Sakat Muhabbet

Konuğumuz cam kemik hastası, Adanalı yazar Zekeriya Ünal ile son günlerde sosyal medya hesabında paylaştığı ve hayli ilgi de çeken kitap ve film inceleme videolarına değiniyor; sakat hareketinin Türkiye’deki mevcut durumunu değerlendiriyoruz. 

FIFA 2026 Dünya Kupası kapsamında geliştirilen erişilebilirlik uygulamalarını ele alıyor; sesli betimleme, işaret dili desteği, duyusal odalar, erişilebilir tribünler ve dijital çözümler üzerinden sporun herkes için erişilebilir olup olamayacağını tartışıyoruz.  

Konuğumuz kör hak savunucusu ve araştırmacı Amine Ennur Aksoy ile internet ve dijital teknolojilerin engelli bireyler için ne kadar erişilebilir olduğunu; Türkiye ve dünyadaki dijital erişilebilirlik standartlarını, yapay zekânın sunduğu yeni imkânları ve bilgiye eşit erişimin önündeki engelleri değerlendiriyoruz. 

141 bölümlük yolculuğumuzun muhasebesini çıkarırken; bugüne dek ağırladığımız konukları, Sakat Muhabbet’in uğradığı uluslararası durakları ve dünyanın dört bir yanından sizlere ulaştırdığımız canlı saha kayıtlarını geriye dönüp birlikte değerlendiriyoruz. 

Bayram özel bölümünde konuklarımız Ercüment Gürçay, Kerim Altınok ve Selim Altınok ile kedilerin, kitapların ve müziğin hayatlarındaki yerini konuşuyor; eski bayram anılarından görme engelliler için sesli kitaplara, kitap kulüplerinden edebiyatta kedilerin izlerine uzanıyoruz.  

Demans Pratiği oyununun yazarı, yönetmeni ve oyuncularından birisi olan nörolog Doçent Dr. Armağan Uysal ile bir araya gelerek, Nisan ayının ilk günlerinde Türkiye Alzheimer Derneği Mersin Şubesi’nin 20. yıl etkinlikleri kapsamında Mezitli Kültür Merkezi’nde sahnelenen Demans Pratiği oyunu çerçevesinde Alzheimer farkındalığı üzerine çalışmaları ile birincil ve ikincil bakım verenleri konuşuyoruz. 

DEM Parti Engelliler Komisyonu Eş Sözcüsü Hatice Betül Çelebi, Çınar Belediyesi Eş Başkanı Semra Akyüz ve SAKKAD’dan Berna Yıldız ile birlikte 3 Mayıs’ta ilk kez düzenlenen 1. Diyarbakır Engelliler Onur Yürüyüşü’nden birçok sese kulak veriyoruz. 

Konuğumuz Devrim Deniz İnce ile Mart ayı başında geçirdiği sağ diz altı ampütasyon ameliyatı sonrası deneyimlerini, kayıt gününden bir gün önce gerçekleşen 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nün sakatlar açısından taşıdığı anlamı ve Kuşadası Engelsiz Engelliler Yaşatma Derneği bünyesinde yürütülen çalışmaları konuşuyoruz. 

Konuğumuz hemşire ve Kintsugi sanatçısı Özlem Kevser Birkan ile 2017’de tesadüfen keşfettiği Kintsugi pratiğini ve felsefesini; sakatlıkla kurduğu bağ üzerinden “kırılmak, onarılmak ve şifalanmak” süreçleriyle birlikte ele alıyoruz. 

Konuğumuz Soas, University of London’da akademik çalışmalarına devam eden ve Mad Studies (Delilik Çalışmaları) alanında doktorasını hazırlayan Hande Çayır ile ‘Deliliği Filme Almak’ şeklinde özetlediği doktora çalışmasını, Psikiyatriye Karşı Hayatta Kalma Hareketi’ni (Psychiatric Survivors Movement) ve doktora çalışmasının sakatlık çalışmaları ile bağdaşan yönlerini konuşuyoruz.  

İran’dan Türkiye’ye eğitim için gelen, Ahou Mostowfi ile Shayda Kafai’nin “Sanat Tarihini Sakatlamak” yaklaşımı üzerinden Crip Kinship ve Mia Mingus’un “Access Intimacy” kavramlarını, doktora çalışması ve aktivizmi bağlamında konuşuyoruz.

