Podcast SGH: SGcHat

W najnowszym odcinku podcastu SGcHat w paśmie #BadaniaNaukoweIRozwój, prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak rozmawiała z prof. Jackiem Sierakiem i dr. Kamilem Fligiem - badaczami z Szkoły Głównej Handlowej, którzy od lat analizują funkcjonowanie samorządów w Polsce.Tematem spotkania były trzy kluczowe inicjatywy badawcze SGH: wskaźnik aktywności rozwojowej samorządów (WARS), czyli barometr koniunktury wśród wójtów, burmistrzów i prezydentów miast; Indeks Zdrowych Miast, łączący dane statystyczne z opiniami mieszkańców i włodarzy; oraz ranking „Perły samorządu”, przygotowywany we współpracy z Dziennikiem Gazetą Prawną. W tym zestawieniu, w odróżnieniu od tradycyjnych rankingów, nagradza się nie bogactwo gmin, ale efektywność wykorzystania posiadanego potencjału.Eksperci omówili największe wyzwania stojące przed jednostkami samorządu terytorialnego. To rosnące koszty bieżącego funkcjonowania, brak środków na inwestycje, finansowanie oświaty przy niekorzystnych trendach demograficznych, a także nowe obszary, takie jak obrona cywilna. Podkreślono, że kluczowe dla przyszłości Polski lokalnej są stabilne prawo, przemyślana decentralizacja finansów oraz dialog między rządem a samorządami.Rozmówcy zwrócili uwagę na znaczenie badań opartych na danych - nie tylko dla samych samorządów, które wykorzystują je do planowania strategii, ale także dla decydentów centralnych. Jak zaznaczyli, to właśnie na poziomie lokalnym toczy się codzienne życie Polaków. Od szkół, przez ulice, po zieleń wokół nas - to dlatego racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi ma kluczowe znaczenie dla jakości życia wszystkich obywateli.

Gościem kolejnego odcinka SGcHat w cyklu #PoProstuEkonomia był prof. Marcin Dziubiński z Instytutu Informatyki Uniwersytetu Warszawskiego. W rozmowie z prof. Łukaszem Woźnym przybliżył fascynujący świat teorii gier na sieciach – od infrastruktury krytycznej, przez rynki finansowe, po sieci społeczne.Rozmowa koncentrowała się wokół pytań kluczowych dla współczesnego świata: jak projektować sieci odporne na ataki, dlaczego dodanie nowej drogi może paradoksalnie zwiększyć korki i gdzie najlepiej schować się w sieci, by nie zostać namierzonym. Profesor Dziubiński wskazał, że odpowiedzi często bywają nieintuicyjne – bezpieczna sieć nie zawsze oznacza sieć gęstą, a lider grupy niekoniecznie powinien zajmować centralną pozycję.W odcinku padło wiele praktycznych odniesień – od ataku przy użyciu systemu SWIFT, przez paradoks Brasa, po algorytmy stojące za PageRankiem. Ekspert wyjaśnił, dlaczego indywidualna ochrona w sieci bywa niedostateczna, jak efekt gapowicza wpływa na decyzje o zabezpieczeniach oraz w jaki sposób można kształtować topologię połączeń, by skłonić uczestników do optymalnych zachowań.

W ostatnim odcinku drugiego sezonu pasma #SprawaMieszkaniowa gościliśmy Hannę Gil-Piątek, byłą posłankę, radną sejmiku województwa łódzkiego, a wcześniej aktywistkę miejską i urzędniczkę Biura Rewitalizacji w Łodzi. W rozmowie z prof. Adamem Czerniakiem i dr Izabelą Rudzką ekspertka wyjaśniła, czym rewitalizacja różni się od zwykłego remontu i dlaczego nie można jej sprowadzać do „pudrowania zwłok”.Hanna Gil-Piątek posłużyła się przykładem Łodzi, czyli miasta, które po transformacji było „morzem ruin” i wyjaśniła dlaczego kluczowa w procesie rewitalizacji jest rzetelna diagnoza obszaru. Mówiła też o trudnych kosztach rewitalizacji (kilkukrotnie wyższych niż budowa od zera), o konserwatorskich wyzwaniach i o pojęciu sukcesu w tej dziedzinie. Nie jest nim elegancka fasada, lecz to, czy mieszkańcy zdegradowanego obszaru są dumni ze swojego miejsca i nie zostali wypchnięci poza centrum.

