Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว

เจาะลึก TIGERS-X การทดลองผสมยาในอวกาศของคนไทย ที่ไม่ได้ขึ้นไปแค่ “เขย่าของเหลวในอวกาศ” แต่กำลังใช้สภาวะไร้น้ำหนักบนสถานีอวกาศนานาชาติ เพื่อทำความเข้าใจฟิสิกส์ของ Emulsion ในระบบยาและสารอาหารทางการแพทย์เมื่อแรงโน้มถ่วงบนโลกคอยดึงให้ของเหลวแยกชั้น ตกตะกอน หรือเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่าง การทดลองในอวกาศจึงกลายเป็นเหมือนการปิดเสียงรบกวนของธรรมชาติ แล้วมองเข้าไปที่พฤติกรรมพื้นฐานของของไหลอย่างจริงจังใน Episode นี้ เราจะคุยกันว่า TIGERS-X คืออะไร ทำไมการผสมยาและสารอาหารจึงเป็นเรื่องใหญ่กว่าที่คิด อวกาศช่วยให้เราเข้าใจการแพทย์บนโลกได้อย่างไร และทำไมการทดลองขนาดเล็กของคนไทยชิ้นนี้ อาจเป็นก้าวสำคัญของ Space Medicine และ Clinical Nutrition ในอนาคต 

ย้อนมองประวัติศาสตร์ของการควบคุมทิศทางของยานในอวกาศ ตั้งแต่ยุคแรกของการสำรวจอวกาศ วิศวกรเลือกใช้วิธีที่เรียบง่ายที่สุดอย่าง Spin Stabilization ให้ยานหมุนรอบตัวเองเหมือนลูกข่าง เพื่อสร้างเสถียรภาพโดยไม่ต้องใช้ระบบควบคุมที่ซับซ้อน แต่พอภารกิจเริ่มต้อง “ชี้เป้า” แม่นขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเสาอากาศ กล้อง หรือแผงโซลาร์ ยานแบบ Three-Axis Stabilized ที่ไม่หมุนก็เริ่มเข้ามาแทน Starstuff ตอนนี้จะพาไล่ตั้งแต่ยุคที่ใช้การหมุนเพื่อเอาตัวรอดในอวกาศ ไปจนถึงยานรุ่นใหม่ที่ทำภารกิจระดับละเอียดสูง เพราะสุดท้ายแล้ว การจะหมุนหรือไม่หมุน ไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่มันคือการเลือกว่าจะ “แลกอะไร” เพื่อให้ภารกิจนั้นเกิดขึ้นได้จริง 

เราไปดวงจันทร์รอบนี้ได้อะไร มองดูเส้นทางการเดินทางกลับโลกของลูกเรือ Artemis II เมื่อยาน Orion ลงจอดนอกชายฝั่งแคลิฟอร์เนีย สิ่งที่มนุษยชาติได้ไม่ใช่แค่ภารกิจท่องอวกาศที่พาคนไปบินอ้อมหลังดวงจันทร์ แต่คือมุมมองใหม่ ที่มีต่อการสำรวจ และวิทยาศาสตร์จากดวงจันทร์ “Ex Luna, Scientia”

Artemis II เริ่มต้นการเดินทางสู่ดวงจันทร์หลังทำ Trans-Lunar Injection เดินทางบนเส้นทางที่ไม่เคยมีมนุษย์คนใดเดินกว่า 53 ปี ระหว่างทางพวกเขาเจอเรื่องราวอะไรบ้าง และกว่าจะถึงดวงจันทร์เกิดเหตุการณ์อะไรสำคัญ ติดตามภารกิจ Artmis II และลูกเรือทั้งสี่ต่อ ก่อนในตอนหน้า เราจะพาไปดูวิทยาศาสตร์ที่ได้บนมาเส้นทางกลับบ้านของพวกเขา

เกิดขึ้นแล้วกับการปล่อยภารกิจ Artemis II เริ่มต้นการเดินทางกลับสู่ดวงจันทร์ของมนุษยชาติในรอบกว่า 53 ปี ในตอนนี้พาไปย้อนดูลำดับเหตุการณ์สิ่งที่เกิดขึ้น ตั้งแต่ฐานปล่อยจนถึงวงโคจร ก่อนเริ่มต้นการเดินทางสู่ดวงจันทร์

จากยุค Apollo Program ที่อวกาศยังเป็นสนามทดลองของรัฐ โจทย์ยังไม่ชัดนอกจาก “ไปให้ถึงดวงจันทร์” สู่ยุคที่เด็กประถมก็สามารถทำงานอวกาศได้ เมื่ออวกาศถูก Democratize จากโครงสร้างที่เคยผูกขาดโดยรัฐ กลายเป็น Ecosystem ที่ใครก็เข้ามาใช้ได้ งานวิจัยไม่ได้ถูกจำกัดด้วยว่าคุณเป็นประเทศมหาอำนาจหรือไม่ แต่ขึ้นอยู่กับว่าคุณมีโจทย์ที่ดีพอหรือเปล่า Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว พาไล่เรียงเส้นทางจาก Apollo มาถึงยุค Commercial นี้ เปลี่ยนวิธีที่มนุษย์ทำวิทยาศาสตร์ในอวกาศไปอย่างไรบ้าง

