Sci & Tech

ถึงเวลาต้องจบหลักสูตรแล้ว สำหรับ Sci & Tech Podcast เกือบ 7 ปีที่ผ่านมาเราได้พาทุกคนมาเปิดมุมมองด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมามากกว่า 1,000 ตอน ทั้งข่าวล่าสุดและเรื่องที่ชวนมาเรียนรู้ด้วยกันกับผู้เชี่ยวชาญต่าง ๆ ตอนนี้เราจะมาสรุปหลักสูตรทั้งหมดที่ทุกคนสามารถกลับมาฟังได้อีกทุกเมื่อ และขอขอบคุณที่คอยเดินทางมาพร้อมกับเรา

อีกมุมหนึ่งของแนวคิดคาดการณ์การเติบโตของปัญญาประดิษฐ์หรือ AI เมื่อผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีกลุ่มหนึ่งประเมินว่าถ้า AI มีความฉลาดมากกว่ามนุษย์ อาจจะทำให้เราสูญพันธุ์ไปจากโลกนี้ได้ แล้ว AI จะฉลาดกว่าเราได้อย่างไรและจะต้องรับมือกับเรื่องนี้ไว้ก่อนหรือไม่ ชวนคุยกับ ดร.พงศกร สายเพ็ชร์

เดินทางสู่สิงคโปร์ติดตามการแข่งขันโอลิมปิกหุ่นยนต์นานาชาติ 2025 ประเทศไทยส่งตัวแทนเข้าร่วมแข่งขันถึง 16 ทีมใน 4 ประเภท ลงสนามแข่งกับอีกกว่า 90 ประเทศทั่วโลก คุยกับตัวแทนประเทศไทยและโค้ชถึงความสนใจเรื่องเทคโนโลยีหุ่นยนต์ที่กลายมาเป็นแรงผลักดันสู่การแข่งขันในเวทีนานาชาติ ซึ่งยังต้องการแรงสนับสนุนอีกมากจากในประเทศ

ม้าลาย แพนด้า สกังก์ เคยสงสัยกันไหมว่าทำไมพวกมันถึงมีลายเป็นสีขาว-ดำ และมีลวดลายเป็นรูปแบบนั้น นักวิทยาศาสตร์ก็สงสัยเรื่องนี้เช่นกันถึงขั้นไปศึกษาลายที่อยู่บนตัวของสัตว์เหล่านี้ว่าเพราะอะไรถึงมีลายเป็นแบบนั้น เกี่ยวข้องกับความอยู่รอดของพวกมันหรือไม่ ไล่แมลง พรางตัว หรือเหตุผลตามธรรมชาติอื่น ๆ ซึ่งคำตอบที่ได้ทำให้ให้เราเข้าใจชีวิตของสัตว์เหล่านี้มากขึ้น

ถ้าพูดถึงเทคโนโลยีกับศิลปะ คุณคิดว่าทั้งสองอย่างนี้เข้ากันได้หรือไม่ ผลงานรางวัล Lumen Prize คือคำตอบของเรื่องนี้ และในปี 2025 มีคนไทยเป็นหนึ่งในทีมงานที่สร้างสรรค์ผลงานได้รางวัลด้วย จากผลงานการดัดแปลงดาวเทียม Cubesat มาเสนอเรื่องราวของความขัดแย้งชายแดนสหรัฐฯ-เม็กซิโก เพื่อสะท้อนว่าจากมุมมองทางอากาศไม่มีพรมแดนขวางกั้นเหมือนพื้นดิน ทำให้เห็นงานศิลปะสามารถนำเทคโนโลยีมาบอกเล่าเรื่องราวของศิลปินแต่ละคนได้

รางวัลโนเบล รางวัลสำคัญทางวิทยาศาสตร์ที่นักวิทยาศาสตร์หลายคนนับถือ แต่มีอีกด้านที่พบว่ารางวัลนี้มีข้อจำกัดและมีเบื้องหลังหลายมุมที่เป็นประเด็นถกเถียงหรือกลายเป็นข้อผิดพลาดที่ไม่สามารถแก้ไขได้ ทั้งความเท่าเทียมทางเพศ การวิจัยคาดเคลื่อน ไปจนถึงข้อมูลที่นำมาสู่ความเข้าใจผิด

