Rozumieć Ukrainę

W finałowym odcinku 3. sezonu Lichnerowicz i Bendyk podsumowują kluczowe wydarzenia mające wpływ na rosyjską wojnę w Ukrainie. Jak zwycięstwo Karola Nawrockiego w wyborach prezydenckich w Polsce wpłynie na polskie wsparcie dla Ukrainy, polską pozycję międzynarodową i finalnie polskie bezpieczeństwo? Jakie są kluczowe wnioski z brawurowej operacji i ukraińskiego ataku na rosyjskie lotniska strategiczne? Jaki jest potencjał rozpoczętego procesu dyplomatycznego? Jakie wnioski na temat kondycji społeczeństwa można wyciągnąć podczas wizyty na kluczowym wydarzeniu kulturalnym Ukrainy, czyli Targach Książki w Kijowie?

W 9. odcinku trzeciego sezonu podcastu „Rozumieć Ukrainę” Agnieszka Lichnerowicz i Edwin Bendyk analizują obecny stan relacji polsko ukraińskich: w kontekście polskich wyborów prezydenckich, roli Polski w trwających "pokojowych” negocjacjach, stosunków dwustronnych, a także przyszłej integracji Kijowa z UE oraz przełomu w sprawie ekshumacji. Jak zwykle rozmowa rozpoczyna się od omówienia najnowszych sondaży z Ukrainy, wskazujących na rosnące zaufanie do prezydenta Zełenskiego oraz rozmowy o tym, że Ukraińcy nie są gotowi na pokój za wszelką cenę, a większość społeczeństwa nie wierzy w szybkie zakończenie wojny. W końcowej części autorzy podcastu poruszają temat odporności społeczeństwa ukraińskiego i lekcji, jakie Polska może wyciągnąć z ukraińskich doświadczeń w budowaniu odporności państwa i demokracji w czasie wojny.Zapraszamy do słuchania. Zapowiedź odcinka: https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103086,31952709,ukrainskie-watki-w-polskiej-kampanii-wyborczej-analiza-rozumiec.html

Przy okazji 80 rocznicy zakończenia drugiej wojny światowej rozmawiamy o tym, czy pamięć o tamtym konflikcie wpływa na mierzenie się Ukraińców z rosyjską agresją, czy pomaga w mobilizacji i czy na narracje o obecnym konflikcie wpływają skojarzenia z przeszłością, jak Putler i raszyzm. Agnieszka Lichnerowicz i Edwin Bendyk w ósmym odcinku trzeciej serii podcastu Rozumieć Ukrainę zastanawiają się, jak obecna rosyjska agresja zmienia pamięć o tamtej wojnie. Ukraińcy odrzucili rosyjskie militarystyczne i triumfalne narracje Putina o Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej na rzecz “europejskiej wrażliwości”. A jak przebiegają ukraińskie spory o pamięć o UPA oraz jak dziś Ukraińcy rozumieją, swoją rolę w triumfie Armii Czerwonej nad Hitlerem? Pierwsza część podcastu poświęcona jest analizie toczących się negocjacji (celów i potencjałów) Trump-Moskwa- Kijów. Zapraszamy do słuchania. Zapowiedź odcinka: https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103086,31911419,jak-agresja-putina-zmienia-pamiec-ukraincow-o-ii-wojnie-swiatowej.html

Dlaczego brytyjski tygodnik The Economist pisze, że "w rzeczywistości nastrój w Kijowie jest dużo pewniejszy, niż był w ubiegłym roku”? Dlaczego nastroje w Ukrainie się poprawiły (a choćby rynek nieruchomości się rozwija)? W tym odcinku analizujemy nie tylko najnowsze badania nastrojów i opinii publicznej, ale analizujemy też sytuację gospodarczą Ukrainy (potencjał jej wytrzymałości) oraz sytuację na froncie (czy Ukraina będzie w stanie walczyć bez amerykańskiej pomocy?) źródła: https://www.economist.com/leaders/2025/04/09/europe-should-buy-from-ukraines-defence-industry, https://wyborcza.biz/biznes/7,177151,31800716,tak-wyglada-rachunek-za-wojne-ktory-dostala-i-slono-placi-ukraina.html_gl=1*i7sip7*_gcl_au*NDgwMjM3ODUyLjE3NDQ5MDA2MTY.*_ga*NTY0MTk5NzAuMTc0NDkwMDYxNg..*_ga_6R71ZMJ3KN*MTc0NDkwMDYxNi4xLjEuMTc0NDkwMDc3My4wLjAuMA..&disableRedirects=truehttps://lb.ua/society/2025/04/09/670107_oleksandr_sirskiy_pidgotovleniy.html, https://ispp.org.ua/2025/04/09/pres-reliz-9-04-2025/Więcej o bieżącym odcinku podcastu "Rozumieć Ukrainę" przeczytasz tutaj: https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103086,31871993,kruszeja-spoleczne-fundamenty-ukrainskiego-oporu-przeciw-rosji.html

Odcinek jest zapisem spotkania Bendyka i Lichnerowicz ze słuchaczkami i Warszawiakami. Autorzy podcastu analizowali trwające rozmowy prowadzone przez administrację D.Trumpa z przedstawicielami Moskwy i Kijowa - co warto dostrzec w negocjacyjnej propagandowej mgle, jakie są realne cele i priorytety stron oraz do czego mogą doprowadzić. Czy mogą do czegokolwiek, biorąc pod uwagę otwarcie wyrażane cele Rosji w tej wojnie? Czy Ukraińcy mogą z kolei osiągnąć gwarantujący im pokój finał, czyli deimperializację Rosji?

