Na Synapsach

Czy psychologia może być obecna nie tylko w gabinecie czy na uczelni, ale także w codziennych rozmowach, decyzjach i sposobie, w jaki budujemy relacje z innymi? Już od dzisiaj Wrocław jest miejscem wyjątkowego wydarzenia Re_Mind. Kongres i Festiwal Psychologiczny – przestrzeni łączącej naukę, psychologię, sztukę oraz rozmowę o współczesnym człowieku i jego funkcjonowaniu w świecie pełnym informacji, bodźców i społecznych napięć. To wydarzenie ma stworzyć miejsce do refleksji nad tym, jak psychologia może pomagać w rozumieniu codziennych decyzji, relacji i mechanizmów wpływu, które działają wokół nas niemal bez przerwy.W finałowej audycji podsumowujemy cały cykl rozmów poświęconych Kongresowi i Festiwalowi Psychologicznemu Re_Mind oraz projektowi Miasteczko Młodych. Naszym gościem był Kamil Godawski - student Uniwersytetu SWPS i współorganizator Miasteczka Młodych, z którym rozmawialiśmy o idei wydarzenia Re_Mind, jego znaczeniu oraz o tym, dlaczego warto tworzyć przestrzenie sprzyjające rozmowie, refleksji i spotkaniu z drugim człowiekiem.Zaprasza Oliwia RenikMontaż: Kajetan Hilszczański

Zanim studenci zaprezentują efekty swojej pracy na oficjalnej Konferencji Projektów Zespołowych, postanowiliśmy sprawdzić, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami jednego z motoryzacyjnych gigantów. Z mikrofonem Akademickiego Radia LUZ odwiedziliśmy fabrykę Toyoty w Wałbrzychu! Rozmawialiśmy zarówno z pełnymi energii studentami Politechniki Wrocławskiej, jak i z przedstawicielami firmy, którzy rzucili im rynkowe wyzwania. Jak wygląda zderzenie akademickiej teorii z twardą, przemysłową praktyką? Czy korporacyjny świat japońskiego giganta i studencka kreatywność to połączenie idealne? Posłuchajcie naszej przedkonferencyjnej relacji prosto z serca wałbrzyskiej fabryki! Przypominamy: finał tych starań zobaczycie na własne oczy już 29 czerwca na PWr (bud. A-1, sala 329). Wstęp bezpłatny!Zaprasza Piotr Kędzia.

Naszą gościnią jest prof. Sabina Górska z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN. Opowiedziała o fascynującym świecie ludzkiej odporności, sekretach mikrobiomu oraz pracy naukowej z okazji Międzynarodowego Dnia Immunologii. Dowiecie się, jak nasz wewnętrzny system ochrony działa przez całą dobę, w jaki sposób układ immunologiczny na bieżąco trafnie rozpoznaje zagrożenia, jakie popularne mity na temat bakterii warto obalić oraz jak wyglądają kulisy pracy w laboratorium.Zapraszają: Piotr Kędzia oraz Klaudia Sobolewska

Czy można stworzyć przestrzeń, w której młodzi ludzie poczują się naprawdę wysłuchani, zauważeni i potraktowani poważnie?Już wkrótce Wrocław stanie się miejscem wyjątkowego wydarzenia Re_Mind. Kongres i Festiwal Psychologiczny – przestrzeni łączącej naukę, psychologię, sztukę oraz rozmowę o współczesnym człowieku i jego funkcjonowaniu w świecie pełnym informacji, bodźców i społecznych napięć. To wydarzenie ma stworzyć miejsce do refleksji nad tym, jak psychologia może pomagać w rozumieniu codziennych decyzji, relacji i mechanizmów wpływu, które działają wokół nas niemal bez przerwy.W drugiej rozmowie z cyklu poświęconego temu wydarzeniu przyglądamy się projektowi Miasteczko Młodych – wyjątkowej inicjatywie tworzonej przez młodych i dla młodych. Naszym gościem jest mgr Sławomir Prusakowski z Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu, koordynator projektu. Rozmawiamy o tym, jak powstawał program wydarzenia, jakie potrzeby i wyzwania są dziś najważniejsze dla młodego pokolenia oraz dlaczego tak istotne staje się tworzenie przestrzeni sprzyjających dobrostanowi, relacjom i poczuciu wspólnoty. Poruszamy również temat roli ekspertów i doświadczeń rówieśniczych, znaczenia zdrowia psychicznego, aktywności społecznej oraz miejsc, w których można po prostu być sobą – bez presji oceniania i osiągania wyników.Zaprasza Oliwia RenikMontaż: Kajetan Hilszczański

Przedstawiciele wrocławskiej Akademii Młodych Uczonych i Artystów: Weronika Urbańska, Karolina Tkacz i Michał Bień opowiadają o trwającym programie rozwojowym „Nowy Impuls” - projekcie, który połączył badaczy i artystów zrzeszonych w AMUiA ze studentami rozpoczynającymi swoją ścieżkę akademicką . Inicjatywa daje okazję do podejrzenia świata pracy naukowej i artystycznej od kuchni oraz umożliwia rozwój umiejętności współpracy i realizację własnych interdyscyplinarnych pomysłów.Zaprasza Łukasz RadlińskiMontaż: Kajetan Hilszczański

