PODCAST · history
Powojnie
by Powojnie
Co tydzień prowadzący opowiada o innym wątku z historii po 1945 roku. Podcast powstał w związku z dużą popularnością kanału Powojnie na YouTube.
-
333
Powstania w łagrach po śmierci Stalina. Wojsko przeciw więźniom. Jak ZSRR stłumił obozowe bunty.
Cześć! W łagrach Związku Radzieckiego regularnie dochodziło do buntów. Pierwsze wybuchały jeszcze przed II wojną światową, jednak największe wystąpienia więźniów miały miejsce po śmierci Stalina. W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o trzech z nich. Więźniowie czuli się oszukani przez system. Ogłoszona po śmierci Stalina amnestia objęła przede wszystkim skazanych za przestępstwa pospolite, pomijając większość więźniów politycznych. Jednocześnie władze łagrów starały się skłócać wielonarodowe społeczności, aby łatwiej utrzymać nad nimi kontrolę. Przez pewien czas ta strategia przynosiła efekty. W 1953 roku czara goryczy jednak się przelała. Więźniowie stawili zaciekły opór, między innymi w Norylsku.Więcej na ten temat dowiecie się słuchając najnowszego odcinka mojej serii.
-
332
Życie w Czechosłowacji. Czyli to był lepszy PRL? Socjalizm u Czechów i Słowaków. Krecik, Škoda w garażu i gospody.
Ahoj! Tym razem witam z Czechosłowacji! Zapraszam na odcinek o życiu w kraju naszych południowych sąsiadów w czasach słusznie minionych. Choć oba państwa leżały obok siebie i należały do tego samego bloku politycznego, codzienność i poziom życia w PRL oraz Czechosłowackiej Republice Socjalistycznej nieco się różniły. Pierwsze lata po wojnie nie zapowiadały jednak aż tak dużych różnic. Zarówno w Polsce, jak i w Czechosłowacji promowano podobne wzorce socjalistycznego życia. Liczył się kolektyw, wspólnota i podporządkowanie jednostki interesom państwa. Jednocześnie władze coraz mocniej ingerowały nie tylko w gospodarkę i politykę, ale również w codzienne życie swoich obywateli. Zmieniło się to po śmierci Stalina w 1953 roku, choć nie od razu. Prawdziwy przełom nastąpił w latach 60., kiedy coraz więcej Czechów i Słowaków zaczęło dostrzegać zakłamanie systemu. Natomiast po interwencji wojsk Układu Warszawskiego w 1968 roku liczba osób postrzegających Związek Radziecki jako bratnie państwo drastycznie zmalała. Jednocześnie większość obywateli Czechosłowacji skupiała się przede wszystkim na problemach życia codziennego, coraz bardziej odcinając się od polityki. Gospody były pełne ludzi, którzy rozprawiali tam nie tylko o swoich zmartwieniach, ale również o wielu sukcesach. Lokalne knajpy stały się jednym z najważniejszych miejsc społecznego życia wielu miejscowości. Dorośli chętnie spędzali w ten sposób wolny czas, podczas gdy dzieci coraz częściej siadały przed telewizorami. A tam czekał na nie między innymi Krecik. Jednocześnie poziom życia stopniowo się podnosił i pod pewnymi względami coraz bardziej przypominał ten znany z biedniejszych państw Europy Zachodniej.Więcej na ten temat w najnowszym odcinku serii Powojnie!
-
331
Jak Rosja pokonała Gruzję w 2008 roku. 5 dni, które zmieniły Kaukaz. Plan Putina przeciwko Tbilisi.
8 sierpnia mija dokładnie 18 lat od wybuchu wojny między Gruzją a Rosją. Konflikt trwał zaledwie pięć dni, ale jego skutki są odczuwalne do dzisiaj. W tym czasie rosyjska armia zajęła Abchazję i Osetię Południową – zbuntowane regiony, które od lat stanowiły poważny problem dla władz w Tbilisi. Ich przywódcy odmawiali podporządkowania się decyzjom gruzińskiego rządu. Sytuacja weszła w decydującą fazę po dojściu do władzy Micheila Saakaszwilego. Prozachodni kurs nowego prezydenta zaczął zagrażać interesom Rosji na Kaukazie. Kreml postanowił to wykorzystać, podsycając lokalne konflikty i rozgrywając je na swoją korzyść. Walki rozpoczęły się po interwencji gruzińskich wojsk w Osetii Południowej. Władze w Tbilisi zakładały, że Rosja nie zdecyduje się na bezpośrednią interwencję i w pierwszej kolejności będzie dążyć do rozwiązania konfliktu na drodze międzynarodowych mediacji. Tymczasem Gruzini liczyli, że szybka operacja postawi Kreml przed faktem dokonanym i ograniczy jego możliwości działania. Tak się jednak nie stało. Rosyjska armia uderzyła z pełną siłą i determinacją. Więcej o przebiegu tej wojny opowiadam w najnowszym odcinku.
-
330
Wakacje w Stanie Wojennym. Lato z generałem Jaruzelskim. Urlop w kraju kartek, kontroli i strachu.
Hej! Stan wojenny w Polsce zdecydowanie nie kojarzy się z wakacjami ani urlopem. Mimo to życie toczyło się dalej. W kraju reglamentacji, inwigilacji i permanentnej kontroli Polacy wychowywali dzieci, chodzili do pracy, a także próbowali odpoczywać. W najnowszym odcinku serii Powojnie pokazuję, jak wyglądało lato 1982 roku, czyli zaledwie kilka miesięcy po wprowadzeniu stanu wojennego. Generał Wojciech Jaruzelski wyprowadził wtedy wojsko na ulice, internował przeciwników systemu i odciął ich od świata. Czy w takich okolicznościach turystyka miała jeszcze rację bytu? Kiedy Polacy mogli ponownie swobodniej podróżować po kraju? Równocześnie Lato 1982 roku obfitowało w ważne wydarzenia. Obok protestów władze podejmowały decyzje, które wpływały na życie milionów obywateli. Zwolniono część internowanych, zniesiono ograniczenia w sprzedaży mocnych alkoholi, a państwowa propaganda konsekwentnie budowała wizerunek przywódcy troszczącego się o społeczeństwo. Generał Jaruzelski pozował do zdjęć z dziećmi, a także witał piłkarską reprezentację Polski, która wróciła z mistrzostw świata w Hiszpanii z brązowym medalem.O tym wszystkim opowiadam w najnowszym odcinku serii Powojnie.
-
329
Czy Margaret Thatcher uratowała Wielką Brytanię? Wielkie reformy. Sukcesy i porażki Żelaznej Damy.
Hej! W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o jednej z najważniejszych postaci XX wieku. Pod koniec lat 70. Wielka Brytania pogrążała się w kryzysie. Przez kraj przetaczała się fala strajków, rosło zadłużenie państwa, a inwestycji było coraz mniej. Sytuacja zaczęła się zmieniać po zwycięstwie konserwatystów i objęciu urzędu premiera przez Margaret Thatcher. Zdeterminowana i głęboko przekonana do swoich reform ograniczyła rolę państwa w gospodarce, rozpoczęła szeroką prywatyzację i podjęła walkę z inflacją oraz związkami zawodowymi. Jej polityka sprawiła, że Wielka Brytania odzyskała pozycję jednego z najważniejszych centrów gospodarczych Zachodu. Więcej na ten temat opowiadam w najnowszej odsłonie mojej serii.
-
328
Europejska Hiroszima. Dramat Niemców w Dreźnie. Jak ze stosu ruin stało się kluczowym miastem NRD.
Cześć, W najnowszej odsłonie mojej serii powracam do 1945 roku i jednego z najbardziej zniszczonych miast Europy – Drezna. Miasto zostało niemal zrównane z ziemią w wyniku nalotów dywanowych alianckich bombowców. Nawet mieszkańcy, którzy doskonale je znali, po kilku dniach bombardowań nie potrafili rozpoznać własnych ulic. Pożary szalały jeszcze przez wiele dni, a pod gruzami i w piwnicach wciąż pozostawali uwięzieni ludzie. Potem rozpoczęło się żmudne odgruzowywanie miasta. Skala zniszczeń była jednak tak ogromna, że ruiny wielu budynków można było oglądać jeszcze kilkadziesiąt lat po zakończeniu wojny. W pierwszej części nagrania opowiadam o ostatnich miesiącach wojny i samym bombardowaniu. W drugiej pokazuję powojenne losy Drezna oraz długą i trudną odbudowę. Nie była ona łatwa, zwłaszcza w państwie rządzonym przez komunistów. Władze NRD stawiały na nowoczesną zabudowę, która miała odciąć miasto od jego historycznej przeszłości. Czy ten plan się powiódł?Tego dowiecie się, słuchając najnowszego odcinka mojej serii. Zapraszam!
