Net Echt

Wat als een pil je in één klap slimmer, alerter en succesvoller zou maken – zou je ’m slikken? In deze aflevering van Net Echt duiken neurowetenschapper Simon van Gaal en filosoof van de neurowetenschap Jolien Francken in de wereld van brain enhancement: van Ritalin tot neuro‑gadgets en de hardnekkige mythe dat we maar 20 procent van ons brein gebruiken. Hoeveel zegt een hersenscan nu écht, wanneer ben je nog 'jezelf' als je aan je brein sleutelt, en hoe ver willen we gaan in de jacht op een beter hoofd? 

Adolescense was dé hitserie van 2025. Stel je voor: je kind is 13, gaat naar school… en dan staat ineens de politie op de stoep. Waarom? Je kind wordt opgepakt op verdenking van moord op een klasgenote. Hoe kan dat? Gaandeweg de serie wordt duidelijk wat de rol van internet en bepaalde influencers op social media is op het wereldbeeld van jonge jongens uit heel gewone gezinnen. In deze aflevering van Net Echt bespreken we de serie Adolescence met Levi van Dam - expert op het gebied van de mentale gezondheid van jongeren - en klinisch psycholoog Julia Tiemersma.Wat maakt jongeren kwetsbaar of juist sterk, en welke rol spelen gezin, school, samenleving in de online wereld?  

Wat als één wiskundige, een mysterieus apparaat en een stapel geheime codes samen de loop van de Tweede Wereldoorlog veranderen? In deze aflevering bespreken we The Imitation Game. We zien het verhaal van Alan Turing, een briljante maar sociaal onhandige wiskundige en zijn rol bij het kraken van de Duitse Enigma‑code tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij bouwt een machine om gecodeerde nazi‑berichten te ontcijferen en daarmee mogelijk de oorlog te verkorten. We praten erover met twee UvA-wetenschappers: historicus Samuël Kruizinga en quantum-expert Koen Groenland. Hoe dicht zit dit verhaal bij de werkelijkheid? En wat zegt het over hoe we nu denken over technologie, oorlog en waarheid? 

Nederland: land van orde, regeltjes, hoge belastingen én onvrijheid. Tenminste, volgens de mensen die we volgen in de serie Wakker in Paraguay. In deze aflevering van Net Echt bespreken we de serie samen met UvA-wetenschappers Jaron Harambam en Nanke Verloo. Hoe kunnen we de mix van wantrouwen, angst, verlangen naar vrijheid en heel gewone dromen ontrafelen? En hoe blijf je in gesprek met mensen die in een totaal ander narratief leven dan jij?  

In One Battle After Another duikt een oud-lid van een radicale verzetsgroep weer op in een strijd met een autoritair regime in de VS. Samen met UvA-wetenschappers Jack Thompson en Brian Burgoon onderzoeken presenator Aron de Jong en co-host rector Peter-Paul Verbeek de parallellen met de echte wereld. Zo haalde de film veel inspiratie uit verzetsbewegingen van de jaren '60. De gasten bespreken ook de gelijkenissen met de huidige situatie in de VS. Wat zegt de film over het Amerika van nu?

Hoe beïnvloedt eindeloos scrollen door korte video’s ons brein? Wat gebeurt er emotioneel als we met robots omgaan? En wat zegt WALL-E over onze afhankelijkheid van technologie?In WALL-E leeft de mensheid niet meer op aarde, maar op een ruimteschip waar robots alles overnemen: van schoonmaken tot vermaak en zelfs bewegen. Ondertussen raakt de aarde verstikt onder het afval dat we hebben achtergelaten. In deze aflevering van Net Echt onderzoeken presentator Lisa Maier en co‑host en rector magnificus Peter‑Paul Verbeek samen met neurowetenschapper Iris Groen en robotica‑onderzoeker Somoya Ben Allouch wat deze ogenschijnlijk vrolijke Pixar-film ons vertelt over onze relatie met technologie.

