News Albo Fake News

3 tysiące złotych rocznie za działkę ROD? Taki przekaz może brzmieć jak gotowy rachunek, ale rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Nie siejemy paniki, ale sprawdzamy, co w przepisach piszczy? Skąd wzięła się ta kwota, kogo może dotyczyć i gdzie kończą się fakty, a zaczyna dezinformacja. Faktycznie działkowców czeka opłata w wysokości 3 tys. zł rocznie? Ilu działkowców już zostało objętych takimi opłatami? To może być zagrożenie dla całego środowiska działkowców? Co w praktyce oznacza dla konkretnego działkowca fakt, że 65 proc. terenów ROD znajduje się w użytkowaniu wieczystym? To może być albo nie być ROD w Polsce? Problem wynika ze zmiany prawa, czy raczej z nowej interpretacji przepisów przez samorządy? Gosć: Bartłomiej Piech, radca prawny Polskiego Związku Działkowców.

Czujesz się gorzej, więc terapia działa? - to jedno z najpopularniejszych haseł pseudomedycznego internetu, który podpowiada: to dobry znak, bo organizm właśnie się oczyszcza. Ale uwaga - ten przekaz może być nie tylko fałszywy, ale i niebezpieczny. Czy "kryzys ozdrowieńczy" to pojęcie znane medycynie, czy wyłącznie termin funkcjonujący w pseudonaukowych fejkach? Dlaczego hasło „najpierw będzie gorzej, potem organizm się oczyści” jest tak skutecznym narzędziem dezinformacji? Czy mit "kryzysu ozdrowieńczego" sprawia, że ludzie wierzą fejkowym terapiom i ignorują objawy, które mogą wymagać pilnej konsultacji z lekarzem? Do czego jest wykorzystywany ten fejk? Czy powoływanie się na pojedyncze historie pacjentów jest jedną z technik manipulacji w treściach pseudomedycznych? Po czym od razu można rozpoznać pseudomedyczną manipulację? Gościni: Magda Grochocka, Stowarzyszenie Pravda.

Finlandia nie przekaże Patriotów Ukrainie! Tego typu nagłówki obiegły polskie portale internetowe. Przypomnijmy, trwa dyskusja, czy powinniśmy uszczuplić nasze zapasy pocisków do baterii przeciwlotniczej Patriot i odstąpić je walczącej Ukrainie. Rzekoma postawa Finów - o której rozpisywały się nasze portale - miałaby być dla nas wzorem, tak by nie działać pochopnie i nie osłabiać swoich zdolności obronnych. Sęk jednak w tym, że Finlandia systemu Patriot nie posiada i w najbliższym czasie nie zamierza go kupować. To nie pierwszy raz, gdy wokół wojska i wojskowości krążą nieprawdziwe informacje. Dlaczego to temat wdzięczny dla dezinformatorów? Gość: Łukasz Michalik, dziennikarz portalu WP Technologie.

W piątek, podczas festynu w Kamiennej Górze, 15-letni chłopiec został ugodzony nożem. Trafił do szpitala i wciąż trwa walka o jego życie. Internet wydał już wyrok i wskazał winnego. "To Ukrainiec" - piszą komentujący. Jest ich wielu. Zbyt wielu. Dlatego resort Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Policja, mimo krótkiego czasu od zdarzenia, postanowili zabrać głos i zdementować te pogłoski. Niestety, jak zwykle w tego typu przypadkach, echo fałszu i dezinformacji jest głośniejsze, niż głos następujących po nich sprostowań i dementi. Dlaczego? Gość: dr Bartosz Kicior, socjolog i medioznawca z AGH w Krakowie.

Z raportu hiszpańskiej żandarmerii wynika, że w Internecie trwa kampania wzywająca do podjęcia kolejnej, zbiorowej próby siłowego wtargnięcia do Ceuty, hiszpańskiej eksklawy na granicy z Marokiem. Datę wyznaczono na 15 sierpnia. Tak jak i poprzednio, wpisy nawołujące do forsowania granicy są mocno zmanipulowane i mijają się z prawdą. Zresztą sprawa Ceuty to jedna, wielka "wylęgarnia" dezinformacji i fakenewsów. Jakich? Kto to kolportuje? Czy uczciwa, rzetelna, ale i odważna dyskusja wokół migracji jest w ogóle możliwa? Gość: Marcin Krężelok, dziennikarz i fact-checker portali TVP Info i "Sprawdzam To".

W sieci nie brak wpisów, sugerujących, że piesi - mimo obowiązujących przepisów ruchu drogowego - nie mają pierwszeństwa na tzw. "zebrach", malowanych na drogach dla rowerów. Internauci odsyłają do przepisów, według których - w prawnym rozumieniu - przejściem dla pieszych można nazwać tylko to, które posiada białe pasy na jezdni i pionowy znak informujący o przejściu. A trzeba przyznać, że faktycznie, część takich przejść nie posiada tych znaków pionowych. Kto ma więc rację? Gość: podinsp. Robert Opas z Komendy Głównej Policji.