23. Radyo Şenliği özel yayınında Apaçık Radyo programcısı ve destekçisi Alper Tolga Akkuş, Sakat Muhabbet üzerinden radyonun dönüştürücü etkisini, dayanışma ruhunu ve dinleyici desteğiyle büyüyen kolektif yapısını vurguluyor: “Bu radyo, sesiyle değil; dokunduğu hayatları dönüştüren dayanışmayla büyür.”

Konuğumuz işitme kaybı nedeniyle koklear implant (biyonik kulak) kullanan, Erişiyorsam Varım Topluluğu üyesi grafik tasarımcı Onur Cantimur ile implant sürecini, Türkiye ve dünyadaki devlet desteklerini ve Sağırlık kültürel kimliği ile işaret dili kullanıcıları ile cihaz kullanıcıları arasındaki ayrımı konuşuyoruz. 

Ankara’daki 8 Mart mitinginde bildiriyi de okuyan Elif Gamze Bozo ile 2025’in son günlerinde çıkan Görünmeyen Güç: Uluslararası Engelli Hakları ve Mücadeleler kitabını konuşuyor ve 8 Mart - 1 Mayıs gibi eylemlerde sakat katılımcıların erişimine dair ülkemiz perspektifini bütüncül bir bakışla gözler önüne serme çabasına girişiyoruz. 

8 Mart özelinin ikinci bölümünde, dört sakat feminist kadın Meral Sözen, Gül Çandır Saç, Hazal Battaloğlu ve Zeynep Türköne'den Eskişehir, İstanbul ve Ankara’daki deneyimlerini dinliyoruz.Farklı şehirlerden ortak bir ses yükseliyor: “Sakat kadınlar burada!” Program sağlamcılığı görünür kılarken, “Hemen şimdi sakat zamanı!” diyor.

“8 Mart ve Engelli Kadınlar” konu başlığı altında feminist ve engelli aktivistler Meral Sözen, Mihriban Boyacı, Merve Nur Dinç ve Gül Çandır Saç, feminist hareket içinde neden “görünmez” olduklarını tartışırken; hem öznenin deneyimini, hem de kesişimsel mücadelenin nasıl mümkün olabileceğini masaya yatırıyorlar.  

Konuğumuz toplumda “cücelik” olarak bilinen akondroplazi ile yaşayan ve Akondroplazi ve Aileleri Derneği Başkanı Aynur Yıldırım ile akondroplazili bireylerin karşılaştığı zorlukları, son yıllarda dünyada geliştirilen tedavi yöntemlerinin Türkiye’de yaygınlaşma ihtimalini ve toplumsal farkındalığı artırmaya yönelik çalışmaları konuşuyoruz. 

Konuğumuz Çetin Ceviz programını hazırlayan ve İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi’nin bu dönem başkanlığını yürüten Deniz Yazgan ile birkaç gün önce Bianet’de yayınlanan ‘Sağlamlık Sözleşmesi’nin Bir Türlü Reddedilemeyişi’ başlıklı yazısı üzerine sohbet ediyoruz.  

Hem kahramanı olduğu belgesel Cam Adam, hem de ilk öykü kitabı Muzaffer’in Ölüm Uykusu'ndan tanıdığımız Zekeriya Ünal ile Ceylan adlı ilk romanı üzerine konuşmaya devam ediyoruz.  

Hem kahramanı olduğu belgesel Cam Adam, hem de ilk öykü kitabı Muzaffer’in Ölüm Uykusu'ndan tanıdığımız Zekeriya Ünal ile Ceylan adlı ilk romanı üzerine konuşuyoruz.  

Konuklarımız Down sendromlu ressam olarak da bilinen ZİÇEV öğrencisi Ayla Sökemen, ZİÇEV Mersin koordinatörü Burcu Ünlü Türkcan, ZİÇEV’de görsel sanatlar eğitmeni Hamit Memiş ve edebiyat öğretmeni olmasının yanı sıra 15 yıldır belgesel sinema alanında çalışmalar yürüten yönetmen Zülfü Gül ile Çocuklar Gibi adlı belgesel projesi üzerine konuşuyoruz. 

Körüz Biz Derneği'nden Meral Sözen, Elif Nur Aybaş ve Ömer Göktaş ile 31 Ocak 2026 tarihinde gerçekleştirlecek 2. Gostil Sağlamcılık Ödülleri'ni konuşuyoruz.  

Konuğumuz klinik psikolog, bağımsız yaşam savunucusu ve deneyimleyicisi Beyza Ünal ile sakatların psikolojiye nasıl yaklaştığını ele alıyoruz.  

