Studio Schumpeter

Europa wil zijn industrie beschermen tegen goedkope Chinese import, en tegelijk verduurzamen. Een nieuw WRR-rapport ("Strategisch handelen; Beleid voor een geopolitieke economie") stelt dat dit geen twee aparte opgaven zijn: wie het één zonder het ander doet, lost niets op.Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikundige Technologie aan de TU Eindhoven, ziet de gevolgen dagelijks in de Nederlandse chemie: fabrieken die in e mottenballen worden gelegd, ketens die afhankelijk blijven van import. Zijn vraag: welke schakels in de industrie zijn strategisch genoeg om gericht te beschermen, en welke niet?We bespreken het WRR-rapport, de nieuwe lobbygroep van Mario Draghi, het Rapport Wennink, en waarom niets doen eigenlijk geen optie is.

Toezichthouder ACM is onafhankelijk van de politiek. Dat is stevig verankerd in het Europese energierecht. Maar wat gebeurt er als de politiek onvoldoende richting geeft?Saskia Lavrijssen, hoogleraar Governance van verantwoorde energietransities en decaan van de Faculteit der Managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit, legt uit waar het probleem zit. Het Hof van Justitie bepaalde dat een lidstaat algemene beleidslijnen mag opstellen. Maar waar houden algemene beleidslijnen op en beginnen specifieke aanwijzingen? De jurisprudentie geeft weinig houvast.In deze aflevering bespreken we dit grijze gebied aan de hand van een aantal voorbeelden. Zoals de gasnettarieven die de komende decennia fors stijgen omdat een steeds kleinere groep de netkosten draagt, het prioriteringskader waarin de ACM zelf bepaalde welke sectoren voorrang krijgen op een vol stroomnet, en de investeringsplannen van netbeheerders die beoordeeld worden door zowel de minister als de ACM.

We denken dat zon en wind weersafhankelijk zijn en steenkool, aardgas en kernenergie niet. Deze zomer bewees het tegendeel. Vele Europese elektriciteitscentrales moesten de afgelopen maanden vanwege koelwaterproblemen terugschakelen of werden volledig stilgelegd. In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld de gevolgen met Sanne de Boer, analist energietransitie bij RaboResearch.De impact is groot. Hongarije riep burgers en bedrijven op om minder stroom te gebruiken. In Roemenië legden twee autofabrikanten tijdelijk de productie stil .De Boer legt uit waarom gascentrales een ander risico lopen dan kerncentrales, en waarom ook het elektriciteitsnet zelf minder aankan bij hitte. Conclusie van het gesprek: elke vorm van energieopwekking is uiteindelijk weersafhankelijk. De vraag is niet welke bron dat probleem oplost, maar hoe we een systeem bouwen dat daarmee om kan gaan.

Europa wil met de Critical Raw Materials Act minder afhankelijk worden van China. Twee recente rapporten, van de Europese Investeringsbank en de Europese Rekenkamer, geven weinig reden tot optimisme. Canada steekt jaarlijks anderhalf miljard euro in de zoektocht naar nieuwe grondstoffen, de hele Europese Unie tweehonderd miljoen.Ron Stoop, strategisch analist bij The Hague Centre for Strategic Studies, legt uit waarom Europa vastloopt in procedures terwijl de Verenigde Staten zich rechtstreeks bij bedrijven inkopen en Japan al jaren bezig is om voorraden aan te leggen. Volgens hem is de vraag niet of Europa China kan verslaan, maar of het genoeg overhoudt om niet chantabel te zijn.We bespreken ook ander energienieuws van deze week, zoals de rol van zonne-energie tijdens de hittegolven deze zomer. En we praten over de Duitse economie, die vastzit tussen bezuinigingsdrang en Chinese verwevenheid.

Het kabinet zet in op twee grote kerncentrales. Maar als het aan Ruut Schalij ligt, kiest Nederland een andere route.Schalij, energie-expert bij eRisk Group, leidde in 2022 de scenariostudie kernenergie voor het ministerie. In deze aflevering van de Studio Schumpeter-podcast legt hij uit waarom hij inmiddels vol zou inzetten op kleine modulaire reactoren. SMR's zijn namelijk sneller te bouwen, makkelijker in te passen en beter te spreiden over het land. Zijn nachtmerriescenario: één peperdure grote centrale die veel te laat klaar is, gevolgd door een parlementaire enquête. Een gesprek over het Nederlandse energiesysteem en de harde keuzes achter de kernenergieplannen.