Czego nie przegapić w zamieszaniu informacyjnym na temat dyplomatycznej ofensywy Trumpa - jak nie utonąć w zalewie kolejnych przecieków, relacji, newsów, propagandy i dezinformacji? Staramy się wskazać to co kluczowe. Jak Ukraińcy zareagowali na awanturę w Gabinecie Owalnym oraz agresję Trumpa? (inaczej niż Polacy). Jednak głównym tematem piątego odcinka trzeciej serii podcastu "Rozumieć Ukrainę" jest znów ukraińskie społeczeństwo, wg. ukraińskich socjologów jego modernizacja cofnęła się o 20 lat. Jednak źródła odporności naszych sąsiadów powinny być bacznie badane przez Polskę i inne państwa Zachodu, bo to laboratorium recept na czasy niestabilności i niepewności, w których się pogrążamy w czasach polikryzysu.O tematach poruszonych w podcaście przez Agnieszke Lichnerowicz i Edwina Byndyka można przeczytać także tutaj: https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103086,31799749,za-prezydentury-trumpa-wzroslo-poparcie-amerykanow-dla-pomagania.html

Co czytają Ukraińcy podczas wojny? Co o roli kultury podczas trwającej tragedii mówią badania? Jak artyści mierzą się z dramatyczną rzeczywistością? W poświęconym wojennejkulturze odcinku omawiamy najnowsze wydawane w Ukrainie książki oraz nowe tłumaczenia w polskich księgarniach, dyskutujemy o filmach i wystawach. W rozmowie pojawiają sięm.in.: „Świadectwo” Wiktorii Ameliny, „Kryptonim dla Hioba” O.Mycheda, „Wojna od tyłów” A.Lubki, „Srebrna kość” A.Kurkowa, „Mondegreen” Rafiejenki’ „Czerwone ślady na Czarnym” i „Dom soli” Taratoriny.

Trzy największe mocarstwa - Rosja, Chiny, a teraz i USA będą sabotować integrację Ukrainy z Unią Europejską? To bardzo prawdopodobny scenariusz. Czy Donald Trump planuje z Moskwą “odwróconego Kissingera”? Czy Ukraina jest zagrożona “scenariuszem gruzińskim” (czy zwrotem od arcyproeuropejskiego reżimu do prorosyjskiego”)? Czy jest szansa, że Europa postawi na katastrofizm oświecony? Trzeci odcinek podcastu poświęcamy analizie geostrategicznej i międzynarodowym zwrotom spowodowanym przez przetasowania sojuszy przez Donalda Trumpa. Co dalej? Staramy się dotrzeć do sedna, priorytetów kluczowych graczy i ich interesów.O scenariuszach omawianych przez polskich i ukraińskich ekspertów w Ukraińskim Katolickim Uniwersytecie we Lwowie oraz na czym polega słynna reguła Chatham House, przeczytasz tutaj - https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103086,31721238,co-dalej-z-wojna-ukraina-i-miedzynarodowymi-sojuszami-scenariusze.html

Waszyngton coraz głośniej mówi o tym, że w Ukrainie powinny odbyć się wybory prezydenckie i parlamentarne. Rządzący i opozycja w Kijowie oraz większość społeczeństwa jest przekonana, że póki trwa wojna, odbyć się nie mogą. Ale jednak walka polityczna wydaje się przyspieszać. W tym odcinku analizujemy główne i potencjalne siły polityczne (czyli kto stanie w szranki z prezydentem Zełenskim, a kto w jego szeregach), spory i afery korupcyjne. Zgodnie z tradycją mamy też najnowsze sondaże o nastrojach społecznych. Oto linki do wątków historycznych i dekolonizacyjnych, które pojawiają się w rozmowie: https://audycje.tokfm.pl/podcast/141525,3-Wojna-przyspiesza-dekolonizacje-strategie-oporu-wplyw-na-imperium-i-odzyskiwanie-glosu, https://audycje.tokfm.pl/podcast/145365,15-Riepin-Malewicz-i-awangarda-czyli-sztuka-i-kultura-polem-ukrainskiej-walki-o-tozsamosc-i-niepodleglosc, https://audycje.tokfm.pl/podcast/154900,2-6-Ukrainskie-spory-o-I-Rzeczpospolita-i-jej-dziedzictwo.O kulisach prezydenckiej kampanii w Ukrainie, o tym czy już trwa, czy nie wystartuje, póki toczy się wojna? Kto ma największe szanse na pokonanie obecnego prezydenta, przeczytasz tutaj - https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103086,31683517,wybory-w-ukrainie-juz-w-2025-r-kto-stanie-w-szranki-z-zelenskim.html

Trzeci sezon cyklu Rozumien Ukrainę zaczynamy tradycyjnie, od podsumowania najnowszych badań społeczeństwa ukraińskiego, czyli od “socjologii nadzwyczajności”. Jak trzy lata wojny zmieniły naszych sąsiadów? Jak wskazują badacze “szokowa euforia” minęła i wiele wskaźników społecznych wróciło do przedwojennej normalności. Ale nie optymizm i wiara w przyszłość, której jest mniej niż rok, czy dwa lata temu, choć i tak dużo więcej niż np. W Polsce. Co jednoczy Ukraińców? Kogo by chcieli u steru władzy? Na co są gotowi zgodzić się przy stole rozmów? Jak zmienia się ich stosunek do demokracji? Omawiamy kilka badań, ale przede wszystkim doroczną diagnozę społeczną Instytutu Socjologii Ukraińskiej Akademii Nauk: Українське суспільство в умовах війни, РІК 2024, pod redakcją Євгена Головахи, Сергія Дембіцького. Więcej o sondażu Gallupa i wszystkich trzech sezonach podcastu "Rozumieć Ukrainę" przeczytasz tutaj >> https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103086,31650069,co-wojna-zabrala-ukraincom-indeks-optymizmu-w-trzecim-roku.html