-
327
Wołyń utracony. Wielkie przesiedlenia Polaków po wojnie. Kresy przestają być polskie.
Cześć! To jeden z najważniejszych odcinków na moim kanale. Obecnie temat Wołynia jest szeroko nagłaśniany. Rzeź dokonana na naszych rodakach jest przedmiotem licznych dyskusji w mediach i przestrzeni publicznej. Znacznie rzadziej mówi się jednak o tym, co wydarzyło się na tych terenach później. Tymczasem już od 1944 roku rozpoczęła się wielka akcja przesiedlania Polaków z Kresów Wschodnich. Prowadzono ją w pośpiechu i chaosie. Nasi rodacy z dnia na dzień musieli opuścić swoje domy i przenieść się setki kilometrów na zachód. Podróż pociągiem należała do wyjątkowo trudnych. Składy były przepełnione, brudne i notorycznie się spóźniały. Mimo to ludzie, którzy wciąż żyli w strachu przed kolejnymi atakami ukraińskich nacjonalistów, decydowali się na wyjazd nawet w tak ciężkich warunkach.Więcej na ten temat opowiadam w swoim najnowszym programie.
-
326
Polak, którego bał się Breżniew. Jak Brzeziński ograł Kreml i popchnął ZSRR w polityczną przepaść.
Cześć! Zbigniew Brzeziński był jednym z najważniejszych doradców prezydenta Jimmiego Cartera. Amerykański przywódca ufał mu w sprawach bezpieczeństwa narodowego i szczególnie uważnie wsłuchiwał się w jego koncepcje dotyczące rywalizacji z ZSRR. Brzeziński dostrzegał dwie słabości, które w przyszłości mogły doprowadzić do upadku Związku Radzieckiego. Po pierwsze uważał, że jako państwo wielonarodowe był on narażony na rozpad. Po drugie dostrzegał, że radziecka gospodarka wyraźnie ustępowała gospodarkom państw Zachodu.Podczas pracy w Białym Domu Brzeziński musiał zmierzyć się również z kryzysem w amerykańskiej ambasadzie w Teheranie. Kilkudziesięciu Amerykanów zostało uwięzionych. przez islamskich bojowników. W tej sytuacji Brzeziński opowiadał się za twardą odpowiedzią, jednak Jimmy Carter uznał, że mogłoby to doprowadzić do niebezpiecznej eskalacji konfliktu.W najnowszym odcinku analizuję drogę Zbigniewa Brzezińskiego na szczyty amerykańskiej polityki oraz jego wpływ na najważniejsze decyzje podejmowane w Białym Domu.
-
325
Poznań po wojnie. Jak Niemcy i Sowieci zamienili go w morze ruin, a PRL doprowadził do buntu.
Cześć! W najnowszym odcinku serii Powojnie powracam do cyklu nagrań poświęconych losom polskich miast po II wojnie światowej. Poznań został okrutnie doświadczony przez wojnę. Niemcy, którzy zamienili go w twierdzę, stoczyli w 1945 roku zaciekłą bitwę z nacierającą Armią Czerwoną. W samym sercu miasta całkowicie zniszczono wiele budynków, a w tym liczne bezcenne zabytki. Dramat mieszkańców nie zakończył się jednak wraz z wkroczeniem Sowietów. Nowi okupanci również dopuszczali się brutalnych działań. Mimo to poznaniacy niemal natychmiast przystąpili do odbudowy miasta, wykazując się ogromną determinacją. Tymczasem władze centralne nie inwestowały w stolicę Wielkopolski. Z każdym rokiem różnice między Poznaniem a innymi dużymi miastami stawały się coraz bardziej widoczne. Wśród mieszkańców narastało rozgoryczenie, które ostatecznie doprowadziło do potężnego buntu w czerwcu 1956 roku.
-
324
Upadek mitu Gierka. Radom 1976. Protesty w kraju, gdzie ludziom żyło się dostatniej.
Cześć, w tym roku mija 50 lat od wydarzeń w Radomiu, kiedy to tamtejsi robotnicy wystąpili przeciwko komunistycznej władzy. Był to pierwszy poważny kryzys okresu rządów Edwarda Gierka. Choć propaganda przekonywała, że Polska przeżywa czas dobrobytu, rzeczywistość wyglądała inaczej. Szczególnie w takich miejscach jak Radom, nieco zapomnianych przez władzę. W najnowszym odcinku serii „Powojnie” pokazuję drogę, która od początku dekady Gierka doprowadziła do protestów w czerwcu 1976 roku. Co sprawiło, że tysiące ludzi wyszły na ulice? Czy tych wydarzeń można było uniknąć? Poza tym Radomskie protesty zapoczątkowały proces, który kilka lat później doprowadził do upadku ekipy Gierka. Coraz większe zadłużenie, propaganda sukcesu i pogarszająca się sytuacja materialna milionów Polaków sprawiały, że oczekiwania społeczne coraz bardziej rozmijały się z oficjalnym przekazem władz. Więcej na ten temat w najnowszym odcinku.
-
323
Futbol według Stalina. Piłkarze w łagrze. Drużyna Berii z pucharem ZSRR. Piłka pod nadzorem NKWD.
Hej! W związku ze startującym mundialem przygotowałem dla Was odcinek silnie powiązany z futbolem. Nie będzie to jednak zwykła opowieść o sporcie. Będzie to brutalna historia wielkiej machiny propagandowej, która działała w Związku Radzieckim za czasów Józefa Stalina. Oglądając film dowiecie się dlaczego Stalin tak bardzo interesował się piłką nożną, a Ławrientij Beria wysyłał piłkarskich geniuszy na Syberię. W ZSRR każda dziedzina życia musiała bowiem bezwzględnie służyć komunizmowi i futbol nie był wyjątkiem. Stalin doskonale rozumiał znaczenie tego sportu dla tysięcy sowieckich obywateli. Mecze przyciągały na stadiony ogromne tłumy, stając się idealnym narzędziem manipulacji. Widowiskom towarzyszyły propagandowe parady, a zawodnicy na zgrupowaniach byli zmuszani do studiowania biografii dyktatora.Prawdziwe piekło rozpętało się jednak wtedy, gdy w grę weszły prywatne ambicje szefa NKWD. Ławrientij Beria, jako protektor milicyjnego klubu Dynamo Moskwa, postanowił bezwzględnie zniszczyć największego rywala drużynę Spartaka Moskwa. Ponieważ po prostu była lepsza, Beria złamał życie jego najlepszym piłkarzom. Liderzy drużyny zostali aresztowani pod absurdalnymi zarzutami i trafili do łagrów, gdzie omal nie stracili życia.
-
322
Oblężenie Sarajewa. Miasto pozbawione nadziei. Jak przetrwać piekło. Bałkański dramat na oczach świata.
Hej! W najnowszym odcinku serii „Powojnie” powracam na Bałkany. W 1992 roku Sarajewo znalazło się w samym oku cyklonu. W centrum konfliktu, który krwawo rozlał się po tej części Europy. Mieszkańcy tego wielokulturowego dotąd miasta zostali uwięzieni w pułapce na trzy długie lata. Nie było dnia, aby na domy i ulice nie spadały pociski. W ruinach budynków czaili się strzelcy, a jedna z głównych arterii miasta zyskała wówczas ponurą sławę, do dziś pozostając w pamięci jako Aleja Snajperów. O koszmarze oblężenia Sarajewa mówił cały świat. Społeczność międzynarodowa próbowała pomagać mieszkańcom zamkniętym w serbskim uścisku, organizując transporty z żywnością i lekami. Jednak z powodu regularnego ostrzału miasta misje ratunkowe i dostawy nie zawsze były możliwe.Jak wyglądało życie w cieniu nieustannego zagrożenia? Więcej na ten temat w najnowszym odcinku serii „Powojnie”.