Dyrektorka Fundacji Uniwersytet Dzieci, Katarzyna Bańczyk-Skubała opowiada o działalności Uniwersytetu Dzieci oraz o raporcie „Nauka. Kapitał na całe życie”, który powstał z okazji 19. rocznicy działalności Fundacji na podstawie badań losów absolwentów Uniwersytetu Dzieci. Dowiecie się jak efektywnie i odpowiedzialnie inwestować w edukację młodych pokoleń, jakie kompetencje warto rozwijać i jakie zaskakujące wnioski płyną z raportu.Zaprasza Łukasz RadlińskiMontaż: Kajetan Hilszczański

„Między duchem a materią pośredniczy matematyka” pisał Hugo Steinhaus, jeden z twórców Polskiej Szkoły Matematycznej. I właśnie o takiej matematyce usłyszycie w najnowszym odcinku podcastu „Na synapsach”. O matematyce tworzonej przez ludzi, zanurzonej w swoim czasie, rodzącej się z rozmów, spotkań i przypadków, a nie tylko z formalnych definicji. Posłuchajcie o polskiej matematyce XX wieku: ludziach i ideach znanych dziś na całym świecie, kawiarniach i serwetkach zapisywanych problemami, nieoczekiwanych odkryciach oraz historiach pokazujących, jak bardzo matematyka potrafi być ludzka. A że także w 2025 roku matematyka wciąż potrafi zaskakiwać, nie zabraknie również rozmowy o tej współczesnej.„Łatwo z domu rzeczywistości zajść do lasu matematyki, ale nieliczni tylko umieją wrócić” jak zauważył Hugo Steinhaus. Mamy nadzieję, że tym razem przewodnikiem powrotnym z tego lasu będzie Natalia Błaszczyk.

Przed nami IX Ogólnopolska Konferencja dla Młodych Naukowców „Wieczór Naukowca 2026 – Wokół Człowieka”, która ponownie zgromadzi studentów, doktorantów i badaczy z całej Polski. Podczas audycji Na Synapsach gościliśmy członków Komitetu Organizacyjnego z Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu. Przewodniczący KO - dr Kamil Michalik opowiedział nam o trendach w badaniach nad zdrowiem, wydolnością i profilaktyką, a Wiceprzewodnicząca, dr Edyta Pieniacka, przybliżyła w jaki sposób promocja konferencji naukowej może rozwijać zdolności studentów w ramach koła naukowego Sport Brand Lab.Zaprasza Łukasz RadlińskiMontaż: Kajetan Hilszczański

- Jak ci idzie doktorat?- Jakoś przędę. Tak mogłyby odpowiedzieć Julia Zwolińska i Paulina Wróbel, doktorantki z Politechniki Wrocławskiej. Choć trzeba przyznać, że przędzenie, a raczej elektroprzędzenie wychodzi im świetnie.Jeśli chcesz dowiedzieć się jak powstają nanowłókna, do czego można wykorzystać polimery biodegradowalne i dlaczego bakterie w plastiku mogą wspomóc rolnictwo posłuchaj rozmowy z młodymi wrocławskimi naukowczyniami.Zaprasza Kasia Latacz.

Jak działa wpływ społeczny i dlaczego tak często ulegamy autorytetom, emocjom czy presji otoczenia?Już wkrótce Wrocław stanie się miejscem wyjątkowego wydarzenia Re_Mind. Kongres i Festiwal Psychologiczny – przestrzeni łączącej naukę, psychologię, sztukę oraz rozmowę o współczesnym człowieku i jego funkcjonowaniu w świecie pełnym informacji, bodźców i społecznych napięć. To wydarzenie ma stworzyć miejsce do refleksji nad tym, jak psychologia może pomagać w rozumieniu codziennych decyzji, relacji i mechanizmów wpływu, które działają wokół nas niemal bez przerwy.Z tej okazji zapraszamy Was do odsłuchania pierwszej z cyklu rozmów wokół tego wydarzenia. Naszym gościem jest prof. Tomasz Grzyb – psycholog społeczny, dziekan kierunku psychologia Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu oraz badacz mechanizmów wpływu społecznego i posłuszeństwa wobec autorytetu. W rozmowie poruszamy temat dezinformacji, heurystyk, psychologii tłumu oraz tego, dlaczego człowiek w sytuacji niepewności tak często oddaje swoje decyzje innym. Zapraszają Oliwia Renik i Alicja MejzaMontaż: Kajetan Hilszczański

Pint of Science to międzynarodowa organizacja non-profit, tworząca festiwal popularnonaukowy, który w tym roku będzie miał swoją drugą edycję w Polsce.Od 18 do 20 maja nauka wychodzi z laboratoriów. W ponad 500 miastach na świecie (w tym pięciu w Polsce) będzie można posłuchać o rzetelnej nauce w luźnej atmosferze i prostych słowach, prosto od lokalnych badaczek i naukowców.Gościmy dr Katarzynę Łepetę, dyrektorkę krajową Pint of Science Polska, z którą rozmawiamy o tym, dlaczego nauka jest ważna, jak duże znaczenie ma jej popularyzacja i jak zostać wolontariuszem kolejnych edycji wydarzenia.Zaprasza Agata Małoburska 

