Mówi Wieko

Episodes

1. 30

   Uratować porwanego przez Fae - ballady o Tamlinie - ballady J. Childa (XVIII wiek)

   Opowieść o Tam Linie - młodzieńcu porwanym przez Królową Elfów i zmuszonym do służby na jej dworze, a potem cudownym ocaleniu przez młodą szlachciankę zawiera w sobie wszystko: magię, transformację, miłość, plan złożenia człowieka w ofierze, konsekwencje pozamałżeńskiej ciąży i odwagę...

   Sep 18, 2025

   1h 03m
2. 29

   Święty Andrzej Apostoł osobiście masakruje Słowian i bierze ich w niewolę - Konstanty VII (X wiek)

   "O zarządzaniu cesarstwem" - traktat spisujący ważne sprawy dla edukacji następcy bizantyńskiego tronu zawiera mnóstwo informacji o ludach z którymi w Konstantynopolu musiano wchodzić w interakcję. Jest to podstawowe, chociaż problematyczne źródło do X wieku, przybliżające nam to, co nad Bosforem...

   Sep 11, 2025

   14m
3. 28

   Perykles o tym, że demokracja jest tak fajna, że dobrze i za nią umrzeć - Tukidydes IV w. p. n. e.

   Mowa pogrzebowa Peryklesa jest jedną z najstarszych zachowanych w kulturze europejskiej, a może i najstarsza. Demokratyczne Ateny żegnały pierwszych poległych w wojnie peloponeskiej, a ich pierwszy obywatel uświetnił to wydarzenie okolicznościowym przemówieniem. Byłaby ona kontrowersyjna również...

   Sep 8, 2025

   51m
4. 27

   Niemiec mądrzy się o duchach i religii Słowian - Tiethmar z Merseburga XI wiek

   Tiethmar z Merseburga, prawdopodobnie najbardziej bucowaty średniowieczny kronikarz, poucza na temat nawiedzenia duchów. Nawiedzanie kościołów przez mieszkańców zaświatów będzie przez wieki frapowało kolejne pokolenia ludzi Kościoła, aż w końcu wykrystalizuje się wiara w Czyściec. Tiethmar...

   Sep 2, 2025

   32m
5. 26

   Krwawa zemsta pierwszej ruskiej świętej - Powieść minionych lat (XII wiek)

   Święta Olga Kijowska jest jedną z trzech - obok krakowskiej Wandy i czeskiej Libuszy - pogańskich władczyń, które opisują nam najstarsze słowiańskie kroniki. W przeciwieństwie do swoich towarzyszek, na pewno istniała naprawdę, a w jej dziejach przedstawia się surowość i bezwzględność życia w...

   Aug 24, 2025

   48m
6. 25

   Dlaczego wciąż dyskutujemy o powstaniu warszawskim?

   Nikt się nie spodziewał zdjęcia ze śniegiem jako okładki podcastu o powstaniu warszawskim. A jednak może na ochłodę rozgorączkowanych głów wracającą cyklicznie dyskusją o sensie zrywu przydałoby się trochę puchu? W tym odcinku podcastu biorę na warsztat mit powstania warszawskiego, ale zajmuję…

   more
   Aug 16, 2025

   57m
7. 24

   Święty Wojciech w ruinach Gniezna zezwala na powrót swoich relikwii do Pragi - Kosmas z Pragi XII wiek

   Najazd Brzetysława na Polskę stanowi jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń z historii monarchii wczesnopiastowskiej. Zwycięzcy Czesi przeszli przez kraj mordując, paląc i uprowadzając w niewolę. Z ruin splądrowanego Gniezna wyprowadzili również wszystkie istotne relikwie - św. Wojciecha oraz...

   Aug 11, 2025

   52m
8. 23

   Sąd nad duszami, który Platon wysnuł z Homera, a częściowo wymyślił - Platon IV w. p. n. e.

   W poszukiwaniu odpowiedzi na to, skąd wzięły się chrześcijańskie zaświaty czasami należy zapuścić się w rejony, które z chrześcijaństwem nie miały niczego wspólnego, bo i jak mogły, skoro między rozmową Sokratesa z trzema sofistami a kazaniem Pawła z Tarsu na tej samej ateńskiej agorze upłynęło...

   Aug 2, 2025

   49m
9. 22

   Irlandzkie zejście do Czyśćca - Traktat o czyśćcu św Patryka - H. z Saltrey - XII wiek

   "Traktat o czyśćcu św. Patryka", średniowieczny bestseller, który dotarł do nas aż w 152 manuskryptach, jest najpełniejszym przed Dantem opisem "miejsca pośredniego", jakie wydała literatura średniowieczna. Rycerz Owen, który srogo nagrzeszył, uzyskuje pozwolenie od biskupa na niezwykłą pokutę -...

   Jul 27, 2025

   42m
10. 21

    Pierwszy powrót Polaka zza grobu - Wincenty z Kielczy XIII - wiek

    Pierwszy znany nam przypadek powrotu zza grobu z ziem polskich to epizod podany przez XIII-wieczny żywot (tak zwany żywot mniejszy) św. Stanisława Biskupa. Autor, dominikański kronikarz Wincenty z Kielczy, zaprzęga całą swoją teologiczną biegłość, aby przekonać czytelników i słuchaczy, że św....