-
321
Pekin w ogniu. O krok od upadku komunizmu w Chinach. Wielkie protesty na placu Tiananmen. Armia kontra ludzie.
Cześć! W najnowszym odcinku serii Powojnie przybliżam dramatyczne wydarzenia na placu Tiananmen w Pekinie. W 1989 roku obywatele Chin masowo wystąpili przeciwko komunistycznej władzy, domagając się reform. Gdy kryzys polityczny osiągnął punkt kulminacyjny, władze zdecydowały się na radykalny krok i wysłały na miejsce regularne wojsko. Ostra interwencja armii zdusiła społeczny bunt. W filmie szczegółowo analizuję przyczyny tamtych wydarzeń. Okoliczności protestów w Chinach były bezpośrednio związane z błędami polityki władz centralnych. Rządzący, na czele z Deng Xiaopingiem, zupełnie nie zrozumiały nastrojów społecznych, podczas gdy w kraju szerzyły się korupcja i nepotyzm. Budziło to potężny opór i niezadowolenie, zwłaszcza wśród młodego pokolenia. Poza tym na oczach Chińczyków zmieniał się cały świat – rozpadał się blok wschodni, a wieści napływające ze Starego Kontynentu dawały protestującym nadzieję, że demokratyczne przemiany są możliwe również w ich ojczyźnie.
-
320
Jelcyn w szponach nałogu. Przywódca Rosji i jego problemy z mocnymi trunkami.
Hej, w najnowszym odcinku serii „Powojnie” poruszam temat problemów Borysa Jelcyna z mocnymi trunkami. O jego nałogu wiedzieli nie tylko Rosjanie. Wiedział o tym cały świat. Szczególnie głośnym echem odbiła się sytuacja z 1994 roku, kiedy to podczas wizyty w Niemczech próbował dyrygować orkiestrą i śpiewał przez mikrofon „Kalinkę”, wprawiając uczestników wydarzenia w niemałe zakłopotanie. A podobnych incydentów było znacznie więcej.Rosyjski przywódca podczas swoich rządów na Kremlu wielokrotnie kompromitował się publicznie i po pierwszej kadencji realnie mógł nawet stracić władzę. Kiedy zaczęły się jego problemy i z czego mogły wynikać? Odpowiedzi szukam w najnowszym odcinku serii „Powojnie”. Zapraszam.
-
319
Człowiek Stalina w Polsce. Minister Rokossowski. Jak sowietyzował polską armię.
Hej, w najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o jednym z najsłynniejszych dowódców II wojny światowej i jego powojennej roli w Polsce. Konstanty Rokossowski był z pochodzenia Polakiem, jednak całe dorosłe życie związał z Armią Czerwoną. Po zakończeniu wojny Józef Stalin powierzył mu nadzór nad Europą Środkowo-Wschodnią. Rokossowski został dowódcą Północnej Grupy Wojsk Armii Czerwonej z siedzibą w Legnicy.To był jednak dopiero początek jego kariery w Polsce. W 1949 roku mianowano go marszałkiem Polski, choć sama decyzja do dziś budzi ogromne kontrowersje i była formalnie sprzeczna z obowiązującym prawem. Wojskowy został też ministrem obrony narodowej. Rokossowski w tej roli miał jeden nadrzędny cel: całkowicie podporządkować polską armię Sowietom. W tym czasie represje dotknęły między innymi żołnierzy armii generała Władysława Andersa oraz osoby, które po wojnie znalazły się na Zachodzie.Więcej o tej postaci w tym nagraniu serii Powojnie. Zapraszam.
-
318
Pół życia w więzieniu. Rudolf Hess od Norymbergi do ostatnich lat życia za kratami.
Cześć! W najnowszym odcinku serii Powojnie przybliżam historię Rudolfa Hessa, który po procesach norymberskich spędził niemal pół wieku w więzieniu Spandau. Choć początkowo osadzono tam siedmiu prominentnych działaczy III Rzeszy, z czasem wszyscy poza nim odzyskali wolność. Tym samym bliski współpracownik Hitlera stał się „ostatnim jeńcem aliantów”. Hess do końca czuł ogromną niesprawiedliwość – twierdził, że skoro w czasie wojny próbował negocjować pokój z Brytyjczykami, potraktowano go wyjątkowo surowo. Dlaczego mocarstwa nie zdecydowały się na jego ułaskawienie, mimo że sprawa budziła potężne kontrowersje na całym świecie? Tego dowiecie się w dzisiejszym materiale. Zapraszam!
-
317
Polowanie na Bin Ladena. Jak Amerykanie odnaleźli autora ataków na World Trade Center.
Cześć, w najnowszym odcinku serii Powojnie wracam do historii wydarzeń z 11 września i pokazuję kulisy wieloletnich poszukiwań Osama bin Laden. Mimo ogromnych środków i pracy tysięcy ludzi, przez długi czas pozostawał on nieuchwytny. Prezydent USA George W. Bush regularnie pytał o postępy, ale przełomu długo nie było. W tym samym czasie pojawiały się kolejne nagrania i oświadczenia z Bliskiego Wschodu, które tylko podsycały napięcie. Jak to możliwe, że jedna z najbardziej poszukiwanych osób na świecie tak długo unikała wykrycia? Co ostatecznie doprowadziło do przełomu? Tego dowiecie się oglądając najnowszy odcinek mojej serii zapraszam do oglądania.
-
316
Prowokator chce władzy. Jak Donald Trump z outsidera stał się dużym graczem amerykańskiej polityki.
Hej, w najnowszym odcinku serii Powojnie wracam do historii Donalda Trumpa. Zgodnie z Waszymi prośbami kontynuuję opowieść rozpoczętą miesiąc temu. Tym razem skupiam się na początkach jego kariery politycznej.Wracam do końcówki lat 80. i prowadzę narrację aż do momentu, gdy nowojorski miliarder zdecydował się wystartować w wyborach prezydenckich jako kandydat Partii Republikańskiej w 2015 roku. To był dla niego intensywny okres — otarł się o bankructwo, rozwiódł się i ponownie ożenił. W 2000 roku spróbował też swoich sił w wyborach z ramienia Partii Reform. Szanse na sukces były wtedy niewielkie, choć sam twierdził inaczej. To właśnie wtedy zetknął się z brutalną polityką od środka i nauczył się, jak prowadzić skuteczną kampanię. Swoją rozpoznawalność budował na kontrowersji — atakował przeciwników, prowokował, nie unikał skandali i celowo polaryzował opinię publiczną. Już wtedy mówił o nierównych szansach i imigracji jako kluczowych problemach Ameryki. Stał się też jednym z najgłośniejszych krytyków Barack Obama.
-
315
Największa klęska Putina. Tragedia okrętu Kursk. Ostatnie chwile załogi i kompromitacja Kremla.
Cześć, w najnowszym odcinku serii Powojnie wracam do jednej z największych tragedii w historii rosyjskiej marynarki wojennej. Katastrofy okrętu K-141 Kursk. To był także poważny kryzys wizerunkowy dla Władimira Putina i to w pierwszych miesiącach jego rządów. Gdy na Morzu Barentsa trwała chaotyczna akcja ratunkowa, on przebywał na urlopie w Soczi. Później tłumaczył, że nie chciał przeszkadzać służbom, ale brak zdecydowanej reakcji został bardzo źle odebrany, zarówno przez społeczeństwo, jak i media, a nawet jego polityczne zaplecze, a w tym i Borysa Jelcyna. Dlaczego Kursk zatonął? Jak wyglądała akcja ratunkowa? I co w tych kluczowych dniach robił nowy prezydent Rosji?Tego dowiecie się w najnowszym odcinku. Zapraszam.
-
314
Karbala. Polacy w piekle Iraku. Bitwa o ratusz, która przeszła do historii. Ani kroku w tył.