W tym odcinku zaglądamy do świata medycyny sądowej — miejsca, w którym nauka spotyka się z historią, a każdy eksponat opowiada własną, często zaskakującą historię. Odwiedzamy dr n. med. Jędrzeja Siutę, opiekuna Muzeum Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, który opowiada o działalności muzeum, kulisach pracy w tej dziedzinie oraz o tym, jak wyglądają zajęcia z medycyny sądowej i czego można się z nich nauczyć. Rozmawiamy również o najbardziej intrygujących eksponatach — w tym o słynnym na całym świecie zestawie wampirycznym. To odcinek dla wszystkich, których ciekawi, jak nauka pomaga lepiej zrozumieć śmierć, historię i ludzkie zachowania.Zaprasza Grzegorz Jankiewicz

Wrocław to nie tylko piękna architektura, urokliwe mosty itętniące życiem ulice. To przede wszystkim ludzie – twórczy, zaangażowani, odważni w myśleniu i działaniu. Co roku plebiscyt Kreatywni Wrocławia udowadnia, że właśnie tu – we Wrocławiu – rodzą się innowacyjne pomysły, przełomowe odkrycia i niezwykłe inicjatywy.W kategorii Nauka/Technologia wyróżniono osoby, które nietylko rozwijają ciekawe projekty i prowadzą badania, ale też potrafią swoją pasją zarażać innych. To ludzie, którzy robią swoje – z pomysłem, z zaangażowaniem i z konkretnym efektem. Pokazują, że nauka i technologia nie muszą być oderwane od codzienności – wręcz przeciwnie, mają realny wpływ na to, jak żyjemy, uczymy się i myślimy o przyszłości.Naszym pierwszym rozmówcą jest dr inż. Weronika Urbańska z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej, przewodnicząca Academii Iuvenum, a także Wrocławianka Roku 2024 za działalność naukowo-badawczą, z którą na antenie Akademickiego Radia LUZ świętowaliśmy tegorocznyDzień Nauki Polskiej.Nasza gościni specjalizuje się w odzyskiwaniu metali zezużytych baterii litowo-jonowych, uczestniczy w innowacyjnych badaniach nad pozyskiwaniem minerałów z regolitu księżycowego i marsjańskiego, a w 2025 roku pełniławażną rolę w projekcie Space Volcanic Algae zespołu Extremo Technologies, który był jednym z trzynastu eksperymentów w ramach pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS, zrealizowanej na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.Po co nam mikroglony w kosmosie, jak spakować je na orbitę i co naukowcy zrobili z nimi, kiedy już wróciły? To rozmowa o drodze od laboratorium do przestrzeni kosmicznej, emocjach towarzyszących misji oraz o tym, jak polska nauka realniewpływa na przyszłość eksploracji kosmosu.Zapraszają Agnieszka Barbach i Marta Gil-Pawlak

W rozmowie poświęconej psychologii rehabilitacji opowiadamy o biopsychospołecznym modelu leczenia oraz znaczeniu psychiki, relacji społecznych i ciała w procesie zdrowienia. Nasze gościnie omawiają różnice między podejściem biomedycznym a holistycznym, podkreślając rolę akceptacji niepełnosprawności, samooceny i autonomii. Zwracają także uwagę na codzienne wyzwania, stereotypy oraz wpływ otoczenia i wsparcia społecznego. WiktoriaŁapińska, która ma za sobą ponad 10 operacji nóg – co pozwala jej łączyć wiedzę akademicką z własnym doświadczeniem procesu leczenia oraz rehabilitacji – podkreśla także braki systemowe i pokazuje, że rehabilitacja to nie tylko powrót do sprawności, ale też proces adaptacji i budowania tożsamości.Swoim doświadczeniem i wiedzy dzielą się studentki 3. roku psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu – Wiktoria Jabłońska i Wiktoria Łapińska. Zaprasza Oliwia Renik

W audycji Na Synapsach rozmawiamy z członkami Studenckiego Koła Naukowego Botaników Gatun działającego przy Wydziale Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Nasi goście, Rafał Bryczkowski i Mikołaj Jakieła, opowiadają o działaniach koła, projektach terenowych oraz o łąkach śródleśnych i porostach.Zapraszają Alicja Mejza i Zuzanna Biernacka.

Z okazji Dnia Kobiet, życzymy Wam, drogie dziewczyny, zdrowej relacji z jedzeniem, mniej stresu na co dzień, duuużo satysfakcji i poczucia własnej wartości! Jesteście wspaniale! Na drodzę do osiągania swoich sukcesów, pamiętajcie też o sobie, swoich potrzebach i czasie na spokojny posiłek. Z tej okazji, udostepniami dla Was cenną rozmowę z dietetyczką kliniczną, psychodietetyczką i trenerką sportów walki, mgr Wiktorią Zakrzewską, którą zaraża swoim świadomym podejściem do zdrowego żywienia. Posłuchajcie!Zapraszają Marta Andrysiak i Klaudia Sobolewska.

Etiopia – kolebka ludzkości i kraj, w którym wskazówkizegara wciąż stoją w miejscu. W rozmowie z Lucyną Leśniak – fotografką, socjolożką,podróżniczką i prezeską Fundacji DCU – wyruszamy w podróż na północ i południeEtiopii: od duchowej Lalibeli po Dolinę Omo i plemiona Mursi, Hamer oraz Ari. To opowieść o kulturze, rytuale kawy, spotkaniach, którezmieniają perspektywę, i o realnej pomocy dzieciom z plemienia Baka wKamerunie.Zaprasza Zuzanna Biernacka.