    Jul 23, 2025

    41m
11. 20

    Początki Dzikiego Gonu; Herla i król Karłów - Walter Map XII wiek

    Trubadurzy śpiewają o Dzikim Gonie, prowadzonym przez Herlekina? Mamy Dziki Gon w domu, to znaczy w monarchii Plantagenetów. Klerk Walter Map, archidiakon Oxfordu, przedstawił na dworze Henryka II opowieść, opisującą brytyjskiego króla Herlę, który ostatecznie skończył na czele gonitwy zjaw. W...

    Jul 20, 2025

    23m
12. 19

    Czarownice oddają władzę nad Czechami - Kosmas z Pragi (XII wiek)

    Córka sędziego Kroka, Lubosza, rządząca Czechami czarownica, zostaje zmuszona do wyboru męża, który zostanie pierwszym księciem Czech - "Kronika Czechów" Kosmasa z Pragi (I połowa XII wieku).

    Oct 25, 2024

    46m
13. 18

    Chłopiec dworzaninem króla karłów - Gerald z Walii (XIII wiek)

    Jedna z najstarszych opowieści o faerie - dwunastoletni Elidorus zostaje dworzaninem na dworze króla karłów. W jego podziemnym królestwie niczego nie brakuje, w tym złota. Wiedziony chciwością, chłopak kradnie złotą piłkę królewicza, za co traci miejsce na dworze.

    Oct 22, 2024

    13m
14. 17

    Drabina do raju i pomoc duchowi siedmioletniego dziecka - Św. Perpetua (III wiek)

    Fragment "Męczeństwa świętych Perpetui i Felicyty" (III wiek), zawierający wizje św. Perpetui w więzieniu. Jeden z najstarszych tekstów chrześcijańskich zawierających wiarę w moc modlitwy za zmarłych.

    Oct 19, 2024

    18m
15. 16

    Dziki Gon w Normandii - Orderic Vitalis XII wiek

    Relacja z pojawienia się armii zmarłych mieszkańców Normandii, którą przytacza Orderic Vitalis w normandzkiej "Historii kościelnej". Młody ksiądz podróżuje nocą. Słysząc odgłosy zbliżającego się wojska, próbuje uciec mu z głowy, ale widmowy rycerz dopada go i każe mu oglądać przemarsz zmarłych...

    Sep 10, 2024

    17m
16. 15

    Żywe trupy terroryzują Anglię Wilhelm z Newburgh XII wiek

    Wilhelm z Newburgh, "O zmarłym człowieku, który wędrował po swoim pogrzebie oraz o podobnych przypadkach" - opis lokalnego wystąpienia wampirów w Anglii pod koniec XII wieku, w wyniku działania których zaczęli ginąć ludzie, a zwykli ludzie zamiast słuchać księży i brać udział w modlitwach po…

    more
    Sep 6, 2024

    18m
17. 14

    Komunia dla wilkołaków Gerald z Walii XII wiek

    Fragment XII-wiecznego "Opisu Irlandii" walijskiego kronikarza Geralda z Walii. Autor, znany ze swoich zainteresowań nadprzyrodzonych, twierdzi, że został poproszony o wyrażenie swojej opinii na temat udzielania komunii irlandzkim wilkołakom. #poczytaj_mi_wieko

    Aug 30, 2024

    11m
18. 13

    (Nie)święta Polska Piastów

    Dlaczego nie mamy męczenników walczących z pogańskimi mieszkańcami Polski? Skąd długa przerwa między kanonizacjami? I dlaczego w ogóle Gniezno zostało stolicą arcybiskupstwa? Odcinek podcastu z serii Nadprzyrodzona Historia Polski.

    Feb 1, 2022

    38m
19. 12

    Teorie spiskowe o Polakach w XIX wieku

    Prelekcja o teoriach spiskowych z udziałem Polaków, którymi straszono społeczeństwa Europy w XIX wieku.

    Sep 17, 2020

    1h 10m
20. 11

    Jak próbowano radzić sobie z zarazami? - gawęda online

    Zarazy średnio co pokolenie dziesiątkowały mieszkańców średniowiecznej oraz nowożytnej Europy. Od wygaśnięcia pod koniec XIX wieku minęło wystarczająco czasu, aby zapomnieć jak próbowali sobie radzić z nimi nasi przodkowie. Pierwsza gawęda "Mówi Wieko", dalsze tematy będziemy ustalać wspólnie. :)

    May 28, 2020

    1h 06m
21. 10

    Wiktoriańskie Archiwum X - prelekcja online

    Przełom XIX i XX wieku przyniósł bardzo żywiołowy rozwój parapsychologii. Wybitni naukowcy epoki zajmowali się zjawiskami nadprzyrodzonymi. W czasie prelekcji zajmiemy się zagadnieniem, jak w epoce niesamowitego rozwoju technologicznego doszło do takiej fascynacji tym, co niewyjaśnione i jak...