De Europese chemie- en industriebedrijven rapporteerden de afgelopen weken hoge winsten over het tweede kwartaal, aangejaagd door de hoge prijzen na de blokkade van de Straat van Hormuz. Opvallend, want chemie- en industriebedrijven laten geen kans onbenut om te zeggen dat ze het zwaar hebben. Als het geld er is, waarom komt de verduurzaming van diezelfde industrie dan zo moeizaam van de grond?Te gast bij Studio Schumpeter is Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikundige Technologie aan de TU Eindhoven. Hij plaatst de recordwinsten in perspectief, want de meevaller is tijdelijk en verzwakt vooral de buitenlandse concurrenten. Hij legt uit waarom BASF 12 miljard euro aan aandeelhouders uitkeert terwijl Neste 2,5 miljard euro in Rotterdam investeert, en betoogt dat de overheid niet de business case van één fabriek, maar van een hele keten zou moeten organiseren.Lees ook de explainer op de website van Studio Schumpeter. Reageren kan ophier Spotify of via de website. Abonneer je om niets te missen.

Brussel wil dat elektriciteit in 2040 goed is voor 46 procent van het Europese energieverbruik, een verdubbeling van het huidige aandeel. Sanne de Boer, analist energietransitie bij RaboResearch, legt uit wat er in het Electrification Action Plan staat, waarom het doel zo ambitieus is en waarom het plan vooral nog uitwerking vraagt in wet- en regelgeving. Elektrificatie is volgens De Boer een middel, geen doel. Niet méér stroomverbruik is de opgave, maar slimmer verbruik op de momenten dat er groene stroom is.

De Europese Commissie presenteerde vrijdag 17 juli de langverwachte review van het emissiehandelssysteem ETS. Het plafond voor CO2-uitstoot gaat minder snel omlaag, is het voorstel van de Commissie. Bovendien krijgt de industrie langer gratis rechten en er komt 100 miljard euro beschikbaar via de Industrial Decarbonisation Bank. Tien lidstaten pleitten voor versoepeling, een tegenblok met Nederland wilde het systeem intact houden. Is dit een afzwakking van het belangrijkste Europese klimaatinstrument, of juist een verbreding die de hele industrie in beweging krijgt? Emissiehandelsexpert Jos Cozijnsen las het voorstel op de dag van publicatie en geeft commentaar in de Studio Schumpeter-podcast. Hij legt uit hoe het ETS werkt, wat er verandert voor een chemiebedrijf in de Rotterdamse haven, en waarom de marktstabiliteitsreserve uitgroeit tot een centrale bank voor CO2. Volgens Cozijnsen is het Commissievoorstel een gebalanceerd beleidspakket. "Het ETS heeft gewonnen."

Nederland dingt mee naar een AI-Gigafabriek: een datacenter in de Rotterdamse haven van misschien wel 800 megawatt, gevoed met windstroom van de Noordzee. Versnelt zo'n fabriek de energietransitie, of legt ze beslag op schaarse groene stroom, netcapaciteit, ruimte en koelwater?In een nieuwe podcast van Studio Schumpeter spreek ik erover met Ron Stoop, strategisch analist bij HCSS - The Hague Centre for Strategic Studies en medeauteur van een rapport over de strategische waarde van een AI-Gigafabriek voor Nederland.Stoop noemt digitale infrastructuur de snelwegen van de eenentwintigste eeuw: wie ze niet aanlegt, ziet de economische activiteit ergens anders neerstrijken. Een datacenter is volgens hem niet inherent goed of slecht. De waarde hangt af van drie voorwaarden: 1) draagt de fabriek bij aan digitale autonomie, 2) komt de rekenkracht ten goede aan Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen, en 3) helpt ze maatschappelijke doelen dichterbij brengen, van gezondheidszorg tot netstabiliteit.Opvallend: Stoop ziet overheidsdeelname in de financiering niet als bezwaar maar als stuurmiddel om maatschappelijke doelen te realiseren. Wie meebetaalt, kan voorwaarden stellen, bijvoorbeeld gereserveerde capaciteit voor universiteiten en startups. Verder in deze aflevering: de oplopende olieprijs na het einde van de wapenstilstand tussen de VS en Iran, de Chinashock in de Europese industrie en het gelekte voorstel voor de Europese Electrification Act. En o ja, na deze aflevering weet je ook meteen wat de vakantieplannen zijn van Ron en Roy!