Konuklarımız Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Murat Küçük, Özgür Aksu ve Ahmet Vedat Karakaş ile sakatlığı bireysel bir durumdan çok toplumsal bir mesele olarak ele alırken; sağlamcılık, erişilebilirlik ve kapsayıcılık kavramlarını akademik çalışmalar ve kişisel deneyimler üzerinden değerlendiriyoruz.  

Kültür kuramcısı ve sosyolog Ezgi Bakçay ile sakatlık, sanat ve sağlamcı zihniyet eleştirisi üzerinden bienal deneyimlerini ve sanatın politik imkânlarını masaya yatırıyoruz.  

'Kafkaesk roman olur da Alperesk bir Yılbaşı Özel radyo programı olmaz mı' diyerek, Apaçık Radyo dinleyicilerinin çok yakından tanıdığı konuklar ile Franz Kafka’nın Bay K. karakterinden ilhamla isimlerin program sonuna kadar gizli tutulduğu sürprizli bir buluşmaya imza atıyoruz.  

Eylül–Ekim–Kasım aylarında sakatların deneyimlemesine yönelik çalışmalarla öne çıkan İstanbul Bienali’ni, erişilebilirlik, temsil ve birlikte üretim başlıkları üzerinden Eser Epözdemir ve Seben Ayşe Dayı ile ele alıyoruz. 

Konuklarımız Arzu Akıncı, Cansu Düzdaş ve Sonay Bahçekapılı ile “Sahnede de Engel Yok!” diyerek Körler ve Gönüllüler Tiyatro Topluluğu’nun Midas’ın Kör Kulakları oyununu konuşuyoruz.Cansu Düzdaş ve Sonay Bahçekapılı ile kör bireylerle sahne çalışmasının detaylarını, Arzu Akıncı ile de kör bir birey olarak sahnede olma heyecanını ele alıyor. 

'Haberin Sakat Hali' şiarıyla 3 Aralık Dünya Sakatlar Günü’nde yayın hayatına başlayan Sakat Cenah’ın kurucusu Ali Dinç ile medyanın sağlamcı dili ile sakat öznelerin mağdur ya da kahraman kalıplarına sıkıştırılmasına karşı hak odaklı haberciliğin nasıl mümkün olabileceğini masaya yatırıyoruz. 

Konuğumuz çağdaş dans sanatçısı, koreograf, akademisyen, beden odaklı terapist ve Mimar Sinan Üniversitesi Sahne Sanatları Bölümü ve Dans Ana Sanat Dalı Başkanı Tuğçe Ulugün Tuna ile çeyrek asrı geride bırakan “Farklı Bedenlerle Dans” projesini ve bedenin hareketle kurduğu ilişkiden doğan güçlenme alanlarını konuşuyoruz. 

Şiir, öykü, roman, çocuk kitabı, eleştiri gibi pek çok alanda eser vermiş Tacim Çiçek ile bir araya gelerek serebral palsili olarak hayatını idame ettiren oğlu Seçkin üzerinden, ‘Ebeveynler Engelli Çocuklarıyla Yaşarken Ne Hisseder?’ konusu üzerine konuşuyoruz.  

Konuğumuz Zeynep Şölen Yıldız ile engelli bireylerin flört uygulamalarındaki deneyimleri üzerine konuşuyoruz. 

Açık Radyo’nun 30., Sakat Muhabbet'in 3. yaşını bir dönem 'Traji-trafikten Beşeri Trafiğe' programını hazırlayan Yeşim Ayöz ile kutluyor; geçmişe ve Açık Radyo’nun bize kattıklarına uzanarak eski stüdyo koridorlarındaki anılarla dolu nostaljik bir programa imza atıyoruz. 

Sakatlık çalışmaları alanının önde gelen isimleri Sibel Yardımcı ve Bülent Küçükaslan ile bir araya gelerek Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilimlerden Bakmak ve Beyond İstanbul’un “Mekânda Adalet ve Sakatlık” sayısı üzerinden 90’lardan bugüne Türkiye’de sakatlık çalışmalarının gelişimini ele alıyoruz.  

Konuğumuz TRT’de uzun yıllar Yaşadıkça programını sunan, Engelsizkariyer.com ve Yaşadıkça.com’un kurucusu, engelli istihdamı ve iletişimi uzmanı Mehmet Kızıltaş ile 5-6 Kasım’da Üsküdar Bağlarbaşı Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenecek olan 20. Engelsiz Kariyer Günlerini konuşuyor; sekizinci baskıya ulaşan Engellilerle İletişim kitabı vesilesiyle iş görüşmelerinde dikkat edilmesi gereken noktaları ve kapsayıcı iletişim yöntemlerini ele alıyoruz. 

