PODCAST · society
Rachunek myśli
by Polskie Radio S.A.
Naszą codzienność wypełniają automatyzmy i schematy, która ułatwiają nam funkcjonowanie. Od czasu do czasu stajemy jednak wobec spraw, które każą nam się zastanowić nad tym, czy te "naturalne” dla nas sposoby działania i postrzegania rzeczywiście zdają egzamin. Być może lepiej byłoby zachowywać się i myśleć w inny sposób? Ale jak? Gdy zaczynamy się nad tym zastanawiać, sprawy bynajmniej nie są oczywiste. W "Rachunku myśli” poruszamy się pośród tych szarości, starając się stworzyć mapę, która pozwala nam się lepiej w nich orientować. To audycja dla osób, które dają sobie i innym przestrzeń do wątpienia, zadawania pytań i udzielania niepełnych, zawsze tymczasowych odpowiedzi. Nowe odcinki w każdy poniedziałek. #filozofia #pscyhoanaliza
Episodes
-
Dlaczego zostajemy przyjaciółmi? Platon o relacjach
Czy przyjaciel jest kimś, kto spełnia nasze pragnienia, czy raczej lustrem, dzięki któremu możemy nie tylko dowiedzieć się prawdy o sobie, ale też ją unieść? W "Lizysie" Platon nie daje nam jednej definicji przyjaźni. Prowadzi nas przez kolejne możliwości i pokazuje, jak każda z nich okazuje się...
-
Prywatność w czasach algorytmów
Czy prywatność jest jedynie przywilejem jednostki? Totalitaryzm pokazał, że człowieka można podporządkować m.in. przez odebranie mu miejsca, w którym pozostaje sam ze sobą. Dziś problem wraca w nowej postaci - publikujemy w internecie to, co dawniej chroniliśmy. Czy stoi za tym rezygnacja z...
-
Niechęć do wysiłku, a może coś bardziej złożonego? Czym właściwie jest gnuśność?
Gnuśność ma złą prasę. Od dzieciństwa uczymy się, że nie wolno być leniwym, że trzeba się starać, pracować, rozwijać. Gnuśny człowiek wydaje się podejrzany. Nie optymalizuje własnego życia. Ale czym właściwie jest gnuśność? O gnuśności można mówić językiem moralności, filozofii, psychologii,...
-
Czy odpoczynek stał się wyzwaniem? O sztuce nic-nie-robienia
W pewnym sensie odpoczynek stał się dziś kolejnym wyzwaniem, zadaniem do wykonania. Czy jednak człowiek, który nie umie przestać działać, jest wolny? W jaki sposób nie poddać się przymusowi produktywności, a jednocześnie godziwie spędzić czas wolny od pracy? O sztuce nic-nie-robienia rozmawiamy z...
-
Symbol ciekawości i patron przebiegłości. Co wiemy o Odyseuszu?
Od niemal trzech tysięcy lat opuszcza Troję i wraca na Itakę, choć każda epoka wyznacza mu inną trajektorię. Raz jest człowiekiem niezłomnym, innym razem oszustem. Bywa uosobieniem rozumu, ale i pychy. Dla jednych jest symbolem ludzkiej ciekawości, dla innych patronem przebiegłości. O Odyseuszu...
-
Między poczuciem bezpieczeństwa a wolnością
Jest jedną z najbardziej podstawowych ludzkich potrzeb. Szukamy go w rodzinie, wspólnocie, państwie, technologii i ekonomii. Jednocześnie właśnie w jego imię najczęściej ograniczana bywa wolność. Gdzie przebiega granica między ochroną a kontrolą? Czy współczesny świat produkuje więcej zagrożeń…
more -
Solidarność: między emancypacją a wykluczeniem
Z pozoru wydaje się czymś przejrzystym, łatwo zrozumiałym, oczywistym. Tymczasem przez ponad dwieście lat była polem sporów filozofów, socjologów, rewolucjonistów, chrześcijańskich myślicieli, feministek i polityków. Bywała językiem emancypacji, ale także narzędziem wykluczenia.