    May 21, 2020

    1h 07m
22. 9

    Diabły i siły nieczyste w kulturze dawnej Polski

    Druga prelekcja z cyklu "Rzeczpospolita Nadprzyrodzona", tym razem o siłach szatańskich. 13.02.2020, lokal Towarzystwa Przyjaciół Warszawy. Mówi Wieko to już cała instytucja! Wesprzyj projekt wirtualnego Muzeum Nadprzyrodzonej Historii Polski: https://patronite.pl/mowi-wieko Zapraszam do…

    more
    Feb 14, 2020

    1h 30m
23. 8

    Dlaczego w XIX wieku ludzie przestali bać się duchów?

    Spośród rozlicznych rewolucji i przemian, jakie dokonały się w XIX wieku jest jedna często przeoczana jako fundamentalna zmiana w mentalności mieszkańców Europy. Rewolucja w postrzeganiu zmarłych, co o tyle jest ciekawe, że "wiktoriański kult zmarłych" stanowi sensacyjną wizytówkę epoki.

    Jan 30, 2020

    15m
24. 7

    Wszystkie dzieci idą do Nieba (?)

    Dopiero niewiele ponad sto lat temu dzieci w Europie przestały masowo umierać. Grobowce rodzinne najczęściej zaczynały się od pogrzebów dzieci, do których dopiero po latach dołączali rodzice. Jak w tej masie wyglądało podejście do zbawienia najmłodszych?

    Jan 23, 2020

    12m
25. 6

    Nadprzyrodzone miejsca i czasy w dawnej Polsce

    Pierwsza prelekcja "Mówi Wieko" z cyklu "Rzeczpospolita Nadprzyrodzona. Duchy, anioły i diabły w kulturze dawnej Polski". O tym, gdzie według naszych przodków, straszyło, jakich miejsc należało unikać, a gdzie najłatwiej było o łaskę Nieba.

    Jan 17, 2020

    1h 19m
26. 5

    Co przetrwało ze słowiańskich wierzeń?

    W ostatnich latach nastąpił prawdziwy wysyp słowiańskości. Coraz chętniej popkultura odnosi się do słowiańskiego dziedzictwa. Ale o ilu właściwie wierzeniach możemy coś stwierdzić na podstawie folkloru?

    Jan 8, 2020

    16m
27. 4

    Ci judzący jezuici

    Jezuici, obok Żydów i masonów, są bohaterami licznych teorii spiskowych. Towarzystwo Jezusowe często przewija się w kwestiach i nadprzyrodzonych, i ogólnie mentalnościowych epoki staropolskiej. Przyjrzyjmy się “czarnym braciom” i ich wpływowi na kulturę po obu stronach wieczności.

    Dec 19, 2019

    19m
28. 3

    Kim są cmentarne anioły?

    Kamienne anioły to najliczniejsi mieszkańcy zabytkowych cmentarzy. Skrzydlaci posłańcy Nieba przedstawiani są z liczną symboliką, która ułatwiała ich identyfikację. Niestety, dzisiaj mało kto potrafi rozpoznać z którym Bożym posłańcem ma do czynienia.

    Dec 11, 2019

    16m
29. 2

    Jakie duchy nawiedzały dawne kościoły?

    I dzisiaj można spotkać sporo osób, które za żadne skarby świata nie chcą iść do kościoła. Mało kto z nich jednak robi to ze strachu przed duchami. Tymczasem, w epoce staropolskiej ludzie w określonych porach unikali kościołów mniej więcej tak, jak dzisiaj nie wchodzi się do opuszczonych domów,...

    Dec 5, 2019

    16m
30. 1

    Upiory - staropolska zombie apokalipsa

    Zombie wygrzebujące się z grobów mało kojarzą nam się z Polską. Tymczasem, ojczyzna skrzydlatej husarii była uznawana przez samych jej mieszkańców za szczególnie nawiedzaną przez żywe trupy. Jak nasi przodkowie radzili sobie z zagrażającą im zombie apokalipsą?

    Nov 27, 2019

    9m
31. Jak powstały XIX-wieczne cmentarze? Zapis prelekcji

    Nagranie prelekcji "Przepis na XIX-wieczny cmentarz - warszawska receptura". Prelekcja odbyła się 19.11.2019 w lokalu żoliborsko-bielańskim Towarzystwa Przyjaciół Warszawy.

    Nov 21, 2019

    1h 12m
32. W końcu uznani za bohaterów... Jak traktowano groby żołnierzy?

    Jak traktowano groby żołnierzy w przeszłości? Jak kształtowała się kultura wokół pochówków poległych? Jak w końcu utworzono Grób Nieznanego Żołnierza? Na przemyślenie przed Świętem Niepodległości.

    Nov 6, 2019

    11m
33. Czy Halloween jest niebezpieczne?

    Czy Halloween jest niebezpieczne? Czy da się je pogodzić z naszymi tradycjami?

    Oct 31, 2019

    11m