ชวนดูบทบาทใหม่ของ AI ที่กำลังมาเป็นผู้ช่วยนักวิจัยและทำการศึกษาข้อมูลมากมายด้วยเวลาที่น้อยกว่ามนุษย์วิเคราะห์หลายร้อยเท่า Kosmos AI ถูกจับตาว่าจะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์วิเคราะห์โจทย์การวิจัยที่อาจใช้เวลานานนับปี กลายเป็นการหาคำตอบที่เร็วกว่าเดิม และนำไปสู่บทสรุปหรือคำตอบที่เรารอคอย แต่ก็ยังมีข้อจำกัดบางอย่างที่เราควรรู้เท่าทันเทคโนโลยี AI เช่นเดียวกับการใช้งานด้านอื่น ๆ ที่เราคุ้นเคย

คุยกับ นิก - ธนิก นิธิพันธวงศ์ วิศวกรออกแบบด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมถึงประสบการณ์ทำงานกับบริษัทระดับโลกในสหรัฐฯ ที่ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการออกแบบยานที่เราคุ้นเคยในการสำรวจอวกาศ นอกจากนี้ยังเคยฝึกการเป็นนักบินอวกาศจุดประกายแรงบันดาลใจให้คนไทยเข้าสู่การทำงานด้านอวกาศในอนาคต

รางวัลโนเบลใน 3 สาขาด้านวิทยาศาสตร์ ประจำปี 2025 ถูกเปิดเผยออกมาแล้วทั้งสาขาการแพทย์ ฟิสิกส์ และเคมี โดยแต่ละรางวัลล้วนเป็นงานศึกษาวิจัยที่สร้างการเปลี่ยนแปลงต่อโลกและมวลมนุษยชาติอย่างมาก ทั้งการรักษาโรคที่เคยเป็นความท้าทายในอดีต ไปจนถึงรากฐานของเทคโนโลยียุคใหม่และวัสดุชนิดใหม่ที่เป็นความหวังของการแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งผ่านมาศึกษามาเป็นเวลาหลายสิบปี

ชวนคุยกับ นีโอ - วัชราวุธ มาสวัสดิ์ Mission Operations Engineer และ Business Development Specialist ของบริษัท ispace ในประเทศญี่ปุ่น กับการทำงานในภารกิจส่งยาน HAKUTO-R ไปลงจอดบนดวงจันทร์ แม้จะยังไม่สำเร็จตามเป้าหมายและต้องปรับปรุงกันต่อไป แต่ถือเป็นประสบการณ์การทำงานด้านอวกาศที่คนไทยได้มีส่วนร่วม สร้างโอกาสพัฒนาทักษะสู่ประเทศไทยในอนาคต

กลับมาอีกครั้งกับการประกาศรางวัลที่มอบให้กับงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์สุดแปลกประจำปีกับ Ig Nobel 2025 การศึกษาที่คาดไม่ถึงทั้งการทาสีวัวให้เป็นเหมือนม้าลายเพื่อดูว่าแมลงวันจะมารังควานหรือไม่ การศึกษาซอสพาสต้าที่ไม่แข็งตัวเร็วจนไม่น่ากิน หรืิอการบันทึกข้อมูลการเติบโตของเล็บมือตัวเองตลอด 35 ปี แต่สิ่งเหล่านี้่ไม่ใช่เรื่องที่ฟังแล้วดูขำขันเท่านั้น ยังทำให้เราได้ฉุกคิดตามด้วย

เมื่อปัญญาประดิษฐ์หรือ AI กำลังถูกพัฒนาเพื่อนำมาใช้ในงานด้านต่าง ๆ มากขึ้น ขณะเดียวกันก็มีการทดสอบในห้องทดลองเพื่อต่อยอดในการทำงานด้านอื่น ๆ จนนำมาสู่การใช้งานจริง ชวนฟัง 5 ตัวอย่างของการนำ AI มาใช้ทั้งการดูแลสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก ศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม การประมวลผลควอนตัม  และพลังงานสะอาดที่จะเป็นก้าวต่อไปของโลกในอนาคต

เรื่องราวของการค้นพบกะโหลกมนุษย์โบราณในจีนที่ถูกเก็บไว้ในช่วงสงครามที่ญี่ปุ่นบุกเข้ามา จนเวลาผ่านไปหลายสิบปีจึงส่งมอบให้กับมหาวิทยาลัยฟู่ตันเพื่อศึกษาและพบว่าเป็นกะโหลกมนุษย์โบราณเดนิโซวานที่มีอายุย้อนไปกว่าล้านปี เรื่องนี้ทำให้การประเมินเรื่องเผ่าพันธุ์ต้องมาปรับความเข้าใจกันใหม่อีกครั้ง ซึ่งเป็นไปได้ว่ามนุษย์โฮโมเซเปียนอย่างเราในปัจจุบันอาจถือกำเนิดนานกว่าที่คาดกันไว้