Nederland zit op slot: duizenden projecten in de energietransitie lopen vast omdat de bouw ervan stikstof uitstoot. Deze week kwam het kabinet met een pakket, en op basis van het Europese Grids Package krijgt de aanleg van het stroomnet straks een stikstofuitzondering.Logisch, zegt Olof van der Gaag, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) in de Studio Schumpeter-podcast. De cijfers geven hem gelijk: één kilo stikstofuitstoot bij de bouw levert zestig kilo reductie op. "Een gouden deal."Maar Van der Gaag wil die uitzondering verbreden naar bouwprojecten voor waterstof, warmtenetten en groen gas uit mest. Daar praten we over, en over netcongestie, dat volgens Van der Gaag behalve een probleem ook een blessing in disguise is.

Kan technologie het volgelopen stroomnet ontlasten? Op de campus van de TU Eindhoven wordt gebouwd aan een grootschalige energieproeftuin waar elektriciteit, warmte, groene waterstof en synthetische gassen in één systeem samenkomen. In de projecten GENIUS en BACH wordt getest of slimme sturing, opslag en conversie meer ruimte op het bestaande net kunnen maken.Te gast is Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikundige Technologie van de TU/e en voormalig directeur van energie-instituut EIRES. We praten over wat die proeftuin oplevert. Opmerkelijke conclusie voor een technische universiteit: de techniek bestaat grotendeels al en is niet het grootste probleem. Het echte knelpunt is organisatorisch. Wie krijgt voorrang en wie betaalt de rekening? Dreigt de campus, net als andere energie-hubs, een 'gated community' op het stroomnet te worden?Het creëren van energiehubs, waar gebruikers flexibel met energie omgaan, kan 10 tot 30 procent van de netcongestie oplossen, schat Boneschanscher. Voor de rest blijft er maar één antwoord: graven en kabels leggen.

Vanaf 1 juli bepaalt het prioriteringskader van de ACM wie voorrang krijgt op het volle stroomnet. Energie-expert Paul Giesbertz is geen fan van dat kader. We zouden het eigenlijk niet over moeten hebben, zegt hij in de podcast. Volgens Giesbertz is het prioriteringskader namelijk geen oplossing. Het verkleint de wachtrij niet. Wie de een voorrang geeft, stelt de ander achter. Evidente keuzes, zoals een ziekenhuis voorrang geven op een casino, hadden netbeheerders ook zonder kader kunnen nemen. De echte vraag is volgens Giesbertz waarom netverzwaring achterblijft, en waarom de ACM niet meer doet aan het stimuleren van snellere investeringen.Verder hebben we het over de Straat van Hormuz, energiearmoede en de keuze tussen een capaciteitsmarkt en een strategische reserve.Excuses voor de wisselende geluidskwaliteit in deze aflevering, veroorzaakt door een haperende microfoon.

Per 1 januari 2027 wordt de salderingsregeling afgeschaft, de maatregel die bijna drie miljoen huishoudens aan zonnepanelen hielp. Saldering liet huishoudens het stroomnet als gratis batterij gebruiken, zonder enige prikkel om opwek en verbruik op elkaar af te stemmen. Roy op het Veld bespreekt de afschaffing van die regeling met Machiel Mulder, hoogleraar energie-economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Wat doet het einde van saldering met de energietransitie? Mulder ziet twee effecten. De aanwas van nieuwe panelen zwakt waarschijnlijk wat af, omdat de terugverdientijd langer wordt. Maar aan de andere kant wordt het energiesysteem er slimmer van. Zodra de regeling wordt afgeschaft, loont het om eigen zonnestroom meteen te gebruiken of op te slaan in een thuisbatterij. Als vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd, zullen negatieve prijzen grotendeels verdwijnen, voorspelt Mulder.Mulder heeft een groot vertrouwen in marktwerking, ook in geval van de energiecrisis door de blokkade van de Straat van Hormuz. Bij een dreigend tekort passen vraag, aanbod en prijzen zich vaak sneller aan dan we denken, betoogt hij. Strategische voorraden noemt hij eerder schijnzekerheid dan een oplossing. Luister nu. Abonneer je voor een nieuwe aflevering elke vrijdag en lees het wekelijkse nieuwsoverzicht op studioschumpeter.nl.

