Omelas

Ray Bradbury, "Hayal edebildiğin her şey kurgu, başarabildiğin her şey ise bilimdir. İnsanlık tarihi başlı başına bilimkurgudur," demişti. O halde, "Bugün, yarın ve daima bilimkurgu!" diyoruz.Bu bir veda değil, fakat ufak bir yaz arası veriyoruz; Omelas'ın iki yıllık macerası bugün son buluyor.

Konuğumuz yazar Seran Demiral ile çocuk edebiyatında bilimkurgu konusunu konuşuyor; çocuklar bilimkurguya nasıl yaklaşıyor, çağımızın medya bombardımanı hayal güçlerini nasıl etkiliyor, yayınevlerinin bu konudaki yaklaşım nedir sorularına yanıt arayarak konuğumuzun çocuklarla yürüttüğü çalışmalardaki gözlemlerini bu bakış açısıyla değerlendiriyoruz. 

Bilimkurgu eserlerinin ağırlıklı bir kısmının olmazsa olmazı uzaylılar bilimkurgu eserlerinde nasıl temsil ediliyorlar? Humanoid uzaylı temsilleri teknolojik ve toplumsal değişimlerden nasıl etkileniyor?  

Fermi Paradoksu ve bu paradoksa çözüm olarak önerilen hipotezlerden birkaçı üzerine konuşuyoruz. 

Konuğumuz Zümrüt Bıyıklıoğlu ile bilimkurgu okuryazarlığı üzerine konuşuyoruz. 

Bilimkurgu Kulübü'nün Eksik Parça Yayınları'ndan çıkan yeni öykü seçkisi Yörüngede Dans adlı seçkiyi, seçkinin editörü Demet Çaltepe ile konuşuyoruz. 

Bilimkurgunun neredeyse distopyadan ayrı düşünülmediği, kitlesel bir yok oluşun eşiğinde, karanlık dönemlerde yaşıyoruz. İklim krizinin yakıcılığını her geçen gün ve mevsim daha şiddetli hissederken gelecek tasavvurunu temel alan bilimkurgunun konuya nasıl baktığını, bu alanda yazılanları Utrecht Üniversitesi'nde öğretim üyesi ve Oslo Üniversitesi'nde araştırmacı olan Merve Tabur ile çevre mühendisi bir bilimkurgu yazarı olan Ayşegül Yalvaç ile konuşuyoruz.  

Bilimkurgunun gelecek vizyonunu mimariyle birlikte ele alıp geleceğin şehirlerini, bilimkurgunun beslendiği şehir tasarımlarını İTÜ Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama bölümünden Kerem Yavuz Arslanlı ve Ervin Sezgin ile ele alıyoruz.  

Konuğumuz senarist ve bilimkurgu yazarı Feraye Şahin ile kült haline gelen bilimkurgu filmleri üzerinden sinemayı konuşuyoruz.  

Douglas Adams'ın kült eseri Otostopçunun Galaksi Rehberi üzerine konuşuyoruz.  

2024'ü bilimkurgu açısından değerlendiriyor; çıkan kitaplar, ilgi gören diziler, filmler ve en çok neler konuşuldu derken ödüllerden de söz ediyoruz.  

Konuğumuz sürdürülebilir yaşam için tarım dersleri veren bilimkurgu yazarı Murat Doğan ile gelecekte bizi nasıl bir beslenme düzeninin beklediğini ve beslenmenin bilimkurgudaki izlerine dair konuşuyoruz. 

Vazgeçemediğimiz bilimkurgu ve polisiye arasındaki eğlenceli ve verimli dansı, polisiye yazarları Ekin Açıkgöz ve Ercan Akbay'la konuşuyoruz.  

Omelas kaldığı yerden devam ediyor ve radyo ile bilimkurgu ilişkisini işliyoruz.  

Star Trek'in yaratıcısı Gene Roddenberry'nin savaş pilotluğundan trafik polisliğine, oradan senaryo yazarlığına ve nihayet Star Trek'e uzanan hayat hikayesini anlatıyoruz. 

Konuğumuz editör, çevirmen ve yazar Ozancan Demirışık ile 2016 yapımı bilimkurgu filmi Arrival üzerine konuşuyoruz.  

Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan pek çok eseri Latin alfabesine aktaran Merve Köken'i konuk ediyoruz. Karakarga Yayınları'nın Kayıp Kitaplar Kütüphanesi serisinde yer alan bu eserler arasında, Başka Dünyalarda Canlı Mahlukat Var Mıdır?, Canvermezler Tekkesi, Sergüzeşt-i Kalyopi, Bir Hatıra-i Pejmürde, Makinalı Kafanın Esrarı ve son olarak Perviz sayılabilir. 