-
Homo audiens. O muzyce w życiu człowieka
Ludzie wszystkich kultur śpiewają, tańczą i kołyszą się do muzyki. W tym sensie jest ona szczególnym fenomenem, który nie tylko angażuje niemal cały organizm, ale też otwiera przestrzeń pozajęzykowej komunikacji. Czy zatem człowiek jest po prostu istotą słuchającą, potrafiącą drgania powietrza...
-
Rozum proceduralny. Nieważny sens, byle zgodnie z regulaminem
Jest taki rodzaj rozumu, który nie pyta "po co", lecz wyłącznie "jak". Nie interesuje go sens, lecz procedura; nie dba o dobro, lecz o zgodność; nie rozważa celu, lecz sprawdza poprawność wykonania. O ambiwalencji rozumu proceduralnego rozmawialiśmy w "Rachunku myśli" z prof. Piotrem Domerackim –...
-
Widzenie w świecie inflacji treści wizualnych. Instrukcja obsługi
Żyjemy w świecie, w którym obrazy nie tyle do nas przemawiają, ile nas zalewają. Podczas tegorocznej Nocy Muzeów zastanawialiśmy się nad tym, w jaki sposób obraz na nas oddziałuje i na ile istotna jest tu rola warsztatu artystycznego. Rozmawialiśmy także o sposobach kształtowania spojrzenia i...
-
„Idea Rzeczypospolitej”. Gość: dr Jakub Wolak
Rzeczpospolita szlachecka była na wskroś nienowoczesna. Nieufna wobec nowinek z zachodu i południa Europy, kierowała się antycznym ideałem dobrego życia w polis – twierdzi dr Jakub Wolak w książce „Idea Rzeczypospolitej”. Czy ta deklaracja była czymś więcej niż tylko retorycznym ornamentem? W…
more -
Próba powrotu do doświadczania. Co wiemy o uważności?
W ostatnim czasie zrobiła oszałamiającą karierę. Stała się modą i praktyką, techniką i postawą, wyborem i obietnicą pełniejszej obecności. W świecie rozproszonym przez nadmiar bodźców i narracji, jawi się jako próba powrotu do czystego doświadczania – bycia tu i teraz, zanim zostanie ono...
-
Neuroestetyka muzyki, czyli między neuronem a przeżyciem
Muzyka jest zjawiskiem osobliwym: niematerialnym, a jednak dotykającym ciała. Abstrakcyjnym, a jednak wywołującym bardzo konkretne emocje. To napięcie dawniej opisywano w języku metafizyki, harmonii kosmosu lub psychologii uczuć. Dziś coraz częściej próbuje się je zrozumieć w języku neuronów....
-
Równość i przywileje. Rozmowa z Janem Hartmanem
Idealna równość jest utopią, jednak nowożytność z uporem maniaka zdaje się do niej powracać. A przecież praktyka życiowa uczy nas, że możemy być równi tylko wobec czegoś lub pod jakimś względem. Przed prawem, w teorii, stajemy na tych samych zasadach. Łączy nas też godność i śmiertelność. Zarazem...
-
Równość i przywileje. Rozmowa z Janem Hartmanem
Idealna równość jest utopią, jednak nowożytność z uporem maniaka zdaje się do niej powracać. A przecież praktyka życiowa uczy nas, że możemy być równi tylko wobec czegoś lub pod jakimś względem. Przed prawem, w teorii, stajemy na tych samych zasadach. Łączy nas też godność i śmiertelność. Zarazem...
-
Asceza. Gość: prof. Piotr Domeracki
Jej cel może być zarówno religijny, jak i moralny. Zawsze zakłada jednak hierarchię dóbr, która skłania do realizacji jednych kosztem drugich. W tym sensie jest nieustannym ćwiczeniem, mającym prowadzić do zbawienia, cnoty, harmonijnego życia. O ascezie rozmawialiśmy w audycji z prof. Piotrem...