Wyobraź sobie drogę bez białych linii, po której samochody poruszają się płynnie jak ławica ryb. Brzmi jak science-fiction? Dla dzisiejszego rozmówcy to matematyczna konieczność. Gościem podcastu jest prof. Markos Papageorgiou, światowy autorytet w dziedzinie sterowania ruchem.  Wywiad przeprowadziła Veronica Lott, a za tłumaczenie odpowiedzialni są Laura Rydzewska oraz Piotr Kędzia.

Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce 2026 już za nami, ale głos naukowczyń nie cichnie. W tym roku świętowaliśmy razem z dr hab. inż. Anną Jarząb z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN. Nie można mówić o kobietach w nauce nie wspominając o ich badaniach, dlatego w rozmowie usłyszycie o odporności, szczepionkach i gorączce infekcyjnej. Nie zabraknie też kobiecego spojrzenia na polskie i zagraniczne uniwersytety.Wszystkiego dobrego z okazji Dnia Dziewcząt i Kobiet w Nauce życzy Kasia Latacz

System elektroenergetyczny to jeden z tych elementów infrastruktury, o których zwykle nie myślimy... aż do momentu, gdy nagle gaśnie światło. Ostatnie blackouty w Europie pokazały, jak wrażliwy i jednocześnie złożony jest ten system. Audycja została nagrana 1 października 2025 roku, co ma znaczenie w kontekście późniejszych aktualizacji raportów i ustaleń dotyczących rzeczywistych przyczyn tych zdarzeń. Omawiane wątki odnoszą się do stanu wiedzy dostępnego na moment nagrania.W rozmowie przyglądamy się temu, co dzieje się z siecią w pierwszych sekundach po awarii, jakie mechanizmy decydują o jej rozwoju oraz jakie rozwiązania technologiczne pozwalają zwiększać odporność systemów energetycznych. Poruszamy również temat miejsca Polski na energetycznej mapie Europy oraz stojących przed nią wyzwań. Nie brakuje również wątku pracy w elektroenergetyce! Pokazujemy, jak interdyscyplinarna i wieloaspektowa jest to dziedzina, łącząca inżynierię, analizę systemową, automatykę i modelowanie.Gościem audycji jest dr inż. Bartosz Brusiłowicz z Politechniki Wrocławskiej, ekspert w zakresie stabilności systemów elektroenergetycznych.Zaprasza Natalia Błaszczyk. 

Anna Kusztal, doktorantka z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, oraz Nela Tomala, studentka piątego roku, opowiadają o niezwykłej ekspedycji naukowej do jednego z najbardziej odizolowanych zakątków świata. Przez tundrę, tajgę i pustynię Mini Gobi – konno, na wielbłądach i samochodem terenowym – dotarły do Tsaatanów, hodowców reniferów, oraz ludu Darkhad, by sprawdzić, czy odkrycia psychologii są uniwersalne dla całego gatunku ludzkiego, czy tylko dla studentów zachodnich uniwersytetów. Kwestionariusze psychologiczne, kulturowe tabu, gościnność z konieczności i życie w jurtach – posłuchaj o tym, jak nauka spotyka się z wielką przygodą.Zapraszają: Agnieszka Barbach i Grzegorz Jankiewicz

Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy tocoroczna akcja mająca na celu podnoszenie świadomości na temat tego nowotworu, który w 99% związany jest z wirusem HPV. To czas edukacji i promocji profilaktyki, obejmującej szczepienia przeciw HPV oraz bezbolesne badaniacytologiczne i testy na obecność HPV, które pozwalają wykryć zmiany na wczesnym etapie i znacząco zwiększają szansę na wyleczenie.Z tej okazji przypominamy naszą rozmowę z Martyną Ochman z IFMSA Poland Oddział we Wrocławiu, przeprowadzoną w ramach Pink Lips Project 2023.Zaprasza Agnieszka Barbach.

Spokojnych synaps i samych naukowych szczęśliwości w 2026 roku!Z ekscytacją spoglądamy na to, co przed nami, ale najpierw tradycyjnie czeka nas naukowe podsumowanie roku 2025. Opowiemy Wam o wielkiej mocy małych interakcji społecznych oraz podsumujemy 15 lat badań nad aplikacjami randkowymi. Usłyszycie także o komórkowej cukrowej tarczy, która chroni przed starzeniem mózgu i demencją, a na koniec, zamiast fajerwerkami, zachwycimy się energią fuzyjną. Zaprasza ekipa w składzie: Alicja Mejza, Oliwia Renik, Grzesiek Jankiewicz i Mateusz Gadomski

Co to jest epigenetyka i jak zmienia nasze postrzeganie zdrowia, dziedziczenia i nowotworów? Czy to, jak żyli nasi dziadkowie może mieć wpływ na nasze zdrowie? O epigenetyce rozmawiam z mgr Karoliną Kozal, biolożką i doktorantką w Szkole Doktorskiej BioMedChem UŁ i Instytutów PAN w Łodzi.Zapraszam serdecznie do słuchania, Ewa Śmigaj

Historia dzieje się na naszych oczach, po raz kolejny przy udziale badaczki z Politechniki Wrocławskiej. Dr hab. inż. Anna Siekierka, prof. PWr została laureatką ERC Starting Grant – jednego z najbardziej prestiżowych wyróżnień dla młodych naukowców w Europie. Jej projekt ReHeal4waste zdobył uznanie komisji konkursowej z grona ponad 4 tysięcy zgłoszeń.W jaki sposób możemy odwrócić problem zużytych baterii na swoją korzyść? Jakich technologii potrzebujemy, żeby zmienić sposób myślenia o recyklingu i produkcji akumulatorów? Co będzie kluczem i wytrychem tego projektu? Sprawdza i zaprasza Martyna Dziakowicz.