FABİSAD yöneticilerinden Arzu Taşçıoğlu ve Ozancan Demirışık ile geçtiğimiz hafta verilen 10. GİO ödüllerini değerlendiriyoruz.

Konuğumuz bilimkurgu ve sinema üzerine inceleme yazıları bulunan Buğra Şendündar ile bilimkurgu sinemasında artık bir kült haline gelmiş Alien serisi üzerine konuşuyoruz.  

Bilimkurgu tarihinin kenarda kıyıda kalmış anlarından, olaylarından söz ediyoruz.

Konuğumuz bilimkurgu yazarı Ozan Ertürk ile dünya çapında büyük ilgi gören bilgisayar oyunu Fallout ağırlıklı olmak üzere bilgisayar oyunlarından, oyunlardan uyarlanan dizilerde ve bilimkurgunun oyun dünyasındaki etkilerinden söz ediyoruz.   

Geçtiğimiz hafta gösterime giren yerli bilimkurgu filmi Bir Zamanlar Gelecek: 2121'in yönetmeni Serpil Altın, oyuncularından Selen Öztürk ve filmin yapımcısı Korhan Uğur ile katıldığı festivallerden ödüllerle dönen ve büyük ilgi gören filmleri üzerine konuşuyoruz. 

Kaynakların tamamen tükendiği, ahlaki çöküntünün her yanı sardığı bir dünyada hayatta kalma mücadelesi üzerine kurulu bir yol destanı; bilimkurgunun alt türlerinden olan kıyamet sonrası anlatıların ilk ve en iyi örneklerinden Mad Max evrenini konuşuyoruz.  

Maymunlar Cehennemi filmi üzerinden giderek, soğuk savaş döneminden ekolojik yıkıma ve biyo-genetiğe uzanan bu macerayı ana hatlarıyla ele alıyoruz.  

Konuğumuz yazar ve çevirmen Can Kantarcı ile bilimkurgu çevirmeye ve yazmaya dair konuşuyoruz. 

Astrofizik başta olmak üzere, farklı bilim dallarıyla yakın temas halinde olmasıyla hard science fiction/sert bilimkurgu tarzına daha yakın dururken, uzaylılara varlığımızı bildirmeli miyiz, onlardan ne beklemeliyiz, insan denen varlık dünyayı hak ediyor mu, tümden yok olmamız daha mı iyi gibi sorulara cevap aramasıyla felsefi bir yanı da olan Üç Cisim Problemi'ni senarist ve yazar Doğu Yücel ile konuşuyoruz. 

Dune üzerine konuşmaya devam ederken, Dune'un beyazperde ve televizyona uyarlama çabalarını konu ediyoruz. 

Bilimkurgu edebiyatının kült eserlerinden, Frank Herbert'ın yazdığı Dune üzerine konuşmaya başlıyoruz. Dune serisinin ilk kitabı olan Dune 1965'te basılmış, Türkçeye ancak 1997'de serinin devam kitaplarıyla birlikte çevrilmişti. Bu kitapların macerasını, çeviri sürecini ve Dune evrenini, Dune'un ilk çevirmenleri olan Arzu Taşçıoğlu ve Deniz Vural ile konuşuyoruz.

Konuğumuz senaryo, oyun ve öykü yazarı Selin Arapkirli ile bilimkurgu senaryosu yazmanın incelikleri üzerine konuşuyoruz. 

Sıcak Kafa ve Kübra romanlarının yazarı Afşin Kum ile bilimkurgu yazmanın kendisi için anlamını, nasıl yazdığını, dili mesele etmesini ve sektörel zorlukları konuşuyoruz ve ayrıca her iki kitabın da diziye uyarlanması yerli bilimkurgunun televizyon ve sinema sektöründe kabul görmeye başlaması üzerine de bir sohbet gerçekleştiriyoruz.  

Robotları konuşmaya devam ederken,1960'lardan 2000'lere varıp, giderek çeşitlenen, karmaşıklaşan robotların rol aldığı hatta doğrudan konu olduğu bilimkurgu filmlerine göz atıyoruz.  

Robotları konuşmaya devam ederken, rotamızı beyazperdeye kırıyor ve 'Sinemada hangi robotlar var?', 'Bunları nasıl ayırıyoruz?', 'Android nedir?', 'Cyborg nedir?' sorularını cevaplandırıyoruz.  