-
Asceza. Gość: prof. Piotr Domeracki
Jej cel może być zarówno religijny, jak i moralny. Zawsze zakłada jednak hierarchię dóbr, która skłania do realizacji jednych kosztem drugich. W tym sensie jest nieustannym ćwiczeniem, mającym prowadzić do zbawienia, cnoty, harmonijnego życia. O ascezie rozmawialiśmy w audycji z prof. Piotrem...
-
Doświadczenie czasu nie jest moralnie neutralne. Rozmowa z prof. Wojciechem Załuskim
O ambiwalentnym splocie czasu i etyki Michał Nowak rozmawiał w audycji z prof. Wojciechem Załuskim z Katedry Filozofii Prawa i Etyki Prawniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorem książki "Etyczne aspekty doświadczenia czasu".
-
Doświadczenie czasu nie jest moralnie neutralne. Rozmowa z prof. Wojciechem Załuskim
O ambiwalentnym splocie czasu i etyki Michał Nowak rozmawiał w audycji z prof. Wojciechem Załuskim z Katedry Filozofii Prawa i Etyki Prawniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorem książki "Etyczne aspekty doświadczenia czasu".
-
Strumień, który słyszymy: o zagęszczaniu i rozciąganiu czasu w muzyce
Czas muzyczny, ten efemeryczny twór, nie podlega prawom zegarów; nie jest tylko miarą trwania ani ramą porządkującą dźwięki. Jest raczej strumieniem świadomości, w którym nuty splatają się z oddechem słuchacza i rytmem jego serca.
-
Strumień, który słyszymy: o zagęszczaniu i rozciąganiu czasu w muzyce
Czas muzyczny, ten efemeryczny twór, nie podlega prawom zegarów; nie jest tylko miarą trwania ani ramą porządkującą dźwięki. Jest raczej strumieniem świadomości, w którym nuty splatają się z oddechem słuchacza i rytmem jego serca.
-
Rytuał. Gość: prof. Piotr Domeracki
Jest jedną z najbardziej trwałych i jednocześnie najbardziej niedocenianych form ludzkiego rozumienia świata. Porządkuje czas, nadaje sens temu, co nieprzejrzyste, pomaga przejść przez momenty graniczne. Może też jednak stać się narzędziem dyscyplinowania albo pustym, pozbawionym znaczenia…
more -
Rytuał. Gość: prof. Piotr Domeracki
Jest jedną z najbardziej trwałych i jednocześnie najbardziej niedocenianych form ludzkiego rozumienia świata. Porządkuje czas, nadaje sens temu, co nieprzejrzyste, pomaga przejść przez momenty graniczne. Może też jednak stać się narzędziem dyscyplinowania albo pustym, pozbawionym znaczenia…
more -
Akceptacja. Rozmowa wokół książki "Endo. Sztuka akceptacji choroby". Gościni: Karolina Wigura
Choć lubimy prężyć muskuły i opowiadać o naszej sprawczości, nad wieloma sprawami nie mamy kontroli. Czas i miejsce urodzenia, zakochanie, choroba spadają na nas jak grom z jasnego nieba. Rozmowa z dr hab. Karoliną Wigurą - filozofką i socjolożką, autorką książki "Endo. Sztuka akceptacji choroby".
-
Akceptacja. Rozmowa wokół książki "Endo. Sztuka akceptacji choroby". Gościni: Karolina Wigura
Choć lubimy prężyć muskuły i opowiadać o naszej sprawczości, nad wieloma sprawami nie mamy kontroli. Czas i miejsce urodzenia, zakochanie, choroba spadają na nas jak grom z jasnego nieba. Rozmowa z dr hab. Karoliną Wigurą - filozofką i socjolożką, autorką książki "Endo. Sztuka akceptacji choroby".