In deze aflevering van de 𝐒𝐭𝐮𝐝𝐢𝐨 𝐒𝐜𝐡𝐮𝐦𝐩𝐞𝐭𝐞𝐫-podcast bespreekt Roy op het Veld het energienieuws van de week met Ron Stoop van HCSS: van de oplopende energieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten tot de toenemende drukte op het stroomnet.Daarna zoomen ze in op de wereldwijde zonnepanelenindustrie. China domineert de markt, maar heeft inmiddels zo'n enorme overcapaciteit dat fabrikanten onder de kostprijs werken en omvallen. Is dat een crisis, of juist een gezonde shake-out? En vooral: wat betekent het voor Europa, dat voor meer dan 95 procent afhankelijk is van Chinese panelen?Dieper in de keten gaat het ook over de verborgen afhankelijkheid bij de grondstof polysilicium, het Groningse Resilicon dat daar verandering in wil brengen, de 'kill switch' in Chinese omvormers, en de vraag of Europa de politieke wil heeft om een eigen industrie op te bouwen.

Het draagvlak voor de energietransitie kalft af, bleek deze week uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau, maar tegelijk hamsteren huishoudens netcapaciteit bij Stedin, zodat ze zeker weten dat ze ruimte hebben voor een elektrische auto en/of warmtepomp. Handelen mensen uit klimaatbesef of vanwege de portemonnee? En wat zegt dat over de staat van de energietransitie?In deze aflevering bespreek ik het nieuws van de week met gedragspsycholoog en communicatiestrateeg Daan Remarque. We gaan in op het SCP-onderzoek over dalend draagvlak, de elektrische Ferrari die niemand wil, de stikstof-doorbraak voor netverzwaring, en de psychologie achter politieke polarisatie rond klimaatbeleid.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikundige Technologie van de TU Eindhoven. Aan de orde komen onder meer:De olieprijs wil maar niet onder de 100 dollar per vat blijven. Boneschanscher ziet daarin een patroon: crisis na crisis bevestigt dat de afhankelijkheid van fossiele import onhoudbaar is.Op de World Hydrogen Summit in Rotterdam deze week presenteerden vooral Japanse en Koreaanse bedrijven hun technologie. Europa is goed in uitvinden, maar in de productie wordt het keer op keer ingehaald door Azië.De nationale netcongestiedag in Arnhem, waar business cases voor lokale energiehubs zichtbaar worden nu bedrijven jarenlang op een netaansluiting moeten wachten. Boneschanscher vertelt hoe de campus van de TU Eindhoven zelf als energiehub fungeert, met batterijen, warmte-koudeopslag en een elektrolyzer in aanbouw, en hoe PSV Stadion en het busstation als potentiële handelspartners voor stroom in beeld komen.Tot slot pleit hij ervoor bij de inkoop van batterijen en elektrolyzers voor energiehubs een gezonde balans te vinden tussen Aziatische en Europese leveranciers, anders ruilen we de ene afhankelijkheid in voor de andere.