Najpierw są komplementy i rozmowy do późnej nocy, potem pojawia się nagły problem i… prośba o pieniądze. Romance scam, to nowy, wakacyjny trend w sieci? Co to takiego? Jak wyglądają internetowe oszustwa romantyczne i dlaczego mogą dotknąć każdego z nas? To nie jest niewinny flirt, bo zaczyna się od budowania zaufania, a potem dochodzą prośby o pieniądze? Czyli to od początku jest fejkowy przekaz? Dlaczego cyberprzestępcy inwestują tygodnie, a nawet miesiące w jedną relację, zamiast działać szybko? Coraz częściej oszuści nie proszą o pożyczkę, lecz namawiają do inwestowania. Dlaczego ten model - od strony oszustów - okazuje się tak skuteczny? Jak się przed tym uchronić? Gościni: Anna Kwaśnik, ekspert NASK ds. budowania świadomości cyberbezpieczeństwa.

W Polsce zaobserwowano nowy gatunek kleszczy, który przywędrował z Afryki i Azji! To "genetycznie zmodyfikowane pajęczaki", które były używane w tajnych eksperymentach - brzmi jak scenariusz thrillera, ale takie teorie krążą w sieci. Które elementy tej historii - czy wręcz histerii - o "genetycznie zmodyfikowanych kleszczach" są faktami, a które zostały całkowicie zmyślone? Dlaczego "agresywne kleszcze mutanty" tak szybko zdobyły popularność na platformach społecznościowych? Co naprawdę widzimy na takich nagraniach? Jak odróżnić rzetelną informację o zagrożeniu ze strony kleszczy od sensacyjnego fake newsa, który wywołuje strach? Po co powstają takie fejki? Rozpowszechniane teorie spiskowe mogą mieć realne konsekwencje dla zdrowia publicznego, np. zniechęcać do profilaktyki? Jakie mity o kleszczach są dziś najczęściej powielane w internecie i które z nich są szczególnie niebezpieczne? Gościni: dr Anna Wierzbicka, biolog, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.

Czy stwierdzenie "Polska się wyludnia" jest dziś prawdziwe, czy nowe dane GUS każą nam spojrzeć na ten problem inaczej? Za alarmującymi nagłówkami kryją się dane, które łatwo mogą stać się narzędziem dezinformacji. Czy na pewno wiemy, ile osób rzeczywiście dziś mieszka w naszym kraju? Czym właściwie są „ślady życia”? To może być lepszy sposób liczenia mieszkańców Polski niż dotychczas? W przestrzeni publicznej często słyszymy, że statystyki są „zaniżone” albo „zawyżone”. Jak odróżnić rzetelną krytykę metodologii badań demograficznych od zwykłej dezinformacji? Jakie są najczęstsze fejki dotyczące demografii Polski, z którymi GUS musi się mierzyć? Gość: Krzysztof Jedlak, rzecznik Głównego Urzędu Statystycznego.

Upały nie odpuszczają, a razem z nimi codzienne w Internecie, pojawiają się fake newsy na temat stosowania kremów do opalania. Zastanawiające - dlaczego jedno krótkie nagranie na portalu społecznościowym potrafi podważyć lata badań naukowców? Dlaczego kremy z filtrem stały się obecnie jednym z najczęstszych tematów fake newsów? Skąd wziął się przekaz o tym, że kremy z filtrem powodują raka? Czy te fejki mają w sobie choćby ziarnko prawdy albo jakiekolwiek oparcie w nauce? Twórcy rozpowszechniający takie treści świadomie dezinformują? Sami wierzą w to, co publikują? Jak zwykły użytkownik może w kilkanaście sekund odróżnić wiarygodną poradę dermatologiczną od internetowej manipulacji? Gościni: Katarzyna Czechowicz, PAP "Nauka w Polsce".

34 proc. Polaków przyznało, że w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy otrzymało podejrzaną wiadomość lub telefon, które mogły być próbą podszycia się pod instytucję publiczną. Kontakt z urzędu, poczty, policji czy ZUS-u nie jest już incydentalnym zagrożeniem, ale codziennością społeczeństwa w cyfrowym świecie? Tym bardziej że dla wielu osób nie była to jednorazowa sytuacja. 12 proc. badanych deklaruje, że taka próba zdarzyła się raz, a 22 proc. - więcej niż raz -wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie serwisu ChronPESEL.pl i Krajowego Rejestru Długów. Jak działa i na czym polega ten przestępczy mechanizm? Ofiarami takich oszustw często padają osoby młode i dobrze wykształcone. To znaczy, że cyfrowe kompetencje, doświadczenie i wiedza nie zawsze chronią? Gość: Kamil Sztandera, ekspert serwisu ChronPESEL.pl.

Sztuczna inteligencja komponuje dziś piosenki, które trafiają prosto do playlist naszych dzieci - i bardzo często nie są to niewinne treści. Teksty 18+ potrafią ukryć się pod chwytliwą dla ucha melodią i atrakcyjnym dla oka teledyskiem. Gdzie kończy się zabawa technologią, a zaczyna realne zagrożenie? Z jak dużą skalą tego zjawiska mamy do czynienia? Piosenki często są stylizowane na humorystyczne lub dziecięce - czy to jest świadoma strategia twórców, żeby ominąć czujność rodziców i algorytmów? Co nam to mówi o obecnym kształcie przestrzeni cyfrowej, w której poruszają się najmłodsi? Gdzie w tym wszystkim jest odpowiedzialność twórcy - skoro często mówimy o anonimowych autorach generujących takie materiały? Jakie cyfrowe kompetencje powinniśmy rozwijać? A we własnym zakresie, w tej sytuacji - jako rodzice - jesteśmy bezradni? Co możemy z tym zrobić? Gość: Maciej Kępka, ekspert Dyżurnet.pl, NASK.