-
Kultura profilowania, dbanie o wizerunek. Gość: dr Dawid Misztal
Co łączy narzędzia do edycji zdjęć, chirurgię plastyczną i globalną turystykę? Kultura profilowania. Liczą się w niej wizerunek i poklask na scenie mediów społecznościowych. Horyzont stylu wyznaczają celebryci, odgrywanie jest tu ważniejsze od odkrywania, a szczerość i autentyczność przestają się...
-
Kultura profilowania, dbanie o wizerunek. Gość: dr Dawid Misztal
Co łączy narzędzia do edycji zdjęć, chirurgię plastyczną i globalną turystykę? Kultura profilowania. Liczą się w niej wizerunek i poklask na scenie mediów społecznościowych. Horyzont stylu wyznaczają celebryci, odgrywanie jest tu ważniejsze od odkrywania, a szczerość i autentyczność przestają się...
-
Wincenty Lutosławski. Filozof, platonik, jogin
Był filozoficznym obieżyświatem. Wykładał między w Londynie, Moskwie, Helsinkach, Genewie, Wilnie i Krakowie. Wzorem starożytnych filozofów w ścisły sposób łączył teorię i praktykę, myśl i życie. Propagował jogę i abstynencję.
-
Wincenty Lutosławski. Filozof, platonik, jogin
Był filozoficznym obieżyświatem. Wykładał między w Londynie, Moskwie, Helsinkach, Genewie, Wilnie i Krakowie. Wzorem starożytnych filozofów w ścisły sposób łączył teorię i praktykę, myśl i życie. Propagował jogę i abstynencję.
-
Muzyczny duch w filozofii Theodora Adorno
"Właściwy duch Adorno to duch muzyczny, a nie filozoficzny, filologiczny, teologiczny lub literacki. Nastrojenie Adorno jest nastrojeniem muzycznym, a cała wrażliwość skierowana w stronę dźwięków i ucha" – twierdzi w swojej nowej książce prof. Szymon Wróbel.
-
Muzyczny duch w filozofii Theodora Adorno
"Właściwy duch Adorno to duch muzyczny, a nie filozoficzny, filologiczny, teologiczny lub literacki. Nastrojenie Adorno jest nastrojeniem muzycznym, a cała wrażliwość skierowana w stronę dźwięków i ucha" – twierdzi w swojej nowej książce prof. Szymon Wróbel.
-
Doświadczenie muzyczne. Słuchać każdy może i w istocie słucha. Gość: prof. Anna Chęćka
Czasem pobieżnie, czasem z wytężoną uwagą. Niekiedy z dystansem, innym razem zanurzając się w muzycznym żywiole. Dlaczego sprawia nam to przyjemność bądź przykrość? W jaki sposób muzyka splata się z ludzkim przeżywaniem istnienia? I gdzie tu miejsce na ciszę?
-
Doświadczenie muzyczne. Słuchać każdy może i w istocie słucha. Gość: prof. Anna Chęćka
Czasem pobieżnie, czasem z wytężoną uwagą. Niekiedy z dystansem, innym razem zanurzając się w muzycznym żywiole. Dlaczego sprawia nam to przyjemność bądź przykrość? W jaki sposób muzyka splata się z ludzkim przeżywaniem istnienia? I gdzie tu miejsce na ciszę?
-
Losy Marka Aureliusza: gdy myśliciel zostaje cesarzem. Gość: dr hab. Krzysztof Łapiński
Choć kochał los, ten obszedł się z nim wyjątkowo okrutnie. Sprawił, że został cesarzem. Czy był także filozofem? Co rodzi się z mariażu władzy i stoicyzmu?
-
Losy Marka Aureliusza: gdy myśliciel zostaje cesarzem. Gość: dr hab. Krzysztof Łapiński
Choć kochał los, ten obszedł się z nim wyjątkowo okrutnie. Sprawił, że został cesarzem. Czy był także filozofem? Co rodzi się z mariażu władzy i stoicyzmu?
