Normale Mensen Bestaan Niet

Wie bepaalt eigenlijk wie je wordt: je ouders, je vrienden, of toch vooral jijzelf? Thijs en Lennard duiken in een luisteraarsvraag van de 16-jarige Arjette, die voor een profielwerkstuk onderzoekt welke invloed ouders en leeftijdsgenoten hebben op de identiteitsvorming van jongeren tussen de 12 en 18 jaar.Want ouders geven je niet alleen een opvoeding mee, maar vertellen ook het verhaal van wie je vroeger was. Leeftijdsgenoten kijken juist veel meer naar hoe je je nú gedraagt in sociale situaties. En precies tijdens de puberteit verschuift die balans: je gaat je steeds meer afzetten tegen je ouders en ontdekken wie je bent buiten het gezin.Maar zo simpel is het natuurlijk niet. Ook persoonlijkheid, cultuur, sociale media en de manier waarop je bent opgevoed spelen een rol. Dus wie heeft uiteindelijk de grootste invloed op je identiteit? En waarom blijkt die ogenschijnlijk simpele vraag eigenlijk een behoorlijk ingewikkeld onderzoeksvraagstuk?

Word je echt gelukkiger van een huisdier, of voelt dat vooral zo omdat kittens nu eenmaal heel moeilijk te haten zijn? Na de komst van Mickey en Bobby, twee extreem knuffelbare asielkittens, duiken Thijs en Lennard in de vraag of katten, honden, goudvissen of eventueel een wandelende tak goed zijn voor je mentale gezondheid. Want ja, zo’n beestje kan zorgen voor gezelschap, knuffels en een iets minder harde landing na sociale afwijzing, maar nieuw onderzoek zet ook vraagtekens bij het idee dat huisdieren automatisch zorgen voor minder eenzaamheid of meer levensgeluk.

Heb je echt een serotoninetekort als je depressief bent, of is dat verhaal misschien iets te makkelijk geworden? Omdat Thijs op vakantie is, duikt Lennard solo in de serotoninetheorie van depressie, SSRI’s, antidepressiva en een grote umbrella review die twijfelt aan het idee dat depressie simpelweg ontstaat door een tekort aan één stofje in je brein. Want ja, antidepressiva kunnen mensen helpen en als het voor jou werkt moet je vooral niet op eigen houtje stoppen, maar het is wel de vraag of ze iets “fixen” of vooral je mentale toestand veranderen. Kortom: een gezellig rondje langs depressie, hersenstofjes, pillen en de vraag of we moeilijke dingen soms iets te graag simpel maken.

Het is zomervakantie, dus we gaan er met z’n allen op uit. We verplaatsen ons soms meer dan duizend kilometer, met stress, file en gedoe, zodat we daarna kunnen uitrusten. Is het idee. Maar laat het ons echt uitrusten? Of worden we er alleen maar gestresst van? In deze aflevering bespreken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach wat de wetenschap zegt over op vakantie gaan en hoe dat invloed heeft op onze mentale welzijn. Ze vertellen wat volstaat als een goede vakantie en wat misschien minder handig is om te doen op vakantie. Fijne vakantie!!Bronnen:- De Bloom, J., Kompier, M., Geurts, S., De Weerth, C., Taris, T., & Sonnentag, S. (2009). Do we recover from vacation? Meta-analysis of vacation effects on health and well-being. Journal of Occupational Health, 51, 13–25.- De Bloom, J., e.a. (2010). Effects of vacation from work on health and well-being: Lots of fun, quickly gone. Work & Stress, 24(2) — het vakantiegevoel verdampt binnen een week.- Nawijn, J., Marchand, M. A., Veenhoven, R., & Vingerhoets, A. J. (2010). Vacationers Happier, but Most not Happier After a Holiday. Applied Research in Quality of Life — het anticipatie-effect.- Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire — de vier herstelervaringen: onthechting, ontspanning, mastery, controle. Journal of Occupational Health Psychology.- Observationele studie naar werkmail buiten werktijd, psychologische onthechting, slaap en cortisol bij IT-werknemers (2021, PMC8626826) — mailen ondermijnt herstel.- Knoope, M. (1998). De Creatiespiraal: natuurlijke weg van wens naar werkelijkheid — leven met de seizoenen, de noodzaak van een "winter" om af te koppelen.