Vanaf 2028 gaat het Europese emissiehandelssysteem ETS2 de energierekening van huishoudens direct raken. Gas, benzine en diesel worden duurder. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwde deze week dat het om tientallen euro's per maand kan gaan, afhankelijk van hoe je woont en rijdt.Maar is 2028 ook echt de startdatum? ETS2 is al een keer uitgesteld, en met de huidige hoge energieprijzen door het conflict in het Midden-Oosten is het niet ondenkbaar dat de politiek weer voor uitstel kiest. En wie betaalt de rekening voor huishoudens die niet zomaar kunnen overstappen op een warmtepomp of elektrische auto?In de nieuwe aflevering van Studio Schumpeter bespreek ik dit met Sanne de Boer van RaboResearch. Ze legt helder uit hoe ETS2 werkt, hoe groot de onzekerheid is over de CO₂-prijs na 2030, en welke instrumenten beschikbaar zijn om kwetsbare groepen te beschermen, van sociale leasing tot een vast klimaatcompensatiebedrag per inwoner.We bespreken ook de nieuwe tijds- en volumeafhankelijke nettarieven die Netbeheer Nederland deze week bij toezichthouder ACM heeft ingediend. Huishoudens betalen in dat voorstel geen vast tarief meer voor hun aansluiting. Wie slim omgaat met stroomverbruik wordt beloond met een lager tarief. Wie telkens op piekmomenten zijn auto wil opladen, betaalt extra voor de aansluiting.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Lijs Groenendaal, interim-directeur van brancheorganisatie NLHydrogen⁠. Groenendaal werkte eerder bij Shell en RWE en is een expert op het gebied van de waterstofmarkt.De podcast gaat diep in op de 'wet jaarverplichting groene waterstof', die het kabinet afgelopen week naar de Tweede Kamer stuurde. De wet verplicht industriële gebruikers van grijze waterstof om een oplopend percentage te vervangen door groene waterstof: 4 procent in 2030, oplopend naar 10 procent in 2035. Groenendaal is voorzichtig positief. De wet geeft zekerheid aan producenten, en het handelssysteem met certificaten is typisch Nederlands vernuft, Duitsland wil het inmiddels overnemen. Maar er moet wel nog veel gebeuren. Ook de Raad van State is kritisch over het wetsvoorstel. De jaarverplichting en het subsidiebudget zijn waarschijnlijk onvoldoende om de Europese verplichting van 42 procent groene waterstof in 2030 te halen.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Ron Stoop, analist en econoom bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS).De olieprijs steeg deze week boven de 120 dollar per vat en de wederzijdse blokkade van de Straat van Hormuz houdt aan. Stoop legt uit waarom de markt nog niet volledig reageert: strategische voorraden dempen de eerste schok, maar vraagdestructie is onvermijdelijk als de prijs nog verder stijgt. Landen die fossiele brandstof subsidiëren met accijnsverlagingen, zoals Duitsland, werken dat proces tegen met eigen publieke middelen.Het meest opvallende nieuws is voor Stoop de toenemende assertiviteit van Europa tegenover China. De Industrial Accelerator Act sluit Chinese bedrijven uit van Europese aanbestedingen, de cybersecurityregels voor energienetten worden aangescherpt en de Spaanse premier Sanchez, traditioneel een van de vriendelijkere Europese stemmen richting Beijing, kaart publiekelijk de handelsonbalans aan. China dreigt met vergeldingsmaatregelen, maar Brussel trekt zich er weinig van aan.Verder bespreekt Stoop twee concrete voorbeelden van hoe China energietechnologie als strategisch wapen inzet: door de export van geavanceerde zonnepaneelmachines naar de VS te blokkeren en batterijproductietechnologie voor een grote Indiase gigafabriek te frustreren. Zijn conclusie is confronterend: als Europa geen eigen industrie opbouwt voor energietechnologie, wordt het afhankelijk van Chinese zonnepanelen, batterijen en windmolens. Dan ruilen we de ene afhankelijkheid in voor de andere.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie.Aan bod komt het steeds groter wordende probleem van netcongestie. Vijftien gemeenten in Utrecht krijgen vanaf 1 juli een aansluitstop voor groot- én kleinverbruikers. Van der Gaag is helder: Nederland heeft dit probleem van A tot Z zelf gemaakt. Het goede nieuws is volgens hem dat we het dus ook zelf kunnen oplossen. Van der Gaag overhandigde afgelopen week twee rapporten met suggesties aan staatssecretaris Jo-Annes de Bat. Een rapport van Arcadis over mogelijkheden om investeringen in stroomnetten te versnellen binnen bestaande regelgeving, en een rapport van advocatenkantoor Van Doorne met negen concrete wetswijzigingen waarmee procedures jaren sneller kunnen.Verder komt aan bod: de groeiende markt voor thuisbatterijen. Zonder enige subsidie of overheidsbeleid worden maand na maand recordverkopen geboekt. Ook vertelt Van der Gaag over zijn pleidooi bij de Europese Centrale Bank voor een rentekorting op leningen voor energietransitieprojecten. Ten slotte toont Van der Gaag zich tevreden met de kabinetsreactie op de energiecrisis. Hij is blij dat de overheid niet kiest voor een generieke accijnsverlaging aan de pomp, maar voor gerichte maatregelen zoals een aanschafsubsidie voor tweedehands elektrische auto's en extra middelen voor het Warmtefonds.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikundige Technologie van de TU Eindhoven.Centraal staat de vraag: durft Nederland expliciete keuzes te maken over welke industrie het wil behouden en welke niet? Boneschanscher stelt dat het huidige beleid te veel via randvoorwaarden en generieke subsidies stuurt, in plaats van strategisch te kiezen voor waardeketens die het land economisch en maatschappelijk nodig heeft. Hij kijkt ter inspiratie naar Japan en Zuid-Korea, landen met vergelijkbare industriële uitdagingen die die keuzes wél durven te maken.Verder komen aan bod: de nieuwe Europese CO2-opslagverplichting voor de industrie en de vraag of bedrijven zonder toegang tot infrastructuur daardoor onbedoeld worden afgestraft. Ook bespreekt Boneschanscher de Flexolizer van Alquion, de flexibele elektrolyzer die voortkomt uit de fusie van Battolyser en VDL Hydrogen Systems, die tot een kwart goedkopere groene waterstof zou kunnen produceren doordat hij beter meebeweegt met het variabele aanbod van windenergie.