-
Oburzenie, czyli stan moralnie dwuznaczny?
Bywa dowodem moralnej wrażliwości – spontaniczną reakcją na zło, niesprawiedliwość, na naruszenie tego, co dla nas najważniejsze. Zarazem jednak łatwo wymyka się spod kontroli, stając się bronią przeciwko innym, a czasem zwyczajną grą pozorów...
-
Oburzenie, czyli stan moralnie dwuznaczny?
Bywa dowodem moralnej wrażliwości – spontaniczną reakcją na zło, niesprawiedliwość, na naruszenie tego, co dla nas najważniejsze. Zarazem jednak łatwo wymyka się spod kontroli, stając się bronią przeciwko innym, a czasem zwyczajną grą pozorów...
-
Relacje Polaków w roku 1980. Wokół książki "Solidarność znaczy więź". Gość: prof. Zbigniew Stawrowski
Solidarność to nie tylko logotyp, transparenty, strajki i podpisane porozumienia, lecz przede wszystkim doświadczenie więzi i współodpowiedzialności za świat. Jej fundamentem jest żywa relacja międzyludzka i wyrastające z niej zobowiązanie, które podjęły miliony Polaków w roku 1980. Ale może, 45...
-
Relacje Polaków w roku 1980. Wokół książki "Solidarność znaczy więź". Gość: prof. Zbigniew Stawrowski
Solidarność to nie tylko logotyp, transparenty, strajki i podpisane porozumienia, lecz przede wszystkim doświadczenie więzi i współodpowiedzialności za świat. Jej fundamentem jest żywa relacja międzyludzka i wyrastające z niej zobowiązanie, które podjęły miliony Polaków w roku 1980. Ale może, 45...
-
Jak przebiegał proces Sokratesa? Czy największy filozof padł ofiarą zbrodni sądowej?
Arcydramat sądowy. Bez happy endu. Rozmiłowani w procesach Ateńczycy kontra Sokrates, który nie zamierza grać w ich grę. Dlaczego nie chciał ratować życia? Procesem Sokratesa zamykamy cykl spotkań wokół jego postaci z dr. hab. Krzysztofem Łapińskim – filozofem z Uniwersytetu Warszawskiego…
more -
Jak przebiegał proces Sokratesa? Czy największy filozof padł ofiarą zbrodni sądowej?
Arcydramat sądowy. Bez happy endu. Rozmiłowani w procesach Ateńczycy kontra Sokrates, który nie zamierza grać w ich grę. Dlaczego nie chciał ratować życia? Procesem Sokratesa zamykamy cykl spotkań wokół jego postaci z dr. hab. Krzysztofem Łapińskim – filozofem z Uniwersytetu Warszawskiego…
more -
Sokrates kontra sofiści. Największy spór starożytnej filozofii
Bez tej dyskusji kształt cywilizacji zachodniej byłby inny. Stawką było rozumne, dobre życie. W tle sukces finansowy kontra wolność, egoizm versus przyjaźń i demagogia w opozycji do troski o wspólne dobro. Sokrates - najsłynniejszy filozof starożytności, który za swoje przekonania oddał życie, i...
-
Sokrates kontra sofiści. Największy spór starożytnej filozofii
Bez tej dyskusji kształt cywilizacji zachodniej byłby inny. Stawką było rozumne, dobre życie. W tle sukces finansowy kontra wolność, egoizm versus przyjaźń i demagogia w opozycji do troski o wspólne dobro. Sokrates - najsłynniejszy filozof starożytności, który za swoje przekonania oddał życie, i...
-
Co kształtuje naszą osobowość? Jak stać się kimś, kto ma wpływ na innych?
Każdy z nas ją posiada, a jednak nie każdy potrafi ją w sobie odkryć. W szerokim sensie – wspólna wszystkim. W węższym – zarezerwowana dla tych, którzy potrafią świadomie ją kształtować. Osobowość – zjawisko na pograniczu tego, co dziedziczymy i co świadomie budujemy. Tajemnica, która od wieków...