Waarom beginnen we een goed punt vaak met “misschien is dit een domme opmerking” of “ik kan het helemaal mishebben, maar…”? In deze aflevering duiken Thijs en Lennard in indektaal: de kleine zinnetjes en woorden waarmee je jezelf alvast indekt voordat je überhaupt iets hebt gezegd. Ze bespreken waarom vooral onzekerheid, bescheidenheid en de angst om arrogant over te komen ervoor kunnen zorgen dat je jezelf kleiner maakt in gesprekken, vergaderingen of therapie. Want hoewel het vriendelijk of voorzichtig lijkt, kan indektaal je punt juist minder sterk maken en ervoor zorgen dat mensen je minder serieus nemen.

Dat je dit nu leest of luistert naar de podcast, laat zien dat je blijkbaar ergens bewust van bent. Dat je bewustzijn hebt. Maar wat is er eigenlijk nog meer allemaal bewust? Zijn alle dieren bewust? Zijn planten en bomen bewust? Wat is bewustzijn nou eigenlijk en waar komt het vandaan? Lange tijd geloofden we (en we geloven nog steeds soms) dat bewustzijn door het brein wordt gegenereerd. Maar veel wetenschappers van verschillende disciplines, zijn daar niet meer zo zeker van. In deze ontzettend verwarrende aflevering duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in de bewustzijn materie. Mede op basis van het nieuwe boek van bestseller auteur Michael Pollan. Als je aan het eind van deze aflevering nog minder snapt van wat bewustzijn is, dan hebben we ons werk goed gedaan. Zoals bewustzijn wetenschapper Christoff Koch tegen Michael Pollan ook zei, nadat Pollan toegaf dat hij er nu minder van begrijpt: ‘Dat is goed. Dat is vooruitgang.’Bronnen:- Michael Pollan (2026). A world appears - A journey into consciousness.- Over integrative information theory http://en.wikipedia.org/wiki/Integrated_information_theory- Check ook Essentia Foundation Youtube over alles rondom Idealisme en Bernardo Kastrup: https://www.youtube.com/@essentiafoundation- Wat het is om een vleermuis te zijn van Thomas Nagel: https://en.wikipedia.org/wiki/What_Is_It_Like_to_Be_a_Bat%3F- Een discussie tussen Christoff Koch, Anil Seth en Bernardo Kastrup, drie bewustzijn wetenschappers / filosofen over bewustzijn en de werkelijkheid https://www.youtube.com/watch?v=zTqFZwbX3Zc

Waarom vinden we psychedelica spannend, maar kijken we nauwelijks op van een vrijgezellenfeest dat uitloopt op de zoveelste kroegentocht? Naar aanleiding van een opmerkelijke ervaring op een bachelorparty duiken Thijs en Lennard in de normalisering van alcohol, de angst rondom psychedelica en het belang van keuze, vertrouwen en setting. Want hoewel paddo’s en LSD zeker geen middelen zijn die je “even voor de grap” doet, zegt onze nonchalance over alcohol misschien minstens zoveel over hoe vreemd onze ideeën over drugs eigenlijk zijn.