การพัฒนาหุ่นยนต์กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วและถูกนำมาทดแทนงานในด้านต่าง ๆ ที่มีความเสี่ยงสำหรับมนุษย์ ทั้งในโรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงหุ่นยนต์ที่ทำงานในบ้าน ด้วยเทคโนโลยี AI ยิ่งทำให้หุ่นยนต์มีการก้าวหน้าอย่างมาก ขณะที่ในไทยมีบริษัทและสถาบันการศึกษากำลังทำงานในด้านนี้ แต่คนที่มีทักษะยังไม่มากพอ กลายเป็นโอกาสสำหรับคนรุ่นใหม่

หลังจากนาซาแถลงผลการศึกษาพบหลักฐานทางชีวภาพที่เป็นไปได้บนดาวอังคารจากตัวอย่างหินที่ยานเพอร์เซเวียแรนซ์ กลายเป็นข่าวใหญ่ที่หลายคนสนใจว่าบนดาวเคราะห์เพื่อนบ้านของโลกจะมีสิ่งมีชีวิตจริง ๆ หรือไม่ เรื่องนี้ก็ยังไม่ถึงขั้นฟันธงได้ว่าจะมีสิ่งมีชีวิตจนกว่าเราจะเก็บตัวอย่างเหล่านั้นกลับมายังโลกเพื่อศึกษาโดยละเอียด แต่ก็ถือเป็นทิศทางที่ดีที่ช่วยให้เราเข้าใจองค์ประกอบที่อยู่บนดาวอังคารได้

ชวนเปิดงานวิจัยจากทีมนักวิทยาศาสตร์นานาชาติที่ค้นพบรูปแบบที่ซ่อนอยู่ในพันธุกรรมของมนุษย์ซึ่งอาจมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการควบคุมยีน โดนพบความเชื่อมโยงกับดีเอ็นเอของไวรัสโบราณ ซึ่งมีประสิทธิภาพในร่างกายของมนุษย์โบราณ และเศษซากของไวรัสเหล่านี้ได้กลายเป็นส่วนสำคัญของพันธุกรรมมนุษย์ในปัจจุบันที่ได้พัฒนากลไกมากมายเพื่อควบคุมไวรัสโบราณเหล่านี้ เหมือนกับเป็นการเก็บข้อมูลสำคัญเป็นพัฒนาร่างกายเพื่อนำมาใช้ในอนาคตโดยเฉพาะโรคต่าง ๆ

รำลึกการจากไปของ จิม โลเวลล์ ผู้บัญชาการภารกิจอะพอลโล 13 ของ NASA กับการเดินทางสู่ดวงจันทร์ที่ท้าทาย แม้จะไม่ไปถึงจุดหมายเพื่อลงจอดบนพื้นผิวดวงจันทร์ เนื่องจากประสบเหตุฉุกเฉินจนต้องหาทางกลับโลกทันที แต่ภารกิจนี้ทำให้เขาเป็นที่จดจำของชาวอเมริกันและคนทั่วโลกทุกคนต่างลุ้นว่าจะกลับมาได้หรือไม่ เมื่อต้องใช้ชีวิตอยู่บนความเสี่ยงก่อนจะกลับมาถึงโลกอย่างปลอดภัย นักบินอวกาศทั้ง 3 คนในภารกิจนี้จึงเป็นที่พูดถึงอย่างมากในประวัติศาสตร์การสำรวจอวกาศ

ข้อมูลจากกล้องเจมส์ เวบบ์ ช่วยค้นพบดวงจันทร์ดวงใหม่ของดาวยูเรนัส แม้จะมีขนาดที่เล็กมาก แต่ประสิทธิภาพของกล้องโทรทรรศน์อวกาศตัวนี้ช่วยให้เราเปิดมุมมองใหม่ที่ไม่เคยเห็นมาก่อนในระบบสุริยะ ช่วยย้ำกับเราว่ายังมีมุมมองอีกมากมายที่จะซ่อนอยู่ในจักรวาลที่เราจะได้เห็นผ่านการสังเกตการณ์ของกล้องเจมส์ เวบบ์ ซึ่งจะส่งข้อมูลกลับมาให้เราอีกมหาศาล