W ostatnim odcinku drugiego sezonu przytaczamy analizy sytuacji militarnej, ekonomicznej i społecznej, by zmierzyć się z krążącą mediach tezą, ze Ukraina przegrywa. Tak szerokie spojrzenie jest konieczne, gdyż trwa wojna na wyczerpanie. Jej los zależy również od postawy sojuszników Ukrainy, omawiamy najnowszy sondaż centrum Razumkova, który pytał Ukraińców jakie wydarzenia zewnętrzne są najbardziej niekorzystne dla Ukrainy. Na pierwszym miejscu nasi sąsiedzi wskazali... blokadę polskiej granicy. Na koniec odcinka o rosnącej popularności w Ukrainie i rosnącej dostępności w Polsce twórczości lat dwudziestych (Rozstrzelanego odrodzenia). https://razumkov.org.ua/napriamky/sotsiologichni-doslidzhennia/otsinka-vplyvu-zovnishnopolitychnykh-chynnykiv-na-ukrainu-stavlennia-do-inozemnykh-derzhav-ta-okremykh-initsiatyv-ikh-lideriv-otsinka-gromadianamy-ukrainy-legitymnosti-pravlinnia-putina-berezen-2024r, Lata dwudzieste, lata trzydzieste… i rozstrzelanie (new.org.pl), Global military spending surges amid war, rising tensions and insecurity | SIPRI

45 proc. uważa, że po wojnie władzę powinien przejąć obóz stworzony przez kogoś wywodzącego się z wojska. dwa razy mniej obstawia kogoś ze środowiska wolontariatu wojennego lub inteligencji, a tylko co drugi chciałby, by władze dostał ktoś z istniejących obecnie partii. W tym odcinku analizujemy wojenną politykę w Kijowie (lub jej brak?), układ sił w obozie rządzącym, coraz mniej znaczący i efektywny parlament oraz przyjętą w końcu ustawę o mobilizacji. Rozmawiamy też o najważniejszych trendach w międzynarodowej grze politycznej związanej z wojną w Ukrainie: rozkręcającą się ukraińską ofensywę dyplomatyczną w Afryce oraz wysiłki Amerykanów, by osłabić zaangażowanie Chin na rzecz Rosji. Jak zwykle, przytaczamy też najnowsze wyniki badania opinii publicznej. Źródła: https://razumkov.org.ua/novyny/otsinka-sytuatsii-v-kraini-dovira-do-sotsialnykh-instytutiv-vira-v-peremogu-stavlennia-do-vyboriv-berezen-2024r, https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/04/10/7450613/, https://www.atlanticcouncil.org/content-series/inflection-points/the-biden-administration-is-sounding-the-alarm-about-chinese-support-for-russia/

"Jakie twoim zdaniem są największe zagrożenia dla Ukrainy?" - odpowiedź "rosyjska agresja" znalazła się dopiero na drugim miejscu wśród najczęściej wskazywanych przez ankietowanych Ukraińców. Edwin Bendyk i Agnieszka Lichnerowicz rozmawiają o tym dlaczego korupcja budzi większy niepokój (choć spada), jak przebiega walka z korupcją oraz jakie są prognozy sytuacji na froncie. Omawiają najnowsze badania socjologiczne - nadzieje i obawy Ukraińców, spadającą popularność Zełenskiego, opinie na temat mobilizacji oraz przekonania na temat końca wojny. Źródła: https://iri.org.ua/survey/opytuvannya-absolyutna-bilshist-ukrayintsiv-viryt-u-peremohu-nad-rosiyeyu-pidtrymuyut, https://ispp.org.ua/2024/04/01/2024-pres-reliz-stan-suspilnoii-svidomosti/

Edwin Bendyk - prosto z Kijowa - opowiada o alarmach powietrznych, trudniejszych niż wcześniej rozmowach z ukraińskimi znajomymi i nieznajomymi oraz (i przede wszystkim) o kulturalnym życiu wojennej stolicy. Współprowadzący podcast Rozumieć Ukrainę opowiada o tym jak z rzeczywistością mierzą się twórcy teatralni i wystawiani a stołecznych galeriach artyści, analizuje wzrost czytelnictwa i powstawanie nowych galerii oraz opisuje pobudki przy dźwięku alarmów powietrznych. Oraz niepokój jakim dzielą się ukraińscy rozmówcy w obliczu tego, że zawodzą ich dwaj główni sojusznicy - USA, które nie zdołały uchwalić w Kongresie bardzo potrzebnego wsparcia oraz Polską, która nie potrafi sobie poradzić z kryzysem na granicy.

