Normale Mensen Bestaan Niet

In de vorige aflevering hebben we het uitgebreid gehad over niemand minder dan Sigmund Freud. De grootvader van de psychologie en therapie die we nu kennen. In die aflevering hadden we het over zijn levensloop en belangrijkste ideeën en hoe die in zijn tijd te plaatsen. In deze tweede aflevering van de deepdive in Sigmund Freud, duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in wat er over is van zijn ideeën en waar er kritiek op is. Wat wordt er nog gebruikt in therapie van wat Freud bedacht en wat hebben we terecht overboord gegooid?BRONNEN- Freud, S. (1899/1900). *Die Traumdeutung* [De Droomduiding]. Franz Deuticke.- Freud, S. (1923). *Das Ich und das Es.* Internationaler Psychoanalytischer Verlag.- Freud, A. (1936). *The Ego and the Mechanisms of Defence.* Hogarth Press.- Gay, P. (1988). *Freud: A Life for Our Time.* Norton.- Popper, K. (1963). *Conjectures and Refutations.* Routledge. *(Kritiek op falsificeerbaarheid van psychoanalyse)*- Kahneman, D. (2011). *Thinking, Fast and Slow.* Farrar, Straus and Giroux.- Launspach, T. (2024). *We doen allemaal maar wat* — hoofdstuk "Van hypnose naar praattherapie". Spectrum.

We gaan weer een deepdive maken in een figuur die belangrijk was voor de psychologie. En wat voor een. Dit is de grootvader, de OG van de psychologie en therapie zoals we het nu kennen, niemand minder dan Sigmund Freud. In twee afleveringen vertellen psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma over zijn geschiedenis, belangrijkste ideeën, de kritiek die er op zijn werk is en wat we daarvan hebben overgehouden en zeker moeten bewaren. In deze eerste aflevering alles over zijn herkomst en grote ideeën. Want, wat waren die ideeën, waarom waren die zo radicaal en had Freud eigenlijk gewoon gelijk over een hele hoop?Bronnen:-Check ook onze aflevering over verdedigingsmechanismen: https://open.spotify.com/episode/59zzl0xcXt5xT1K9Mq36Da?si=5cc104fefe6340e7- Freud, S. (1899/1900). Die Traumdeutung [De Droomduiding]. Franz Deuticke.- Freud, S. (1923). Das Ich und das Es [Het ik en het es]. Internationaler Psychoanalytischer Verlag.- Freud, A. (1936). The Ego and the Mechanisms of Defence. Hogarth Press.- Freud, S. (1905). Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie [Drie verhandelingen over de theorie van de seksualiteit].- Larkin, P. (1974). "This Be The Verse." In High Windows. Faber & Faber.- Gay, P. (1988). Freud: A Life for Our Time. Norton. (Standaard biografie)- Launspach, T. (2024). We doen allemaal maar wat — hoofdstuk "Van hypnose naar praattherapie". Spectrum.

Waarom ben je helemaal jezelf als je alleen bent, maar raak je jezelf kwijt zodra er een potentiële partner in beeld komt? Je hebt je leven op orde, weet wie je bent en voelt je gelukkig, totdat je iemand ontmoet die je écht leuk vindt... Aan de hand van een luisteraarsvraag duiken Thijs en Lennard in hechting, verliefdheid en de neiging om jezelf te verliezen in de behoefte aan liefde, aandacht en bevestiging. Want hoe leuk liefde ook is, het kan ook onzekerheid, hechtingsproblemen, gepieker en pleasing-tendencies naar boven halen.

Gender en alles wat erbij komt kijken is een gevoelig, complex en voor velen een moeilijk te begrijpen onderwerp. Wat is gender? Wat is het verschil tussen gender en geslacht? En wat heeft seksuele voorkeur daarmee te maken? En waarom iets leren van chimpansees? In deze aflevering proberen we er wat licht op te schijnen. Psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach duiken het onderwerp in via primatoloog Frans de Waal, die met zijn boek Anders laat zien dat in het dierenrijk verschillen in gender, seksuele voorkeur en geslacht heel normaal zijn. Bronnen:- De Waal, F. (2022). Anders: Gender door de ogen van een primatoloog. Atlas contact.- Wikipedia over Kinsey schaal: https://en.wikipedia.org/wiki/Kinsey_scale- Bagemihl, B. (1999). Biological exuberance: Animal homosexuality and natural diversity. Macmillan.- Homoseksueel gedrag in schapen https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexual_behavior_in_sheep

Wat doen smartphones, social media en schermen eigenlijk met de ontwikkeling van kinderen? Naar aanleiding van de nieuwste TED Talk van Jonathan Haidt duiken Thijs en Lennard in de gevolgen van een jeugd die zich steeds vaker achter een scherm afspeelt. Ze bespreken waarom minder tijd in de echte wereld leidt tot meer eenzaamheid, angst en concentratieproblemen, waarom steeds meer onderzoek een causaal verband laat zien tussen social media en mentale gezondheid, en waarom landen hun beleid rondom smartphones en onderwijs beginnen aan te passen. Ook kijken ze vooruit naar de volgende technologische uitdaging: AI. Wat gebeurt er als kinderen niet alleen hun aandacht, maar ook hun relaties gaan delen met kunstmatige intelligentie? Een gesprek over technoscepsis, opvoeding en waarom echte mensen uiteindelijk niet te vervangen zijn.