In the satirical disaster film Don’t Look Up, the world sees a looming catastrophe approaching – yet people collectively look away.How familiar is this for climate scientists who have been sounding the alarm for decades? In this episode of Net Echt, host Aron de Jong talks with climate scientist Joyeeta Gupta about why we don’t want to listen to ominous warnings, even when the evidence keeps piling up.What happens psychologically and politically when science brings bad news? What role do the media, conspiracy theories and disinformation play? And what can Don’t Look Up teach us about how we can take action on the climate crisis?

Met kerst denken we na over wat écht telt. Aan tafel, in stilte, of met een film! In deze speciale kerstaflevering van Net Echt hoor je alles over zingeving aan de hand van de klassieker It’s a Wonderful Life. Samen met hoogleraar en schrijver Rens Bod onderzoeken presentator Aron de Jong en co-host rector Peter-Paul Verbeek wat een leven waardevol maakt. En: waarom die vraag juist rond kerst zo dichtbij komt.

Bruce Springsteen is méér dan een rockicoon. In deze aflevering van Net Echt kijken we samen met UvA-hoogleraar Robert Kloosterman en groot Springsteenfan naar de verhalen achter zijn muziek en de nieuwe biopic over zijn leven. We horen hoe Springsteen het verval van Amerikaanse steden beschrijft, waarom zijn nummers zoveel mensen raken en hoe thema’s als identiteit, migratie en activisme door zijn hele oeuvre lopen. Presentator Aron de Jong en co-host Peter-Paul Verbeek verkennen hoe een artiest als Springsteen ons anders laat kijken naar samenleving, stedelijke ontwikkeling en persoonlijke geschiedenis. Een gesprek vol muziek, context en verrassende inzichten.

Afgelopen zondag (9 november) was de val van de Muur 36 jaar geleden. Daarom hoor je deze week in Net Echt alles over de film Das Leben der Anderen. Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek bespreken de film samen met UvA-wetenschappers Krijn Thijs en Anna Seidl. Wat doet het met mensen om onder toezicht te leven? Hoe dichtbij komt de film bij de werkelijkheid, en wat leren we ervan over vrijheid nu?

In deze aflevering van Net Echt duiken we in de horrorklassieker The Birds van Alfred Hitchcock. De film veroorzaakte in de jaren zestig een golf van vogelpaniek – meeuwen, kraaien en spreeuwen werden plots gezien als vliegende bedreigingen.Samen met vogelonderzoeker Judy Shamoun-Baranes en filmwetenschapper Patricia Pisters onderzoeken we:Kunnen vogels ons écht massaal aanvallen?Wat klopt er van de angst in de film?Waarom koos Hitchcock juist voor vogels als symbool?En: wat vertelt deze film ons over de relatie tussen mens, natuur en angst?

In de geschiedenis heb je bepaalde momenten die een nieuwe periode markeren. Als je kijkt naar de Nederlandse politiek is de opkomst van Pim Fortuyn daar één van. In deze verkiezingsspecial van Net Echt bespreken we de serie Het jaar van Fortuyn met politicoloog Tom van der Meer en communicatie-expert Linda Bos. Hoe komen media, debat en populisme samen in de opkomst van Fortuyn? En wat kunnen we daarvan leren voor campagnes nu?

In deze aflevering van Net Echt duiken we in The Godfather . Niet zomaar een film, maar dé blauwdruk voor hoe we naar de maffia kijken. En hoe de maffia naar zichzelf kijkt. Want criminelen gingen zich kleden als Don Corleone en toen personages in Hollywood films wapens schuin gingen vasthouden, gingen de echte criminelen dat ook opeens doen.Samen met UvA-hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff en misdaadjournalist bij NRC Jan Meeus onderzoeken we:Hoe realistisch is het beeld van de maffia in The Godfather?Zien we dat soort structuren ook in de Nederlandse onderwereld?Hoe beïnvloedt fictie de echte misdaad en de opsporing?En: wat doet onze fascinatie voor deze wereld met het vertrouwen in justitie en journalistiek?De werkelijkheid en fictie spiegelen elkaar. Beïnvloeden elkaar. Maar hoe ver gaat dat? 