อุตสาหกรรม Semiconductor ที่เรานึกถึง อาจเป็นภาพของโรงงานชิปขนาดมหึมาในไต้หวัน หรือบริษัทออกแบบชิปในอเมริกา แต่ถ้าลองถอยมาดู “ต้นน้ำ” จริง ๆ ของระบบนี้ จะพบว่ามันถูกยึดโยงอยู่กับสิ่งที่ดูธรรมดาอย่างไม่น่าเชื่อ ตั้งแต่ผงชูรส ไปจนถึงสุขภัณฑ์ในห้องน้ำบริษัทญี่ปุ่นจำนวนมากที่ไม่ได้ถูกพูดถึงในกระแสหลัก กลับเป็นคนที่ถือ “วัสดุ เคมี และชิ้นส่วนเฉพาะทาง” ที่ทั้งโลกขาดไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นสารเคมีความบริสุทธิ์สูง กระบวนการผลิตเซรามิกขั้นสูง หรืออุปกรณ์ที่ต้องแม่นยำระดับอะตอม คำถามคือ ทำไมบริษัทที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีขั้นสูง ถึงกลายมาเป็นกระดูกสันหลังของอุตสาหกรรมที่ซับซ้อนที่สุดในโลกได้Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว ตอนนี้จะพาไปไล่แกะตั้งแต่ Supply Chain ระดับลึก ไปจนถึง “ปรัชญาการผลิต” แบบญี่ปุ่น ที่ไม่ได้แค่สร้างสินค้า แต่อยู่เบื้องหลังโลกที่เต็มไปด้วยการแข่งขันด้านพลังการประมวลผลในปัจจุบัน

ผลการสืบสวนออกแล้ว NASA จัดให้โครงการ Boeing CST-100 Starliner เข้าข่าย “Type-A Mishap” ซึ่งเป็นระดับของความผิดพลาดที่ในระบบการจัดการความเสี่ยงของ NASA ถือว่า “ร้ายแรงที่สุด” ทั้งในเชิงความปลอดภัย มูลค่าความเสียหาย และผลกระทบต่อภารกิจในภาพรวมคำถามที่น่าสนใจคือ เกิดอะไรขึ้นกันแน่ในระดับวิศวกรรมและการตัดสินใจเชิงนโยบาย ถึงทำให้ยานที่ถูกออกแบบมาเพื่อพามนุษย์ขึ้นสู่อวกาศ กลับถูกจัดอยู่ในหมวดนี้ แล้ว Type-A จริง ๆ มันสะท้อนอะไรเกี่ยวกับวัฒนธรรมองค์กร การทดสอบ และการยอมรับความเสี่ยงของทั้ง NASA และ BoeingStarstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว ตอนนี้ชวนตั้งคำถามถึงทิศทางของ Starliner ไปจนถึงคำถามใหญ่ที่วงการอวกาศต้องเผชิญ ว่าเรากำลังเร่งการพัฒนาจนหลงลืมบางอย่างไปหรือเปล่า

ถ้ามองจากอวกาศ โลกดูเหมือนดาวเคราะห์สีฟ้า แต่ถ้ามองใกล้ขึ้นมาอีกหน่อย สิ่งที่ปกคลุมพื้นผิวจำนวนมหาศาลกลับคือพืชพรรณสีเขียว คำถามคือ ทำไมพืชถึงเลือกสะท้อนแสงสีเขียวออกมา ทั้งที่แสงจากดวงอาทิตย์มีพลังงานมากมายหลายช่วงคลื่น ตั้งแต่สีแดงไปจนถึงสีน้ำเงิน Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว ตอนนี้จะพาไปสำรวจตั้งแต่ระดับฟิสิกส์ของแสง โครงสร้างของโมเลกุลคลอโรฟิลล์ ไปจนถึงวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตยุคแรก ว่าการที่ต้นไม้บนโลกกลายเป็นสีเขียวนั้น แท้จริงแล้วเป็นผลลัพธ์ของ “ข้อจำกัดทางพลังงาน” และ “ประวัติศาสตร์ของชีวิต” ที่ซับซ้อนกว่าที่เราคิด และมันอาจทำให้เราตั้งคำถามใหม่ด้วยว่า ถ้ามีสิ่งมีชีวิตบนดาวเคราะห์ดวงอื่น พืชของพวกเขาจะยังเป็นสีเขียวเหมือนโลกของเราหรือไม่

น้ำบนโลกอาจไม่ได้มาจากอุกกาบาตอย่างที่เราเคยเชื่อกันมานาน งานวิจัยใหม่เริ่มตั้งคำถามว่าแท้จริงแล้วน้ำอาจเกิดขึ้นพร้อมกับโลกตั้งแต่ช่วงแรกของการก่อตัวของดาวเคราะห์เอง หรือถูกนำมาจากวัตถุในระบบสุริยะชั้นในที่มีองค์ประกอบคล้ายโลกมากกว่าที่คิด Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาวในตอนนนี้ ชวนย้อนดูตั้งแต่ทฤษฎีดั้งเดิมเรื่อง “น้ำจากอวกาศ” ไปจนถึงหลักฐานใหม่จากธรณีเคมีและดาราศาสตร์ดาวเคราะห์ ที่กำลังทำให้คำถามพื้นฐานที่สุดข้อหนึ่งของโลก "น้ำมาจากไหน?" กลับมาเปิดให้ถกเถียงกันอีกครั้งระบบสุริยะ 