„Neuroinformatyka” brzmi jak nauka wyrwana z książek science fiction, a jednak zajmują się nią studenci Politechniki Wrocławskiej w Kole Naukowym Neuroinformatyki Neuron. W tej rozmowie zarząd kola przybliży nam, co to są interfejsy mózg-komputer, czy granie na komputerze za pomocą myśli jest możliwe, i opowiedzą o Neurohackatonie - imprezie programistycznej która będzie miała miejsce pod koniec listopada na PWr. Jest to jeden z największych neurohackatonów w Europie!Zaprasza Ewa Śmigaj.

Październik to miesiąc świadomości raka piersi. Jakie są najczęstsze przyczyny jego występowania? Gdzie oraz jak powinnyśmy się regularnie badać? Na czym polega profilaktyczne samobadanie piersi? Na te oraz więcej pytań o nowotworach piersi odpowie Ira Sotnyk z IFMSA-Poland Oddział Wrocław. Do wysłuchania zapraszają Piotr Kędzia oraz Paweł Chlastacz.

Published in 1818, Frankenstein; or, The Modern Prometheus had a profound impact on the Gothic horror and science fiction genres. Book’s author, Mary Shelley, was heavily inspired by the scientific development of her time, when huge advances in our understanding of the natural sciences took place and, sensational science demonstrations caught the imagination of the general public.During the 7th Silesian Science Festival Katowice (7. Śląski Festiwal Nauki Katowice), we had the opportunity to meet Dr Kathryn Harkup, a chemist, writer, and science communicator. In her book Making the Monster: The Science Behind Mary Shelley’s Frankenstein (Przepis na potwora. Jak z odkryć naukowych narodził się Frankenstein) she explores the scientific background behind Shelley's book. Is Frankenstein a story about a monster or an evil scientist? Or about the nature of humanity? And which scientists influenced Shelley?Feel free to explore the topic with Agnieszka Barbach.Kathryn Harkup also wrote books about technology in James Bond stories, potions in Agata Christie’s crime novels, and Shakespearean deaths.

Gość dzisiejszego odcinka - inż. Norbert Gajek, pierwszy oficer Polskich Linii Lotniczych LOT, prowadzi nas krok po kroku przez pierwsze etapy kariery pilota - od studiów i procesu rekrutacji, przez szkolenia na symulatorach, zdobywanie type ratingów i pierwsze loty liniowe, aż po codzienne wyzwania zawodowe. Opowiada o realnych wymaganiach zawodu i o tym, co naprawdę przekłada się na profesjonalizm w powietrzu, a przede wszystkim o pasji i istocie komunikacji w kokpicie -jak klarowna, zaufana współpraca między członkami załogi wpływa na bezpieczeństwo i jakość operacji. To rozmowa pełna praktycznych porad dla kandydatów oraz barwnych anegdot dla każdego, kto ciekaw jest świata lotnictwa. Poznacie także odpowiedź na jedno z najbardziej nurtujących pytań pasażerów: czy oklaski po lądowaniu są „hot or not”.Zaprasza Natalia Błaszczyk.

Czy Polska naprawdę była krajem bez stosów? Kim byli i jak wyglądało życie codzienne kleru w I Rzeczypospolitej? W jaki sposób duchowieństwo wpływało na ówczesne życie społeczne i polityczne? Na te pytania odpowiada Kamil Janicki, autor książek Pańszczyzna, Warcholstwo i niedawnej Dziesięcina, w wywiadzie dla Na Synapsach zaraz po swoim wykładzie na Dolnośląskim Festiwalu Nauki.Zaprasza Mateusz Mandziuk.

Na Dolnym Śląsku każde miejsce ma swoją historię, a każdy skarb - swoją tajemnicę. Niektóre historie są łatwe do opowiedzenia, inne bolesne i pełne trudnych wspomnień, ale wszystkie tworzą most między kolejnymi pokoleniami Dolnoślązaków. Joanna Lamparska, pisarka i dziennikarka, opowiada, jak krok po kroku odkrywa te opowieści. Jakie umiejętności i wiedza jest potrzebna, by badać tajemnice naszego regionu, i dlaczego właśnie poprzez skarby możemy lepiej zrozumieć, kim jesteśmy? Rozmowa nagrana po jej wystąpieniu na Dolnośląskim Festiwalu Nauki to podróż w świat lokalnych tajemnic, pamięci i inspiracji.Zaprasza Mateusz Mandziuk.