W trzecim odcinku pasma #GlobalTalks w ramach serii SGcHat przed mikrofonami zasiedli Robert Holzmann, były prezes Banku Austrii oraz prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prorektorka ds. nauki w SGH. Rozmowa odbyła się przy okazji 4. Konferencji NDC w SGH, poświęconej globalnym trendom demograficznym i przyszłości systemów emerytalnych. System NDC (Non-financial Defined Contribution, czyli system zdefiniowanej składki o charakterze repartycyjnym) łączy cechy klasycznego systemu publicznego z indywidualnymi kontami emerytalnymi i jest uznawany za model dostosowujący się do zmian demograficznych.Eksperci zastanawiali się, dlaczego system NDC – uznawany za jeden z najuczciwszych i najbardziej przejrzystych modeli emerytalnych – nie przyjął się szerzej na świecie. Robert Holzmann wyjaśnił, że wiele zależy od polityków, a oni nie lubią perfekcji. NDC jest dla nich ograniczeniem, ponieważ nie mogą łatwo obiecywać dodatkowych korzyści przed wyborami. Ten system jest szczelny: ile wpłacisz, tyle dostaniesz. Dlatego zamiast pełnego wdrożenia NDC państwa często sięgają tylko po inspiracje.W rozmowie poruszono wątek wyzwań demograficznych (lawina starzenia się ludności), podkreślono, że NDC wymaga sformalizowanego rynku pracy. Dlatego w państwach rozwijających się rzadko sprawdza się w czystej postaci.Rozmowa została przeprowadzona w języku angielskim. ***********Pensions Seriously – What You Pay Is What You GetIn the third episode of the #GlobalTalks strand, part of the SGcHat series, the guests behind the microphones were Robert Holzmann, former Governor of the Austrian National Bank, and Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, Vice-Rector for Research at SGH Warsaw School of Economics.The conversation took place during the 4th NDC Conference at SGH, dedicated to global demographic trends and the future of pension systems. The NDC (Non-financial Defined Contribution) system – a pay-as-you-go system with defined contributions – combines features of the classic public pension system with individual pension accounts and is recognised as a model that automatically adapts to demographic changes.The experts explored why the NDC system – considered one of the fairest and most transparent pension models – has not been more widely adopted around the world. Robert Holzmann explained that much depends on politicians, and politicians do not like perfection. For them, NDC is a constraint because they cannot easily promise extra benefits before elections. This system is watertight: what you pay in is what you get out. That is why, instead of fully implementing NDC, countries often draw only selected inspiration from it.The conversation also touched on demographic challenges (rapid population ageing) and emphasised that NDC requires a formalised labour market. That is why, in developing countries, it rarely works in its pure form.