Cześć! Wczoraj minęło sześć lat od momentu powstania kanału Powojnie. Szukając tematu, który połączy najnowszą historię Polski i świata, wybór mógł być tylko jeden. Dokładnie 22 lata temu rozpoczęła się największa bitwa z udziałem Polaków po 1945 roku. Nasi żołnierze bronili ratusza w Karbali w Iraku. Mimo naporu rebeliantów nie ustąpili ani na krok i walczyli do końca. Wykazali się ogromną skutecznością, szczególnie podczas nocnych starć, prowadzonych pod ciągłym ostrzałem. Po stronie obrońców ranny został jedynie jeden żołnierz – z bułgarskiego oddziału wspierającego Polaków przy obronie City Hall. Choć dziś bitwa funkcjonuje już w świadomości publicznej, przez pierwsze lata po 2004 roku praktycznie o niej nie mówiono. Władze nie doceniły wówczas naszych żołnierzy. Nie przyznano im odznaczeń, a temat pozostawał na marginesie. Dopiero po kilku latach, gdy sprawę nagłośniła prasa, zaczęto o niej mówić szerzej. Z czasem powstały książki oraz film poświęcony tym wydarzeniom.Zapraszam do posłuchania najnowszego odcinka.
-
313
Upadek Gomułki. Od bohatera do bankruta. Szaleństwo towarzysza Wiesława i ostatnie lata życia.
Cześć! W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o upadku rządów Władysława Gomułki i jego losach po utracie władzy. To jeden z tematów, o które często prosiliście w prywatnych wiadomościach. W grudniu 1970 roku towarzysz „Wiesław” był już politykiem całkowicie zamkniętym na innych. Nikomu nie ufał i wierzył, że tylko on potrafi właściwie kierować państwem. Nie liczył się z opiniami współpracowników, a sprzeciw traktował jak zagrożenie. W efekcie nikt nie miał odwagi go powstrzymać, choć kraj zmierzał wprost ku kryzysowi. Przełom przyszedł wraz z protestami robotniczymi w grudniu 1970 roku – najpierw w Gdańsku, a potem także w Gdyni i Szczecinie. Gomułka zgodził się na użycie siły wobec robotników. To była decyzja, która przesądziła o jego losie. Nawet na Kremlu uznano ją za poważny błąd. Kilka dni później stracił stanowisko. To jednak nie był koniec jego historii. Przez kolejne lata próbował jeszcze wpływać na sytuację w kraju i utrzymywać kontakty z dawnymi współpracownikami. Wielu z nich zrobiło kariery za jego rządów, ale jego czas już minął. Co działo się z Gomułką przez 12 lat po wydarzeniach grudnia 1970 roku? Tego dowiecie się w najnowszym odcinku serii Powojnie.
-
312
Droga Donalda Trumpa na szczyt. Rodzina, młodość i początki sławy. Jak stał się idolem mediów.
Hej! W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam historię Donalda Trumpa jeszcze z czasów, zanim zadeklarował swoje polityczne ambicje. Skąd wzięła się fortuna jego rodziny? Aby to wyjaśnić, cofam się do XIX wieku i przyglądam się losom dziadka obecnego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Natomiast najważniejszym wzorem dla Donalda Trumpa był jego ojciec – przedsiębiorca odnoszący liczne sukcesy, choć nienależący do ścisłej elity biznesowej Nowego Jorku. Jego inwestycje koncentrowały się głównie na Brooklynie i w rejonie Coney Island.Gdzie uczył się przyszły prezydent USA i czego dotyczyła pierwsza medialna wzmianka na jego temat? Z kim przyjaźnił się w młodości? Kto był dla niego inspiracją na biznesowej drodze? I dlaczego zasłynął z wyjątkowo twardego, często agresywnego stylu negocjacji? Tego również się od kogoś nauczył.O tym wszystkim opowiadam w najnowszym odcinku mojej serii
-
311
Jak Katowice stały się Stalinogrodem. Szalony pomysł Bieruta i kulisy powstania miasta Stalina.
Hej, w najnowszym odcinku serii Powojnie wracam do epizodu zapomnianego w polskiej historiografii. Po śmierci Józefa Stalina w 1953 roku państwa bloku wschodniego pogrążyły się w oficjalnej żałobie. Władze krajów komunistycznych prześcigały się w kondolencjach i gestach lojalności wobec Moskwy. W Polsce Bolesław Bierut postanowił pójść o krok dalej. Aby wyróżnić się na tle innych państw, zdecydował, że Katowice – robotnicze serce kraju – zostaną przemianowane na Stalinogród. Decyzję wprowadzono błyskawicznie, z pominięciem wielu procedur. Urzędnicy w pośpiechu zmieniali dokumenty i szyldy, a nazwa objęła także całe województwo, które stało się „stalinogrodzkim”. Lokalne władze nie miały możliwości sprzeciwu, choć dobrze wiedziały, jak decyzja jest odbierana przez mieszkańców. Więcej o kulisach tej historii opowiadam w najnowszym odcinku.
-
310
Iran kontra Zachód. Ambasada USA w Teheranie rękach rewolucjonistów. Początek rządów Chomeiniego.
Cześć, w związku z obecną sytuacją na Bliskim Wschodzie postanowiłem nagrać kontynuację filmu o rewolucji islamskiej w Iranie. W pierwszych miesiącach po przejęciu władzy przez radykałów z ajatollahem Chomeinim na czele przed amerykańską ambasadą regularnie dochodziło do demonstracji. Amerykanie byli w Iranie postrzegani jako sojusznicy obalonego władcy – szacha Mohammada Rezy Pahlaviego. Tym bardziej że po ucieczce z kraju planował on leczenie onkologiczne w Stanach Zjednoczonych. Jednocześnie przez wiele lat jego reżim był wspierany przez Waszyngton, a Amerykanie szkolili między innymi irańskie służby bezpieczeństwa.4 listopada 1979 roku wydarzyło się jednak coś więcej niż kolejna demonstracja przed siedzibą amerykańskiej dyplomacji w Teheranie. Rozgorączkowany tłum wtargnął do budynku i wziął do niewoli kilkudziesięciu Amerykanów. Przez kolejne 444 dni pozostawali oni w rękach radykałów, którzy szantażowali Biały Dom, domagając się ustępstw wobec nowych władz Iranu. Jak udało się zakończyć ten kryzys? Dlaczego wrogość wobec Stanów Zjednoczonych jest w Iranie tak silna? Tego dowiecie się, słuchając najnowszego odcinka serii „Powojnie”.
-
309
Zagadka zabójstwa Olofa Palme. Dlaczego zginął premier Szwecji? Kulisy wieloletniego śledztwa.
W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o jednej z największych kryminalnych zagadek XX wieku. 28 lutego 1986 roku Olof Palme wybrał się z żoną do kina w centrum Sztokholmu. Na miejscu czekali na nich syn z partnerką. Premier Szwecji nie korzystał z ochrony. Chciał żyć jak zwykły obywatel.Seans zakończył się tuż po godzinie 23. Obie pary rozeszły się w różnych kierunkach. Palme z żoną ruszyli w stronę stacji metra. Nie dotarli jednak na miejsce. Na jednej z głównych ulic miasta ktoś oddał dwa strzały w plecy premiera i zniknął w ciemności. Sprawca przez lata pozostawał nieuchwytny. Mimo kolejnych hipotez i wskazywanych podejrzanych, do dziś wokół tej zbrodni krążą pytania.
-
308
Sowieci podbijają Polskę w 1945 roku. Koszmar pierwszych powojennych miesięcy milionów Polaków.
W najnowszym odcinku serii „Powojnie” zająłem się tematem wkroczenia Armii Czerwonej do Polski w ostatnich miesiącach II wojny światowej. Potem przez dziesięciolecia komunistyczna propaganda przekonywała, że był to akt "wyzwolenia" spod niemieckiej okupacji. Rzeczywistość okazała się jednak znacznie bardziej brutalna. Jeden terror został zastąpiony kolejnym. Miejsce gestapowców i esesmanów zajęli funkcjonariusze NKWD oraz żołnierze sowieckiej armii. Wraz z ich pojawieniem się rozpoczęła się fala grabieży, przemocy i samowoli. Najeźdźcy ze wschodu rabowali majątek prywatny i państwowy. Dochodziło do podpaleń i zbrodni. W tym czasie sowieccy komendanci wojenni przejmowali pełnię władzy, nie licząc się z polską administracją ani lokalną społecznością. „Wyzwoliciele” bardzo szybko pokazali swoje prawdziwe oblicze.W wielu miejscach początkowo witano ich z nadzieją — były kwiaty, uściski dłoni, atmosfera ulgi po latach niemieckiego terroru. Jednak nie wszędzie. W części miejscowości od pierwszych dni dochodziło do brutalnych działań. Więcej na ten temat w najnowszym odcinku serii „Powojnie”.