Przed wami audiopocztówka z wakacji. I to nie byle jakich, bo naukowych!W deszczową wrześniową sobotę udaliśmy się na Ostrów Tumski, żeby na żywo i najbardziej bezpośrednio, jak to tylko możliwe relacjonować dla was, co słychać na Dolnośląskim Festiwalu Nauki. Aby wspomnienia pozostały żywe zapraszamy do wysłuchania  podcastu w którym utrwaliłiśmy dla was transmisję z Miasteczka Naukowego DFNu 2025!!!Jesteście gotowi, by raz jeszcze przeprawić się przez jelito grube, przyjrzeć się barwnym bakteriom i posmakować biblijnych potraw? A może interesują was łaziki nie z tej ziemi lub odwrotnie bardzo przyziemne szczepienia na HPV?Niezależnie jakich naukowych wątków szukacie, w Miasteczku Naukowym ich na pewno nie zabrakło.Na podróż od logopedii do muzyki i przez wszystko co pomiędzy zapraszają:Kasia Latacz & Marta Andrysiak.

Nietoperze, choć budzą skrajne emocje, towarzyszą człowiekowi od wieków. Możemy je spotkać praktycznie wszędzie. Co piąty znany gatunek ssaka jest właśnie nietoperzem. Warto byłoby więc wiedzieć o tych latających stworzeniach nieco więcej…W audycji opowiemy, które nietoperze przypominają tabliczkę czekolady lub ciastka Oreo, co mają wspólnego z produkcją tequili oraz co robić, gdy nietoperz wleci nam do domu. Poznamy też BATMANa – bezzałogową jednostkę pływającą stworzoną przez studentów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, która bada aktywność nietoperzy nad wodą. O wszystkim porozmawiamy z Sandrą Krzemińską, doktorantką i członkinią Koła Naukowego Teriologów na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu. Zapraszają Agnieszka Barbach i Jan Czachorowski

W audycji Na Synapsach rozmawiamy z uczestnikami AI Forum 2025 na Politechnice Wrocławskiej. Nasi goście, Piotr Matys i Mikołaj Langner, opowiadają o tym, czym są halucynacje modeli językowych, jak je wykrywać w czasie rzeczywistym i dlaczego w medycynie czy prawie takie błędy mogą być szczególnie groźne. To także historia o pasji młodych badaczy i ich ambitnych planach na przyszłość w świecie AI.Zaprasza Mateusz Mandziuk

Co mają ze sobą wspólnego: bocian, rudzik, kapturka, gąsiorek, świstunka i wiele innych ptaków, o których rozmawiamy dziś z ornitologiem Jakubem Zającem, doktorantem w Zakładzie Ekologii Ptaków UWr? Chodzi oczywiście o migracje i zmiany klimatyczne, które wpływają na czas odlotów i przylotów ptaków do Polski.A o tych zmianach, które zaobserwowali ornitolodzy, ich przyczynach i skutkach wpływających na ekosystem, dowiecie się już teraz, słuchając nagrania.Zapraszam, Klaudia Sobolewska.zdj. Jakub Zając z gąsiorkiem na polanach białowieskich Książki wspomniane w materiale:- David Barrie „Supernawigatorzy. Jak zwierzęta odnajdują drogę" tłum. Joanna Gilewicz- Ian Newton „Bird Migration"

Rozmowa z dr. Wojciechem Kulozą-Kaczanem odsłania praktyczne oblicze odzysku surowców – od codziennych wyzwań operacyjnych po ekonomię zamkniętego obiegu. Dr Kuloza-Kaczan pokazuje na podstawie polskiego startupu Terraeye, jak obrazy satelitarne, analizy spektralne i zaawansowane algorytmy pozwalają „zajrzeć” w strukturę terenu i precyzyjnie identyfikować materiały, dzięki czemu lokalizacja, selekcja i optymalizacja procesów odzysku stają się szybsze i bardziej efektywne. Zaprasza Natalia Błaszczyk

What can happen in an attosecond? Answers for this and other questions knows professor Anne L’Huillier – the Nobel Prize laureate in physics in 2023. She isa worldwide specialist in atomic physics. Her experiments where the breakthrough in scientific world. Due to her work it is possible now to obtain ultrafast pulses that enables researchers to measure the electrons’ movement.In this short talk, Anne L’Huillier reveals her views on gender equality, communication between different  generations and role of European collaboration in science. Feel free to enjoy this extraordinary guestwith Katarzyna Latacz

Chomik europejski to wyjątkowy mieszkaniec naszych pól i łąk. Jest największym gatunkiem w podrodzinie chomików i podbija serca ludzi swoją walecznością oraz urodą. Jestrodzimym gatunkiem w Polsce, a jego liczebność dramatycznie spada – według prognoz, bez podjęcia zdecydowanych działań, może wyginąć w ciągu kilku lat.O tym, dlaczego chomik europejski jest tak wyjątkowy oraz jak działa inicjatywa ratowania tego gatunku na Dolnym Śląsku, rozmawiamy z dr Urszulą Eichert – biolożką z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, która wraz z wrocławskim ZOO ratuje chomiki w naszej okolicy.Zaprasza Ewa Śmigaj

Sposób świętowania dożynek przez lata się zmieniał. Obecnie stały się one okazją do integracji społeczności lokalnych, gdzie można znaleźć stoiska z rękodziełem, regionalne potrawy i występy artystyczne. W dzisiejszym odcinku zgłębiamy także historyczne konteksty oraz ewolucję tej tradycji w Polsce, od czasów sprzed wieków aż do współczesnych celebracji. Zostańcie z nami, aby dowiedzieć się, jak dożynki łączą pokolenia i kultury!Nasza gościni, antropolożka Weronika Cipirska z SKN Antropologii Kulturowej UWr, dzieli się refleksjami na temat współczesnego charakteru tego wydarzenia. Zapraszam do wysłuchania, Klaudia Sobolewska.