Er zijn in Nederland elk jaar meer dan 1200 festivals te bezoeken. Van kleine tot enorme waar meer dan een kwart miljoen mensen op af komen. Het is zweterig, je moet ver reizen, ver lopen, in een klein rot tentje slapen, in de rij staan voor douchen, gore wc’s en muntjes om weer in de rij te staan voor bier. Om daarna hutje mutje tegen elkaar aan te staan bij de ene band, zodat je geen tijd hebt om de andere te zien. Waarom in godsnaam zouden we dat willen doen? Psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma duiken in de aantrekkingskracht van festivals en waarom we dat eigenlijk als erg prettig ervaren. En wat er psychologisch gebeurt als duizenden mensen tegelijkertijd bij elkaar zijn. Ow, en iets met drugs.Bronnen:- Durkheim, É. (1912). Les formes élémentaires de la vie religieuse — oorsprong van het begrip collective effervescence (collectief bruisen).- Haidt, J., Seder, J. P., & Kesebir, S. (2008). Hive psychology, happiness, and public policy. The Journal of Legal Studies — collectief bruisen als zelf-transcenderende emotie.- Zumeta, L. N., e.a. (2022). Emotional processes, collective behavior, and social movements: a meta-analytic review of collective effervescence outcomes. Frontiers in Psychology.- Schwartz, B., & Ward, A. (2002). Maximizing versus satisficing: Happiness is a matter of choice. Journal of Personality and Social Psychology — maximizers zijn minder gelukkig.- Iyengar, S. S., & Lepper, M. R. (2000). When choice is demotivating (het "jam-experiment") — meer keuze, minder tevredenheid.- Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior — eerste wetenschappelijke definitie van FOMO.- Epley, N., & Schroeder, J. (2014). Mistakenly seeking solitude. Journal of Experimental Psychology: General — praten met vreemden maakt blijer dan verwacht.- Dunn, E. W., Aknin, L. B., & Norton, M. I. (2008). Spending money on others promotes happiness. Science — iets voor een ander doen verhoogt geluk (uit Thijs' talk).- Motieven druggebruik: Motivational characteristics of recreational drug use among emerging adults in social settings (Frontiers in Public Health, 2023); A qualitative investigation exploring why dance festivals are risky environments for drug use (Harm Reduction Journal, 2022); Hughes e.a., Substance Use and Attendance Motives of EDM Event Attendees (2023).- Eigen werk Thijs: talk Je bent niet belangrijk (School of Life / Lowlands).

Wat gebeurt er met je brein als je urenlang TikToks kijkt, je sociale leven steeds digitaler wordt en zelfs AI straks een soort vriend voor je kan zijn? Aan de hand van een talk van Jonathan Haidt duiken Thijs en Lennard in brainrot, schermtijd, social media en de vraag wat al die technologie doet met onze aandacht, mentale gezondheid en relaties. Want hoe handig smartphones, schermen en AI ook kunnen zijn, ze nemen ook iets over wat kinderen en jongeren juist nodig hebben: echt contact, verveling, concentratie en tijd in de fysieke wereld. Dus moeten we technologie blijven omarmen, of is het tijd om wat technosceptischer te worden?

In de vorige aflevering hebben we het uitgebreid gehad over niemand minder dan Sigmund Freud. De grootvader van de psychologie en therapie die we nu kennen. In die aflevering hadden we het over zijn levensloop en belangrijkste ideeën en hoe die in zijn tijd te plaatsen. In deze tweede aflevering van de deepdive in Sigmund Freud, duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in wat er over is van zijn ideeën en waar er kritiek op is. Wat wordt er nog gebruikt in therapie van wat Freud bedacht en wat hebben we terecht overboord gegooid?BRONNEN- Freud, S. (1899/1900). *Die Traumdeutung* [De Droomduiding]. Franz Deuticke.- Freud, S. (1923). *Das Ich und das Es.* Internationaler Psychoanalytischer Verlag.- Freud, A. (1936). *The Ego and the Mechanisms of Defence.* Hogarth Press.- Gay, P. (1988). *Freud: A Life for Our Time.* Norton.- Popper, K. (1963). *Conjectures and Refutations.* Routledge. *(Kritiek op falsificeerbaarheid van psychoanalyse)*- Kahneman, D. (2011). *Thinking, Fast and Slow.* Farrar, Straus and Giroux.- Launspach, T. (2024). *We doen allemaal maar wat* — hoofdstuk "Van hypnose naar praattherapie". Spectrum.

We gaan weer een deepdive maken in een figuur die belangrijk was voor de psychologie. En wat voor een. Dit is de grootvader, de OG van de psychologie en therapie zoals we het nu kennen, niemand minder dan Sigmund Freud. In twee afleveringen vertellen psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma over zijn geschiedenis, belangrijkste ideeën, de kritiek die er op zijn werk is en wat we daarvan hebben overgehouden en zeker moeten bewaren. In deze eerste aflevering alles over zijn herkomst en grote ideeën. Want, wat waren die ideeën, waarom waren die zo radicaal en had Freud eigenlijk gewoon gelijk over een hele hoop?Bronnen:-Check ook onze aflevering over verdedigingsmechanismen: https://open.spotify.com/episode/59zzl0xcXt5xT1K9Mq36Da?si=5cc104fefe6340e7- Freud, S. (1899/1900). Die Traumdeutung [De Droomduiding]. Franz Deuticke.- Freud, S. (1923). Das Ich und das Es [Het ik en het es]. Internationaler Psychoanalytischer Verlag.- Freud, A. (1936). The Ego and the Mechanisms of Defence. Hogarth Press.- Freud, S. (1905). Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie [Drie verhandelingen over de theorie van de seksualiteit].- Larkin, P. (1974). "This Be The Verse." In High Windows. Faber & Faber.- Gay, P. (1988). Freud: A Life for Our Time. Norton. (Standaard biografie)- Launspach, T. (2024). We doen allemaal maar wat — hoofdstuk "Van hypnose naar praattherapie". Spectrum.