W kolejnym odcinku pasma #GlobalTalks w ramach serii SGcHat, podcastowe studio uczelni odwiedzili prof. Nicholas Barr z London School of Economics i prof. Maciej Żukowski z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Rozmowa odbyła się przy okazji 4. Konferencji NDC w SGH poświęconej globalnym trendom demograficznym i przyszłości systemów emerytalnych. System NDC (Non-financial Defined Contribution, czyli system zdefiniowanej składki o charakterze repartycyjnym) łączy cechy klasycznego systemu publicznego z indywidualnymi kontami emerytalnymi i jest uznawany za model dostosowujący się do zmian demograficznych.Eksperci wyjaśnili czym są emerytury NDC i dlaczego Polska oraz Szwecja mają podobny system, a jednak wyraźnie różne świadczenia. To nie mechanizm finansowy, lecz produktywność gospodarki decyduje o realnej zamożności seniorów. Nawet najlepiej skonstruowany system repartycyjny nie zapewni wysokich emerytur, jeśli pracujący wytwarzają zbyt mało. Profesorowie Barr i Żukowski obalili mit, że „wydrukowanie” większych pieniędzy cokolwiek zmienia, ponieważ liczy się tylko to, co jest do podziału.Rozmowa została przeprowadzona w języku angielskim.***********In the latest episode of the series #GlobalTalks as part of the SGcHat format, the podcast studio was visited by Prof. Nicholas Barr from the London School of Economics and Prof. Maciej Żukowski from the Poznań University of Economics.The conversation took place during the 4th NDC Conference at SGH, dedicated to global demographic trends and the future of pension systems. The NDC (Non-financial Defined Contribution) system combines features of a classic public pay-as-you-go system with individual pension accounts and is recognized as a model that adapts to demographic changes.The experts explained what NDC pensions are and why Poland and Sweden have similar systems yet distinctly different benefits. It is not the financial mechanism but the productivity of the economy that determines the real wealth of seniors. Even the best-constructed pay-as-you-go system will not deliver high pensions if the working-age population produces too little. Professors Barr and Żukowski debunked the myth that "printing" more money changes anything, because the only thing that matters is what is available for distribution.

W premierowym odcinku pasma #GlobalTalks w ramach serii SGcHat rozmawialiśmy z prof. Elsą Fornero, byłą włoską minister pracy i autorką reformy emerytalnej wdrożonej podczas kryzysu strefy euro oraz z prof. Agnieszką Chłoń-Domińczak, prorektorką ds. nauki SGH i ekspertką w zakresie demografii oraz polityki społecznej.Rozmowa odbyła się przy okazji 4. Konferencji NDC w SGH poświęconej globalnym trendom demograficznym i przyszłości systemów emerytalnych. System NDC (Non-financial Defined Contribution, czyli system zdefiniowanej składki o charakterze repartycyjnym) łączy cechy klasycznego systemu publicznego z indywidualnymi kontami emerytalnymi i jest uznawany za model dostosowujący się do zmian demograficznych.W rozmowie poruszono kwestie starzenia się ludności, migracji, zadłużenia publicznego oraz wpływu populizmu na politykę emerytalną. Ekspertki wyjaśniły, dlaczego reformy emerytalne są konieczne, choć często politycznie niepopularne, oraz jaką rolę odgrywają produktywność, rynek pracy i zaufanie obywateli do państwa. Punktem odniesienia są doświadczenia Włoch, Polski, Portugalii i Węgier oraz społeczne i ekonomiczne skutki prowadzonych tam reform.Rozmowa została przeprowadzona w języku angielskim.**********In the premiere episode of the #GlobalTalks segment as part of the SGcHat series, we spoke with Professor Elsa Fornero, former Italian Minister of Labour and author of the pension reform introduced during the Eurozone crisis, as well as Professor Agnieszka Chłoń-Domińczak, Vice-Rector for Research at SGH Warsaw School of Economics and an expert in demography and social policy.The conversation took place during the 4th NDC Conference at SGH, dedicated to global demographic trends and the future of pension systems. The NDC system (Non-financial Defined Contribution) combines features of a traditional public pension scheme with individual pension accounts and is regarded as a model that adapts to demographic change.The discussion covered issues such as population ageing, migration, public debt, and the impact of populism on pension policy. The experts explained why pension reforms are necessary, although often politically unpopular, and highlighted the role of productivity, the labour market, and public trust in the state. The experiences of Italy, Poland, Portugal, and Hungary, as well as the social and economic consequences of reforms introduced in those countries, served as key reference points throughout the discussion.