มีข้อมูลจากการศึกษาที่ทำให้เราเห็นความเชื่อมโยงระหว่างการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกับผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตชัดเจนขึ้น เมื่อพบว่าโลกร้อนมีผลต่อสมองของเราเนื่องจากอุณหภูมิที่สูงขึ้น ทำให้สมองไม่คุ้นเคยกับสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงจนกระทบหรือเสี่ยงต่อคนบางกลุ่ม เหมือนกับเราใช้ชีวิตในสภาพที่ไม่คุ้นเคยและอาจปรับตัวไม่ได้ทั้งพฤติกรรม อารมณ์ และเกิดโรคเกี่ยวกับระบบประสาท ชวนฟังกับ ดร.พงศกร สายเพ็ชร์

ทีมนักดาราศาสตร์ค้นพบปรากฏการณ์การชนกันของหลุมดำครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีการศึกษามา จากการตรวจพบคลื่นความโน้มถ่วงผ่านหอสังเกตการณ์ LIGO การชนกันของหลุมดำนี้ตั้งชื่อว่า GW231123 ช่วยย้ำถึงทฤษฎีของไอน์สไตน์ที่เคยคำนวณไว้ในอดีต แต่มีบางมุมที่ทำให้นักฟิสิกส์ต้องมาทบทวนความรู้กันใหม่ เมื่อการค้นพบนี้พลิกโฉมแนวคิดเดิมที่มีอยู่

ยุคที่เนื้อหาที่สร้างจาก AI ขึ้นอยู่เต็มหน้าโซเซียลมีเดีย แม้จะดูน่าตื่นเต้นที่ได้เห็นความสมจริงในการสร้างภาพและคลิปวิดีโอ แต่เรื่องนี้กำลังสร้างความปั่นป่วนให้กับผู้คน เมื่อมีคนหลงเชื่อเนื้อหาปลอมหรือไม่มีอยู่จริง จะจัดการกับเรื่องนี้อย่างไร ชวนคุยกับ ดร.ปริญญา หอมเอนก ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์

มนุษย์ในปัจจุบันเกิดจากการวิวัฒนาการที่ผ่านมาแล้วหลายพันปี แต่เมื่อเวลาผ่านไปคนเราเริ่มมีข้อสังเกตว่าอวัยวะบางส่วนที่เรามีนั้นทำหน้าที่อะไร ทำไมต้องมี เช่น ไส้ติ่ง ฟันคุด นักวิทยาศาสตร์ก็กำลังหาคำตอบเรื่องนี้เช่นกันเพื่อหาคำตอบที่แท้จริงว่า อวัยวะเหล่านี้มีความสำคัญต่อร่างกายอย่างไรหรือมีวิวัฒนาการอย่างไร

ชวนเหล่าทาสแมวมาตั้งข้อสงสัยเรื่องเจ้านายของทุกคนว่าเพราะอะไรแมวส้มส่วนใหญ่ถึงเป็นตัวผู้ โดยในหนังต่าง ๆ มักจะนำตัวละครแมวสีส้มเป็นตัวผู้เช่นกัน เรื่องนี้ถึงขั้นมีการวิจัยศึกษาอย่างจริงจังเพื่อไขคำตอบ แล้วแมวสีอื่น ๆ มีปัจจัยอะไรให้แสดงลักษณะแบบนั้นออกมา ชวนฟังกับ ดร.พงศกร สายเพ็ชร์

ภาพถ่ายอวกาศที่สวยงาม คมชัดมากขึ้นที่มาจากกล้องโทรทรรศน์รุ่นใหม่ทั้งในอวกาศและภาคพื้นต่างกันยังไง Sci & Tech ชวนเจาะลึกเบื้องหลังการทำงานของกล้องสังเกตการณ์จักรวาลที่จะช่วยตอบคำถามว่าเพราะอะไรถึงต้องมีกล้องทั้งในและนอกโลก คุยกับ เติ้ล - ณัฐนนท์ ดวงสูงเนิน จาก Spaceth.co

บริษัทที่ปรึกษา McKinsey & Company ประเมินมูลค่าของเศรษฐกิจอวกาศจะเติบโตขึ้นไปอีก 3 เท่าจากในปี 2023 ที่ 630 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และเพิ่มขึ้นเป็นกว่า 1,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2035 เมื่อดูจากปัจจุบันคงไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะมีโอกาสเติบโตไปถึงขั้นนั้นได้ แต่ปัจจัยอะไรที่ทำให้เติบโตเร็วภายใน 10 ปี แล้วไทยจะใช้โอกาสนี้เข้าสู่สนามได้อย่างไร และจะสามารถเป็นหัวแถวได้หรือไม่ ชวนคุยเรื่องนี้กับ เติ้ล - ณัฐนนท์ ดวงสูงเนิน จาก Spaceth.co

ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ อุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าเติบโตอย่างมาก ขณะเดียวกันมีความผันผวนไปตามราคาตลาดเทคโนโลยีและความต้องการของผู้ใช้ โดยบริษัทจีนกำลังเข้ามาแย่งส่วนแบ่งอย่างมากในตลาดโลกจนสะเทือนถึงผู้ผลิตรถยนต์จากญี่ปุ่น ยุโรป รวมถึงสหรัฐฯ ที่ต้องเร่งปรับตัว แต่อีกด้านหนึ่งก็มีกระแสเกี่ยวกับบริษัทจีนที่มีปัญหาทั้งสภาพคล่องและการเปลี่ยนอะไหล่ พี่หลาม จิ๊กโก๋ไอที ชวนวิเคราะห์กระแสรถไฟฟ้าจากจีนในตอนนี้

ข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมเผยให้เห็นว่าน้ำทะเลในมหาสมุทรกำลังมีสีที่เข้มขึ้นจากในอดีต แต่เรื่องนี้เป็นสัญญาณที่กำลังบอกเราว่านี่คือผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งส่งผลถึงสภาพแวดล้อมน้ำทะเลเปลี่ยนแปลงไปและเสี่ยงนำไปสู่การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ได้ จึงเป็นเรื่องที่เราต้องให้ความสนใจมากขึ้น

เมื่อมนุษย์มีอารมณ์หลากหลายรูปแบบ ทั้งสุข ทุกข์ เศร้า ขำขัน ก็แสดงออกมาให้เห็นชัดเจน แต่บางครั้งเราก็มีความรู้สึกหลายอย่างปนกันไปจนบางทีก็สุขปนเศร้า จะสนุกแต่ก็ไม่สุด ซึ่งมีความซับซ้อนอย่างมากจนมีคำถามว่า ถ้าเกิดสถานการณ์แบบนี้สมองของเราจะทำงานอย่างไร กลไกของอวัยวะสุดมหัศจรรย์ของสิ่งมีชีวิตส่วนนี้จะประสานงานแบบไหน ชวนไขคำตอบกับ Sci & Tech ในตอนนี้

หลายพื้นที่ทั่วโลกกำลังเผชิญกับวิกฤตด้านสาธารณสุขเรื่องหนึ่งคือ “การดื้อยาปฏิชีวนะ” ซึ่งกำลังท้าทายในการจัดการและมองข้ามไม่ได้ จากตัวเลขผู้เสียชีวิตในปี 2022 มีมากถึงหลักล้านคนต่อปี โดยเฉพาะเด็กในแอฟริกาและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงต้องเร่งหาแนวทางในการแก้ปัญหา เพราะอะไรคนเราจึงต้องเจอกับภาวะดื้อยา ชวนฟังสาเหตุกับ ดร.พงศกร สายเพ็ชร์

เข้าสู่ยุคของการบินอวกาศเอกชนที่กลายเป็นเรื่องธรรมดาไปแล้ว เช่นเดียวกับครั้งนี้ในภารกิจ Axiom Ax-4 ครั้งที่ 4 ของบริษัทเอกชนแห่งนี้ที่จะส่งนักบินอวกาศพลเรือนไปยังสถานีอวกาศนานาชาติและใช้ชีวิตอยู่ในช่วงสั้น ๆ ด้วยการจ้างบริษัท SpaceX ส่งยาน Dragon ขึ้นไป ถึงแม้จะเป็นการส่งมนุษย์ขึ้นไปเหมือนกับทุกครั้ง แต่ที่น่าสนใจนั้นคือนักบินอวกาศจากประเทศที่ไม่คุ้นเคย, การทดลอง, สิ่งของที่ส่งขึ้นไป รวมถึงมีไก่จากไทยขึ้นไปด้วย 

NASA เปิดเผยร่างงบประมาณประจำปี 2026 ที่รัฐบาลสหรัฐของ โดนัลด์ ทรัมป์ เสนอต่อรัฐสภา พบว่างบถูกหั่นลงและเสนอตัดโครงการที่ไม่จำเป็นออกไป โดยยังหันไปมุ่งเน้นการสำรวจอวกาศของมนุษย์ที่มุ่งหน้าสู่ดวงจันทร์และดาวอังคารเป็นหลัก นอกจากนี้ยังระบุว่าเพื่อต้องการเป็นผู้นำด้านอวกาศ ซึ่งกำลังแข่งขันกับจีน เรื่องนี้กำลังบอกถึงทิศทางด้านอวกาศของสหรัฐฯ ในช่วง 4 ปีต่อจากนี้ไม่น้อย ชวนวิเคราะห์กับ เติ้ล - ณัฐนนท์ ดวงสูงเนิน จาก Spaceth.co