Już we Wrześniu do Wrocławia zjadą się czołowi badacze mózgu z całego świata, by wziąć udział w 17. Międzynarodowym Kongresie Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN). Co dziś naprawdę wiemy o ludzkim mózgu? Jakie przełomy wyzwania i kierunki badań wyznaczają rytm współczesnej neurobiologii? W tym odcinku gościmy dr Natalię Małek-Chudzik - badaczkę z Katedry Chemii Biologicznej i Bioobrazowania na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej. Porozmawiamy o ośrodkowym układzie nerwowym zza kulis, czyli o tym, co kryje się w naszym ośrodkowym układzie nerwowym, aktualnych badaniach, sprzęcie laboratoryjnym i co szykuje dla nas przyszłość pod względem potencjalnego leczenia chorób OUN. Zaprasza Julia Puchalska.

Już we wrześniu do Wrocławia zjadą się czołowi badacze mózgu z całego świata, by wziąć udział w 17. Międzynarodowym Kongresie Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN). Co dziś naprawdę wiemy o ludzkim mózgu? Jakie przełomy, wyzwania i kierunki badań wyznaczają rytm współczesnej neurobiologii?Wydarzeniem towarzyszącym kongresowi będzie otwarte spotkanie dla mieszkańców Dolnego Śląska, osób starszych i ich rodzin – „Neurospołeczeństwo: senior w centrum innowacji medycznych”. Nie będzie to akademicka debata, ale rozmowa o codzienności – o tym, jak rozpoznać pierwsze objawy chorób otępiennych, gdzie szukać pomocy, jak wspierać bliskich i jak projektować miasta przyjazne dla mózgu.  W tym odcinku gościmy dr n. med. Martę Dudę-Sikułę i dr Darię Hajkę z Łukasiewicz – PORT oraz Dorotę Feliks, dyrektor Wrocławskiego Centrum Rozwoju Społecznego, które współtworzą wspomniany panel dyskusyjny i podejmują ten trudny i fascynujący temat z różnych perspektyw: społecznej, naukowej oraz miejskiej. Zaprasza Ewa Śmigaj

Już we wrześniu do Wrocławia zjadą się czołowi badacze mózgu z całego świata, by wziąć udział w 17. Międzynarodowym Kongresie Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN). Co dziś naprawdę wiemy o ludzkim mózgu? Jakie przełomy, wyzwania i kierunki badań wyznaczają rytm współczesnej neurobiologii?  W tym odcinku gościmy dr. Michała Ślęzaka – neurobiologa, wiceprezesa PTBUN, przewodniczącego komitetu organizacyjnego Kongresu i pracownika Sieci Badawczej Łukasiewicz – PORT. Rozmawiamy o tym, jak bada się mózg człowieka oraz zdradzamy co czeka uczestników wrześniowego wydarzenia.Tegoroczna edycja Kongresu ma wyjątkowy charakter – organizowana jest wspólnie przez PTBUN, Łukasiewicz – PORT oraz wrocławskie uczelnie, co czyni to wydarzenie prawdziwie interdyscyplinarnym i ponadinstytucjonalnym.Zapraszają Agnieszka Barbach i Karolina Zdunek

Bariera językowa, kulturowe stereotypy, akcenty — to, co czasem dzieli, ale może też łączyć.W tym odcinku rozmawiamy o wyzwaniach i wartościach pracy w międzynarodowym zespole. Jak zbudować porozumienie mimo różnic? Jak czerpać z różnych perspektyw, zamiast się ich obawiać?Naszą gościnią jest studentka Zarządzania na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu, Martyna Szurgot, która podkreśla, że kluczem do sukcesu jest wspólny cel i współpraca — z szacunkiem do różnic i umiejętnością przekuwania ich w siłę zespołu.Zaprasza Klaudia Sobolewska.

Kim są incele? Co wpływa na ich sytuację? Jakie czynniki – społeczne, psychologiczne i ekonomiczne – kształtują rzeczywistość mężczyzn w mimowolnym celibacie? I dlaczego tak trudno jednoznacznie odpowiedzieć na te pytania? Odpowiedzi szuka Paweł Stańczyk – psycholog kliniczny, nauczyciel akademicki i redaktor naczelny psyche.academy. Zaprasza Karolina Zdunek.