Waarom ben je helemaal jezelf als je alleen bent, maar raak je jezelf kwijt zodra er een potentiële partner in beeld komt? Je hebt je leven op orde, weet wie je bent en voelt je gelukkig, totdat je iemand ontmoet die je écht leuk vindt... Aan de hand van een luisteraarsvraag duiken Thijs en Lennard in hechting, verliefdheid en de neiging om jezelf te verliezen in de behoefte aan liefde, aandacht en bevestiging. Want hoe leuk liefde ook is, het kan ook onzekerheid, hechtingsproblemen, gepieker en pleasing-tendencies naar boven halen.

Gender en alles wat erbij komt kijken is een gevoelig, complex en voor velen een moeilijk te begrijpen onderwerp. Wat is gender? Wat is het verschil tussen gender en geslacht? En wat heeft seksuele voorkeur daarmee te maken? En waarom iets leren van chimpansees? In deze aflevering proberen we er wat licht op te schijnen. Psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach duiken het onderwerp in via primatoloog Frans de Waal, die met zijn boek Anders laat zien dat in het dierenrijk verschillen in gender, seksuele voorkeur en geslacht heel normaal zijn. Bronnen:- De Waal, F. (2022). Anders: Gender door de ogen van een primatoloog. Atlas contact.- Wikipedia over Kinsey schaal: https://en.wikipedia.org/wiki/Kinsey_scale- Bagemihl, B. (1999). Biological exuberance: Animal homosexuality and natural diversity. Macmillan.- Homoseksueel gedrag in schapen https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexual_behavior_in_sheep

Wat doen smartphones, social media en schermen eigenlijk met de ontwikkeling van kinderen? Naar aanleiding van de nieuwste TED Talk van Jonathan Haidt duiken Thijs en Lennard in de gevolgen van een jeugd die zich steeds vaker achter een scherm afspeelt. Ze bespreken waarom minder tijd in de echte wereld leidt tot meer eenzaamheid, angst en concentratieproblemen, waarom steeds meer onderzoek een causaal verband laat zien tussen social media en mentale gezondheid, en waarom landen hun beleid rondom smartphones en onderwijs beginnen aan te passen. Ook kijken ze vooruit naar de volgende technologische uitdaging: AI. Wat gebeurt er als kinderen niet alleen hun aandacht, maar ook hun relaties gaan delen met kunstmatige intelligentie? Een gesprek over technoscepsis, opvoeding en waarom echte mensen uiteindelijk niet te vervangen zijn.

Het is heet eind mei, na het Pinksterweekend in 2026. We zeggen dan met z'n allen dat het weer zo lekker is. Vaak na een winterperiode zijn we altijd weer blij dat de zon schijnt en lijken we ons beter te voelen. Maar is dat wel echt zo? En waar ligt de grens? In deze aflevering duiken psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma in het weer. Te koud is niet goed, maar te heet ook niet. En wat doen andere onderdelen van het weer met ons en onze mentale staat?Bronnen:- Klimstra, T. A., Frijns, T., Keijsers, L., Denissen, J. J., Raaijmakers, Q. A., Van Aken, M. A., ... & Meeus, W. H. (2011). Come rain or come shine: individual differences in how weather affects mood. Emotion, 11(6), 1495.- Cianconi, P., Betrò, S., & Janiri, L. (2020). The impact of climate change on mental health: a systematic descriptive review. Frontiers in psychiatry, 11, 490206.- Zhang, W., & Li, W. (2025). How weather conditions affect well-being: an explanation from the perspective of environmental psychology. Frontiers in Public Health, 13, 1553315.- Fischer, S., Naegeli, K., Cardone, D., Filippini, C., Merla, A., Hanusch, K. U., & Ehlert, U. (2024). Emerging effects of temperature on human cognition, affect, and behaviour. Biological Psychology, 189, 108791.- Thompson, R., Lawrance, E. L., Roberts, L. F., Grailey, K., Ashrafian, H., Maheswaran, H., ... & Darzi, A. (2023). Ambient temperature and mental health: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Planetary Health, 7(7), e580-e589.