Gościem najnowszego odcinka SGcHat z cyklu #SprawaMieszkaniowa był dr Mateusz Piegza – architekt, dyrektor ds. rozwoju Habitat for Humanity Poland i znawca tematyki mieszkalnictwa dostępnego. W rozmowie prowadzonej przez dr Izabelę Rudzką i prof. Adama Czerniaka wyjaśnił, czemu pojęcie mieszkania wymyka się prostym kategoriom. Nie jest bowiem ani zwykłym towarem rynkowym, ani czystym prawem socjalnym, lecz dobrem o hybrydowej naturze. Ekspert ocenił, że samo zapewnienie dachu nad głową to za mało – bez powiązania z szerszym wsparciem społecznym nawet najlepsze lokum nie rozwiąże problemów swoich mieszkańców.Model Housing First („najpierw mieszkanie”) odwraca tradycyjne myślenie, najpierw dajemy bezpieczne miejsce do życia, a dopiero potem budujemy relację i oferujemy wsparcie. Ekspert przytoczył dane: 40% Polaków wiąże bezpieczeństwo mieszkaniowe z decyzjami o zmianie pracy, a 69% – z gotowością do powiększenia rodziny. Opowiedział też o Społecznej Agencji Najmu w Dąbrowie Górniczej, gdzie mieszkania łączy się z treningiem finansowym i opieką nad dziećmi.

Gościem kolejnego odcinka podcastu SGcHat w ramach cyklu #SprawaMieszkaniowa był Władysław Grochowski, prezes zarządu ARCHE – firmy, która zrewitalizowała m.in. zamek w Janowie Podlaskim, pałac w Łochowie czy cukrownię w Żninie. W rozmowie z prof. Adamem Czerniakiem i dr Izabelą Rudzką opowiedział o tym, czym rewitalizacja różni się od zwykłego remontu i dlaczego jego firma celowo wybiera miejsca, z których inni uciekają.Kluczowa okazuje się intuicja – prezes Grochowski nie robi biznesplanów, a decyzje inwestycyjne podejmuje na podstawie emocji. I choć banki początkowo wróżyły porażkę (cukrownia Żnin), dziś ufają jego przeczuciom. Gość wyjaśnił, dlaczego procedury administracyjne potrafią trwać dłużej niż sama budowa oraz jak brak zaufania między urzędami a inwestorami winduje ceny mieszkań. Mówił też o tym, że w jego firmie pracuje około 200 osób z niepełnosprawnościami, a program „Mieszkania i Praca dla Bezdomnych” sprawił, że kilka osób po latach wróciło na rynek pracy. To rozmowa o tym, że biznes może być społeczny, a patriotyzm – gospodarczy, pod warunkiem że czystą kalkulację zastąpi intuicja i szacunek dla ludzi i miejsc, które ich kształtowały.

Studio nagrań podcastu SGcHat w ramach cyklu #PoProstuEkonomia odwiedzili dr Janina Patelczyc z Katedry Ubezpieczenia Społecznego SGH oraz prof. Tomasz Jedynak z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. W rozmowie z prof. Igą Magdą i prof. Łukaszem Woźnym opowiedzieli o tym, dlaczego decyzje emerytalne są tak trudne i dlaczego tak często je odkładamy.Ekonomia behawioralna nie zastępuje ekonomii głównego nurtu, lecz ją uzupełnia. Zamiast opisywać, jak ludzie powinni się zachowywać, wskazuje jak zachowują się naprawdę. W kontekście systemu emerytalnego oznacza to, że na nasze wybory wpływają: dyskontowanie hiperboliczne, awersja do strat, efekt status quo czy paraliż decyzyjny wywołany nadmiarem opcji. Do tego dochodzi brak zaufania do instytucji – wiele osób wciąż obawia się, że oszczędności przepadną, tak jak w ich odczuciu przepadły środki z OFE.Eksperci wskazali, że ludzie nie są po prostu nieracjonalni – mają ograniczoną racjonalność i dostosowują decyzje do warunków, które znają. Kluczem do lepszych wyborów emerytalnych może być prostota komunikacji, podkreślanie indywidualnych korzyści oraz stabilność systemu, który pozwoli mu odzyskać wiarygodność.Książki polecane przez naszych gości: „Behawioralne uwarunkowania decyzji o przejściu na emeryturę”, autor Tomasz Jedynak „Długowieczność w systemach emerytalnych”, autor Marek Szczepański„Ekonomia behawioralna w konstrukcji systemów zabezpieczenia emerytalnego. Doświadczenia dla Polski”, autor Wojciech Sieczkowski