"(...) w epoce wczesnonowożytnej Polska stała się dla Ukrainy „oknem na Zachód”, podczas gdy Ukraina była miejscem narodzin polskich imperialnych fantazji" - pisze prof. Andrij Portnow opisując jak wśród Ukraińców ewoluowała pamięć o I RP i jakie spory wywołuje ocena jej dziedzictwa. Ukraińcy długo odcinali się od I RP (imperializm/kolonializm/pańszczyzna/polonizacja), ale to zaczyna się zmieniać. Badacze nieuansują opowieść o republice i szlachcie, zwracają również uwagę na "zachodnie" i "prawne" dziedzictwo I RP, czego przykładem jest m.in. wydana właśnie książka Natalii Starczenko. W szóstym odcinku omawiamy kluczowe lektury oraz wątki pojawiające się w tej debacie, Źródła: "Ukraińskie Światy Rzeczypospolitej" Natalii Starczenko, "Polska i Ukraina: wspólna historia, asymetryczna pamięć" Andrija Portnowa, "Ukraina. Wyrwać się z przeszłości: Jarosława Hrycaka, "Дзеркала ідентичності" Наталя Яковенко

Bohaterem piątej rozmowy jest m.in. "Manifest trwałej wojny" prof. Jarosława Hrycaka. Lwowski historyk od początku rosyjskiego ataku w 2024 roku przewidywał, że wojna będzie długa, teraz w manifeście pisze jak społeczeństwo powinno przebudować się, by wytrwać w wojnie na wyczerpanie. Jednak omawiamy też najnowsze wyniki badań, które pokazują, że "Ukraińcom pozostało już niewiele emocji mobilizacyjnych, jak złość, rośnie natomiast frustracja". Co z tego wynika? Drugim tematem odcinka jest międzynarodowa gra, którą prowadzą europejscy sojusznicy Ukrainy, czyli Niemcy, Francja i Polska oraz strategiczne cele Kremla, które przedstawił Dmitrij Miedwiediew. Źródła: Manifest Hrycaka: Скільки триватиме війна в Україні - Грицак розповів, до чого готуватися українцям / NV, perspektywa socjologiczna: Мобілізація, припинення війни та соціальні страхи ― соціолог про настрої та очікування українців / NV, rosyjska strategia: Neoimperialny plan Moskwy: Miedwiediew definiuje cele strategiczne Kremla (osw.waw.pl), analiza granicy Bendyka: War, business, and politics: Poland’s support for Ukraine amid agricultural protests | ECFR

W czwartym odcinku rozmawiamy filmach dokumentalnych i fabularnych poświęconych już "wielkiej wojnie", a więc po 24 lutego 2024, przywołujemy również powieści pisane ukraińskie uchodźczynie oraz pisane przez ukraińskich artystów dziennik ("Wojna 2022"), a także analizujemy obraz wojny w mediach. Bohaterką audycji jest też książka Tomasza Szerszenia "Być gościem w katastrofie", zainspirowani lekturą tego eseju o patrzeniu na wojnę, zastanawiamy się co widzimy, a co przegapiamy? Jesteśmy świadkami, czy jedynie widzami medialnego spektaklu? Źródła: "20 dni w Mariupolu", "Ludzie", "Wojna 2022", "Być gościem w katastrofie" T.Szerszenia, "W mieście wojna" Żadana

Ostatnie badanie socjologów z grupy potwierdzają, że Ukraińcy mają dziś mniej sympatii do państwa polskiego niż wcześniej, mniej nawet niż do Niemiec. Tłem tych badań był protesty przewoźników, a potem protesty rolników - niezrozumienie po obu stronach i eskalacyjna reakcja polityków. W 3 odcinku analizujemy te kryzysy oraz badania społeczne i porównujemy efektywności reakcji rządu Tuska do strategii władz rumuńskich. Zaglądamy też do sondaży ogólnoeuropejskich, które potwierdzają zmęczenie wojną w Europie, analizujemy przy tym postawy Ukraińców oraz kiedy (i w/na jakich warunkach) mogłyby się odbywać rozmowy z Rosją. Pochylamy się też nad rosnącą siłą rosyjskiej dezinformacji oraz wojny propagandowej. Źródła: Rating Monitoring, 26th wave: Ukrainians’ perception of other countries’ friendliness (February 10-11, 2024) - Ukraine - Research (ratinggroup.ua); Wars and elections: How European leaders can maintain public support for Ukraine | ECFR; Lektury: "Moskiewski łącznik" Reinharda Bingenera i Markusa Wehnera, "Współczesne stosunki polsko-ukraińskie" Andrzeja Szeptyckiego

Rosyjska "wielka wojna" rozpoczyna trzeci rok, ale w lutym mija też już dekada od początku rosyjskiej agresji. W tym odcinku podcastu, podsumowujemy więc wyniki najnowszych sondaży socjologicznych pokazujących jak w czasie wojny zmieniają się emocje społeczne (po raz pierwszy pesymizm przeważa nad optymizmem), analizujemy układ w elitach politycznych oraz specyfikę ukraińskiej gospodarki wojennej i jej kondycję po 10 latach obrony przed militarnymi atakami Rosji. Zastanawiamy się nad modelem ukraińskiej odporności wspominamy wydarzenia w styczniu i lutym 2024 r., tuż przed pełnoskalowym atakiem. Lektury: "Showman" Simona Shustera, "Wojna 2022" wydana przez Centrum Mieroszewskiego, badanie socjologiczne: https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1368&page=1