Na een experiment van Nijmeegse onderzoekers kopte de Volkskrant dat er een soort “uitknop” voor angst zou bestaan. Thijs en Lennard duiken in het onderzoek naar de amygdala, het deel van het brein dat betrokken is bij dreiging en angstreacties, en bespreken wat aangeleerde angst, exposuretherapie en hypergeluid met ons brein doen. Want wat gebeurt er eigenlijk als je het angstcentrum van je brein verstoort? En is angst iets wat je ooit écht uit kunt zetten, of hebben we het juist nodig om niet telkens dezelfde fouten te maken?

Sommige mensen lijken het te hebben, anderen niet. Als ze het hebben, dan voelen we ons daar tot aangetrokken, willen we luisteren en vinden we dat boeiend. Charisma is een best vaag concept. Je kunt je vinger er niet echt op leggen hoe het zit en hoe je dat eventueel zou kunnen ontwikkelen. Toch zijn we er wel veel mee bezig. In deze aflevering duiken psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma in het concept wat charisma heet. Wat zegt de psychologie erover en kun je het ontwikkelen? En zit er ook een dark side aan? Laat ons vooral weten hoe jij kijkt naar charisma door te commenten in Spotify of via de Instagram: NormaleMensenBestaanNiet.Bronnen:Antonakis, J., Fenley, M., & Liechti, S. (2012). Learning Charisma. Harvard Business Review.Antonakis, J., Bastardoz, N., Jacquart, P., & Shamir, B. (2016). Charisma: An ill-defined and ill-measured gift. Annual Review of Organizational Psychology.Banks, G.C. et al. (2017). A meta-analytic review and future research agenda of charismatic leadership. The Leadership Quarterly. (76 studies, N=36.031)Tskhay, K.O., Zhu, R., Zou, C., & Rule, N.O. (2017). Charisma in everyday life: Conceptualization and validation. Journal of Personality and Social Psychology.Keating, C.F. et al. (2020). Charismatic nonverbal displays by leaders signal receptivity and formidability. Frontiers in Psychology.Katz-Navon, T., Delegach, M., & Haim, E. (2023). Contagious charisma. Frontiers in Psychology.Friedman, H.S., Riggio, R.E., & Casella, D.F. (1988). Nonverbal skill, personal charisma, and initial attraction. Personality and Social Psychology Bulletin.Cabane, O.F. (2012). The Charisma Myth. Portfolio/Penguin.Carnegie, D. (1936). How to Win Friends and Influence People. Simon & Schuster.Weber, M. (1922). Wirtschaft und Gesellschaft (oorspronkelijke conceptualisering van charisma als sociologisch begrip).Bakker, A. B., & Xanthopoulou, D. (2013). Creativity and charisma among female leaders: The role of resources and work engagement. The International Journal of Human Resource Management, 24(14), 2760-2779.

Thijs heeft een nieuw boek aangekondigd: 'In ons schuilt ook een Trump', en Lennard schrikt een beetje van de titel... én van de cover! Samen duiken ze in het werk van Carl Jung, de schaduwkant van de mens en de vraag waarom figuren als Trump zoveel losmaken in de wereld.Volgens Jung projecteren we het kwaad graag op anderen, terwijl we die duistere kanten zelf ook bezitten. Lennard en Thijs praten over projectie, collectieve psychologie, massapsychologie en waarom Jung juist nu misschien relevanter is dan ooit.

Medicinale wiet wordt vaak gezien als de oplossing voor stress, angst of slaapproblemen. Maar klopt dat wel? Lennard duikt met Thijs in een grote meta-analyse en de conclusie is minder rooskleurig dan je denkt... Voor fysieke klachten zoals pijn of epilepsie lijkt cannabis soms te helpen. Maar bij mentale problematiek, zoals depressie of PTSS, is het effect zwak of zelfs negatief, met risico’s op verslaving en psychotische klachten.Kortom: wat voelt als ontspanning, kan ook iets anders zijn. Tijd om iets kritischer te kijken naar dat “medicinale” verhaal.