Nagranie z wilkiem czy zdjęcie niedźwiedzia, do tego alarmujący podpis... Wystarczy kilka sekund, by taka treść obiegła internet i wywołała strach, ale czy za tymi emocjami stoją fakty? Czy mamy dziś do czynienia z większą liczbą wilków i niedźwiedzi czy raczej z większą liczbą fałszywych informacji na ich temat? Dlaczego właśnie wilki tak łatwo stają się bohaterami internetowych fake newsów? Rzeczywiście wilki nam zagrażają? Które fejki o wilkach powracają najczęściej i dlaczego tak skutecznie trafiają do odbiorców? Język strachu napędza zasięgi? Czy emocje stały się dziś ważniejsze od faktów? Pojedyncze, nagłośnione spotkanie człowieka z rzekomo wilkiem potrafi wypaczyć obraz rzeczywistego ryzyka? Gościni: prof. Sabina Nowak, biolog z Uniwersytetu Warszawskiego, prezes Stowarzyszenia dla Natury "Wilk".

"Dla Ukrainy taniej, dla Polaków drożej" - to hasło rozpaliło emocje i zdobyło tysiące udostępnień. Czy naprawdę sprzedajemy Ukrainie paliwo za mniej niż 3 złote - dużo taniej, niż kosztuje ono w Polsce? Na czym dokładnie polega manipulacja? W porównywaniu ceny eksportowej, hurtowej z detaliczną? Na porównaniu, które od początku wprowadza odbiorców w błąd? Dlaczego akurat ta narracja - o tanim paliwie dla Ukrainy - tak szybko zdobyła wiarygodność? Porównanie danych z 2025 roku do obecnych cen na stacjach jest metodologicznie nieuczciwe? Jaką rolę odegrały w tej sprawie platformy społecznościowe i politycy, którzy nagłośnili ten przekaz? Łatwo zmanipulować liczby, by wyglądały na niepodważalne fakty? Rozpracowanie tego fejka było proste? Gość: Paweł Cymbor, FakeNews.pl

Od kilku dni, wraz wprowadzeniem nowych zasad programu "Czyste Powietrze", w Internecie pojawiły się fałszywe informacje na ten temat. Po co powstają, kto na nich zyskuje i czy dezinformacja - wprowadzając w błąd - może kosztować beneficjentów konkretne pieniądze? Co zmieniło się w programie "Czyste Powietrze", a co - wbrew internetowym fałszywym wpisom - pozostało bez zmian? Który fake news jest dziś najgroźniejszy, bo np. może zniechęcać ludzi do złożenia wniosku? Dlaczego wokół każdej zmiany natychmiast pojawiają się manipulacje? Jak odróżnić rzetelną informację od fejka, który w sieci wygląda wiarygodnie? Gość: Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Uwaga na fałszywe sztabki złota, którym towarzyszą podrobione dokumenty zakupu mające uwiarygodnić transakcję. Oszuści liczą na to, że uwierzymy w fejkowe wpisy zachęcające do rzekomej inwestycji. Jak odróżnić prawdę od fałszu, zanim stracimy pieniądze? Na czym polega nowy mechanizm oszustwa i dlaczego podrobiony paragon okazuje się dla wielu kupujących równie przekonujący jak sama sztabka? Oszuści podrabiają dziś nie tylko certyfikaty i dokumenty sprzedaży, a czy coraz lepiej radzą sobie również z fałszowaniem samych produktów? Czy przeciętny kupujący jest w stanie samodzielnie rozpoznać fałszywą sztabkę? Gościni: Marta Bassani-Prusik, Dyrektor ds. Produktów Inwestycyjnych i Wartości Dewizowych, Mennica Polska.

Internet znów obiegły sensacyjne informacje o rzekomym zatrudnianiu obcokrajowców w polskiej Policji. Tak rodzi się dezinformacja, która podważa zaufanie do mundurowych. Policja planuje zatrudnianie obcokrajowców? Ukraińcy stanowią najliczniejszą grupę studentów Akademii Policji w Szczytnie? Dlaczego ten fake news wraca jak bumerang, a dezinformacja tak często wykorzystuje tematy związane z bezpieczeństwem i migracją? Groźniejszy jest sam fałszywy wpis, czy moment, w którym zaczynają go bezrefleksyjnie udostępniać zwykli użytkownicy? Goście: podinsp. Robert Opas, Komenda Główna Policji, nadkom. Krzysztof Wasyńczuk, Akademia Policji w Szczytnie.