-
307
Ślub i wesele w ZSRR. Miłość w szponach komunizmu. Kiedy wolno było kochać jedynie partię i Stalina
Hej, zbliżają się Walentynki, więc postanowiłem przygotować materiał nietypowy. Wiem – w bloku wschodnim nie obchodzono święta zakochanych. Jednocześnie w Polsce potrafimy sobie jeszcze wyobrazić, jak wyglądały relacje i małżeństwa w czasach stalinizmu. Ale jak wyglądało to w samym Związku Radzieckim – w państwie, w którym najważniejsza była ideologia? W kraju, gdzie należało „kochać” przede wszystkim przywódcę i partię, nawet związki podporządkowano polityce. W pierwszych latach istnienia ZSRR nie było miejsca na tradycyjny ślubny ceremoniał. W początkowym okresie formalne i nieformalne relacje traktowano niemal na równi. Ślub oznaczał wizytę w urzędzie. Bez symboliki, bez oprawy, bez tradycji. Wesela były legalne, ale w realiach gospodarki niedoboru niewielu stać było na większe przyjęcia. Zmiany przyszły dopiero po śmierci Stalina. Urzędy stanu cywilnego, czyli tak zwane ZAGS-y zaczęły nabierać bardziej uroczystego charakteru. Stopniowo wracał ceremoniał przypominający czasy sprzed rewolucji, choć oczywiście w świeckiej formie. Prawdziwą nowością stały się Pałace Ślubów. Pierwszy otwarto w Leningradzie w 1959 roku, rok później – w Moskwie.Zapraszam na odcinek!
-
306
Brytyjska bomba atomowa. Jak Brytyjczycy przegrali wyścig nuklearny. Cena lojalności wobec USA. Churchill wstrzymuje atom.
Hej, w najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam historię powstania brytyjskiej bomby atomowej. Winston Churchill nie był zwolennikiem nuklearnego wyścigu zbrojeń z Amerykanami. W czasie II wojny światowej liczył na szeroko zakrojoną współpracę z Waszyngtonem i wspólne prace nad nową bronią. Franklin D. Roosevelt formalnie nie mówił „nie”, jednak brytyjscy naukowcy nie byli wtajemniczani we wszystkie kluczowe elementy projektu. Co więcej — to właśnie dzięki ich wiedzy i doświadczeniu amerykański Projekt Manhattan mógł rozwinąć skrzydła. Kulminacją tych starań było porozumienie zawarte w Quebecu między Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Kanadą, zakładające współpracę oraz wymianę doświadczeń w zakresie badań nad bronią jądrową.Po wojnie klimat do dalszej kooperacji wyraźnie się jednak pogorszył. Na światło dzienne zaczęły wychodzić informacje o sowieckich szpiegach działających w Projekcie Manhattan. Amerykanie szybko zamknęli się na współpracę z sojusznikami, a w praktyce całkowicie ją zerwali. Brytyjczycy zostali zmuszeni do samodzielnego prowadzenia własnego programu nuklearnego. Co ciekawe, prawdziwego rozpędu brytyjski program atomowy nabrał dopiero wraz z powrotem Churchilla do władzy w latach 50. Więcej na ten temat dowiecie się słuchając najnowszego odcinka serii Powojnie.
-
305
Powstanie Gromu. Amerykanie uderzają na Haiti. Jak super jednostka zdobyła międzynarodowe uznanie.
Cześć, w najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o początkach polskiej super jednostki GROM. Polski rząd zdecydował się na uformowanie jej tuż po powstaniu III RP. Ówczesne władze uznały, że nasz kraj potrzebuje elitarnego oddziału zdolnego do ochrony polskich obywateli i interesów. Amerykanie, którzy pomogli w stworzeniu GROMu w 1994 roku poprosili prezydenta Lecha Wałęsę o pomoc. Chodziło o ustabilizowanie sytuacji na Haiti. Wyspa byłą pogrążona w kryzysie po latach dyktatorskich rządów i junty wojskowej. Dopiero wtedy polskie władze upubliczniły informację, o istniu super grupy komandosów. Polska opinia publiczna była potężnie zaskoczona. A jak przebiegała misja GROMu na drugim końcu świata? Dlaczego Amerykanie zdecydowali się uformować międzynarodową koalicję, aby uderzyć na Haiti? Tego dowiecie się w najnowszym odcinku serii Powojnie.
-
304
Zima która pogrążyła Gierka. Jak Polska przegrała z pogodą 47 lat temu. Śnieżna katastrofa.
Cześć, kiedy za oknem mróz nie odpuszcza, naturalnie wraca temat zimy stulecia. Dzisiejsze warunki w Polsce są trudne, ale to, co wydarzyło się na przełomie 1978 i 1979 roku, było katastrofą na zupełnie inną skalę. Potężne mrozy, silny wiatr i obfite opady śniegu sparaliżowały cały kraj. Drogi stały się nieprzejezdne, a na głównych trasach powstały kilkumetrowe tunele śnieżne.Zamiast do pracy Polacy masowo zajmowali się odśnieżaniem ulic. Tylko 2 stycznia w Warszawie około 100 tysięcy osób walczyło z gigantycznymi zaspami zalegającymi na ciągach komunikacyjnych. Poruszanie się po mieście i między regionami było skrajnie utrudnione. Co chwila dochodziło do awarii systemów ciepłowniczych — w mieszkaniach pękały kaloryfery, a woda zalewała całe piony budynków.Władze i media zapewniały, że sytuacja jest pod kontrolą. Rzeczywistość wyglądała zupełnie inaczej. Zima stulecia bezlitośnie obnażyła słabość państwa i niewydolność struktur Polski Ludowej. Była też jednym z czynników, które przyspieszyły polityczny upadek Edward Gierek na stanowisku I sekretarza PZPR.
-
303
Tajna baza USA na Grenlandii. 600 głowic pod lodem i sekretne tunele. Wielki projekt Waszyngtonu.
Cześć, w najnowszym odcinku serii nawiązuję do ostatnich wydarzeń na świecie. Stany Zjednoczone od dawna interesowały się Grenlandią, która miała i ma nadal dla nich kluczowe znaczenie strategiczne. Ta ogromna wyspa, położona między Europą a Eurazją, stanowiła potencjalny korytarz ataku na Amerykę Północną. Amerykańska generalicja doskonale zdawała sobie z tego sprawę już wiele dekad temu.Aby uprzedzić przeciwnika i zapewnić sobie dogodną pozycję do odparcia ewentualnego uderzenia, Waszyngton już w czasie II wojny światowej rozpoczął działania zmierzające do objęcia wyspy militarną kontrolą. Specjalne porozumienie z Danią utrzymano także po zakończeniu wojny. W kolejnych latach Stany Zjednoczone w tajemnicy próbowały rozmieścić na Grenlandii broń jądrową.Jeden z najbardziej ambitnych projektów zakładał budowę ogromnego systemu militarnego opartego na 600 pociskach nuklearnych. Projekt Iceworm przewidywał stworzenie sieci podlodowych tuneli na obszarze porównywalnym z powierzchnią Grecji. W ukrytych pod lodem silosach miały znajdować się rakiety jądrowe, gotowe do natychmiastowego użycia w razie ataku ze strony ZSRR.Więcej na ten temat w najnowszym odcinku serii Powojnie.
-
302
Jak ropa utopiła ZSRR. Tajny plan USA i Arabii Saudyjskiej. Amerykańskie akcje specjalne.