In deze aflevering van Net Echt duiken we in de film Oppenheimer van regisseur Christopher Nolan. De film vertelt het verhaal van natuurkundige Julius Robert Oppenheimer, die tijdens de Tweede Wereldoorlog het Amerikaanse atoombomproject leidde. Een briljante wetenschappelijke doorbraak met verwoestende gevolgen.Samen met kernenergie-expert Machiel Kleemans en filosoof Eline de Jong onderzoeken we:Welke morele dilemma’s had Oppenheimer?Wat we kunnen leren van de manier waarop politiek en wetenschap samenwerkten?En: welke lessen dit ons kan bieden voor nieuwe technologieën zoals AI en kwantum

In deze aflevering van Net Echt duiken we in de Netflix-miniserie Apple Cider Vinegar. De serie vertelt het waargebeurde verhaal van Belle Gibson, de wellness-influencer die miljoenen volgers overtuigde dat ze hersenkanker had genezen met smoothies en meditaties - totdat ze ontmaskerd werd als fraudeur.Samen met wetenschapsjournalist Adriaan ter Braack (Sjamadriaan) en onderzoeker Eline Smit onderzoeken we:- Hoe gevaarlijk pseudowetenschap kan zijn- Waarom zoveel mensen geneigd zijn om erin te geloven- Welke rol sociale media spelen in het verspreiden van desinformatie- En: heeft het bekijken van gezondheidscontent eigenlijk invloed op ons denken en doen?

In deze aflevering van Net Echt duiken we in de wereld van The Last of Us, de hitserie die een dystopisch toekomstbeeld schetst waarin een schimmeluitbraak de mensheid bijna uitroeit. Maar hoe realistisch is dit scenario?Samen met microbioloog Auke de Jong en hoogleraar gezondheidsrecht Anniek de Ruijter onderzoeken we:🧫 Bestaat de schimmel uit The Last of Us  écht en kan hij mensen besmetten?🛡️ Zijn er schimmels die resistent zijn tegen alles?🌍 Welke lessen kunnen we trekken uit de coronapandemie voor een mogelijke volgende uitbraak?

Wat als dinosauriërs écht zouden terugkeren op aarde? In Jurassic World Rebirth lijkt het pure sensatie, maar hoe dicht zit het eigenlijk bij de werkelijkheid? In deze aflevering van Net Echt, de podcast van de Universiteit van Amsterdam, onderzoeken we de wetenschap achter de nieuwste film in de iconische Jurassic Park-serie.Samen met sterrenkundige Carsten Dominik en geneticus Renée van Amerongen duiken we in twee grote vragen: kan een meteoriet zoals die van 66 miljoen jaar geleden opnieuw inslaan, en kunnen we uitgestorven soorten als dinosauriërs terugbrengen via DNA-technologie? En… moeten we dat eigenlijk wel willen?🎧 Luister en ontdek of Jurassic World Rebirth pure fantasie is of verrassend veel met de echte wetenschap te maken heeft.

In deze aflevering van Net Echt nemen we je mee naar de wereld van Succession, de hitserie over de strijd om de macht binnen een familie-imperium. Het is een verhaal over geld, controle en de duistere kanten van leiderschap.Universitair hoofddocent Ruud van den Dool (expert in fiscale economie en familiebedrijven) en hoogleraar Annebel de Hoogh (specialist op het gebied van leiderschap en machtsdynamieken) vertellen je alles over de juridische, economische én psychologische kanten van opvolging en leiderschap.Luister mee en ontdek: is Succession net echt, of toch nét niet?