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ วิเคราะห์หลักฐานจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เวบบ์ ที่สังเกตการณ์ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ K2-18b พบว่าอาจมีสัญญาณของกระบวนการที่ก่อให้เกิดสิ่งมีชีวิตจากการค้นพบก๊าซที่คล้ายกับบนโลกของเรา แม้ยังต้องใช้เวลาพิสูจน์เพิ่มเติม แต่เรื่องนี้ช่วยเปิดมุมมองใหม่และเพิ่มโอกาสที่จะค้นพบสิ่งมีชีวิตบนดาวอื่น ๆ มากขึ้น

เมื่อบริษัทด้านเทคโนโลยีชีวภาพในสหรัฐฯ เปิดเผยว่าสามารถฟื้นคืนชีพหมาป่าในตำนานอย่าง Dire Wolf ที่หายไปกว่า 10,000 ปี ให้กลับมามีชีวิตได้อีกครั้ง ด้วยการถอดพันธุกรรมจากซากฟอสซิลและทำมาดัดแปลงกับหมาป่ายุคปัจจุบัน แต่ก็มีข้อสังเกตว่าวิธีการแบบนี้เท่ากับเป็นการฟื้นคืนชีพหรือไม่ และจะสามารถนำไปใช้กับสัตว์สูญพันธุ์อื่น ๆ เช่น ไดโนเสาร์ ให้กลับมาได้หรือไม่

ครั้งแรกของ Sci & Tech ที่จัดรายการกันนอกประเทศ ชวน เติ้ล-ณัฐนนท์ ดวงสูงเนิน มาอัปเดตความก้าวหน้าในด้านอวกาศของจีนที่งาน Space of China 2025 ถึงนครเซี่ยงไฮ้ของจีน ทำให้เราเห็นการพัฒนาหลายด้านที่เติบโตอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะบริษัทเอกชนหลายแห่งที่กำลังพัฒนาจรวดของตนเอง

ตำนานสงครามความขัดแย้งทางความคิดระหว่างโทมัส อันดา เอดิสัน และนิโคลา เทสลา ที่มีแนวคิดเกี่ยวกับกระแสไฟกระแสตรงและกระแสสลับ ที่ว่ากันว่าขัดแย้งกันอย่างรุนแรง แต่จริง ๆ แล้วไม่ได้เป็นเช่นนั้น

เมื่อวันที่ 1-4 เมษายน 2025 มีภารกิจอวกาศที่สร้างประวัติศาสตร์นำมนุษย์ 4 คน ไปสำรวจด้วยการโดยสารยาน Dragon ของบริษัท SpaceX บินโคจรตัดผ่านขั้วโลกในภารกิจ Fram2 เป็นมุมมองที่ไม่เคยที่ยานอวกาศนำมนุษย์ไปโคจรในเส้นทางนี้ แต่จากแนวคิดของมหาเศรษฐีและนักลงทุนคริปโตชาวจีนสัญชาติมอลต้าทำให้โครงการนี้เกิดขึ้นได้ พร้อมพาเพื่อน ๆ ของเขาที่ชื่นชอบการผจญภัย เดินทางไปด้วยกันและทำการทดลองที่น่าตื่นเต้น

NASA ส่ง 2 ภารกิจใหม่ไปทำหน้าที่สำรวจจักรวาลด้วยเครื่องมือที่ทันสมัยมากขึ้นคือกล้องโทรทรรศน์อวกาศ SPHEREx ถ่ายภาพท้องฟ้ามุมกว้างเพื่อทำแผนที่เอกภพ และสังเกตดวงดาวต่าง ๆ และ ยาน PUNCH จะช่วยให้เราเข้าใจการเคลื่อนที่ของมวลสารจากโคโรนาออกไปสู่ Heliosphere ซึ่งเป็นบรรยากาศชั้นนอกสุดของระบบสุริยะที่เชื่อมโยงกับอวกาศระหว่างดาวเคราะห์ ซึ่งจะเป็นความหวังใหม่ที่จะทำให้เราเข้าใจจักรวาลมากขึ้น