ดาวเทียมจำเป็นต้องทำจากโลหะเสมอไปจริงหรือ? ในตอนนี้ชวนมองแนวคิด “ดาวเทียมไม้” ที่ดูเหมือนย้อนยุค แต่จริง ๆ แล้วอาจเป็นก้าวใหม่ของอุตสาหกรรมอวกาศ ตั้งแต่เหตุผลทางวิศวกรรมที่ทำให้ไม้กลายเป็นวัสดุที่น่าสนใจในวงโคจร ไปจนถึงคำถามใหญ่ว่าเราจะสร้างเทคโนโลยีอวกาศที่ยั่งยืนกว่านี้ได้อย่างไร เมื่อเศษซากอวกาศเพิ่มขึ้นทุกปี ดาวเทียมที่เผาไหม้กลับสู่โลกได้สะอาดกว่าเดิมอาจไม่ใช่แค่ไอเดียแปลกใหม่ แต่เป็นหนึ่งในทางออกของอนาคตอวกาศที่เราอาจต้องเริ่มคิดตั้งแต่วันนี้

การเดินทางไปทำข่าวปล่อยจรวดที่สหรัฐอเมริกาแทบทุกครั้ง ไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจถ้าจะเจอการเลื่อนปล่อย ในตอนนี้ เติ้ล ณัฐนนท์ มาแชร์ประสบการณ์การเตรียมตัว มีวิธีคิดและวางแผนอย่างไรให้เจ็บน้อยที่สุด อะไรคือเทคนิคการเดินทางฉบับนักข่าวสายอวกาศที่ต้องเจอกับความไม่แน่นอนตลอดเวลา และย้อนรอยประสบการณ์ทริปสุดระทึกกับการปล่อย ยาน Europa Clipper หลังพายุเฮอริเคนพัดถล่มฐานปล่อย 

ถ้าเราจะกลับไปดวงจันทร์อีกครั้ง คำถามอาจไม่ใช่แค่ว่า “จะไปยังไง” แต่คือ “จะอยู่ตรงไหน”ถ้ำบนดวงจันทร์ โดยเฉพาะพวก Lava Tube ที่เกิดจากลาวาไหลเมื่อหลายพันล้านปีก่อน อาจเป็นคำตอบที่ทั้งในเชิงวิทยาศาสตร์และปรัชญาในเวลาเดียวกัน มันอาจกันรังสีคอสมิก กันอุกกาบาตขนาดเล็ก และรักษาอุณหภูมิให้เสถียรกว่าพื้นผิวที่แกว่งตั้งแต่ร้อนจัดถึงหนาวจัดแบบสุดขั้วแต่คำถามคือ เรารู้จริงแค่ไหนว่าข้างในนั้นมีอะไร โครงสร้างมันมั่นคงหรือเปล่า มีอะไรที่เรายังไม่รู้ซ่อนอยู่ไหม หรืออาจเป็นมรดกทางธรณีวิทยาที่เก็บบันทึกประวัติศาสตร์ของระบบสุริยิยะ ตอนนี้ชวนไปสำรวจ “พื้นที่ว่าง” ที่เราแทบไม่เคยเห็นบนดวงจันทร์ และตั้งคำถามว่า บ้านหลังแรกของมนุษย์นอกโลก อาจไม่ได้อยู่บนผิว แต่ซ่อนอยู่ใต้พื้นผิวสีเทานั้นก็ได้ 

ดาวเทียมสำรวจโลกไม่ได้มีไว้ถ่ายภาพโลกจากมุมสูงเท่านั้น แต่กำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของการเกษตรยุคใหม่ ตั้งแต่ Multispectral ที่บอกสุขภาพพืชผ่านค่า NDVI, Hyperspectral ที่แยกชนิดพืช โรค หรือความเครียดของพืชได้ละเอียดเชิงเคมี ไปจนถึง SAR การศึกษาทางกายภาพที่มองทะลุเมฆ เห็นความชื้นในดินและโครงสร้างพื้นที่ได้แม้ฝนตกหรือกลางคืน แต่คำถามจริงอาจไม่ใช่แค่ “เทคโนโลยีทำอะไรได้บ้าง” แต่อยู่ที่ “นโยบายจะจัดการข้อมูลเหล่านี้อย่างไร” ใครเข้าถึง ใครได้ประโยชน์ และเราจะเปลี่ยนข้อมูลจากอวกาศให้กลายเป็นนโยบายบนผืนดินได้จริงแค่ไหน

เคยสงสัยไหมว่าทำไมโลกถึงไม่ได้ก้าวข้ามปีใหม่พร้อมกัน แล้วทำไมช่วงเวลาเปลี่ยนปีของโลกมันยืดไปได้ถึงประมาณ 26 ชั่วโมง ทั้งที่หนึ่งวันก็มีแค่ 24 ชั่วโมง Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว พาแกะปม Time Zone ที่ไม่ใช่แค่คำอธิบายเชิงภูมิศาสตร์ แต่เชื่อมโยงไปถึงการเมือง อำนาจ และการตกลงร่วมกันของมนุษย์ว่า “เวลา” คืออะไร ใครเป็นคนกำหนด และทำไมเส้นแบ่งวันถึงไม่ตรง ไม่สวย และไม่แฟร์เท่าที่คิด