Cześć. W najnowszym odcinku serii Powojnie sięgam po rzadko poruszany wątek upadku Związku Radzieckiego. Okazuje się, że w zwycięstwie nad sowieckim imperium Amerykanom pomogli Saudowie. Drastyczne obniżenie cen ropy w połowie lat 80-tych doprowadziło gospodarkę ZSRR na skraj zapaści. Waszyngton zrozumiał siłę surowców już po kryzysie naftowym dekadę wcześniej, kiedy przekonał się, jak ogromne znaczenie ma ropa z Arabii Saudyjskiej i decyzje państw OPEC. W kolejnych latach postanowił wykorzystać tę wiedzę w starciu z głównym przeciwnikiem zimnej wojny. Przez lata Biały Dom konsekwentnie budował relacje z Bliskim Wschodem, aby w latach osiemdziesiątych uderzyć w ZSRR na polu gospodarczym. Arabia Saudyjska wspierała Stany Zjednoczone także w licznych tak zwanych proxy wars. Więcej o tym w najnowszym odcinku Powojnia.
-
301
Masakra w Wilnie w 1991 roku. Litwini chcą niepodległości. ZSRR i Gorbaczow odpowiadają siłą.
Cześć! W styczniu 1991 roku ZSRR próbował siłą zdławić litewską niepodległość ogłoszoną 11 marca 1990 r. Kreml wysłał wojsko i oddziały OMON, które 11 stycznia zaczęły przejmować kluczowe obiekty w Wilnie. Nocą z 12 na 13 stycznia czołgi i żołnierze uderzyli na wieżę telewizyjną i siedzibę radia i telewizji. Tysiące cywilów broniły tych miejsc, tworząc żywe tarcze. Zginęło 14 osób, a ponad 700 zostało rannych.Mimo przemocy Litwini nie ustąpili i konsekwentnie budowali instytucje własnego państwa. Po klęsce puczu sierpniowego w Moskwie w 1991 r. ich niepodległość została uznana międzynarodowo. O tym, jak do tego doszło i dlaczego „styczniowe wydarzenia” stały się punktem zwrotnym, opowiadam w najnowszym odcinku Powojnia.
-
300
Pijana Polska Bieruta. Jak alkohol niszczył kraj po 1945 roku. Meliny, bimbrownicy i propaganda.
Hej, w ostatnim odcinku w 2025 roku postanowiłem poruszyć temat społeczno-obyczajowy w powojennej historii Polski. Po wojnie ogromna część społeczeństwa żyła w stanie głębokiej traumy. Tymczasem jedną z najczęstszych form ucieczki od problemów i dramatycznych wspomnień był alkohol. Co znamienne — mimo powszechnych braków towarów, alkoholu nigdy nie brakowało.Powstawały nielegalne bimbrownie, a osoby zajmujące się tym procederem pozostawały często nieuchwytne dla służb. Bywało, że aparat państwowy nie tylko przymykał na to oko, ale wręcz wchodził w nieformalne układy. W alkoholowym nałogu tonęli również funkcjonariusze milicji.Władze PRL doskonale zdawały sobie sprawę ze skali problemu. Propaganda jednak skutecznie go ukrywała, a rządzący latami ignorowali niewygodne fakty. Z czasem nałóg dosięgnął nawet najważniejszej postaci powojennej Polski — Bolesława Bieruta.Więcej na ten temat w najnowszym odcinku.
-
299
Upadek Żukowa. Spisek Stalina i brudna gra Berii. Od zdobywcy Berlina do dowódcy drugiego planu.
Był rok 1945. Marszałek Gieorgij Żukow znajdował się na absolutnym szczycie. Dowodzona przez niego armia zdobyła Berlin, a o męstwie jego żołnierzy mówił cały świat. W Związku Radzieckim Żukow wyrósł na symbol zwycięstwa nad III Rzeszą. Sam również czuł swoją siłę. Podczas rozmów z dziennikarzami chętnie opowiadał o własnym kunszcie dowódczym i ogromnym sukcesie ZSRR, za którym – jak sugerował – stał przede wszystkim on. Nie zdawał sobie jednak sprawy, że wywyższając się i wychylając przed szereg, zakłada sobie polityczną pętlę na szyję. W Związku Radzieckim wielki mógł być tylko jeden człowiek – Józef Stalin. I dlatego zaledwie kilka lat po wojnie z pozycji najważniejszego żołnierza Armii Czerwonej Żukow spadł do roli dowódcy mało znaczącego okręgu wojskowego. Więcej na ten temat opowiadam w najnowszym odcinku serii Powojnie.
-
298
Codzienność Stanu Wojennego w Polsce. Wszystko na kartki, bez benzyny i z wojskiem na ulicach.
Cześć w najnowszym odcinku serii Powojnie w związku z kolejną rocznicą wprowadzenia Stanu Wojennego postanowiłem pokazać jak wyglądało życie Polaków w tym trudnym czasie. Wojsko i służby patrolujące ulice, legitymowanie przechodniów często bez powodu to była tylko część niedogodności z jakimi musieli się mierzyć nasi rodacy w tym okresie. W sklepach brakowało towarów. Obowiązywała reglamentacja produktów i dotyczyła nie tylko żywności. Nie było benzyny. Telefony na kilka tygodni zamilkły, a kiedy już je uruchomiono przed każdą rozmową słychać było prosty i upiorny komunikat: "Rozmowa kontrolowana". Więcej na ten temat w najnowszej odsłonie mojej serii.
-
297
Proces Saddama Husajna. Sprawiedliwość czy farsa? Iracki dyktator przed sądem.
W grudniu 2003 roku Saddam Husajn wpadł w ręce Amerykanów. Były prezydent Iraku ukrywał się w jamie w miejscowości Ad-Daur, czyli niedaleko rodzinnego miasta dyktatora - Tikritu. Ze sobą miał broń oraz 750 tysięcy dolarów. Już wtedy było jasne, że czeka go proces. W tym momencie nowe irackie władze kończyły prace nad statutem swojego Trybunału Sprawiedliwości. Saddam Husajn miał zostać osądzony przez rodaków zgodnie z lokalnym prawem. Razem z nim na ławie oskarżonych mieli zasiąść prominentni działacze reżimu. Zachodnie media zastanawiały się czy możliwy jest sprawiedliwy proces w Iraku. Ostatecznie jednak Trybunał rozpoczął swoje obrady, a świat z potężnym zainteresowaniem oglądał relacje telewizyjne z rozpraw.
-
296
Chiny kontra ZSRR. O krok od wielkiej wojny. Zapomniany konflikt komunistycznych mocarstw.
Cześć, w najnowszym odcinku serii Powojnie wracam do wątku, o którym mało kto dziś pamięta. A przecież to była jedna z najgroźniejszych sytuacji w powojennej historii świata. Związek Radziecki i Chińska Republika Ludowa były o krok od wojny.Najbardziej napięty moment przypadł na 1969 rok. Spory graniczne między dwoma komunistycznymi mocarstwami doprowadziły je na skraj otwartego konfliktu. Moskwa przez lata lekceważyła Pekin. Mao nie zamierzał dłużej tego tolerować i systematycznie odsuwał się od ZSRR, coraz wyraźniej akcentując niezależność Chin.Punktem zapalnym stała się wyspa na rzece Ussuri. To tam padły pierwsze strzały. Starcia później przeniosły się również w rejon Sinciangu.W Moskwie rozważano nawet prewencyjne uderzenie nuklearne na Chiny. Ostatecznie nic takiego nie nastąpiło, a obie strony doszły do porozumienia — choć dla żadnej z nich nie było ono satysfakcjonujące. Dlatego relacje chińsko-sowieckie jeszcze przez lata pozostawały napięte.Jeżeli chcecie poznać całą historię tego sporu, zapraszam na odcinek.
-
295
Göring kontra świat. Najważniejszy więzień Norymbergi. Kim był naprawdę. Kulisy procesu stulecia.