เมื่อส่วนต่าง ๆ ในร่างกายเกิดความผิดปกติจนเรามักจะได้ยินคำว่า "อักเสบ" บางครั้งถึงขั้นรุนแรงได้ และหากปล่อยไว้นานอาจเป็นอันตรายได้ ชวนรู้จักกลไกของร่างกายที่ทำให้เราเห็นการทำงานที่น่าทึ่งของสิ่งมีชีวิต รวมถึงการป้องกันและสังเกตอาการเพื่อรับมือได้ทันก่อนสายไป กับ ดร.พงศกร สายเพ็ชร์

"แผ่นดินไหว" กับ "อวกาศ" เกี่ยวข้องกันได้อย่างไร? หลังเกิดแผ่นดินไหวในเมียนมาและสะเทือนมาถึงไทยมีการประเมินข้อมูลต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ซึ่งมีส่วนหนึ่งเป็นการเก็บข้อมูลจากดาวเทียม รวบรวมข้อมูลจากด้านบนเพื่อประเมินความเสียหาย ทำให้เห็นว่าทั้ง 2 เรื่องนี้มีความเกี่ยวข้องกันอย่างชัดเจน เติ้ล-ณัฐนนท์ ดวงสูงเนิน ชวนฟังถึงการทำงานด้านอวกาศที่เป็นประโยชน์ไม่น้อยสำหรับการติดตามเรื่องภัยพิบัติ

หนึ่งการพัฒนาเทคโนโลยีที่กำลังพยายามกันอยู่ในเวลานี้ คือการสร้างควอนตัมคอมพิวเตอร์ที่หวังจะมาช่วยประมวลผลข้อมูลบางอย่างที่ต้องใช้เวลานานมาก ให้กลายเป็นใช้เพียงเวลาสั้น ๆ ด้วยการใช้ควอนตัมคอมพิวเตอร์ และในตอนนี้มีการพัฒนาไปถึงขั้นไหนแล้ว อัปเดตเรื่องนี้กับ ดร.พงศกร สายเพ็ชร์

18 มีนาคม ยาน Dragon ของ SpaceX นำนักบินอวกาศในภารกิจ Crew-9 เดินทางกลับมามาจากสถานีอวกาศนานาชาติ และยังเป็นการนำ 2 นักบินอวกาศจากยาน Starliner ที่ต้องอยู่บน ISS นานกว่า 9 เดือนกลับลงมาด้วย ทำให้เที่ยวนี้ถือเป็นเที่ยวพิเศษและสะท้อนถึงการทำงานอวกาศที่มีแผนงานรองรับเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น

ทุกวันศุกร์ที่ 2 ของเดือนมีนาคม ถูกกำหนดให้เป็นวันนอนหลับโลก โดยสมาคมการแพทย์เพื่อการนอนหลับโลก (The World Association of Sleep Medicine : WASM) เพื่อให้ผู้คนได้ตระหนักถึงการนอนหลับพักผ่อน ซึ่งตรงกับสถานการณ์ปัจจุบันที่พบว่าคนส่วนใหญ่นอนหลับไม่เพียงพอ และปัญหานี้อาจส่งผลกระทบมากกว่าที่คิดโดยเฉพาะต่อสุขภาพร่างกาย

จากข่าวดาวเคราะห์น้อย 2024 YR4 ที่มีแนวโน้มจะพุ่งชนโลก แม้จะมีเปอร์เซนต์การชนที่น้อยมาก แต่หลายคนก็สนใจและกังวลว่าจะมาพุ่งชนโลกแล้วจะมีผลกระทบอะไร ชวนวิเคราะห์เรื่องนี้จากข่าวที่ทำให้เห็นว่านักวิทยาศาสตร์ที่กำลังทำงานด้านนี้อยู่ในการศึกษาเกี่ยวกับดาวเคราะห์น้อยใกล้โลก และแผนรับมือหากวัตถุอวกาศจะมาพุ่งชนโลกจริง ๆ ใน Sci & Tech

ผ่านมาแล้ว 2 เดือนในปี 2025 แต่ได้เห็นความคืบหน้าของโครงการสำรวจดวงจันทร์ที่น่าสนใจ โดยเฉพาะโครงการ Commercial Lunar Payload Services (CLPS) ที่นาซาให้เอกชนพัฒนายานลงจอด ล่าสุดยาน Blue Ghost ของ Firefly Aerospace เข้าสู่วงโคจรของดวงจันทร์และเตรียมลุ้นลงจอดให้สำเร็จ รวมถึงยาน NOVA-C (IM-2) Athena เพิ่งออกเดินทาง ซึ่งรอลุ้นว่า Intuitive Machines จะแก้มือสำเร็จหรือไม่