เมื่อประเทศไทยมีการสร้างยานอวกาศและดาวเทียมมากขึ้น ความเป็นไปได้ที่เพิ่มมามากขึ้นคือ การเกิดการนำส่งผิดพลาดหรือ Launch Vehicle Faiure ที่ล่าสุดเกิดขึ้นกับเที่ยวบินของ THEOS-2A มาวิเคราะห์กันว่าไทยเราจะรับมืออย่างไร และทำไมการกระจายความเสี่ยงในงานอวกาศถึงเป็นเรื่องปกติ และประเทศมหาอำนาจด้านอวกาศเขามีวิธีกระจายความเสี่ยงอย่างไร

ในอวกาศไม่มีอากาศ แต่เต็มไปด้วยแหล่งความร้อนอย่างดวงอาทิตย์และความร้อนจากการทำงานของคอมพิวเตอร์บนยาน แล้วยานอวกาศถูกออกแบบอย่างไรให้ระบายความร้อนได้ รู้จักกับการระบายความร้อนแบบ Active และ Passive และวิศวกรรมเบื้องหลังที่ทำให้ยานอวกาศทำงานได้

หลังจากปี 2026 เป็นต้นไป โลกกำลังเข้าสู่ยุคของสถานีอวกาศเอกชนอย่างเป็นทางการ เมื่อ 4 บริษัท ประกาศสร้างสถานีอวกาศบนวงโคจรต่ำของโลก พาส่องอนาคตของการทดลอง งานวิจัย และการท่องเที่ยวในอวกาศผ่านโครงการอวกาศเอกชนที่ตั้งเป้าให้มนุษย์วางรากฐานการดำรงชีวิตระยะยาวในอวกาศ

ปี 2026 นี้นับว่าเป็นอีกปีที่วงการอวกาศทั่วทั้งโลกมีความคึกคักและเต็มไปด้วยเรื่องราวที่น่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางกลับไปดวงจันทร์ในรอบ 50 ปีของมนุษย์ หรือการสำรวจอวกาศที่ภาคเอกชนกำลังเข้ามามีบทบาทมากขึ้นกว่าเมื่อก่อน ในตอนนี้จะพาทุกคนไปสำรวจว่าในปี  2026 มีเรื่องราวอะไรที่น่าจะตามองบ้างในวงการอวกาศ

ปี 2025 เป็นอีกปีที่มีมนุษย์ประจำการอยู่บนปี 2025 เป็นอีกปีที่มีมนุษย์ประจำการอยู่บนสถานีอวกาศที่โคจรรอบโลก และไม่ได้มีเพียงสถานีอวกาศนานาชาติเพียงแห่งเดียว แต่ยังมีสถานีอวกาศเทียนกงของจีนที่มีมนุษย์ประจำการอยู่บนนั้นอย่างต่อเนื่อง รายการ Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาวตอนนี้ พาย้อนสรุปกิจกรรมบนสถานีอวกาศนานาชาติว่า ภายในหนึ่งปีที่ผ่านมามนุษย์เรามีกิจกรรมอะไรเกิดขึ้นเหนือหัวของพวกเรากันไปบ้าง ที่โคจรรอบโลก และไม่ได้มีเพียงสถานีอวกาศนานาชาติเพียงแห่งเดียว แต่ยังมีสถานีอวกาศเทียนกงของจีนที่มีมนุษย์ประจำการอยู่บนนั้นอย่างต่อเนื่อง รายการ Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาวตอนนี้ พาย้อนสรุปกิจกรรมบนสถานีอวกาศนานาชาติว่า ภายในหนึ่งปีที่ผ่านมามนุษย์เรามีกิจกรรมอะไรเกิดขึ้นเหนือหัวของพวกเรากันไปบ้าง

Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว ชวนย้อนมองวงการอวกาศตลอดช่วงปี 2025 ที่ผ่านมาว่า ในแวดวงด้านอวกาศมีเกิดอะไรขึ้นบ้าง เพราะปี 2025 นี้ นับเป็นปีที่วงการอวกาศมีเรื่องราวมากมายที่น่าจับตามองมากมายทั้งในประเทศไทยและนานาชาติ รวมถึงทิศทางวงการอวกาศในปีนี้เป็นอย่างไร

ญี่ปุ่น กำลังเติบโตขึ้นจากผู้แพ้สงครามสู่มหาอำนาจใหม่ในสมรภูมิด้านอวกาศ ที่ไม่ใช่แค่ความสามารถในการส่งดาวเทียม แต่ยังส่งยานอวกาศและนักบินอวกาศขึ้นสู่อวกาศอีกด้วย ทั้งยังเป็นส่วนหนึ่งในโครงการสถานีอวกาศนานาชาติ และโครงการความร่วมมือระหว่างประเทศมากมาย ร่วมหาคำตอบของการขึ้นสู่การเป็นมหาอำนาจด้านอวกาศของประเทศญี่ปุ่นได้ในรายการ Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว

เมื่อขยะพลาสติกภายในอวกาศกำลังเพิ่มขึ้น จำเป็นต้องหาวิธีการกำจัด ซึ่งการทดลองใหม่จาก MIT Media Lab ที่ ดร.พัทน์ ภัทรนุธาพร (พีพี) ได้มีส่วนร่วมด้วย กำลังจะเปลี่ยนแปลงกระบวนการกำจัดขยะพลาสติกในอวกาศ เมื่อแบคทีเรียสามารถที่จะเปลี่ยนขยะพลาสติกให้กลายเป็นพลาสติกที่มีมูลค่าสูงได้ ติดตามเรื่องราวการทดลองของ ดร.พีพี บนสถานีอวกาศนานาชาติได้ใน Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว

ศูนย์ข้อมูล (Data Center) กลายเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่โลกมีความต้องการมากที่สุดอันดับต้น ๆ ในเวลานี้ ทำให้เกิดความคิดและจินตนาการใหม่ ๆ มากมายเกี่ยวกับการตั้งศูนย์ข้อมูลในพื้นที่แปลก ๆ ไม่ว่าจะเป็นใต้ทะเล กลางทะเลทรายหรือแม้แต่ในอวกาศ Starstuff ตอนนี้ชวนไปสำรวจอีกหนึ่งอนาคตที่น่าจับตามองกับแนวคิดการสร้างศูนย์ข้อมูลในอวกาศ ที่จะยกศูนย์ข้อมูลบนโลกไปอยู่บนวงโคจรของโลก แนวคิดนี้เป็นไปได้จริงแค่ไหน เพราะปราการสุดท้ายของมนุษยชาติที่จะไปเยือนแห่งนี้แฝงไปด้วยอันตรายมากกว่าที่เราคาดคิด และไม่เคยเป็นมิตรกับสิ่งที่เรียกว่าคอมพิวเตอร์เลย

นับเป็นครั้งแรกในรอบครึ่งทศวรรษที่ยานเสบียง HTV-X ได้ทะยานสู่สถานีอวกาศนานาชาติจากแผ่นดินของญี่ปุ่น นับจากสิ้นสุดโครงการรุ่นก่อนหน้าน ทำไมญี่ปุ่นถึงให้ความสำคัญกับยานเสบียง HTV-X รุ่นใหม่นี้ ทั้งที่มียานอวกาศมากมายทำหน้าที่เหล่านี้อยู่ และมีค่าใช้จ่ายที่ถูกกว่า Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว สำรวจความภาคภูมิใจของญี่ปุ่นกับยาน HTV-X ว่าสำคัญอย่างไร และความฉลาดล้ำทางวิศวกรรมของญี่ปุ่นนี้จะทำให้พวกเขาสามารถแข่งขันในอุตสาหกรรมอวกาศยุคใหม่นี้ต่อไปอย่างไร หาคำตอบได้ในตอนนี้

เมื่อสิบปีก่อนองค์การอวกาศยุโรปและรัสเซียได้ร่วมมือกันสร้างโครงการสำรวจดาวอังคารที่ทะเยอทะยานมากที่สุดโครงการหนึ่ง ที่มีชื่อว่า ExoMars ก่อนที่โครงการจะค่อย ๆ เงียบหายไปท่ามกลางภารกิจมากมายที่เกิดขึ้นมาหลังจากนั้น เกิดอะไรขึ้นกับโครงการสำรวจดาวอังคารของยุโรปโครงการนี้ แล้วเราจะได้เห็นโครงการนี้ดำเนินต่อไปในช่วงชีวิตของเรากันหรือไม่ แล้วสุดท้ายโครงการที่มีเป้าหมายในการตามหาสิ่งมีชีวิตบนดาวอังคารจะสิ้นสุดลงอย่างน่าเสียดายท่ามกลางปัญหาภูมิรัฐศาสตร์แบบนี้จริง ๆ หรือ หาคำตอบวิบากกรรมของโครงการ  ExoMars ได้ใน #Starstuffเรื่องเล่าจากดวงดาว

เมื่อ Spirit และ Opportunity เริ่มต้นทำงาน มันก็เปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์และความเข้าใจของมนุษย์เกี่ยวกับดาวอังคารไปตลอดกาล เรื่องราวการค้นพบอันน่าอัศจรรย์และปาฏิหารย์การผจญภัย 14 ปีบนดาวอังคารของสองพี่น้องหุ่นยนต์ Mars Exploration Rover กับการเดินทางที่เต็มเปี่ยมไปด้วยจิตวิญญาณและโอกาสอันแสนมหัศจรรย์ที่คนทั่วทั้งโลกหลงรัก กับจุดจบของภารกิจที่ประสบความสำเร็จสูงที่สุดในประวัติศาสตร์การสำรวจดาวอังคาร

Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาวตอนนี้ ชวนย้อนกลับไปทำความรู้จัก Spirit และ Opportunity หุ่นยนต์หกล้อสองพี่น้องนักสำรวจที่ออกผจญภัยและไขปริศนาบนดาวอังคารว่า อดีตเคยมีน้ำในรูปแบบของเหลวบนพื้นผิวอยู่จริงหรือไม่ และได้สร้างความเปลี่ยนแปลงมากมาย การเดินทางที่เป็นตำนานร่วม 15 ปีของหุ่นยนต์ขนาดเล็กสองตัวที่เต็มเปี่ยมไปด้วยจิตวิญญาณของนักเดินทางและโอกาสในการศึกษาดาวเคราะห์ที่ครั้งหนึ่งเราเชื่อว่ามีน้ำอยู่ กับจุดเริ่มต้นของโครงการ Mars Exploration Rover ที่จะเปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์การสำรวจดาวอังคารไปอย่างตลอดกาล

Mars Reconnaissance Orbiter ยานอวกาศที่อยู่เบื้องหลังภาพถ่ายสวย ๆ บนพื้นผิวของดาวอังคารหรือภาพถ่ายของยานอวกาศที่ไปลงจอดบนดาวอังคาร ยานอวกาสนี้ที่เปรียบเสมือนกับโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของโครงการสำรวจดาวอังคารของสหรัฐอเมริกาที่มีอายุยาวนยานถึง 20 ปี ยานลำนี้มีอะไรอยู่เบื้องหลัง และสร้างแรงกระเพื่อมในการสำรวจดาวอังคารอย่างไร ติดตามได้ใน Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดา

Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาวตอนนี้ ชวนฟังประวัติการศึกษาโลกน้ำแข็งในระบบสุริยะ ตั้งแต่การตั้งสมมุติฐานแรกว่า ดวงจันทร์ยูโรปาน่าจะมีมหาสมุทรน้ำแข็ง การศึกษาวงแหวนของดาวเสาร์จนค้นพบความเชื่อมโยงว่าดวงจันทร์เอนเซลาดัสสร้างน้ำแข็งให้กับวงแหวนของดาวเสาร์ และทำไมดวงจันทร์ไททันน่าจะพบกับสิ่งมีชีวิตมากที่สุดในระบบสุริยะ จนไปถึงการค้นพบน้ำพุที่พวยพุ่งออกมาจากเนื้อของดวงจันทร์เอนเซลาดัสที่เป็นสิ่งที่พิสูจน์ทฤษฎีมหาสมุทรใต้ผืนน้ำแข็งของดวงจันทร์ที่ใช้เวลาร่วมมากกว่า 40 ปี กับการเดินทางเพื่อศึกษาโลกน้ำแข็ง โลกที่เราคาดหวังว่าน่าจะพบสิ่งมีชีวิตนอกเหนือจากโลกเป็นครั้งแรก การเดินทางทั้งหมดที่ผ่านมาทำให้เราเข้าใจโลกน้ำแข็งเหล่านี้เพิ่มเติมอย่างไรบ้าง

งานวิจัยล่าสุดคาดการณ์ว่าดาวเคราะห์แคระซีเรสครั้งหนึ่งน่าจะมีศักยภาพมากพอที่จะเอื้อต่อการกำเนิดชีวิตใต้ชั้นน้ำแข็ง ข้อมูลการค้นพบที่น่าตื่นเต้นนี้กลับมาจากภารกิจที่ครั้งหนึ่งแทบจะถูกลืมเลือนไปจากหน้าประวัติศาสตร์กับภารกิจ Dawn ภารกิจที่เดินทางไปสำรวจรุ่งอรุณของระบบสุริยะจากการไปสำรวจดาวเคราะน้อยเวสตาและดาวเคราะห์แคระซีเรสภายในแถบดาวเคราะห์น้อย สถานที่ซึ่งเต็มไปด้วยเศษซากของดาวเคราะห์ที่ก่อกำเนิดไม่สำเร็จ กับเป้าหมายการเข้าใจกระบวนการก่อกำเนิดของดาวเคราะห์ในระบบสุริยะแรกเริ่มจากหลักฐานดาวเคราะห์ที่สร้างไม่เสร็จทั้งสองดวง ซึ่งกลับค้นพบลักษณะทางกายภาพที่แปลกประหลาดเหนือจินตนาการของเศษก้อนหินที่หลงเหลือจากยุคต้นกำเนิด

เราส่งยานอวกาศไปยังดาวเคราะห์ดวงต่าง ๆ ในระบบสุริยะ รวมถึงวัตถุน้อยใหญ่อย่างดาวหางและดาวเคราะห์น้อยอย่างถูกต้องได้อย่างไร การเดินทางในอวกาศนั้นยุ่งยากและซับซ้อนมากกว่าบนโลกแค่ไหน หาคำตอบได้ใน Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว

ภาพถ่ายจากดาวเทียมหรือยานอวกาศมักจะมีชื่อ Multispectral และ Hyperspectral อยู่ในชื่อของภาพเหล่านั้นด้วย นำมาซืึ่งคำถามว่าอุปกรณ์ถ่ายภาพสองชนิดแตกต่างกันอย่างไร เราใช้ดาวเทียมสังเกตการสังเคราะห์แสงของพืชบนโลกได้อย่างไร แล้วเราศึกษาอวกาศและดาราศาสตร์ผ่านอุปกรณ์ทั้งสองชนิดได้อย่างไร และจะพาย้อนไปถึงต้นกำเนิดของการบันทึกภาพแสงในย่านต่าง ๆ ว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไรและตั้งแต่เมื่อไหร่ 

กล้องถ่ายภาพอัตโนมัตินับว่าเป็นหนึ่งในสิ่งประดิษฐ์ที่สร้างประโยชน์ให้กับมนุษยชาติมาก ไม่ว่าจะเป็นระบบวัดแสงอัตโนมัติหรือระบบโฟกัสภาพ ทั้งหมดล้วนเป็นระบบที่ซับซ้อนและทำให้การถ่ายภาพในปัจจุบันง่ายดายมากยิ่งขึ้น อดีตการทำงานของกล้องถ่ายภาพไม่ได้ทำงานง่ายขนาดนี้ แล้วเทคโนโลยีเบื้องหลังกล้องถ่ายภาพอัตโนมัติทำงานอย่างไร ติดตามได้ใน Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาวตอนนี้

แม้การพุ่งชนดาวเคราะห์น้อย Dimorphos ของ DART จะผ่านไปสามปีแล้ว แต่ข้อมูลล่าสุดจากภาพถ่ายของยาน LICIACube ได้ทำให้พบว่าการพวยพุ่งของเศษฝุ่นจากพื้นผิวของ Dimorphos อาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ดาวเคราะห์น้อยดวงนี้มีการเปลี่ยนแปลงวงโคจรมากกว่าที่คาดการณ์ไว้หลังการชน ซึ่งการค้นพบในครั้งนี้อาจทำให้การเปลี่ยนแปลงแนวคิดการปกป้องโลกจากภัยอุกกาบาตอาจเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม

หนึ่งในเป้าหมายที่ใหญ่ที่สุดของกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ คือการมองเข้าไปในอดีตที่ไกลกว่าที่กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลเคยทำได้ งานวิจัยด้านจักรวาลวิทยาได้ทำการศึกษาผลจากการมองลึกเข้าไปในอดีตที่แสนยาวนานกว่าหมื่นล้านปี เพื่อทำความเข้าใจวิวัฒนาการของเอกภพว่าในช่วงพันล้านปีแรกของเอกภพหลังก่อนกำเนิด วิวัฒนาการของเอกภพเป็นอย่างไรบ้าง แล้วทำไมเอกภพจึงเป็นอย่างที่มันเป็นในปัจจุบัน แล้วตอนนี้เราทราบอะไรบ้างจากปริศนาที่เคยเกิดขึ้นในช่วงเวลานั้นจากการส่องมองเข้าไปของกล้องเจมส์ เว็บบ์

ปัจจุบันกระแสของ AI และ Machine Learning ถูกนำมาใช้แทบทุกอุตสาหกรรม แล้วการศึกษาอวกาศและดาราศาสตร์ ที่มีการใช้ระบบคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีที่ทันสมัยมากที่สุด ได้นำเอา AI เข้ามาใช้งานมากน้องเพียงใดเมื่อเทียบกับยุคก่อน และ Machine Learning และ Deep Learning จะเข้ามาเปลี่ยนอย่างไรบ้าง ติดตามใน StarStuff เรื่องเล่าจากดวงดาว

SpaceX ยุติการใช้งาน SpaceX Landing Zone 1 เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2568 เพื่อเปิดทางให้กับโครงการใหม่ ๆ พื้นที่ Landing Zone 1 นี้สำคัญอย่างไรกับประวัติศาสตร์การสำรวจอวกาศ แล้วอนาคตของฐานลงจอด SpaceX จะขยับขยายไปในทิศทางไหนหลังจากยกเลิกฐานลงจอดนี้ ชวนหาคำตอบได้ใน #Starstuffเรื่องเล่าจากดวงดาว

ข่าวล่าสุดพบการตรวจวัดธาตุกำมะถันในสสารระหว่างดวงดาวจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศ XRISMStarstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว ตอนนี้ชวนไปสำรวจความน่าสนใจของกล้องโทรทรรศน์อวกาศ XRISM ว่ากล้องโทรทรรศน์อวกาศรังสีเอกซ์จากญี่ปุ่นตัวนี้มีความน่าสนใจอย่างไร แล้วรังสีในย่าน Soft Xray มันน่าสนใจอย่างไร

ข่าวล่าสุดพบว่าดาวยูเรนัส ดาวเคราะห์น้ำแข็งยักษ์สามารถผลิตพลังงานความร้อนภายในดาวได้ เป็นการค้นพบที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว ตอนนี้จะพูดถึงดาวยูเรนัส ดาวเคราะห์น้ำแข็งที่หลาย ๆ คนมองข้ามไป ว่าแท้จริงแล้วดาวเคราะห์ดวงนี้ยังเต็มไปด้วยปริศนาที่รอการค้นพบ กับโอกาสที่จะมีภารกิจกลับไปศึกษาปริศนาของดาวเคราะห์ดวงนี้ที่ริบหรี่เมื่อเทียบกับดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ

ดาวเทียม NISAR ดาวเทียมสำรวจโลกบนความร่วมมือของสหรัฐอเมริกาและอินเดียกำลังเดินทางออกนอกโลกสิ้นเดือนกรกฎาคมนี้Starstuff ชวนมาฟังแนวคิดและเหตุผลว่าทำไมอินเดียถึงสนใจและร่วมลงทุนกับสหรัฐในการสร้างดาวเทียมดวงนี้ แล้วทำไมรัฐบาลของทั้งสองประเทศยังคงพัฒนาดาวเทียมสำรวจโลกผ่านเรดาร์ทั้งที่ปัจจุบันมีบริษัทเอกชนทำดาวเทียมสำรวจโลกผ่านเรดาร์ประเภทนี้อยู่เหมือนกัน

SpaceX ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาเป็นความก้าวหน้าอุตสาหกรรมอวกาศอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน โดยเฉพาะการสร้างจรวด Starship และ Super Heavy จรวดยักษ์ที่กำลังมาเปลี่ยนแปลงอุตสาหกรรมอวกาศของโลก และ SpaceX ได้มีส่วนสำคัญในการผลักดันอุตสาหกรรมอวกาศไปในทิศทางใด หาคำตอบของสิ่งเหล่านี้ได้ใน #Starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว

ภาพของ SpaceX ในปัจจุบันเป็นผู้ถือครองส่วนแบ่งทางการตลาดของอุตสาหกรรมขนส่งอวกาศแทบทั้งหมด อะไรทำให้ SpaceX ในปัจจุบันมีภาพลักษณ์เป็นผู้นำของอุตสาหกรรมจรวดและการขนส่งอวกาศเหมือนทุกวันนี้ กับภาพลักษณ์ที่ล้มลุกคลุกคลานของ SpaceX ในอดีตตั้งแต่ยุคกระสวยอวกาศ สู่ยุคสิ้นสุดกระสวยอวกาศ SpaceX ดำเนินชีวิตมาอย่างไรให้สามารถมายืนหนึ่งอุตสาหกรรมนี้ได้ มาหาคำตอบได้ในตอนนี้