Niewinne zdjęcie, do tego chwytliwy nagłówek i już - internet wydał wyrok: były prezydent kupił sobie - warte fortunę - luksusowe Porsche 911. Wszystko pięknie i już wyjaśnione, tylko dlaczego ten klasyczny fejk wciąż rezonuje w sieci? Czy Andrzej Duda rzeczywiście kupił sobie Porsche 911? Skąd w ogóle wzięła się informacja o rzekomym zakupie tego samochodu? Co już od początku na tym jednym zdjęciu przeczyło tezie, że były prezydent jeździ modelem 911? Czy bez znajomości motoryzacji przeciętny odbiorca miał szansę sam zauważyć, że coś się nie zgadza? Błędne rozpoznanie modelu samochodu było zwykłą pomyłką, czy może np. wygodnym pretekstem do stworzenia atrakcyjnej historii, która w sieci zaczęła żyć własnym życiem?

Po sieci wciąż krąży autentyczny film z wyborów Miss Bologna, który został wykorzystany do zmanipulowanego przekazu. Posty - wielokrotnie udostępniane - sugerują bowiem, że to zapis z wyboru Miss Italia czyli całych Włoch i dowód na rzekomy upadek kultury europejskiej. Niestety duży udział mieli w tym politycy, także polscy, udostepniający filmik z podpisami typu „Nowa Miss Włoch to kobieta z Afryki. Koniec Italii”. Tymczasem konkurs Miss Italia jeszcze przed nami, a jakby tego było mało, w przeszłości zwyciężały w nim już kobiety pochodzące spoza Włoch - m.in. z Kongo czy z Kolumbii. Gość: Tomasz Jakubowski, redaktor serwisu "Sprawdzam To".

W sieci krążą filmy "ekspertów" podważających legalność systemu. W internecie nie brakuje filmów i rolek podważających legalność mandatów wystawianych na podstawie zapisu z odcinkowego pomiaru prędkości. Autorzy tych publikacji sugerują, że w polskim prawie nie ma wykroczenia, które stwierdza się na podstawie średniej prędkości. Kto ma rację? Czy w sądach faktycznie toczą się sprawy z tego powodu? Gość: Krzysztof Proć, radca prawny z Kancelarii Piotrowski i Wspólnicy.

W jednym ze swoich postów w mediach społecznościowych Marianna Schreiber - aktywistka która zamierza ubiegać się o urząd prezydenta Krakowa - wrzuciła zdjęcie siekiery. Siekiery, która miałaby być opatrzona grawerunkiem nawiązującym do Rzezi Wołyńskiej w 1943 roku. Okazuje się, że zdjęcie z dużym prawdopodobieństwem zostało spreparowane i ma eskalować napięcia polsko- ukraińskie. Gość: Marcin Kostecki - redaktor naczelny serwisu Demagog.

Na polskim rynku mieszkań pojawiło się zjawisko, które nazywa się safetywashingiem. Deweloperzy reklamują podziemia nowych budynków jako bezpieczne schronienie, w rozmowach pada słowo schron, na ścianie wisi certyfikat, a w rzeczywistości jest to najczęściej zwykła piwnica z nieco mocniejszym stropem. Gość: Piotr Jarosz, szef HOLDFORT S.A. i ekspert w zakresie budownictwa ochronnego.

Kolejna teoria spiskowa. Tym razem dotycząca... kosmitów. Na jednym z portali społecznościowych pojawił się bowiem wpis - zresztą wpis wielokrotnie udostępniany- sugerujący, że potężne rozbłyski na Słońcu umożliwią Federacji Galaktycznej i komandorowi Ashtarowi Sheranowi kontakt z ludzkością. Gość: Mikołaj Kołyszko, religioznawca, mitoznawca, tropiciel teorii spiskowych i autor audioreportażu "Dzieje foliarstwa".

Szef MSWiA, Marcin Kierwiński kilka dni temu zamieścił wpis na portalu X, odnoszący się do aktualnej sytuacji na granicy polsko - białoruskiej. Stwierdził w nim - i tu cytat - że "my z tego płotu zrobiliśmy prawdziwą zaporę. Efekty - ZERO nielegalnych przekroczeń". Sprawdzamy u źródła czy to prawda. Gość: ppłk SG Katarzyna Zdanowicz z podlaskiego oddziału Straży Granicznej.

W mediach społecznościowych pojawiły się wpisy w sugestywny sposób przekonujące o tym, że za kataklizmem w Wenezueli stoi nie siła żywiołu, a sekretna "broń falowa". Na dowód zamieszczono film. Czy to prawdziwe nagranie czy może - czego można było się domyślać - kolejna aktywność zwolenników teorii spiskowych? Gość: Piotr Stanisławski, współtwórca podcastu "Crazy Nauka" i podcastu Polskiego Radia "Sekcja Teorii Spiskowych".

W sieci - za sprawą popularnego podcastu, którego gospodarzem jest Cyprian Majcher - szerokie zasięgi zyskała rolka z wypowiedzią Wojciecha Cejrowskiego. Znany dziennikarz i twórca internetowy powiela teorię spiskową na temat tzw. chemitrails czyli smug kondensacyjnych, powstających za samolotami. Dlaczego smugi nie są - jak twierdzi Cejrowski i inni zwolennicy tej teorii - sposobem trucia społeczeństwa? Gość: Grzegorz Sobczak, magazyn Milmag.