สมองของมนุษย์มีความซับซ้อนและมีหลายสิ่งที่เราไม่รู้เกี่ยวกับอวัยวะมหัศจรรย์นี้ แต่มีสิ่งหนึ่งที่พบว่ามันมีความสำคัญและมีผลต่อการนอนของเรา นั่นคือ Locus Coeruleus จุดสีน้ำเงินเล็ก ๆ ในก้านสมอง เป็นเซลล์ประสาทที่ควบคุมการนอนหลับให้เข้าสู่ภาวะหลับตื้นหรือหลับลึกได้ในแต่ละช่วงเวลา นักวิทยาศาสตร์มองว่าการทำความเข้าใจกระบวนการนี้ อาจช่วยให้เราค้นพบวิธีรักษาโรคนอนไม่หลับจากสาเหตุต่าง ๆ ได้

การเลือกวัสดุให้เหมาะสมกับการใช้งานประเภทต่าง ๆ เป็นงานที่นักวัสดุศาสตร์ต้องหาสิ่งที่ตอบโจทย์ให้มากที่สุดโดยไม่เป็นอันตรายและทนทานกับการใช้งานนั้น ๆ แต่สิ่งที่มีอยู่ก็ยังมีข้อจำกัดบางอย่าง จึงเป็นโจทย์ต่อไปสำหรับนักวิทยาศาสตร์ที่จะต้องออกแบบวัสดุที่มีคุณสมบัติที่ดีกว่าเดิม ล่าสุดที่วัสดุประเภทใหม่ที่หวังว่าจะมาช่วยให้เราใช้งานได้ดีขึ้น ชวนอัปเดตวัสดุใหม่แห่งอนาคตที่จะเข้ามาเป็นทางเลือกให้กับเรา

การเข้ามาของโดนัลด์ ทรัมป์ นอกจากนโยบายการบริหารที่เปลี่ยนขั้วการเมือง คณะทำงานก็ต้องเปลี่ยนตามด้วย ไม่เว้นองค์การด้านอวกาศของสหรัฐฯ ที่จะต้องแต่งตั้งผู้ที่มาทำหน้าที่คนใหม่ แม้ผู้อำนวยการ NASA จะเปลี่ยนไปตามวาระของผู้นำสหรัฐฯ แต่ก็ยังคงดำเนินงานตามแผนของโครงการที่วางไว้ สะท้อนถึงกลไกการทำงานที่เข้มแข็ง โดยยึดเป้าหมายของการสำรวจอวกาศเป็นหลัก

จรวด New Glenn ของบริษัท Blue Origin ทำการทดสอบครั้งแรกเมื่อวันที่ 16 มกราคมที่ผ่านมา และประสบความสำเร็จในการส่งยานจำลอง Blue Ring ขึ้นสู่วงโคจร แม้จะไม่ได้กลับมาลงจอดได้ แต่นี่ก็ถือว่าเป็นความก้าวหน้าของจรวดเอกชนที่จะเป็นทางเลือกใหม่ในภารกิจสำรวจอวกาศในอนาคต ชวนย้อนดูที่มากว่าจะเป็นจรวดยักษ์ลำใหม่ของ Blue Origin ซึ่งจะเปลี่ยนการเดินทางสู่อวกาศที่ไกลมากขึ้น

นิตยสาร MIT Technology Review เปิดเผย 10 ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสำหรับปี 2025 ที่จะบอกถึงแนวโน้มในอนาคตที่สิ่งเหล่านี้จะสร้างการเปลี่ยนแปลงในโลกของเรา ทั้งด้านวิทยาศาสตร์ สิ่งแวดล้อม ดาราศาสตร์ การแพทย์ วิศวกรรม และอีกหลายด้าน โดยบางอย่างกำลังเกิดขึ้นแล้วในเวลานี้ ชวนมองแนวโน้มและคาดการณ์สิ่งที่อาจจะเกิดขึ้นกับเราในอนาคต

รายงานจาก Copernicus ของยุโรปพบว่า อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกในปี 2024 ทะลุ 1.5 องศาเซลเซียสแล้ว เป็นครั้งแรกทุบสถิติเกินขีดที่นานาชาติเคยทำในข้อตกลงปารีสเมื่อปี 2005 ที่ต้องการชะลอไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียส เมื่อนับจากยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมซึ่งเร็วกว่าคาดการณ์ ทั้งสัญญาณจากวิกฤตสภาพอากาศและภัยพิบัติที่เกิดขึ้น เราจะต้องรับมืออย่างไร