การมองวัตถุบนท้องฟ้าในปัจจุบันนั้นง่ายขึ้นกว่าเมื่อก่อน จากเดิมที่ต้องเงยหน้ามองท้องฟ้า ถูกปรับเปลี่ยนเป็นการมองผ่านหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือโทรทัศน์ได้อย่างง่ายดาย หน้าจอคือสิ่งที่นำภาพจากกล้องโทรทรรศน์ที่อยู่ห่างไกลโลกกว่าล้านกิโลเมตรให้มาปรากฏแก่สายตาได้อย่างง่ายดาย เทคโนโลยีที่ปรับเปลี่ยนชีวิตของผู้คนตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันนี้มีวิทยาการที่อยู่เบื้องหลังอย่างไร จากทีวีตู้ขนาดใหญ่สู่ทีวีจอแบนที่สามารถแสดงภาพสวยงดงามอย่างน่ามหัศจรรย์ จนไปถึงจอของโทรศัพท์มือถือที่ทุกคนถืออยู่ในมือ สิ่งมหัศจรรย์เหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร มาร่วมหาคำตอบของสิ่งที่เชื่อมต่อชีวิตของทุกคนเข้าไว้ด้วยกันผ่านการแสดงผลทางหน้าจอได้ใน starstuff เรื่องเล่าจากดวงดาว

#Starstuffเรื่องเล่าจากดวงดาว ชวนจับตาการสำรวจดวงอาทิตย์แห่งปี 2025 ซึ่งเป็นปีที่การสำรวจมีความสำคัญและน่าสนใจหลายอย่าง ที่จะเป็นจุดเริ่มต้นให้เราไขปริศนาอีกมากมายเกี่ยวกับดวงอาทิตย์

พาไปเจาะลึกเบื้องหลังภารกิจ Axiom Mission 4 กับการเดินทางของสี่ลูกเรือเอกชนที่จะสร้างประวัติศาสตร์ให้กับอินเดีย ฮังการี และโปแลนด์ กับบรรยากาศการเลื่อนการปล่อยที่ทำให้ภารกิจยังคงไม่เกิดขึ้น

อุตสาหกรรมอวกาศมีความเฉพาะตัวที่สูงมาก ส่งผลให้เทคโนโลยีอวกาศมีราคาสูงและเข้าถึงได้ยาก หากวันหนึ่งอุตสาหกรรมอวกาศนั้นเข้าสู่สายพานการผลิตเหมือนกับรถยนต์ ราคาของดาวเทียมและจรวดจะถูกลงไหม?Starstuffเรื่องเล่าจากดวงดาว ชวนสำรวจปรัชญาทุนนิยมที่พยายามทำให้ต้นทุนถูกที่สุด ผลิตให้ได้มากที่สุด นำมาซึ่งการที่ผลิตภัณฑ์มีราคาที่ถูกลงแล้วเข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคหน้าใหม่ได้มากขึ้น เกิดความหลากหลายในอุตสาหกรรมและเป็นตัวเร่งกระบวนการพัฒนาเทคโนโลยีให้ไวมากยิ่งขึ้น ที่เห็นได้จากการเข้ามาของ Starlink ที่เมื่อดาวเทียมเข้าสู่สายพานการผลิต เทคโนโลยีในกลุ่มดาวเทียมขนาดเล็กรุดหน้าไปได้อย่างรวดเร็ว

พื้นผิวของดาวศุกร์นั้นเป็นสิ่งที่ลึกลับ เนื่องจากการลงจอดบนพื้นผิวของดาวศุกร์นั้นเต็มไปด้วยความท้าทายและชั้นบรรยากาศที่หนาแน่นจนแสงไม่สามารถเดินทางผ่านมันไปได้ แต่ถึงกระนั้นดาวศุกร์ก็ยังปิดบังปริศนาบนพื้นผิวต่าง ๆ ไว้มากมาย ไม่ว่าจะเป็นภูเขาไฟระเบิดหรือแผ่นดินไหว และอีกหนึ่งโครงสร้างบนพื้นผิวที่น่าสนใจไม่น้อย นั้นชื่อว่า 'โคโรน่า' ที่นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าจะเป็นเบาะแสสำคัญของการเข้าใจธรณีวิทยาของโลกในอดีต

European Southern Observatory (ESO) องค์การยุโรปเพื่อการวิจัยดาราศาสตร์ในซีกโลกใต้ ออกแถลงการต่อต้านการก่อสร้างโรงไฟฟ้า โครงการ INNA เมกะโปรเจกด้านพลังงานสะอาดของชิลีที่ร่วมกับบริษัทพลังงานในเครือจากสหรัฐอเมริกา ซึ่งทาง ESO ได้รายงานว่า แม้โรงงานไฟฟ้าแห่งนี้จะเป็นพลังงานสะอาดที่มาจากแหล่งพลังงานทดแทนทั้งหมด แต่มันกำลังจะทำลายระบบนิเวศน์ที่เหมาะสมในการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ในทะเลทรายอาตากามาไปตลอดกาล