Hej! W najnowszym odcinku nawiązuję do filmu „Norymberga”, który trafi do polskich kin już 28 listopada. Z okazji premiery postanowiłem opowiedzieć tę historię tak, jak wyglądała naprawdę. Dzięki temu — zanim obejrzycie film — będziecie mogli porównać, co wydarzyło się w rzeczywistości, a co jest elementem filmowej fikcji.W 1945 roku w Norymberdze stanęli przed sądem najwyżsi funkcjonariusze III Rzeszy. Najważniejszym z nich był Hermann Göring, były szef Luftwaffe. Na czas procesu przebywał w więzieniu sąsiadującym z Pałacem Sprawiedliwości — pod stałą obserwacją strażników oraz amerykańskiego psychiatry Douglasa Kelley’ego. Kelley przebadał umysły wielu zatrzymanych nazistów, przeprowadził też testy psychologiczne samego Göringa. Czy były dowódca Luftwaffe był genialny, czy tylko niezwykle sprytny? Wśród lekarzy nie było co do tego zgody. W odcinku usłyszycie również, jak Göring i pozostali oskarżeni zareagowali na projekcję filmu prezentującego zbrodnie obozów koncentracyjnych. Opowiem też, kto i w jaki sposób przekazał Göringowi kapsułkę z cyjankiem, to jeden z najbardziej tajemniczych momentów procesu.
-
294
PRL w krzywym zwierciadle. Absurdy socjalistycznej Polski. Bez papieru toaletowego i w kolejkach.
Cześć! W najnowszym odcinku zapraszam Was do świata absurdów i zaskakujących rozwiązań. Polska Rzeczpospolita Ludowa była krajem pełnym sprzeczności – hasła władzy nijak miały się do codziennej rzeczywistości. Nawet zwykłe wyjście po zakupy potrafiło być loterią. Najpierw trzeba było swoje "przestać" w kolejce, często nie wiedząc nawet za czym stoją ci wszyscy ludzie. Towarem szczególnie deficytowym był papier toaletowy, dlatego punkty skupu makulatury stały się miejscem wyjątkowo uczęszczanym. Oddając stare gazety czy książki, można było zdobyć ten brakujący element wyposażenia każdej łazienki.W odcinku mówię też o kuchni pełnej braków, podróżach z propagandowym działaczem obok oraz o kultowej książeczce autostopowicza. Jeśli podobał Wam się materiał o absurdach ZSRR, ten również przypadnie Wam do gustu.
-
293
Nagasaki po ataku nuklearnym. Ostatnia bomba II wojny światowej. Wielka tragedia w cieniu Hiroszimy.
Cześć, 9 sierpnia 1945 roku na Nagasaki spadła bomba atomowa. W ciągu kilku sekund miasto, w którym żyło wtedy ponad 240 tysięcy ludzi, zamieniło się w morze ruin. W samym epicentrum wybuchu śmiertelność sięgała ponad 90%. Beton kruszył się jak szkło, a fala uderzeniowa zmiatała wszystko, co stanęło jej na drodze. Tysiące ludzi nie miało żadnych szans na przeżycie.Następnego dnia prezydent Stanów Zjednoczonych wystąpił w telewizji, mówiąc o wielkiej odpowiedzialności Amerykanów za użycie śmiercionośnej broni. Nie wspomniał jednak o Nagasaki. Skupił się na Hiroszimie, mieście, które już trzy dni wcześniej zostało niemal całkowicie zrównane z ziemią. W tym czasie w Nagasaki powstawały pierwsze punkty pomocy. Do miasta zaczęła napływać pomoc z okolicznych regionów. Mieszkańcy pobliskich wiosek przekazywali dary, a lekarze próbowali ratować rannych... często bez leków, sprzętu i sił.Jak wyglądały kolejne dni, tygodnie i miesiące w Nagasaki – w mieście, które przeżyło drugą w historii eksplozję atomową? Tego dowiecie się z najnowszego odcinka serii „Powojnie.”
-
292
Kaliningrad dla Litwy? Plany Stalina i szalona propozycja Chruszczowa. Zapomniana historia Obwodu.
Cześć! Czy Kaliningrad mógł być litewski? Teoretycznie – tak, przynajmniej jeśli spojrzeć na mapę. Sowiecka enklawa nad Bałtykiem wciśnięta jest między Polskę a Litwę. W praktyce jednak Stalin nie zamierzał przekazywać kontroli nad tym obszarem żadnej innej republice. Kaliningrad miał pozostać rosyjski – jako kluczowa baza sowieckiej marynarki wojennej na Bałtyku.Litwini, szczególnie ci na emigracji, wielokrotnie podnosili temat przynależności terytorium dawnej tzw. Małej Litwy, której część pokrywa się z granicami dzisiejszego obwodu. Państwa zachodnie jednak niespecjalnie były zainteresowane wspieraniem litewskich roszczeń.Sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero po śmierci Stalina. Nikita Chruszczow, chcąc zyskać przychylność poszczególnych republik, rozpoczął serię korekt granicznych w obrębie Związku Radzieckiego. W ten sposób Krym trafił pod administrację Kijowa, a przesunięcia granic objęły również republiki kazachską i rosyjską. W planach pojawiły się także zmiany na granicy Litwy i obwodu kaliningradzkiego.Więcej na ten temat opowiadam w najnowszym odcinku serii Powojnie.
-
291
Jak Chiny stały się bogate. Reformy w Państwie Środka, które zmieniły historię. Narodziny potęgi.
Cześć! W czasach, gdy Chiny technologicznie i gospodarczo dogoniły, a miejscami nawet przegoniły Zachód, warto zadać pytanie – jak do tego doszło? Jak kraj, którego produkty jeszcze niedawno kojarzono z tandetą, stał się jednym z najbogatszych na świecie? Początek tej przemiany sięga końca lat 70., gdy przywódca Chińskiej Republiki Ludowej, Deng Xiaoping, zdecydował się przeprowadzić gruntowne reformy. Zmienił podejście do lokalnej przedsiębiorczości i zaczął luzować zasady funkcjonowania wielkich państwowych zakładów. Ich kierownicy z roku na rok otrzymywali coraz większą swobodę. Przekształceniu uległ również sektor bankowy i podatkowy, a tempo reform gwałtownie przyspieszyło na początku lat 90.W tym samym czasie zaczęły rosnąć w siłę pierwsze wielkie chińskie marki, również w branży wysokich technologii. To właśnie wtedy pojawili się tacy gracze jak Huawei i Lenovo. W najnowszym odcinku mojej serii opowiem także o ich początkach.
-
290
Jak upadło brytyjskie imperium . Spektakularny koniec potęgi po 1945 roku. Indie, Afryka i Azja.
Cześć! W najnowszym odcinku serii Powojnie poruszam temat niezwykle szeroki i fascynujący: rozpad brytyjskiego imperium kolonialnego.W XIX wieku Wielka Brytania święciła triumfy. Jej potęga wydawała się wieczna – Londyn kontrolował główne szlaki handlowe i rozległe terytoria na niemal każdym kontynencie. Brytyjski wpływ na świat był ogromny. Londyńscy władcy byli panami globu, a ich poddani odnosili sukcesy w nauce, technice i gospodarce.Ten złoty wiek jednak nie trwał wiecznie. W XX wieku imperium zaczęło się chwiać. System, który wydawał się niezniszczalny, stopniowo się sypał. Krok po kroku Londyn tracił kontrolę nad swoimi koloniami, ustępował i przekazywał władzę lokalnym społecznościom. Przełom nastąpił w roku 1960, nazwanym później Rokiem Afryki, kiedy to proces dekolonizacji przyspieszył, a brytyjskie panowanie na Czarnym Lądzie zaczęło rozpadać się niczym domek z kart. Dziś przeanalizuję ten proces. Pokażę krok po kroku, jak wyglądał upadek wielkiego Imperium Brytyjskiego.
-
289
ZSRR: imperium absurdów. Kłamstwo, paranoja i groteska. Szalone pomysły i absurdalne plany.
Hej! W najnowszym odcinku postanowiłem przyjrzeć się absurdalnym sytuacjom, do jakich dochodziło w Związku Radzieckim. Skupiłem się głównie na wątkach gospodarczych, choć nie tylko. W ZSRR wszystko musiało kręcić się wokół planu i jego założeń. Centralnie sterowana gospodarka rodziła wiele groteskowych scen i decyzji. Producentom często nie zależało na unowocześnianiu swoich fabryk ponieważ liczyło się przede wszystkim to, aby wszystko „zgadzało się” na papierze i z rozkazami płynącymi z Moskwy.W wielkim sowieckim imperium panowała też wszechobecna tajemnica. Zakłady o statusie „ściśle tajne” były tak dobrze ukryte, że nawet ich pracownicy nie zawsze wiedzieli, gdzie dokładnie pracują. Niejawne dokumenty trafiały wyłącznie do wąskiego grona zaufanych dygnitarzy.Za opowiedzenie dowcipu można było trafić do więzienia, a nawet zostać rozstrzelanym. Jakie żarty szczególnie drażniły reżim? O tym opowiadam w najnowszym odcinku.
