Na wschodzie bez zmian? Zima 2022 i wiosna 2025 na granicy polsko-białoruskiej

Nazik nie chce się budzić w huku bomb. Oli w społeczności szyitów groziło realne niebezpieczeństwo. Aras mówi, że Europa, która tak szczyci się przestrzeganiem praw człowieka, nie daje migrantom nawet takich praw, jakie daje zwierzętom. Rodzina Baravana znalazła przystań w Sopocie, ale asymilacja nie jest łatwa. Zwłaszcza, że żona zmarła w drodze, osierociwszy piątkę dzieci. Na podlaskich cmentarzach przybywa grobów.

Małgorzata Żerwe była na granicznym "pasku" w lutym 2022 roku, gdy zaczynała się budowa zapory. Wróciła w to samo miejsce w kwietniu 2025. Zmienił się "pasek" i zaostrzyły przepisy migracyjne - rząd zawiesił przyjmowanie wniosków o azyl. Aktywiści oskarżają funkcjonariuszy o łamanie praw człowieka na granicy. Mundurowi się bronią- wypełniają rozkazy, bronią granicy państwa. "Mimo to warto być przyzwoitym" - mówi emerytowany policjant. Humanitarne bramki i dobrowolne powroty na Białoruś czy siłowe wypychanie zdesperowanych ludzi? Co jest prawdą, a co kłamstwem? Czy hasło "bezpieczeństwo" usprawiedliwia wszelkie działania? 

Późnym latem 2021 roku na Podlasie przyjechały organizacje pomocowe i aktywiści z całej Polski. Państwo nie radziło sobie z kryzysem migracyjnym. Powszechnie łamane były prawa człowieka, w lasach umierali ludzie. Pomoc humanitarna odbywała się w ukryciu ze względu na szykany ze strony służb. Ta sytuacja, mimo zmian politycznych trwa nadal, jakkolwiek zmalała liczba osób niosących pomoc migrantom. Większość z nich zmaga się z konsekwencjami obciążającej psychikę działalności. Do tego dochodzą procesy sądowe wobec pomagających, jak wspomniany w reportażu proces Piątki.

Wielokulturowa i naznaczona trudną historią społeczność Podlasia, od ponad czterech lat zmaga się z kryzysem migracyjnym i kryzysem postaw. Hybrydowa wojna Łukaszenki, stan wyjątkowy na obszarach przygranicznych, budowa zapory, obecność wojska, antyemigrancka polityka rządu PiS, zmieniły życie spokojnych wsi i miasteczek, pogłębiły istniejące podziały i spolaryzowały poglądy. Jedni pomagają uchodźcom, inni nie kryją niechęci do obcych. Obecnie w życiu mieszkańców pogranicza pojawiły się nowe zagrożenia ze Wschodu.