Konuğumuz 2023’te yayımlanan Muzaffer’in Ölüm Uykusu kitabı ile gündeme gelen Zekeriya Ünal ile Safranbolu İletişim Fakültesi öğrencilerinin çektiği Cam Adam belgeseli üzerinden Ünal’ın hayatına odaklanıyoruz.

Kendi girişimiyle başlattığı 'Minik Down Anneleri' adlı WhatsApp grubuyla down sendromlu çocukların hayatına dokunmayı amaç edinen Tuba Gökgöz Yeniyurt ile bir araya geliyoruz.  

Konuğumuz Özel Çocuklar Eğitim ve Dayanışma Derneği ve HUYS platformunun kurucularından Parin Yakupyan ile derneğin ve platformun işlevlerini konuşurken, Ermeni cemaatindeki özel çocukların durumu hakkında da bilgi aldık.  

Dinleyicilerimizin yakından tanıdığı Elif Gamze Bozo ile erkek arkadaşı Devrim Deniz İnce’yi konuk ediyor ve kendilerinin bu sene devraldıkları Kuşadası Engelsiz Engellileri Yaşatma Derneği’ndeki çalışmaları ile iki sakat birey olarak toplumun sakatlara yönelik bakışı üzerinden ‘Flört ve Romantizm’e dair konuşuyoruz. 

Akademisyen Sevcan Tiftik ile kendisinin önerisiyle hayata geçen 'Sağlamlık Sosyolojisi' adlı dersi üzerine konuşuyoruz.  

Konuğumuz bir Anadolu Lisesi’nde felsefe öğretmeni olarak görev yapan, aynı zamanda İstanbul  Üniversitesi'nin felsefe bölümünde doktorasına devam eden tekerlekli sandalye kullanıcısı Can Koç ile bu sene ziyaret ettiği en gözde tatil beldesinde karşı karşıya kaldığı ayrımcı ve nefret suçu da barındıran hadiseye konuşuyoruz.  

Kendisini 'Aspergerli yazar ve konuşmacı' olarak tanımlayan Espina Ayas'ı ile kendi deneyimlerinden yola çıkarak kaleme aldığı, ‘Bir Aspergerli’nin Açık Notları’ alt başlıklı Entelaktör kitabı üzerinden bir sohbet gerçekleştiriyoruz. 

Konuğumuz 'Blind Runner' Çağla Özgür ile görmeyen birinin nasıl koştuğunu, bu alandaki toplulukları ve koşarken ihtiyaç duyulan destekleri ele alıyoruz. 

Alper Tolga Akkuş'un 4-16 Ağustos 2025 arasındaki İstanbul macerasına kulak veriyoruz. 

Otiistik ve disleksik olduğunu belirten Christopher Kaan Caudwell ile hem kendi tecrübesini, hem otizme dair doğru bilinen yanlışları, hem de kendi hayatını oldukça kısıtladığını belirttiği maskeleme davranışını ele alıyoruz. 

Alper Tolga Akkuş, Sakat Muhabbet'in 100. bölümüne özel, Çağdaş Önal'la birlikte Apaçık Radyo canlı yayın stüdyosundan sesleniyor. Geçtiğimiz günlerde gerçekleştirdiği Sit Down (bazı-bazı) Remedy Show'undan bir parçayı da dinliyoruz.

Konuğumuz Ekin Aydın ile 'supercrip' kavramı ve bu kavrama karşı eleştirilerini 'Süper Sakatlar Çağı: İllüzyon versus Distopya' başlığı altında irdelemeye çalışıyoruz.  

Konuğumuz engelli hakları aktivisti İdil Seda Ak ile Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin dününe ve bugününe değiniyoruz.  

2017'den beri engelli hakları alanında mücadeleler yürütmeye çalışan Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Derneği'nden Çağlar Karsantı ile Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin izleme ve raporlama sürecini ele alıyoruz.  

Konuğumuz Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin İnsan Hakları kürsüsündeyken 2017'de Barış İmzası nedeniyle ihraç edilen ve ihraç sonrası Katı İnsan Sendromu tanısı konan Cavidan Soykan ile 2019'dan beri Temmuz ayında çeşitli ülkelerde kutlanan Engelli Onur Ayı üzerine konuşuyoruz.