Gorąco za oknami, a w internecie fałszywe zdjęcia, teorie spiskowe i sensacyjne komentarze na temat upałów rozchodzą się szybciej niż rzetelne ostrzeżenia. Jak odróżnić fakty od internetowej manipulacji? Dlaczego wciąż wracają te same fake newsy o przyczynach upałów? W jakim stopniu, za to, co dzieje się teraz w pogodzie jesteśmy odpowiedzialni my, jako ludzkość? Lato bywało gorące, ale nigdy tak często i tak bardzo? Który fejk związany z upałami wyrządza dziś najwięcej szkód? Gość: Szymon Bujalski, profil "Dziennikarz dla Klimatu", portal "Nauka o Klimacie".

Fala upałów i fala dezinformacji zbiegły się w czasie. W sieci pojawiły się obrazy, które miały dowodzić, że konie na drodze do Morskiego Oka - mimo ekstremalnych temperatur - bez przerwy przewożą turystów. Skąd wzięło się to fałszywe przekonanie? Co musi się wydarzyć, żeby konie nie wyjechały na trasę? Turyści, którzy uwierzyli w tego fejka, mieli pretensje, że nie mogą wjechać do Morskiego Oka albo uznali, że TPN - w upalne dni - znęca się nad końmi? Czy ta fala dezinformacji uderzyła bardziej w wizerunek TPN, woźniców czy przede wszystkim w zaufanie do faktów? Gdzie sprawdzać i skąd czerpać wiarygodne informacje na temat przewozów konnych do Morskiego Oka? Gościni: Magdalena Zwijacz-Kozica, Tatrzański Park Narodowy.

Fejkowy njus potrafi w kilka minut dotrzeć do tysięcy internautów. Ale sprostowanie po paru dniach trafia już tylko do garstki odbiorców. Fałszywy post zostaje, a prawda - w najlepszym razie - ląduje w komentarzu. Pretekstem do rozmowy jest wpis Romana Giertycha, w którym połączył sygnalistę ujawniającego nieprawidłowości w Warszawskim Szpitalu Południowym ze szpitalem w Otwocku, znanym ze sprawy finansowania z Funduszu Sprawiedliwości i operacji Jarosława Kaczyńskiego. Później sprostował błąd i przeprosił w komentarzu, ale wpis pozostawił w sieci. Czy mamy tu do czynienia z dezinformacją? Czy sprostowanie w komentarzu można uznać za rzetelne prostowanie błędu, czy to element zarządzania wizerunkiem? Co dzieje się z dezinformacją, w momencie kiedy autor przyznaje się do pomyłki, ale nie usuwa wpisu, który nadal zdobywa zasięgi? Gościni: dr Aleksandra Chmielewska - medioznawczyni, Uniwersytet Warszawski.

Karetka podarowana Ukrainie przez Polskę została wystawiona na sprzedaż. Taka informacja - zresztą nie po raz pierwszy - błyskawicznie obiegła internet, wywołując niemałe emocje. Jak dezinformacja wpływa na postrzeganie Ukrainy i uderza w relacje polsko-ukraińskie? Dlaczego ten fejk wraca? Jaka jest skuteczność takich starych fake newsów? Można zaryzykować twierdzenie, że przynoszą zamierzony skutek, skoro co jakiś czas powracają? To zwykły, klasyczny fake news, czy element szerszej wojny informacyjnej szczególnie teraz, w czasie ostatnich napięć w relacjach polsko-ukraińskich? Tu pojawia się prawdziwe zdjęcie, ale wyrwane z pierwotnego kontekstu. Do czego rzekomo miał nas przekonywać ten fejk? Dlaczego właśnie temat pomocy Ukrainie wciąż jest tak podatny na manipulacje? Jak nie ulec fejkom uderzającym w relacje polsko-ukraińskie? Gościni: dr Agnieszka Filipiak, politolog, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Czym są fake newsy? Jak odróżnić prawdę od fałszu? Możemy wprost i jasno powiedzieć, określić, kto jest narażony na fake newsy? Kto i po co tworzy fejki? Jakie zagadnienia generują najwięcej dezinformacji? Jak sprawdzać zdjęcia i filmy? Dlaczego jest tak dużo fejków wielkokrotnego użycia? Po czym poznać, że fejk został wygenerowany przez AI? Jak nie dać się fake newsom? Gość: Mateusz Cholewa, zastępca redaktora naczelnego Stowarzyszenia Demagog, autor książki "Fake Off".

Do Polski nadciąga fala tropikalnych upałów, a internet pęka w szwach od porad modowych - to gorący temat w sieci, choć część z nich to krążące od lat zwykle mity. Czy białe ubrania zawsze chłodzą, a len nie ma sobie równych? Materiały naturalne są lepsze od syntetycznych? To prawda czy modowy albo marketingowy mit? Im mniej ubrania, tym chłodniej? Lekka, zwiewna koszula z długim rękawem, lepsza niż obcisła polówka? Na ile o komforcie decyduje kolor, a na ile krój? Poliester, poliamid, nowoczesne tkaniny techniczne, oddychające są latem niedoceniane? Bawełna najlepsza, ale czy bawełna bawełnie równa? Jakie popełniamy błędy, kupując ubrania na lato? Zimą ubieramy się na cebulkę, a jak i w co się ubrać latem? Gościni: Aleksandra Krysiak, dyrektorka Związku Pracodawców Przemysłu Odzieżowego i Tekstylnego (PIOT).