In deze aflevering van Net Echt nemen we The Social Network onder de loep, de film over het ontstaan van Facebook die meer dan alleen het verhaal van Mark Zuckerberg vertelt. Het is een film over macht, connecties en de prijs van wereldwijde invloed. Samen met hoogleraar Natali Helberger (expert op het gebied van digitale rechten en AI) en universitair docent Ine Beyens (onderzoeker naar het welzijn van jongeren in de digitale wereld) duiken we in de juridische, ethische én psychologische impact van sociale media.- Worden onze rechten als gebruiker wel goed beschermd op platforms als Meta?- Hoe beïnvloeden algoritmes en data het welzijn van jongeren?- Snappen we eigenlijk écht wat er met onze data gebeurt?- En: zijn er eigenlijk realistische alternatieven voor Big Tech?

Wat als de wereld om je heen niet echt is? In deze aflevering van Net Echt duiken we in de sciencefictionklassieker The Matrix, een film die speelt met onze ideeën over realiteit, controle en technologie.Te gast zijn natuurkundige Robbert Dijkgraaf en mediatheoreticus Marc Tuters. Dijkgraaf legt uit waarom het idee dat we in een simulatie leven niet zo vergezocht is als het lijkt, en wat de quantumfysica daarmee te maken heeft. Tuters onderzoekt hoe het iconische rode pil-symbool uit de film is overgenomen door radicale internetgemeenschappen, en hoe een filosofisch idee veranderde in een online strijdkreet.Presentator Lisa Maier en rector Peter-Paul Verbeek gaan met hen in gesprek over informatie als bouwsteen van de werkelijkheid, de grenzen van bewustzijn, en wat we kunnen leren van sciencefiction.

Wat als je op je werk letterlijk iemand anders bent dan thuis? Op je werk geen herinneringen aan je privéleven, thuis geen idee wat je op kantoor doet – twee versies van jezelf in één lichaam. In deze aflevering van Net Echt duiken we in de fascinerende wereld van Severance.Samen met neurowetenschapper Cyriel Pennartz en socioloog Giedo Jansen bespreken we de ethiek en technologie achter het splitsen van geheugen, de veranderende rol van werk in ons leven, en hoe controle en autonomie zich ontwikkelen op de werkvloer. Is Severance pure sciencefiction of een blik op de toekomst van werk? Ontdek het in deze aflevering.🎧 Luister nu en bepaal zelf: zou jij je werk-ik scheiden van je privé-ik?

Eeuwig jong blijven - een droom of nachtmerrie? In deze aflevering van Net Echt bespreken we de bodyhorrorfilm The Substance, waarin een actrice via een angstaanjagend experiment weer jong wordt. Cosmetisch wetenschapper Heleen Kibbelaar onthult wat écht kan in de strijd tegen huidveroudering, terwijl mediaonderzoeker Irene van Driel vertelt hoe Hollywood ons schoonheidsideaal bepaalt. Hoe ver mag je gaan voor eeuwige schoonheid? Welke mythes moeten worden doorgeprikt? Luister mee en ontdek hoe horror ons laat nadenken over uiterlijk, leeftijd en de extreme druk om altijd perfect te zijn. 

In deze aflevering van Net Echt duiken we in de coming-of-ageklassieker Juno (2007). Een film die op het eerste gezicht licht en eigenzinnig is, maar ondertussen grote thema’s aansnijdt als tienerzwangerschap, keuzevrijheid en maatschappelijke verwachtingen. We bespreken deze film samen met Esmée Zwiers, econoom met onderzoeksinteresses op het gebied van gezondheidseconomie, arbeidseconomie, economische geschiedenis en economische demografie. Ook aan tafel zit Alina Chakh. Zij is gedragsconsultant en bestuurslid van Ava, een cliëntenorganisatie die de belangen behartigt van vrouwen die gebruik maken van anticonceptie en abortuszorg.Samen met de gasten bespreken we: Hoe realistisch is de keuze die Juno maakt binnen verschillende sociaal-economische contexten? Waarom komt anticonceptie nauwelijks voor in een film waarin seksuele activiteit wél centraal staat? En welke invloed hebben economische omstandigheden op vruchtbaarheidskeuzes?🎧 Luister nu en ontdek: is Juno net echt, of toch nét niet?