In deze aflevering van Studio Schumpeter spreekt Roy op het Veld met Daan Remarque, gedragspsycholoog en merk- en communicatiestrateeg. Als klimaatoptimist kijkt Remarque met een bijzondere blik naar de energietransitie: niet vanuit beleid of technologie, maar vanuit menselijk gedrag. Hoe krijg je de grote massa in beweging?Zijn antwoord is verrassend nuchter: mensen veranderen niet omdat ze er moreel van overtuigd zijn om iets aan klimaatverandering te doen, maar omdat iets goedkoper, gemakkelijker of aantrekkelijker is. Dat verklaart waarom de verkoop van tweedehands elektrische auto's vorige maand met bijna 50 procent steeg — niet vanuit klimaatzorg, maar vanuit de portemonnee. De hoge benzine- en dieselprijzen zijn een steun in de rug voor elektrisch rijden, zo blijkt ook uit cijfers van het CBS en de Bovag. Verder komen aan bod: waarom overheidscampagnes die mensen vragen 'de knop om te zetten' averechts werken en hoe sociaal kopieergedrag — de buren doen het, dus ik ook — een krachtig instrument is. Ook bespreekt Remarque het NVDE-onderzoek waaruit blijkt dat vergunningsprocedures voor wind- en zonprojecten 50 tot 75 procent sneller kunnen zonder nieuwe wetgeving — mits alle partijen met gevoel voor urgentie samenwerken.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Laetitia Ouillet, directeur van het Sustainable Industry Lab en expert op het gebied van de warmtetransitie.Aan bod komen de gevolgen van de oorlog tegen Iran, waardoor de olieprijs deze week opliep tot 140 dollar per vat (voor directe levering). Ouillet maakt zich vooral zorgen om de uitgestelde gevolgen: de hogere energierekening komt pas over maanden bij mensen thuis, maar treft dan juist de groepen die het minst kunnen dragen. Verder komen aan bod: De toekomst van de drie resterende kolencentrales in Nederland en de vraag of het verbod op kolen per 2030 standhoudt nu de leveringszekerheid onder druk staat.Het PBL-rapport over de gevolgen van klimaatverandering. Het PBL waarschuwt dat tweederde van de meergezinswoningen in 2050 onvoldoende beschermd is tegen hittestress en dat funderingsschade kan oplopen tot 60 miljard euro. Het jaarlijkse rapport van Netbeheer Nederland, waaruit blijkt dat de netbeheerders ondanks krapte op de arbeidsmarkt en trage vergunningsprocedures flink doorwerken aan de uitbreiding van het stroomnet — al staan nog altijd 15.000 partijen op de wachtlijst.Ten slotte is er goed nieuws uit de waterstofwereld: start-up Battolyser is gefuseerd met VDL Hydrogen Systems en gaat verder als Alquion. Battolyser gaat flexibele elektrolysers bouwen: machines die groene waterstof produceren maar ook stroom opslaan. Een investeringsbesluit voor een demonstratiesysteem van 0,5 megawatt bij een industriële klant is gepland in mei en de voorbereidingen voor een productiesysteem van 5 tot 10 megawatt zijn reeds gestart.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Ron Stoop van HCSS, The Hague Centre for Strategic Studies.Er is geen zicht op een snel einde van de oorlog in de Golfregio. Dat maakt pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar Europa's energievoorziening nog altijd is. Stoop laat zien hoe landen als Spanje, dankzij een energiemix van wind, zon, kernenergie én waterkracht, de stijgende prijzen aanzienlijk beter weten te dempen dan Nederland of Italië.Verder komen in het gesprek aan de orde:Netcongestie en de vraag of Nederland niet fundamenteel moet overstappen van een centraal elektriciteitsnet naar decentrale energieclusters, waarbij opwek en verbruik zoveel mogelijk op dezelfde locatie plaatsvinden.De Industrial Accelerator Act, de nieuwe Europese wet die bij publieke aanbestedingen lokale inkoopvereisten introduceert voor strategische sectoren — van staal en cement tot windturbines en batterijen — en daarmee een breuk markeert met decennia van vrije handelspolitiek.