Właśnie poznaliśmy wyniki Reuters Digital News Report - jednego z najważniejszych badań pokazujących, skąd czerpiemy informacje, komu ufamy i jak radzimy sobie z dezinformacją. Co te dane mówią o nas, o korzystaniu z mediów i podatności na fejki? Dezinformacja przestała być marginesem? Przegrywamy wyścig z fejkami? To już kryzys kompetencji informacyjnych społeczeństwa? Coraz więcej młodych ludzi czerpie informacje głównie z platform społecznościowych, zatem algorytm staje się dziś redaktorem naczelnym? Co powinno nas bardziej niepokoić: fałszywe informacje czy fakt, że coraz mniej osób chce je sprawdzać? Gościni: prof. Helena Chmielewska-Szlajfer, socjolożka, Akademia Leona Koźmińskiego.

Nagrania z zatrzymania działaczy Ruchu Obrony Granic wywołały lawinę komentarzy, emocji i politycznych oskarżeń. Czy nagrania z zatrzymania Roberta Bąkiewicza w Berlinie stały się narzędziem emocjonalnej perswazji czy są niezbitym dowodem w sprawie? Określenie Przemysława Czarnka „niemieckie bojówki w mundurach” ma jakiekolwiek oparcie w faktach? Czy mamy dowody na „pacyfikację polskich patriotów”, czy raczej na interwencję niemieckiej policji wobec konkretnych osób? Gościni: dr Agnieszka Całek, medioznawca, Uniwersytet Jagielloński.

Na portalach społecznościowych pojawiły się wpisy, o tym że rząd pracuje nad ustawą, która będzie obligowała Polaków, posiadających mieszkanie bądź dom większy niż 60 m², do przyjęcia pod swój dach ciemnoskórych afrykańskich imigrantów, przybyłych z Niemiec. Skąd wzięła się fałszywa informacja o rzekomym obowiązku przyjmowania migrantów do prywatnych domów? Jakie konkretnie fakty zostały w tej historii przekręcone lub wyrwane z kontekstu? Co po są rozsiewane takie fejki? To skoordynowana akcja dezinformacyjna czy raczej spontaniczne powielanie plotek? Pojawienie się takich fejków, prawdopodobnie związane jest z tym, że w miniony piątek wszedł w życie unijny Pakt Migracyjny. Co to oznacza dla naszego kraju? Gościni: Karolina Gałecka, rzeczniczka Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Prezydent USA Donald Trump w swoim internetowym wpisie wskazał, że "300 milionów dolarów za porozumienie z Iranem to fake news, puszczony przez głupkokratów!!!". Wcześniej padły informacje o 300 miliardach dolarów dla Iranu. Jaka jest prawda? Skąd bierze się rozbieżność między doniesieniami o 300 mln dolarów, a 300 mld dolarów i wypowiedziami administracji USA? Takie niuanse giną w obiegu informacyjnym, rodząc fejki? To przykład chaosu informacyjnego czy celowej manipulacji? Jak zweryfikować taką sensacyjną informację, zanim - tak, jak teraz - zacznie żyć własnym życiem? Co jest tu większym problemem: fałszywe informacje czy półprawdy oparte na fragmentach niejawnych negocjacji? Gościni: Aleksandra Wójtowicz, analityczka ds. nowych technologii i cyfryzacji, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.

Właśnie weszły w życie nowe przepisy dotyczące sprzedaży miodu. W sieci krążą alarmujące nagłówki: "miód znika ze sklepów", "Unia Europejska zakazuje sprzedaży" oraz, że "to koniec miodu, jaki dotychczas znaliśmy". Co tak naprawdę właśnie zmieniło się na rynku miodu - i co w tej sprawie jest fejkiem? Faktycznie część miodów "zniknęła ze sklepów" czy to medialna przesada? Zgodnie z nowymi unijnymi regulacjami miód pozbawiony naturalnego pyłku teraz nie może być sprzedawany jako tradycyjny miód odmianowy. Miód przefiltrowany czyli jaki i dlaczego budzi tyle kontrowersji? Jakie informacje o pochodzeniu miodu muszą dziś znaleźć się na etykiecie? Jakie są najczęściej spotykane fejki dotyczące miodu? Gość: Krzysztof Witwicki, Prezydent Polskiego Związku Pszczelarskiego.

Skąd wzięła się informacja, że reprezentacja Haiti wystąpi na piłkarskim mundialu w koszulkach z flagą Polski? Dlaczego ten przekaz tak dobrze klikał się na platformach społecznościowych? Czego dotyczyły zastrzeżenia FIFA wobec pierwotnego projektu strojów Haiti? Jaką rolę odegrały krótkie filmy i wyrwane z kontekstu zdjęcia w budowaniu fałszywej narracji? Jak często sport staje się dziś narzędziem do rozpowszechniania fałszywych informacji? Gość: Bartłomiej Banasiewicz, Polski Instytut Dyplomacji Sportowej.