In deze aflevering van Net Echt dompelen we ons onder in de virtuele wereld van Ready Player One (2018), de futuristische film van Steven Spielberg die vragen oproept over escapisme, gamingcultuur en de invloed van technologie op ons dagelijks leven.Samen met mediawetenschapper Toni Pape en jeugd- en mediadocent Hande Sungur onderzoeken we:🧠 Hoe realistisch is de VR-wereld uit de film?🏢 Hoe gevaarlijk zijn grote techbedrijven als ze controle krijgen over digitale werelden?🧑‍🤝‍🧑 Wat doet escapisme met ons sociale leven en mentale welzijn?🎮 En hoe kunnen games en virtuele werelden óók positief bijdragen aan ons dagelijks bestaan?We bespreken economische druk binnen de game-industrie, de kracht van popcultuur in digitale omgevingen én het menselijke verlangen om soms even te ontsnappen aan de realiteit.🎧 Luister nu en ontdek: is Ready Player One net echt, of toch nét niet?

In deze aflevering van Net Echt bespreken we de Franse film Entre les murs en hoe het is om docent te zijn in een multiculturele omgeving. Welke invloed heeft de sociaal-maatschappelijke omgeving van een school op de situatie in de klas? En hoe kun je daar als docent het beste mee omgaan?Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek bespreken dit met lerarenopleider en promovenda Nina Hosseini. Zij onderzoekt hoe op social justice gericht opleidingsonderwijs kan bijdragen aan het vergroten van kritisch bewustzijn van structurele ongelijkheid onder aankomende leerkrachten. Aan tafel zit ook Kurano Bigiman, docent klassieke talen en oprichter van het eerste gymnasium in Amsterdam-Zuidoost. Hoe herkent hij de thema' uit de film in de praktijk? Luister mee en ontdek: is Entre les murs net echt, of toch nét niet? 🎧

In deze speciale aflevering van Net Echt, ter ere van Internationale Vrouwendag, kijken we naar de Deense serie Borgenen hoe vrouwelijke leiders worden neergezet in de politiek. Wat betekent het om als vrouw de hoogste politieke positie te bekleden? Tegen welke obstakels lopen vrouwelijke politici aan, en hoe realistisch is het beeld dat Borgen schetst?Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek bespreken dit met politicoloog Zahra Runderkamp, die onderzoek doet naar de vertegenwoordiging van vrouwen en minderheden in de politiek. Ook in de studio is Mimi den Uyl, oprichter van Sisters in Science, een initiatief dat stereotype beelden in de wetenschap doorbreekt.Wat betekent representatie in de politiek en de wetenschap? Hoe verhouden de uitdagingen van vrouwen in Borgen zich tot de echte wereld? En wat kunnen we doen om gelijke kansen te bevorderen?

In deze aflevering van Net Echt duiken we in de wereld van Her (2013), een film van Spike Jonze over een man die verliefd wordt op een AI-besturingssysteem. Wat ooit sciencefiction leek, is nu dichterbij dan ooit. Maar wat betekent dit voor onze relaties en de manier waarop we technologie ervaren?Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek bespreken dit met hoogleraar Jessica Piotrowski, expert in digitale communicatie. Hoe beïnvloedt de snelle ontwikkeling van AI onze perceptie van menselijke verbinding? Wat gebeurt er als we AI blindelings vertrouwen? En kunnen digitale relaties ooit echte menselijke interacties vervangen?Luister mee en ontdek: is Her net echt, of toch nét niet? 🎧

In deze aflevering van Net Echt  duiken we in de wereld van de bekroonde film CODA. Hoe realistisch is de weergave van de dovengemeenschap 🧏‍♀️, en wat betekent deze film voor de representatie van dove mensen in Hollywood? 🎥 Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek gaan hierover in gesprek met antropoloog Anja Hiddinga, die onderzoek doet naar dovencultuur en de beeldvorming rondom inclusie en toegankelijkheid.Daarnaast bespreken we toegankelijkheid in het onderwijs 🎓 met Ihab Laachir, student Economics en Political Science, die zich inzet voor een inclusievere UvA. Hoe toegankelijk is de universiteit voor studenten met een functiebeperking, en wat kan er beter?🎧 Luister mee en ontdek: is CODA net echt, of toch nét niet?