Rozumieć Ukrainę sezon 3 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Z drugim sezonem podcastu wracamy w lutym, miesiącu bardzo symbolicznym dla współczesnej Ukrainy. Dekadę temu, w 2014 r. od ataku na Krym zaczęła się rosyjska agresja. Wcześniej Ukraińcy zgromadzeni na kijowskim Majdanie obalili jego reżim Wiktora Janukowycza. Nie obyło się już bez przelewu krwi, na Majdanie lub w jego okolicy zginęło prawie sto osób, tzw. niebiańska sotnia - 20 lutego Ukraińcy obchodzą dzień pamięci o zabitych. 24 lutego Rosja 202 r. zaatakowała już na pełną skalę. Rozmawiamy o przyczynach geopolitycznych majdanowej rewolucji (i rosyjskiego ataku), ale też pokazujemy aspekty gospodarcze (starcie w łonie kapitalizmu), społeczne (pokoleniowe), etyczne (indywidualizm i godność) oraz polityczne (zmiany w elicie władzy). Wskazujemy konsekwencje narodowe i polityczne oraz procesy dłuższego trwania. Lektury: Mychailo Wynnyckyi “Ukraine’s Maidan, Russia’s War: A Chronicle and Analysis of the Revolution of Dignity” (Михайло Винницький, "Український Майдан, російська війна. Хроніка та аналіз Революції Гідності"), Ioulia Shukan: "Generation Maidan", Marci Shore "Ukraińska noc", Simon Shuster "Showman", Jarosław Hrycak "Ukraina. Wyrwać się z przeszłości".

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine W ostatnim odcinku podsumowujemy badania socjologiczne prowadzone przez naukowców obserwujących zmieniającą się w czasie wojny Ukrainę, skupiamy się na niedawno opublikowanym badaniu grupy Rating wśród emigrantów. Wynika z niego, że najlepiej ukraińscy uchodźcy i emigranci ułożyli sobie życie w Europie Północnej (90 proc.), nieco gorzej na Wschodzie (Polsce) (84 proc.) i na południu. W Europie doceniają miejsca pracy, bezpieczeństwo socjalne, dochód, infrastrukturę, mniejszą korupcję, ale uważają, że w Ukrainie lepsze są usługi, łatwiejsza biurokracja, niższe podatki, z ich perspektywy możliwości dla biznes oraz niedrogie mieszkania. 49 proc. tych, którzy wyjechali po rosyjskiej agresji w 2022 roku, połowa z pewnością zamierza wrócić. W tym odcinku analizujemy też walkę z korupcją w Ukrainie oraz jak długo USA i UE mogą utrzymać intensywne wsparcie dla walki Ukraińców.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Największe muzeum w USA, Metropolitan Museum w Nowym Jorku, zmieniło w ubiegłym roku informacje dotyczące artystów, do tej pory opisywanych jako rosyjskich. Ilja Riepin, autor m.in. słynnego obrazu "Zaporożcy piszący list do sułtana", został określony jako "Ukrainiec urodzony w Imperium Rosyjskim". Pochodzący z ukraińskiego Mariupola wybitny pejzażysta Archip Kuindży i marynista Iwan Ajwazowski zostali również określeni jako Ukraińcy. Ajwazowski - urodzony na Krymie - był z pochodzenia Ormianinem. Kuindży miał korzenie greckie. Ukraińcy odzyskują głos, kulturę i artystów, ten ich symboliczny głos, wcześniej zagłuszany przez rosyjską propagandę, jest wyraźniej słyszany. W tym odcinku rozmawiamy o dylematach temu towarzyszących, perspektywie artystów i poszukiwaniach badaczy, o tożsamości, kulturze, imperializmie i dekolonizacji. O obronie i odzyskiwaniu tożsamości, ale też o trwającym niszczeniu ukraińskiego dziedzictwa.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Bohaterką czternastego odcinka jest bestsellerowa (w Ukrainie) książka prof. Jarosława Hrycaka "Ukraina. Wyrwać się z przeszłości" (we wrześniu premiera polska). Wybitny historyk analizuje historię swojego kraju w globalnej perspektywie (stąd jednym z głównych bohaterów Ukrainy powinien być Krzysztof Kolumb) oraz koncentruje się na procesach długiego trwania. Książkę napisał dla młodego pokolenia - pierwszego, którego nie dało się już zastraszyć, by skupili się bardziej już na modernizowaniu narodu niż ciągłym jego konstruowaniu. To kompendium wiedzy o kluczowych dla Ukrainy wydarzeniach i trendach historycznych, ale też esej o narodzie, państwie, przemocy i modernizacji.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine W 1991 roku Ukraińcy odzyskali - raczej niż "uzyskali" - niepodległość. W 13. odcinku podcastu Edwin Bendyk i Agnieszka Lichnerowicz omawiają sytuację geopolityczną (m.in. upadek ZSRR, "strategię Jelcyna" i "kotlet po kijowsku" Busha seniora) i wewnętrzną w powstającym państwie oraz w jego pierwszych latach: zapaść gospodarczą i społeczną, i konsolidację państwa, konsolidację kapitalistyczną oligarchów (za kolejnego prezydenta Leonida Kuczmy), konsolidację demokracji (m.in. na "pomarańczowym" Majdanie) oraz przywracanie i konstrukcji pamięci historycznej.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Bohaterem 12. odcinka jest kluczowa postać dla współczesnej ukraińskiej kultury, która inspiruje pisarzy, eseistów i twórców kultury do dziś. Nazywany bywa filozofem wolności. Urodzony ponad 300 lat temu Skoworoda był filozofem, nauczycielem, muzykiem, wielką postacią ukraińskiego i europejskiego baroku. Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z Edwinem Bendykiem o jego życiu (oraz zmitologizowanej biografii) oraz okolicznościach, w których przyszło mu żyć. Urodził się tuż po tym, jak Piotr I ogłosił powstanie imperium rosyjskiego, a ukraińska autonomia polityczna była przez Moskwę coraz bardziej ograniczana. "Świat na mnie polował, ale mnie nie złowił" - głosi epitafium na jego nagrobku, analizujemy jednak kluczowe zagadnienia jego filozofii oraz jej dziedzictwo.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine "Epoka gwiazdorzenia" Wołodymyra Zełenskiego się kończy, bo moralny przekaz o słuszności ukraińskiej walki traci moc wpływania na sojuszników i państwa neutralne. Kijów zarządza więc korektę i bardziej skupia się na tłumaczeniu ukraińskiej walki na uniwersalny język bezpieczeństwa (żywnościowego, atomowego, prawno-międzynarodowego). Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z Edwinem Bendykiem o obecnych priorytetach ukraińskiej dyplomacji, o "wdzięczności" w polityce zagranicznej oraz o reakcyjności polityki polskiego rządu. Brak strategii i jasno zdefiniowanych celów prowadzi do wybuchów kryzysów dyplomatycznych, jak ten, gdy w lipcu MSZ-ty obu krajów wezwały ambasadorów na dywanik. Co jest polskim interesem międzynarodowym? Jak możemy osiągnąć synergię we współpracy z Ukraińcami, a zapobiegać sporom?