Co zmieni odebranie Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu? Decyzja prezydenta Ukrainy o nadaniu jednej z jednostek Sił Zbrojnych swego kraju imienia „Bohaterów UPA” była błędem, np. historycznym czy politycznym? Moskwa będzie próbowała grać bolesnymi tematami relacji Polski z Ukrainą? Gloryfikowanie Ukraińskiej Powstańczej Armii dostarczyła rosyjskiej propagandzie wiele tlenu do dezinformacji? Wydarzenia historyczne stały się instrumentem mentalnej mobilizacji swoich obywateli? Ile wokół tej sprawy narosło, nieporozumień, emocji i fejków? Jak kształtować przyszłość, pamiętając, że przeszłości nie zmienimy? Gość: Jakub Ber, analityk ds. Europy Wschodniej i bezpieczeństwa.

Kolejne zmiany w systemie kaucyjnym, kontrola fiskusa i nowe opłaty - takie sensacje pojawiły się w internecie. I wystarczyło kilka wpisów na platformach społecznościowych, by w nowy "podatek od zwrotu butelek" uwierzyło wiele osób. Osoby, które oddają butelki czy puszki będą musiały odprowadzić podatek od kaucji? Ale - w niektórych przypadkach - sprawą może zainteresować się fiskus i upomnieć o podatek. Skąd wzięła się plotka o "podatku od zwrotu butelek"? Który element systemu kaucyjnego jest dziś najczęściej przekłamywany? Dlaczego dezinformacja ekologiczna tak często odwołuje się do emocji, poczucia niesprawiedliwości i strachu przed kolejnymi obowiązkami, opłatami czy zakazami? Jakie są najważniejsze, widoczne efekty systemu kaucyjnego i czy dane potwierdzają, że przekonaliśmy się do tego rozwiązania? Gosć: Marek Pogorzelski, rzecznik Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

Ogłoszenia o treści "Sprzedam kolegę, stan dobry, odbiór osobisty" naprawdę pojawiają się w sieci. Dla jednych to dowcip, dla innych publiczne upokorzenie. Problem w tym, że za viralową "beką" często kryje się przemoc, której wielu dorosłych wciąż nie dostrzega. Dlaczego sprawcy wybierają dziś portale sprzedażowe, a nie - jak dotychczas - komunikatory czy tradycyjne platformy społecznościowe? Jaką rolę w rozprzestrzenianiu tych treści odgrywają algorytmy? Czy zjawisko „sprzedawania kolegów” może być wzmacniane przez kulturę viralowych treści i pogoni za zasięgami? Na ile problemem jest dziś nie tylko sama przemoc, ale także jej bierni obserwatorzy, którzy lajkują, udostępniają lub komentują takie treści? Co - jako rodzice, opiekunowie - możemy zrobić? Jak reagować, gdzie zgłaszać niepokojące treści? Gościni: Natalia Fabisiak, Dyżurnet.pl.

Brutalne pobicie w Lublinie uruchomiło lawinę emocji, komentarzy i internetowych oskarżeń, a w centrum uwagi znaleźli się migranci z Afryki. Skąd wiemy ile osób z Afryki mieszka w Lublinie? Ilu jest faktycznie obywateli krajów afrykańskich posiadających ważne zezwolenie na pobyt w Polsce - ilu jest w województwie lubelskim? Jakie dane Urzędu do Spraw Cudzoziemców przeczą najbardziej popularnym, fałszywym narracjom? Jak działa dezinformacja wokół cudzoziemców w Polsce? Dlaczego pojedyncze - choć brutalne - incydenty kryminalne tak łatwo urastają do rangi "dowodu" na szerszy problem? Czy dezinformacja migracyjna stała się dziś jednym z głównych narzędzi politycznej mobilizacji?

W internecie pojawiły się plotki wokół obowiązkowych apteczek w autach oraz używania kasków na rowerach i hulajnogach. Co faktycznie mówi prawo i z czego wynika zamieszane? Mamy do czynienia z przykładem mylenia projektu przepisów z obowiązującym prawem? Kto dziś musi posiadać apteczkę w samochodzie? Osoby do 16. roku życia korzystające z rowerów mają obowiązek jazdy w kasku? Hulajnogi elektryczne dla użytkowników powyżej 13. roku życia? Jak nie dać się nabrać na podobne "nowe przepisy", które nagle pojawiają się w sieci? Gościni: Anna Szumańska, rzeczniczka Ministerstwa Infrastruktury.

"Ukraińcy mają darmowe leki, a Polacy muszą płacić" - to zdanie właśnie obiegło internet. Problem w tym, że emocje wygrały tu z faktami. Jak powstają takie fejki i kto naprawdę płaci za ich skutki? Dlaczego tak wiele osób uwierzyło w narrację o „uprzywilejowanych Ukraińcach”, mimo że przepisy refundacyjne są jasne i takie same dla wszystkich uprawnionych pacjentów? Większym problemem jest dziś sama dezinformacja na ten temat, czy fakt, że coraz częściej rozpowszechniają ją osoby z dużymi zasięgami i społecznym autorytetem? Jak szybko i jak bardzo ten fejk przełożył się na reakcje pacjentów i farmaceutów? Gość: Jakub Gołąb, Narodowy Fundusz Zdrowia.