İlk olarak sanayi devriminden ve sanayi devriminin robotları kurgulamamız üzerindeki etkilerinden, 18. yüzyıl ortalarından konuşuyoruz. Ardından, edebiyatta ismi hâlâ robot olmasa da kendiliğinden hareket eden makinelerden söz eden örneklerin peşine düşüyor, Herman Melville'in Çan Kulesi adlı öyküsündeki robot - makine çarpıcı tasvirini alıntılıyoruz.  

'Robot nedir?', 'Tembel yaradılışlı olmasak robotlar olsun ister miydik?', 'Robot tahayyülümüz nerelerde karşımıza çıkıyor?' gibi sorulara cevaplar vermeye çalışıyoruz.  

Bilimkurgu Günü kutlamalarına ve bilimkurgu sohbetimize Özgen Berkol Doğan Bilimkurgu Kütüphanesi'nde devam ediyoruz. 

Bilimkurgu öykücülüğüne değinirken, Hugo ve Nebula gibi önemli bilimkurgu ödüllerinden de söz ediyoruz. 

Bu yıl 11. yılını kutlayan Türkiye'nin ilk ve tek bilimkurgu kütüphanesi Özgen Berkol Bilimkurgu Kütüphanesi'nin geçtiğimiz yıl ilkini düzenlediği Berkol Bilimkurgu Günleri, bu yıl daha da zenginleşen içeriğiyle bir haftaya yayılıyor. Biz de 2. Berkol Bilimkurgu Günleri'nden izlenimlerle karşınıza çıkıyoruz.  

Konuğumuz Cem Say ile yapay zekanın geleceğimizdeki rolünü, Isaac Asimov'un üç robot yasasının yapay zeka perspektifinden nasıl değerlendirilmesi gerektiğini ve yapay zeka sonumuz olacak mı sorularına cevap arıyoruz. 

Bilimkurgunun en çok merak uyandıran temalarından olan kıyamet ve kıyamet sonrasını Sinemada Bilimkurgu ve Kıyamet kitabının yazarı, konuğumuz Mikail Boz ile birlikte konuşacağız. 

Bilimkurgunun alt türlerinden söz ediyoruz ve afrofütürizm, biyopunk, iklim kurgu, hopepunk, polisiye bilimkurgu, siberpunk, solarpunk, uzay westerni bu türlerden ve temalardan sadece birkaçı...  

2007'de Isparta'da meydana gelen uçak kazasında kaybettiğimiz genç bilim insanı Berkol Doğan'ın anısına kurulan ve Türkiye'nin ilk ve tek bilimkurgu kütüphanesi olan Özgen Berkol Doğan Bilimkurgu Kütüphanesi'ni konuğumuz Berkol'un kız kardeşi Bülay Doğan ile konuşuyoruz.   

Türkiye'de günümüze dek yayınlanan bilimkurgu dergileri ve fanzinlerinden söz ediyoruz.

Bir İstanbul Distopyası: Kurbağa Adası romanıyla FABİSAD 2023 GİO Ödülleri, Roman Ödülü'nü alan Selim Erdoğan'ı konuk ediyoruz. En son kitabı Derin Merhamet'te okurunu bir seri katilin zihninde dolaştıran Selim Erdoğan ile kitapları üzerine konuşuyoruz, bilimkurguyla komplo teorilerinin karıştırılmasından, güncel bilimkurgu edebiyatından söz ediyoruz. 

Yakın dönem yerli bilimkurgu edebiyatından, 'bilimkurgu' sözünün ortaya çıkışından, Metis Yayınları'nın 33 kitaplık bilimkurgu serisinden söz ediyoruz. 

Türkiye'de bilimkurgunun macerasına 50'lerden 70'lere dek devam ediyoruz. 

Cumhuriyetin erken dönemi yazarlarından ve bu dönemde verilen bilimkurgu eserlerden konuşuyoruz.

Osmanlı ütopyacılığıyla birlikte Tanzimat sonu ve sonrası yerli bilimkurgu edebiyatından söz ediyoruz. 

Kökeni Samsatlı Lukianos'a kadar uzanan yerli bilimkurgu tarihinde Tanzimat döneminin fennî edebiyatına kadar olan süreci konuştuk. 

İnternet ve iletişim ağlarının gelişmesiyle birlikte aklımızdakileri, yazdıklarımızı yayınlamanın kolaylaşması bilimkurgunun yaygınlaşmasını etkiliyor mu? Bilimkurgu alanında yazmak ya da bu alanda yazılanlara ulaşmak daha mı kolay, eğer öyleyse bunun bir bedeli var mı? Bilimkurgu tarihinden söz etmeyi sürdürüyoruz. 

Bu hafta bilimkurgunun nasıl ortaya çıktığından, bilimkurgunun farklı tanımlarından söz edecek, bilimkurgunun evrelerine değinmeye başlıyoruz.