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Na I wojnie światowej poległy dwa imperia, których częścią były ziemie zamieszkane przez Ukraińców: austrowęgierskie i rosyjskie. Na ich gruzach, w latach 1917-1921 Ukraińcy podjęli kilka prób zbudowania własnych republik i innych form samoorganizacji. Walczyli z Polakami, białym Rosjanami i czerwonymi bolszewikami, buntowali się i brali udział w rewolucjach. "ukraińska rewolucja była jednak znacznie szerszym zjawiskiem niż tylko rewolucja bolszewicka i narodowa. Oprócz tych dwóch obejmowała ona trzecią rewolucję - chłopską. Było to zgodne z jej charakterem, jako rewolucji na pograniczu, gdzie przeplata się kilka konfliktów równocześnie" - pisze prof. Jarosław Hrycak w "Ukraina. Wyrwać się z przeszłości" (Międzynarodowe Centrum Kultury). Sondaże wskazują, że Ukraińcy uważają, że w 1991 r. ich kraj nie odzyskał niepodległość, a współczesna Ukraina jest kontynuacją wcześniejszej Ukraińskiej Republiki Ludowej. Bohaterami dzisiejszego podcastu są m.in. Symon Petlura, Nestor Machno i Pawło Skoropadski.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Symbolem ukraińskiej samoorganizacji jest Majdan, główny plac, na którym gromadzą się członkowie wspólnoty, by walczyć o niepodległość, przeciw fałszerstwo wyborczym, korupcji, odbieraniu im perspektyw. W czasach wojny Majdanem stał się cały kraj, którego mieszkańcy powiązani formalnymi nieformalnymi sieciami zbierają pieniądze, organizują wsparcie i samoobronę. Jakie są źródła legendarnej ukraińskiej samoorganizacji? Jak ewoluowała ona od odzyskania przez kraj niepodległości? Jakie są mechanizmy mobilizacji? Na czym obecnie skupia się aktywność organizacji i wolontariuszy?

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Jak oceniasz sytuację w twoim mieście? Jak oceniasz władze? Usługi? Perspektywy? Między innymi o to pytali autorzy szeroko zakrojonego badania mieszkańców 21 ukraińskich miast. Pomimo tego, że niektóre z tych miast były okupowane, inne są celami nieustannych ataków z powietrza, na inne spadła opieka na uchodźcami i rannymi - większość mieszkańców jest dumna i nie chce wyjeżdżać. Jakie stoją przed nimi wyzwania? Które miasta z większą nadzieją myślą o przyszłości? Odbudowie? Jak zmienia je wojna? Między innymi o tym w ósmym odcinku podcastu. Źródła: <a href="https://ratinggroup.ua/research/regions/iri_ukraine_municipal_poll_finds_strong_majorities_believe_in_a_promising_future_approval_of_local_g.html" target="_blank" rel="nofollow">Муніципальне опитування IRI: більшість населення вірить у краще майбутнє, схвалює якість послуг місцевої влади та не планує покидати свої міста - Регіони - Дослідження - Соціологічна група Рейтинг (ratinggroup.ua)</a> <a href="https://ratinggroup.ua/en/research/regions/iri_ukraine_municipal_poll_finds_strong_majorities_believe_in_a_promising_future_approval_of_local_g.html" target="_blank" rel="nofollow">IRI Ukraine Municipal Poll Finds Strong Majorities Believe in a Promising Future, Approval of Local Government Services, Plan to Remain in Their Home - Regions - Research (ratinggroup.ua)</a> <a href="https://glavcom.ua/publications/mizh-bezpekoju-ta-prozoristju-shcho-obirajut-ukrajinski-mista-pid-chas-vijni-920037.html" target="_blank" rel="nofollow">Між безпекою та прозорістю: що обирають українські міста під час війни - Главком (glavcom.ua)</a> <a href="https://ratinggroup.ua/research/ukraine/p_dtrimka_m_zhnarodnih_soyuz_v_opituvannya_v_ukra_n_ta_vrop_4-10_lipnya_2023.html" target="_blank" rel="nofollow">Підтримка міжнародних союзів: опитування в Україні та Європі (4-10 липня, 2023) - Україна - Дослідження - Соціологічна група Рейтинг (ratinggroup.ua)</a>