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie.De oorlog in de Golfregio domineert het nieuws en jaagt de olie- en gasprijzen op. Van der Gaag ziet daarin juist een bevestiging van de noodzaak om te versnellen: Nederland verbruikt inmiddels een kwart minder aardgas dan bij het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, maar er is nog veel meer mogelijk. De NVDE publiceerde deze week een analyse hoe Nederland in vijf jaar nog eens 10 miljard kubieke meter gas kan besparen, door in te zetten op zaken als betere isolatie en industriële efficiëntie.Verder komen aan bod: De patstelling rond warmtenetten nu die voor minimaal 51 procent in publieke handen moeten komen, maar het geld voor overnames ontbreektDe netcongestie in Utrecht en Gelderland waar Tennet al negen locaties voor een hoogspanningsstation zag sneuvelen in ruimtelijke proceduresDe vraag of het kabinet de druk weerstaat om via accijnsverlaging heel Nederland te subsidiëren aan de pomp.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Barbara Verwayen, clusterregisseur van Cluster6.Centraal staat een rapport over de realisatie van een regionaal waterstofcluster in Oost-Groningen. Industriële bedrijven als Nedmag en Strating willen samen een 'startmotor' vormen door vraag en aanbod van waterstof op kleine schaal van de grond te krijgen, om het vervolgens stap voor stap groter maken. Verwayen nuanceert de hype rond waterstof en legt uit waarom de financiering en uitvoering — en niet de technologie — de bottleneck is.Er komen meer onderwerpen aan bod: de strategische gasdiscussie en de rol van het Groningen-gasveld, netcongestie en de moeizame zoektocht naar locaties voor hoogspanningsstations, en de erkenning van Ursula von der Leyen dat Europa een strategische fout heeft gemaakt door niet meer te investeren in kernenergie.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Reinier Grimbergen van Blue Circle Olefins. Aan bod komen de verstrekkende gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten, de langverwachte (maar volgens velen teleurstellende) Industry Accelarator Act van de Europese Commissie, en de afwijzing van de Tweede Kamer om het Groningen-gasveld als strategische reserve achter de hand te houden voor calamiteiten.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het nieuws over de energietransitie met Ron Stoop, analist en econoom bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). Aan de orde komen de groeiende twijfels over het Europese klimaatbeleid: Stellantis schrijft 22 miljard euro af op projecten voor elektrische auto's, Italië wil het emissiehandelssysteem (ETS) tijdelijk opschorten en Frankrijk en Zweden blokkeren plannen de gezamenlijke financiering van de uitbreiding van het grensoverschrijdende stroomnet.Volgens Stoop neemt Europa de verkeerde afslag als het zijn transitiebeleid afzwakt terwijl de rest van de wereld, met uitzondering van de VS, juist versnelt. Ook komen de spanningen rond Chinese windturbines aan bod, de discussie over 'Made in Europe'-clausules in de Industrial Accelerator Act en de vraag hoe ver je als continent moet gaan in het beschermen van strategische industrieën zonder concurrentievermogen te verliezen.