-
288
Czy Breżniew ufał Niemcom? Trudna przyjaźń z Honeckerem i spór NRD z ZSRR o którym milczała komunistyczna propaganda.
Hej, 3 października 1990 roku zjednoczenie Niemiec stało się faktem. W związku z rocznicą tego wydarzenia postanowiłem wrócić do wątku niemieckiego w ramach serii Powojnie. Erich Honecker w 1971 roku przejął władzę we Niemieckiej Republice Demokratycznej. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie wsparcie Moskwy. Ojcem Chrzestnym jego politycznego sukcesu był Leonid Breżniew. Przywódca Związku Radzieckiego był przekonany, iż Niemiec będzie mu w pełni posłuszny. Tymczasem Honecker nie zamierzał być w pełni zależny od Kremla. Irytowała go m.in. bezczynność ZSRR w związku z wydarzeniami sierpniowymi w Polsce w 1980 roku. Coraz częściej dawał do zrozumienia, iż nie jest zadowolony z faktu, że Breżniew ma coraz mniej do powiedzenia na Kremlu. Naciskał Sowietów na bardziej zdecydowane reakcje względem tak zwanej kontrrewolucji. Jednocześnie chciał, aby NRD stało się pomostem między wschodem a zachodem. Jak wyglądały bezpośrednie relacje Honeckera i Breżniewa na przestrzeni lat? O tym w najnowszym odcinku.
-
287
Koniec Gierka. Czy pogrążył go Jan Paweł II ? Wojna o rząd dusz w Polsce. Moskwa milczy, ale działa.
Cześć! W najnowszym odcinku serii Powojnie nawiązuję do jednego z kluczowych momentów w najnowszej historii Polski. W 1978 roku Papieżem został Polak Karol Wojtyła, który przyjął imię Jana Pawła II. Jedną z jego pierwszych decyzji była zapowiedź pielgrzymki do ojczyzny. Władze PRL nie były tym zachwycone. Na Edwarda Gierka naciskał Breżniew, ostrzegając przed wpuszczeniem Ojca Świętego do Polski. Stawką były nie tylko wpływy Moskwy nad Wisłą, ale też stabilność całego bloku wschodniego.Gierek – przywiązany do swojego wizerunku i pozycji – postąpił jednak inaczej. Zgodził się na wizytę Papieża w czerwcu 1979 roku. Jak się później okazało, był to moment przełomowy. W miastach i miasteczkach, gdzie pojawiał się Jan Paweł II, gromadziły się milionowe tłumy. Dla opozycji był to impuls – znak, że system może nie być wieczny. Symboliczne było spotkanie w Belwederze: Jan Paweł II i I sekretarz PZPR – dwie postaci, dwa światy. Jedna zyskiwała globalny autorytet, druga wyraźnie słabła.Jeśli chcecie poznać więcej szczegółów o tej historycznej pielgrzymce, a potem odwołaniu I sekretarza PZPR Edwarda Gierka zachęcam do wysłuchania najnowszej odsłony mojej serii.
-
286
Reparacje wg ZSRR i Stalina. Sowieci zabierają wszystko. Wielka grabież po II wojnie światowej.
Cześć! W najnowszym odcinku opowiadam o ogromnej grabieży przeprowadzonej przez Sowietów po II wojnie światowej. Tuż za Armią Czerwoną na zajętych terenach pojawiały się tak zwane trofiejne brygady. Ich jedynym zadaniem było wywożenie wszystkiego, co mogło się przydać w Związku Radzieckim.Kradzież prowadzono na gigantyczną skalę, a odpowiednie rozkazy płynęły wprost z Moskwy i od samego Stalina. Sowieci planowali zabrać na wschód niemal wszystko, aby w ten sposób zrekompensować sobie straty wojenne. Ofiarami rabunku byli nie tylko Niemcy, ale też inne narody Europy Środkowo-Wschodniej. Polska również poniosła ogromne straty.Z zakładów na poniemieckich ziemiach, które po wojnie włączono do Polski, znikało niemal wszystko. Najbardziej ucierpiał Górny Śląsk, ale Sowieci wywozili też maszyny i sprzęt z innych regionów kraju. Na nic zdały się skargi polskich komunistów kierowane do Moskwy. Trofiejne brygady rozkręcały tory, demontowały budynki, wywoziły całe hale produkcyjne. Sprzęt, który trafiał na wschód, często jednak niszczał – radzieckie fabryki nie potrafiły z niego korzystać, a wiele maszyn psuło się już w transporcie.Więcej na ten temat dowiecie się z najnowszego odcinka.
-
285
Zimna wojna na granicy NATO. Najgroźniejsze incydenty w Berlinie i podzielonych Niemczech.
Cześć. W związku z ostatnimi wydarzeniami w Polsce postanowiłem przygotować odcinek poświęcony incydentom granicznym, do których dochodziło w czasie zimnej wojny na granicy między NRD a RFN. To właśnie tam przebiegała linia podziału między Wschodem a Zachodem, czyli najważniejsza oś geopolitycznego napięcia w powojennej Europie.Po II wojnie światowej mocarstwa okupacyjne utrzymały obecność wojskową, zabezpieczając swoje strefy wpływów zdobyte w 1945 roku. Wkrótce powstały dwa niemieckie państwa, NRD i RFN wspierane przez Moskwę i Waszyngton. Choć każde z nich miało własne służby graniczne, to granice ochraniały również jednostki armii sojuszniczych. Na tym tle dochodziło do wielu niebezpiecznych incydentów.W najnowszym odcinku przypominam kilka z nich, a w tym m.in. kryzys z października 1961 roku, kiedy Sowieci, we współpracy z władzami NRD, rozpoczęli budowę muru dzielącego Berlin. Nikita Chruszczow próbował w ten sposób zmusić Zachód do uznania legalności NRD. Dotąd państwa zachodnie uznawały jedynie RFN jako reprezentanta narodu niemieckiego. Tymczasem wschodnioniemieccy pogranicznicy zaczęli zatrzymywać amerykańskich dyplomatów na granicy Berlina, co było złamaniem ustaleń z 1945 roku. Uznanie takiej kontroli oznaczałoby de facto akceptację NRD. To doprowadziło do poważnego kryzysu. Przy Checkpoint Charlie stanęły naprzeciw siebie czołgi amerykańskie i sowieckie. Jak zakończyła się ta konfrontacja – o tym opowiem w dalszej części odcinka.
-
284
Auschwitz po wojnie. Wyzwolenie. Obóz dla Niemców i szpital dla byłych więźniów.
Cześć! W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiem Wam o jednym z najtragiczniejszych miejsc w dziejach świata. Tym razem spojrzę na Auschwitz nie przez pryzmat II wojny światowej i niemieckiej fabryki śmierci, lecz tego, co działo się tam tuż po wyzwoleniu obozu przez Armię Czerwoną. To temat praktycznie nieobecny w polskich mediach, a wydarzyło się naprawdę wiele.Sowieci utworzyli w Auschwitz obóz jeniecki dla Niemców. Na terenie kompleksu powstał też ogromny szpital, w którym byli więźniowie próbowali odzyskać siły po pobycie w tym piekle. Lekarze walczyli o życie ludzi wycieńczonych gruźlicą, zapaleniem płuc i chorobą głodową. A co stało się z ciałami ofiar pozostawionymi w obozie? Czy odbyły się pogrzeby w Auschwitz-Birkenau? Jaki los spotkał dzieci-sieroty, które w niemieckiej fabryce śmierci straciły rodziców?Na te pytania odpowiem w dzisiejszym odcinku.
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
Co tydzień prowadzący opowiada o innym wątku z historii po 1945 roku. Podcast powstał w związku z dużą popularnością kanału Powojnie na YouTube.
HOSTED BY
Powojnie
CATEGORIES
Loading similar podcasts...