Polaków i Ukraińców zbliża wspólny wróg - Rosja. Co zaś nasze kraje i społeczeństwa dzieli, a co będzie ułatwiać współpracę? Kto będzie ją wzmacniać, a kto będzie dzielić? Gospodarka? Kwestia imigracji? Historia? Jaką rolę odgrywają emocje, a jaką interesy? O politykach zagranicznych Warszawy i Kijowa, sieciach społecznych, interesach partyjnych rozmawiamy w siódmym już odcinku podcastu.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine W 1959 r. w Instytucie Literackim (kierowanym przez Jerzego Giedroycia) ukazała się antologia o fundamentalnym znaczeniu nie tylko dla ukraińskiej pamięci i tożsamości, ale kultury całej Europy. Na prośbę Giedroycia ukraiński literaturoznawca Jurii Ławrynenko przygotował (odnalazł i zebrał) antologię twórczości ukraińskich artystów i pisarzy z od 1917 do 1933 roku, o których pamięć Moskwa starała się wymazać. Tytuł Rozstrzelane Odrodzenie stał się powszechnie używanym określeniem na ówczesny fenomen. Ukraińskie lata 20-te był to czas wielkiego ożywienia kulturowo politycznego, które umożliwiła prowadzona wówczas przez Kreml liberalna polityka. Fenomen brutalnie zakończyły prześladowania i stalinowskie morderstwa w latach 30-tych. Dziś, gdy Rosjanie znów zabiją między innymi ukraińskich artystów, historia Rozstrzelanego odrodzenia przypomina o martyrologii poprzednich pokoleń. To określenie bywa jednak w Ukrainie kontestowane jako redukujące ówczesny niezwykły fenomen.

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Mit kozacki jest jednym z fundamentalnych dla współczesnej ukraińskiej świadomości i państwowości. Jakie ideały i narracje promuje? Jaka historia się za nim ukrywa? Dlaczego Bohdan Chmielnicki i Iwan Mazepa są współcześnie kluczowymi bohaterami historycznymi i inspirują do walki? Jak powstał kluczowy tekst, który wypromował mit kozacki? Plokhy Serhii: "The Cossack Myth: History and Nationhood in the Age of Empires", Cambridge University Press. 2012 Hrycak, Jarosław: “Подолати минуле: глобальна історія України”, Портал 2022 ІСТОРИЧНА ПАМ'ЯТЬ результати соціологічного опитування дорослих жителів України, https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1217&page=1

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Kontynuujemy analizę planów, marzeń i sporów o odbudowę i modernizację Ukrainy. Pretekstem jest kolejna poświęcona tej największej od II wojny światowej rekonstrukcji konferencja w Londynie. Sojusznicy Kijowa zapowiedzieli kolejne dziesiątki miliardów dolarów na wsparcie, ale też - mniej lub bardziej wprost - okazują zaniepokojenie i determinację, by obronić ten proces przed korupcją. Jak zamierzają to sfinansować? Kto będzie wpływał na kształt odbudowy? Kto może zarobić? Jak mogłaby się zaangażować Polska? Czy Ukrainie grozi powtórka z neoliberalnej transformacji? Źródła: https://ti-ukraine.org/research/yak-vidbudovuvaty-ukrayinu-sotsiologichne-opytuvannya-gromadyan-ta-predstavnykiv-biznesu/ https://www.rand.org/news/press/2023/06/14.html

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Imperializm rosyjski oparty był na wyzysku ekonomicznym i kulturowym. "Brutalni zwycięzcy przez długi czas starali się opowiadać historię podbitego narodu, pozbawiając pokonanych prawa do dawania świadectw o sobie" - pisze ukraińska literaturoznawczyni Wira Ahejewa. Rosyjska agresja przyspieszyła procesy dekolonizacyjne zachodzące w Ukrainie - Ukraińcy zmieniają obalają zmieniają nazwy ulic, odbijają pamięć i bohaterów oraz opowiadają historię na własnych warunkach. Ale to nie tylko historia oporu, ale też wpływania na imperium. "Ukraińcy zwykle przywoływali model stosunków między Atenami a Rzymem" - dodaje Ahejewa. Jednym z bohaterów odcinka jest Mykoła Hohol - Nikołaj Gogol. Zastanowimy się też, czym rosyjski imperializm różni się od europejskiego. Źródła: "W cieniu imperium. Kulisy ukraińsko-rosyjskiej wojny kulturowej", Wira Ahejewa, Znak 2023 "Najdłuższa podróż", Oksana Zabużko, Agora 2023 "Czternasta od końca. Opowieści o współczesnej Ukrainie", Mykoła Riabczuk, Znak 2022 "Ukraińskie rewolucje", Zbigniew Marcin Kowalewski, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa Ukraina mówi #8, Na gruzach imperium <a href="https://www.facebook.com/events/764948698469102/" target="_blank" rel="nofollow">https://www.facebook.com/events/764948698469102/</a> "Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości", David Graeber, David Wengrow, Zysk i S-ka 2022 <ahref="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2022-06-17/ukraina-od-dekomunizacji-do-derusyfikacji" target="_blank" rel="nofollow">"Ukraina: od dekomunizacji do derusyfikacji", Jadwiga Rogoża</a>