-
Co kształtuje naszą osobowość? Jak stać się kimś, kto ma wpływ na innych?
Każdy z nas ją posiada, a jednak nie każdy potrafi ją w sobie odkryć. W szerokim sensie – wspólna wszystkim. W węższym – zarezerwowana dla tych, którzy potrafią świadomie ją kształtować. Osobowość – zjawisko na pograniczu tego, co dziedziczymy i co świadomie budujemy. Tajemnica, która od wieków...
-
Etyka życia publicznego - jak ją widzi prof. Jan Hartman?
Nieustająco narzekamy na kształt życia publicznego. Winą obarczamy przy tym rządzących i instytucje. Tymczasem każdy z nas je współtworzy, a kłopoty rodzą się nie tylko z nieprzestrzegania ogólnie przyjętych zasad, ale także ze stojących za nimi ideałów. A wyzwań jest coraz więcej, bo stoimy u...
-
Etyka życia publicznego - jak ją widzi prof. Jan Hartman?
Nieustająco narzekamy na kształt życia publicznego. Winą obarczamy przy tym rządzących i instytucje. Tymczasem każdy z nas je współtworzy, a kłopoty rodzą się nie tylko z nieprzestrzegania ogólnie przyjętych zasad, ale także ze stojących za nimi ideałów. A wyzwań jest coraz więcej, bo stoimy u...
-
Wszystkie twarze Sokratesa
Wywrotowy dziwak, intelektualny heros, idealny obywatel, a może logik? Już w starożytności portretów Sokratesa było wiele. Skąd wzięła się ta niezgodność? Dlaczego do naszych czasów przetrwały te, a nie inne przedstawienia? W jaki sposób jego postać wpłynęła na sposób postrzegania miejsca…
more
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
Naszą codzienność wypełniają automatyzmy i schematy, która ułatwiają nam funkcjonowanie. Od czasu do czasu stajemy jednak wobec spraw, które każą nam się zastanowić nad tym, czy te "naturalne” dla nas sposoby działania i postrzegania rzeczywiście zdają egzamin. Być może lepiej byłoby zachowywać się i myśleć w inny sposób? Ale jak? Gdy zaczynamy się nad tym zastanawiać, sprawy bynajmniej nie są oczywiste. W "Rachunku myśli” poruszamy się pośród tych szarości, starając się stworzyć mapę, która pozwala nam się lepiej w nich orientować. To audycja dla osób, które dają sobie i innym przestrzeń do wątpienia, zadawania pytań i udzielania niepełnych, zawsze tymczasowych odpowiedzi. Nowe odcinki w każdy poniedziałek. #filozofia #pscyhoanaliza
HOSTED BY
Polskie Radio S.A.
CATEGORIES
Loading similar podcasts...
Frequently Asked Questions
How many episodes does Rachunek myśli have?
Rachunek myśli currently has 253 episodes available on PodParley. New episodes are automatically indexed when they're published to the podcast feed.
What is Rachunek myśli about?
Naszą codzienność wypełniają automatyzmy i schematy, która ułatwiają nam funkcjonowanie. Od czasu do czasu stajemy jednak wobec spraw, które każą nam się zastanowić nad tym, czy te "naturalne” dla nas sposoby działania i postrzegania rzeczywiście zdają egzamin. Być może lepiej byłoby zachowywać się...
How often does Rachunek myśli release new episodes?
Rachunek myśli publishes regularly with 253 episodes available. Check the episode list for the typical release schedule.
Where can I listen to Rachunek myśli?
You can listen to Rachunek myśli on PodParley by clicking any episode. We provide an embedded audio player for direct listening, and you can also subscribe via your preferred podcast app using the RSS feed.
Who hosts Rachunek myśli?
Rachunek myśli is created and hosted by Polskie Radio S.A..
URL copied to clipboard!