Het is heet eind mei, na het Pinksterweekend in 2026. We zeggen dan met z'n allen dat het weer zo lekker is. Vaak na een winterperiode zijn we altijd weer blij dat de zon schijnt en lijken we ons beter te voelen. Maar is dat wel echt zo? En waar ligt de grens? In deze aflevering duiken psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma in het weer. Te koud is niet goed, maar te heet ook niet. En wat doen andere onderdelen van het weer met ons en onze mentale staat?Bronnen:- Klimstra, T. A., Frijns, T., Keijsers, L., Denissen, J. J., Raaijmakers, Q. A., Van Aken, M. A., ... & Meeus, W. H. (2011). Come rain or come shine: individual differences in how weather affects mood. Emotion, 11(6), 1495.- Cianconi, P., Betrò, S., & Janiri, L. (2020). The impact of climate change on mental health: a systematic descriptive review. Frontiers in psychiatry, 11, 490206.- Zhang, W., & Li, W. (2025). How weather conditions affect well-being: an explanation from the perspective of environmental psychology. Frontiers in Public Health, 13, 1553315.- Fischer, S., Naegeli, K., Cardone, D., Filippini, C., Merla, A., Hanusch, K. U., & Ehlert, U. (2024). Emerging effects of temperature on human cognition, affect, and behaviour. Biological Psychology, 189, 108791.- Thompson, R., Lawrance, E. L., Roberts, L. F., Grailey, K., Ashrafian, H., Maheswaran, H., ... & Darzi, A. (2023). Ambient temperature and mental health: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Planetary Health, 7(7), e580-e589.

Na een experiment van Nijmeegse onderzoekers kopte de Volkskrant dat er een soort “uitknop” voor angst zou bestaan. Thijs en Lennard duiken in het onderzoek naar de amygdala, het deel van het brein dat betrokken is bij dreiging en angstreacties, en bespreken wat aangeleerde angst, exposuretherapie en hypergeluid met ons brein doen. Want wat gebeurt er eigenlijk als je het angstcentrum van je brein verstoort? En is angst iets wat je ooit écht uit kunt zetten, of hebben we het juist nodig om niet telkens dezelfde fouten te maken?

Sommige mensen lijken het te hebben, anderen niet. Als ze het hebben, dan voelen we ons daar tot aangetrokken, willen we luisteren en vinden we dat boeiend. Charisma is een best vaag concept. Je kunt je vinger er niet echt op leggen hoe het zit en hoe je dat eventueel zou kunnen ontwikkelen. Toch zijn we er wel veel mee bezig. In deze aflevering duiken psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma in het concept wat charisma heet. Wat zegt de psychologie erover en kun je het ontwikkelen? En zit er ook een dark side aan? Laat ons vooral weten hoe jij kijkt naar charisma door te commenten in Spotify of via de Instagram: NormaleMensenBestaanNiet.Bronnen:Antonakis, J., Fenley, M., & Liechti, S. (2012). Learning Charisma. Harvard Business Review.Antonakis, J., Bastardoz, N., Jacquart, P., & Shamir, B. (2016). Charisma: An ill-defined and ill-measured gift. Annual Review of Organizational Psychology.Banks, G.C. et al. (2017). A meta-analytic review and future research agenda of charismatic leadership. The Leadership Quarterly. (76 studies, N=36.031)Tskhay, K.O., Zhu, R., Zou, C., & Rule, N.O. (2017). Charisma in everyday life: Conceptualization and validation. Journal of Personality and Social Psychology.Keating, C.F. et al. (2020). Charismatic nonverbal displays by leaders signal receptivity and formidability. Frontiers in Psychology.Katz-Navon, T., Delegach, M., & Haim, E. (2023). Contagious charisma. Frontiers in Psychology.Friedman, H.S., Riggio, R.E., & Casella, D.F. (1988). Nonverbal skill, personal charisma, and initial attraction. Personality and Social Psychology Bulletin.Cabane, O.F. (2012). The Charisma Myth. Portfolio/Penguin.Carnegie, D. (1936). How to Win Friends and Influence People. Simon & Schuster.Weber, M. (1922). Wirtschaft und Gesellschaft (oorspronkelijke conceptualisering van charisma als sociologisch begrip).Bakker, A. B., & Xanthopoulou, D. (2013). Creativity and charisma among female leaders: The role of resources and work engagement. The International Journal of Human Resource Management, 24(14), 2760-2779.

Thijs heeft een nieuw boek aangekondigd: 'In ons schuilt ook een Trump', en Lennard schrikt een beetje van de titel... én van de cover! Samen duiken ze in het werk van Carl Jung, de schaduwkant van de mens en de vraag waarom figuren als Trump zoveel losmaken in de wereld.Volgens Jung projecteren we het kwaad graag op anderen, terwijl we die duistere kanten zelf ook bezitten. Lennard en Thijs praten over projectie, collectieve psychologie, massapsychologie en waarom Jung juist nu misschien relevanter is dan ooit.

Medicinale wiet wordt vaak gezien als de oplossing voor stress, angst of slaapproblemen. Maar klopt dat wel? Lennard duikt met Thijs in een grote meta-analyse en de conclusie is minder rooskleurig dan je denkt... Voor fysieke klachten zoals pijn of epilepsie lijkt cannabis soms te helpen. Maar bij mentale problematiek, zoals depressie of PTSS, is het effect zwak of zelfs negatief, met risico’s op verslaving en psychotische klachten.Kortom: wat voelt als ontspanning, kan ook iets anders zijn. Tijd om iets kritischer te kijken naar dat “medicinale” verhaal.