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Przed Ukrainą i Europą największa odbudowa od czasów II wojny światowej. Albo precyzyjniej - odnowa, bo marzenia i plany zakładają modernizację całej gospodarki w kierunku bardziej zielonym i zrównoważonym. Co to oznacza? Jakie są priorytety - na dzis i na przyszłość? Jaki sens ma planowanie już dziś? Na jakie sektory Ukraina postawi? Kto będzie rywalizował na ukraińskim rynku? Czy społeczeństwu uda się zapobiec terapii szokowej? Jakie szanse na udział w tym projekcie ma Polska i polscy przedsiębiorcy? Według wyliczeń Kijowskiej Szkoły Ekonomicznej, Rosja zniszczyła w ciągu kilkunastu miesięcy 150 tysięcy budynków mieszkalnych, tysiące szkół, szpitali i pojazdów transportu publicznego. Ale opdbudowa Lektury: Plan odbudowy: ПЛАН ВІДНОВЛЕННЯ УКРАЇНИ (recovery.gov.ua) Straty - Kijowska Szkoła Ekonomiczna: <a href="https://kse.ua/ua/about-the-school/news/za-rik-povnomasshtabnoyi-viyni-rosiya-zavdala-zbitkiv-infrastrukturi-ukrayini-na-mayzhe-144-mlrd/" target="_blank" rel="nofollow"> https://kse.ua/ua/about-the-school/news/za-rik-povnomasshtabnoyi-viyni-rosiya-zavdala-zbitkiv-infrastrukturi-ukrayini-na-mayzhe-144-mlrd/</a> Konferencja z Lugano: <a href="https://www.urc-international.com/conference-materials" target="_blank" rel="nofollow">https://www.urc-international.com/conference-materials</a> Konsorcjum NGO: <a href="http://www.ier.com.ua/files/Projects/2022/Presentation%20ENG.pdf"_blank" rel="nofollow">http://www.ier.com.ua/files/Projects/2022/Presentation%20ENG.pdf</a> Ukraine Recovery Cookbook: <a href="https://ces.org.ua/en/ukraine-recovery-cookbook/"_blank" rel="nofollow">https://ces.org.ua/en/ukraine-recovery-cookbook/</a> <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/agnieszka-lichnerowicz-odbudowa-ukrainy-zielona-demokratyczna-neoliberalna/" target="_blank" rel="nofollow">Odbudowa Ukrainy – zielona, demokratyczna, neoliberalna? (krytykapolityczna.pl)</a> Polsko-ukraińska dyplomacja samorządowa: <a href="https://www.batory.org.pl/publikacja/polsko-ukrainska-dyplomacja-samorzadowa-w-obliczu-wojny/" target="_blank" rel="nofollow">Polsko-ukraińska dyplomacja samorządowa w obliczu wojny - Fundacja im. Stefana Batorego (batory.org.pl)</a>

Rozumieć Ukrainę sezon 2 za darmo w aplikacji TOKFM - https://audycje.tokfm.pl/audycja/562,Rozumiec-Ukraine Wzrosło m.in. poczucie sprawczości, zaufanie do państwa i wiara w zwycięstwo. Miesza się to jednak ze strachem, gniewem i diagnozami PTSD. Prowadzone w czasie wojny badania socjologiczne pokazują, że pesymistyczne i pogrążone w rekordowej anomii (rozpad norm, poczucie bezsensowności) społeczeństwo ukraińskie po rosyjskim ataku przeszło dramatyczną przemianę. Z czego wynika ta przemiana? Jakie społeczeństwo się z niej wyłania? Rosyjska agresja definiowana jest jako wojna cywilizacyjno-kulturowa, zajrzymy też w badania dotyczące praktyk kulturowych i historycznych bohaterów. Jakie są wnioski z ukraińskiego doświadczenia dla społeczeństw zachodnich przygotowujących się na czasy niepewności ery kryzysu klimatycznego? Lektury: Ahejewa, Wira: "W cieniu imperium", Znak horyzont 2023 Czech, Artem: "Ukraiński pisarz na wojnie: Jak żyć w świecie, który przestał działać" | Tygodnik Powszechny Czech Artem, "Punkt zerowy", Warsztaty kultury 2019 Hrycak, Jarosław: "Подолати минуле: глобальна історія України", Портал 2022 Sondaże: <a href="https://dif.org.ua/article/simvoli-podii-ta-osobistosti-yaki-formuyut-natsionalnu-pamyat-pro-viynu-z-rosieyu" target="_blank" rel="nofollow">https://dif.org.ua/article/simvoli-podii-ta-osobistosti-yaki-formuyut-natsionalnu-pamyat-pro-viynu-z-rosieyu</a> <a href="https://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=news&id=1211&page=2" target="_blank" rel="nofollow">https://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=news&id=1211&page=2</a> <a href="https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1217&page=1" target="_blank" rel="nofollow">https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1217&page=1</a> <a href="https://ratinggroup.ua/research/ukraine/kompleksne_dosl_dzhennya_yak_v_yna_zm_nila_mene_ta_kra_nu_p_dsumki_roku.html" target="_blank" rel="nofollow">Комплексне дослідження: ЯК ВІЙНА ЗМІНИЛА МЕНЕ ТА КРАЇНУ. ПІДСУМКИ РОКУ - Україна - Дослідження - Соціологічна група Рейтинг (ratinggroup.ua)</a> <a href="https://ratinggroup.ua/research/ukraine/dev_yatnadcyate_zagalnonac_onalne_opituvannya_anom_ya_v_ukra_nskomu_susp_lstv_20-21_listopada_2022.html" target="_blank" rel="nofollow">Дев’ятнадцяте загальнонаціональне опитування. Аномія в українському суспільстві (20-21 листопада 2022) - Україна - Дослідження - Соціологічна група Рейтинг (ratinggroup.ua)</a> <a href="https://ratinggroup.ua/research/ukraine/kompleksne_dosl_dzhennya_yak_v_yna_zm_nila_mene_ta_kra_nu_p_dsumki_roku.html" target="_blank" rel="nofollow">Комплексне дослідження: ЯК ВІЙНА ЗМІНИЛА МЕНЕ ТА КРАЇНУ. ПІДСУМКИ РОКУ - Україна - Дослідження - Соціологічна група Рейтинг (ratinggroup.ua)</a>