Tożsamość kulturowa każdego z nas kształtuje się pod wpływem wielu czynników – takich jak historia, język, środowisko rodzinne, ale również szkoła i edukacja regionalna od najmłodszych lat. W tym odcinku rozmawiamy z absolwentką pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, mgr Eweliną Kulas, o roli, jaką pełnią placówki oświatowe w procesie budowania tożsamości wśród najmłodszych mieszkańców Górnego Śląska. Zastanawiamy się również nad tym, jak stosunek rodziny do języka śląskiego i śląskiej kultury wpływa na dzieci.W centrum naszej rozmowy pojawia się pytanie o to, jak wspierać dzieci w rozwijaniu poczucia przynależności kulturowej – z otwartością, akceptacją i bez ciężaru wstydu, który nierzadko bywa przekazywany nieświadomie przez dorosłych, jako echo dawnych traum czy wykluczenia.Zaprasza Klaudia Sobolewskafot. Patryk Osadnik

Największe popularnonaukowe wydarzenie w Polsce? To oczywiście Dolnośląski Festiwal Nauki, którego 28. edycja rozpocznie się już za kilka tygodni. W tym roku impreza odbywa się pod hasłem „Nauka jest chrobra”, w nawiązaniu do 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego. Czy współczesna nauka ma coś wspólnego z pierwszym polskim królem? Jakie najważniejsze atrakcje przygotowano w tym roku? Dlaczego warto uczestniczyć w takim festiwalu? Na te (i inne) pytania odpowiedzą przedstawiciele Biura DFN: Andrzej Graul i Kamil Kawalec.Zapraszają Agnieszka Barbach i Paweł Chlastacz

Wrocław to nie tylko piękna architektura, urokliwe mosty i tętniące życiem ulice. To przede wszystkim ludzie – twórczy, zaangażowani, odważni w myśleniu i działaniu. Co roku plebiscyt Kreatywni Wrocławia udowadnia, że właśnie tu – we Wrocławiu – rodzą się innowacyjne pomysły, przełomowe odkrycia i niezwykłe inicjatywy.W kategorii Nauka/Technologia wyróżniono osoby, które nie tylko rozwijają ciekawe projekty i prowadzą badania, ale też potrafią swoją pasją zarażać innych. To ludzie, którzy robią swoje – z pomysłem, z zaangażowaniem i z konkretnym efektem. Pokazują, że nauka i technologia nie muszą być oderwane od codzienności – wręcz przeciwnie, mają realny wpływ na to, jak żyjemy, uczymy się i myślimy o przyszłości.Naszym rozmówcą jest Paweł Gawrychowski, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, specjalizujący się w informatyce teoretycznej, a dokładniej – w algorytmice. Poza działalnością naukową, jest również opiekunem drużyny UWr startującej w zawodach w programowaniu zespołowym.Zapraszają Klaudia Sobolewska i Ewa Śmigaj

Stochastyka – nauka, o której wiadomo niewiele, a która czyha w prawie każdym zakątku naszego życia. Czym właściwie jest i dlaczego tak bardzo interesuje firmy ubezpieczeniowe? O tym tuż przed 44. edycją prestiżowej konferencji „Stochastic Processes and their Applications” (SPA), która odbyła się w dniach 14-18 lipca 2025 we Wrocławiu, rozmawiamy z dr hab. inż. Karolem Szczypkowskim – matematykiem z Katedry Analizy i Procesów Stochastycznych Wydziału Matematyki Politechniki Wrocławskiej.Zaprasza Ewa Śmigaj

Wrocław to nie tylko piękna architektura, urokliwe mosty i tętniące życiem ulice. To przede wszystkim ludzie – twórczy, zaangażowani, odważni w myśleniu i działaniu. Co roku plebiscyt Kreatywni Wrocławia udowadnia, że właśnie tu – we Wrocławiu – rodzą się innowacyjne pomysły, przełomowe odkrycia i niezwykłe inicjatywy.W kategorii Nauka/Technologia wyróżniono osoby, które nie tylko rozwijają ciekawe projekty i prowadzą badania, ale też potrafią swoją pasją zarażać innych. To ludzie, którzy robią swoje – z pomysłem, z zaangażowaniem i z konkretnym efektem. Pokazują, że nauka i technologia nie muszą być oderwane od codzienności – wręcz przeciwnie, mają realny wpływ na to, jak żyjemy, uczymy się i myślimy o przyszłości.Naszymi kolejnymi rozmówcami są przedstawicielki projektu P4Health, wyróżnionego w konkursie Kreatywni Wrocławia – dr hab. Patrycja Gazińska i Anna Nosal. Właśnie na ten projekt naukowcy z Łukasiewicz - PORT zdobyli 15 milionów euro w programie „Teaming for Excellence” (Horyzont Europa), który wspiera tworzenie nowych lub rozwój istniejących już Centrów Doskonałości. P4Health ma być początkiem przejścia z dotychczasowego modelu leczenia pacjentów, do medycyny predyktywnej, prewencyjnej, personalizowanej i partycypacyjnej.Omawiamy projekt, wyjaśniamy czym są centra doskonałości, a także rozmawiamy o tym, jak ważne dla rozwoju współczesnej medycyny jest biobankowanie.Zapraszają Agnieszka Barbach i Jan Czachorowski

W tej odsłonie Na Synapsach królować będą wątki medyczne! Porozmawiamy o profilaktyce raka szyjki macicy i zakażeń HPV. Nasze rozmówczynie to studentki SKN Ginekologii i Położnictwa z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Profilaktykę promują w ramach projektu, który został nagrodzony w ramach Funduszu Aktywności Studenckiej od Wrocławskiego Centrum Akademickiego. Skąd się bierze rak szyjki macicy? Jak się przed nim chronić? W jakim kierunku zmierza profilaktyka?Na te pytania postaramy się wspólnie odpowiedzieć. Zanurzcie się z nami w profilaktykę aż po szyjkę! Zaprasza Kasia Latacz