانند آدم‌های جهان را تحت کنترلِ خودشان داشته...
-
بیست‌و‌چهارم | مالیات به‌مثابه دزدی
انگار کنیم که کسی با اسلحه بالای سرمان ایستاده و ما را تهدید می‌کند که فهرستی از دارایی‌هایمان بنویسیم تا بتواند آن‌ها را بدزدد. از قرار معلوم، این‌طور نیست که صادقانه همه‌ی داروندارمان را فهرست کنیم. اما چه فرقی هست بین این وضعیت و وقتی که دولت ما را مجبور می‌کند اظهارنامه‌های مالیاتی را پر…
more -
بیست‌و‌سوم | در باب سقط جنین
اخلاق و فلسفه‌ی اخلاق از حوزه‌های مهم فلسفه‌اند که با زندگی روزمره‌ی ما سروکار دارند. برای آن‌که در بزنگاه‌های حساس زندگی‌مان داوری‌های اخلاقیِ درستی داشته باشیم می‌توانیم ذهنِ اخلاقی‌مان را با مسئله‌های اخلاقی ورز بدهیم. در این اپیزود با مسئله‌ی سقط‌جنین کلنجار می‌رویم تا جنبه‌ای از جنبه‌های...
-
بیست‌و‌دوم | واقعیت چگال
بودریار گفته بود «جنگ خلیج‌فارس اتفاق نیفتاده است» و تقصیر پذیرش عمومی این جمله را به گردنِ رسانه‌ها انداخته بود. از نگاه بودریار، ما در عصری زندگی می‌کنیم که انگار همه‌مان یک‌جور هدست‌های واقعیت مجازی روی چشمان‌مان گذاشته‌ایم و جهان را آن‌طور که رسانه‌ها می‌خواهند می‌بینیم. آیا گریزی از این…
more
About this show
فلسفه به روایت حامد قدیری
Hosted by
Hamed Ghadiri
Categories