Na TikToku pojawiły się filtry, które z pozoru wyglądają niewinnie - jednak kryją treści pornograficzne dostępne dla dzieci. Problem jest na tyle poważny, że młodzi użytkownicy sieci zaczęli się sami nawzajem ostrzegać. Jak działa ten mechanizm i dlaczego platformy znów nie nadążają za zagrożeniem? Czym właściwie są "filtry ZB" i dlaczego tak trudno je wychwycić rodzicom? Czy mamy do czynienia z nową formą cyfrowego grooming’u? Jak szybko takie treści rozchodzą się wśród dzieci i o jakiej skali mówimy? Co każdy rodzic powinien zrobić jeszcze dziś, zanim dziecko ponownie otworzy TikToka? Gościni: Dominika Bucholc, rzeczniczka KidsAlert, ekspert AI i strategii cyfrowej.

W ostatnich tygodniach zalewają nas informacje o hantawirusie, eboli i kolejnych potencjalnych zagrożeniach epidemicznych. Wystarczył jeden przypadek zakażenia na statku wycieczkowym i kilka alarmujących nagłówków, by w sieci znów pojawiły się zapowiedzi nowej pandemii? Dlaczego każda informacja o pojedynczym przypadku hantawirusa natychmiast zamienia się w internetowe hasło: „Przed nami pandemia 2.0”? Co jest większym zagrożeniem: sam wirus czy fake newsy na jego temat? Jakie jest dziś ryzyko epidemii? Język strachu i nawiązania do COVID-19 są uzasadnione? dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny.

Maryla Rodowicz padła ofiarą brutalnej manipulacji w sieci. Oszuści przy pomocy sztucznej inteligencji stworzyli fałszywe nagranie, na którym artystka rzekomo atakuje przedstawiciela branży farmaceutycznej. To nie jest niewinny internetowy żart, a co nas najbardziej powinno niepokoić: sam deepfake czy to, jak łatwo w niego uwierzyć? Filmik ma wzbudzić emocje, uwiarygodnić oszustwo oraz wyciągnąć dane i pieniądze od nieświadomych użytkowników? Czy dziś przeciętny internauta jeszcze ma realną szansę odróżnić prawdziwe nagranie od materiału wygenerowanego przez AI? Ofiarą deepfake’ów może być każdy z nas, kto na platformy społecznościowe wrzuca swoje zdjęcia czy nagrania? Gościni: dr inż. Ewelina Bartuzi-Trokielewicz, kierownik Zakładu Analiz Audiowizualnych i Systemów Biometrycznych, NASK.

Dlaczego temat paliw alternatywnych tak skutecznie napędza dezinformację? Skąd właściwie wziął się ten fejk i dlaczego pierwotna wiadomość została źle zinterpretowana? Chodzi o wyciągnięte z kontekstu zdanie z niemieckiego dzielnika "Die Welt", który tak naprawdę opisywał jak Hamburg przygotowuje się na sytuację kryzysową? Czyli bardziej chodzi tu o pragmatyzm - tzw. plan B, o odporność na ewentualny kryzys, np. w sytuacji blackoutu, awarii sieci energetycznej i braku prądu, by nie dopuścić, żeby komunikacja miejska stanęła? Dlaczego fake newsy o transporcie elektrycznym tak dobrze "klikają się" na platformach społecznościowych? Co jest obecnie największym wyzwaniem elektromobilności? Maciej Gis, Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności.

Fałszywa wiadomość, prawdziwe emocje i internet, który znów uwierzył bez weryfikacji. Historia rzekomej wycieczki do muzeum Bandery pokazuje, jak łatwo dziś podkręcić społeczne napięcia spreparowanymi dokumentami. Kto i po co korzysta na chaosie wokół tego fejka? Jak wyglądał mechanizm rozchodzenia się tej fałszywki na polskich platformach społecznościowych? Dlaczego internauci tak chętnie udostępniali tę historię bez sprawdzenia źródła? Ciągle pokutuje brak weryfikacji? Po czym poznać, że to fake news? W tej sprawie widać typowe techniki rosyjskiej propagandy? Czy podobne narracje dotyczące Ukrainy pojawiają się dziś częściej niż rok temu? Gość: Mateusz Cholewa, Demagog.

Po mikronadajnikach 5G w kleszczach i "cudownych nalewkach" na boreliozę, teraz w sieci krążą historie o zrzucaniu tych pajęczaków z samolotów na pola i lasy. Gdzie kończą się fakty, a zaczyna zbiorowa paranoja? Dlaczego teorie spiskowe o rzekomym "desancie kleszczy" tak łatwo zdobywają popularność? To tylko niewinny absurd, czy jednak przykład groźnego kryzysu zaufania do nauki? Ma to związek z kończącymi się pracami nad nową szczepionką o symbolu LB6V? Co dziś jest największym mitem dotyczącym boreliozy i dlaczego wokół niej narosło tyle emocji i teorii alternatywnych - bardziej niż wokół innych chorób zakaźnych? Czy media czasem same nie napędzają paniki wokół kleszczy, używając np. przesadzonych nagłówków? Gosć: prof. Ernest Kuchar, specjalista chorób zakaźnych, Kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym, Warszawski Uniwersytet Medyczny.