In deze aflevering van Net Echt nemen we een kijkje in de wereld van de animatiefilm The Secret Life of Pets. Wat als je huisdier een geheim dubbelleven leidt terwijl jij niet thuis bent? Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek onderzoeken samen met Maarten Reesink, expert in de relaties tussen mens en dier, hoe realistisch deze film eigenlijk is. Zijn de sociale interacties tussen dieren en hun "menselijke" emoties zoals jaloezie geloofwaardig? Hoe begrijpen dieren menselijke taal, en wat zegt de wetenschap over een toekomst met Google Translate voor huisdieren? Daarnaast spreekt Pim Linnebank, oprichter van de minor Science, Technology & Innovation: Biomimicry, over hoe dieren ons inspireren tot technologische innovaties. Zou een robotkat ooit een echte kat kunnen vervangen?

In deze aflevering van Net Echt bespreken we de Deense film Druk (Another Round), waarin vier leraren experimenteren met alcohol om hun leven te verbeteren. Het experiment roept vragen op over de risico’s van alcoholgebruik, verslaving en de invloed van de sociale omgeving. Presentatoren Aron de Jong en Peter-Paul Verbeek gaan hierover in gesprek met Helle Larsen, universitair hoofddocent ontwikkelingspsychologie, die onderzoek doet naar de sociale en cognitieve processen rondom verslaving. Zij legt uit hoe risicofactoren en de sociale omgeving invloed hebben op alcoholgebruik. Ook is Thijmen van Alpen, docent biologie en postdoctoraal onderzoeker aan de UvA, te gast. Hij vertelt over de impact van stress en werkdruk op de mentale gezondheid van docenten. Hoe risicovol is het experiment van de vier leraren? En hoe komt het dat sommige mensen vatbaarder zijn voor verslaving dan anderen?

De sciencefictionfilm Interstellar van regisseur Christopher Nolan staat centraal in deze aflevering van Net Echt. Met thema's als zwarte gaten, de relativiteit van tijd en wormholes biedt de film een fascinerende kijk op ruimtevaart, maar hoe realistisch zijn deze concepten eigenlijk? Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek gaan hierover in gesprek met sterrenkundige Nathalie Degenaar, die de wetenschap achter de film verklaart.   Daarnaast komt onderzoeker Mitchel Stoop aan het woord. Hij vertelt over zijn onderzoek naar zware sterren en werpt licht op de technieken waarmee ruimteonderzoek mogelijk wordt gemaakt.

In deze aflevering van Net Echt nemen we je mee naar de wereld van de Romeinen en het Colosseum. We bespreken Gladiator, de iconische film van Ridley Scott uit 2000. Klopt het beeld dat de film schetst van deze tijd, of is de werkelijkheid toch anders? Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek gaan in gesprek met historicus Martijn Icks om de historische feiten en fictie van elkaar te scheiden. Daarna schuift sociaal psycholoog Suzanne Oosterwijk aan om een ander fascinerend thema te bespreken: waarom zijn we zo geboeid door gruwelijke beelden? Wat maakt dat we toch blijven kijken, zelfs als het ons ongemakkelijk maakt?

In deze aflevering van Net Echt duiken we in de wereld van Inside Out 2, de Pixar-film waarin emoties zoals vreugde, verdriet en jaloezie het brein van tiener Riley besturen. Presentator Aron de Jong en rector Peter-Paul Verbeek spreken met UvA-wetenschapper Lynn Mobach: werken onze hersenen écht zo, en kunnen emoties ons op die manier beïnvloeden? Daarna praten we met Angelina Senchi, masterstudent en Studentassessor aan de UvA, over een heel echt thema: het mentale welzijn van studenten. Hoe gaan studenten om met stress, angst en eenzaamheid, en hoe kan de UvA daarbij ondersteunen?