Maandag wordt een nieuw kabinet beëdigd. In dat nieuwe kabinet is plaats voor een ministerie van Economische Zaken en Klimaat, én een ministerie van Klimaat en Groene Groei. Welke beleid kunnen we van de bewindspersonen verwachten? Heleen Herbert (CDA), minister van Economische Zaken en KlimaatStientje van Veldhoven (D66), minister van Klimaat en Groene GroeiJo-Annes de Bat (CDA), staatssecretaris van Klimaat en Groene GroeiOuillet noemt het 'een goede line-up', en is zelfs fan van Jo-Annes de Bat. "Maar het spannendste wordt hoe de onderlinge samenwerking zal gaan."

Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikunde van de TU Eindhoven, gaat in Studio Schumpeter in gesprek over het energienieuws van de week. Aan bod komen: Het aansluitoffensief van overheid, netbeheerders en bedrijfsleven om netcongestie te verlichten.De maatwerkafspraak met Nobian die onder druk staat omdat de provincie Groningen bezwaar maakt tegen verlenging van zoutwinningvergunningen.Het rapport van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR), waarin staat dat Nederland keuzes moet maken voor welke industrieën plek is.Het enorme aantal kolencenarales dat China in de pijplijn heeft (161 gigawatt), maar dat zonnestroom dit jaar desondanks kolenstroom gaat inhalen.

Hoe kijkt analist en econoom Ron Stoop van HCSS tegen de geopolitieke aardverschuivingen van dit moment? Wat zijn de gevolgen van de Amerikaanse handelspolitiek, de toenadering van Canada en Europa tot China en de handelsdeal van de EU en India? Welke impact heeft dat op de energietransitie?

Netcongestie dreigt de woningbouw dit jaar hard te raken. Niet alleen bedrijven, maar ook nieuwe woonwijken zullen op de wachtlijst voor een stroomaansluiting terechtkomen. Hoe is het zover gekomen? En wat zijn de oplossingen?In deze aflevering spreek ik met Sanne de Boer, senior energietransitie-analist bij Rabo Research en auteur van het boek 'De Energietransitie Uitgelegd'. Sanne legt uit waarom het elektriciteitsnet vastloopt, terwijl we niet meer stroom verbruiken dan tien jaar geleden. Ook vertelt ze welke rol flexibele contracten kunnen spelen, en waarom uitbreiding van het net alleen niet genoeg is.Ook bespreken Sanne en gastheer Roy op het Veld de toekomst van groen gas: kan het ons helpen minder afhankelijk te worden van buitenlandse gasleveranciers? En hoe voorkom je dat het gasnet straks dezelfde congestieproblemen krijgt als het elektriciteitsnet?

Nederland riskeert 2,6 miljard euro aan kosten als het de Europese verplichtingen voor hernieuwbare energie en energiebesparing in 2030 niet haalt. Bij ongewijzigd beleid dreigt een tekort op beide doelen, waarschuwt Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. Van der Gaag verwacht dat een nieuw kabinet van D66, CDA en CCD de eerdere bezuinigingen op subsidies terug zal draaien. "Het huidige dubbel demissionaire kabinet heeft in een wat minder helder moment besloten om 1 miljard per jaar te bezuinigen op de SDE++ regeling. Die bezuiniging moet worden teruggedraaid." Verder komen in de podcast aan bod: Het record aan duurzame elektriciteit in 2025De achterblijvende warmtetransitie De snelle opmars van elektrisch rijdenHet belang van biobrandstoffen voor de bestaande vloot benzine-auto'sDe onderschatte rol van aardgas als flexibele bron in de transitieHoe elektrische auto's (batterijen op wielen) netcongestie kunnen verlichtenGroene waterstof als de champagne van de energietransitie

Afgelopen week claimden Chinese wetenschappers groene waterstof te kunnen produceren voor 1,50 euro per kilo, een doorbraak. Maar Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Chemical Engineering and Chemistry van de TU/e, waarschuwt voor al te groot optimisme: "Dit staat nog heel ver van een daadwerkelijke toepassing in de markt af." Hij noemt de publicatie over 'dunnetjes onderbouwd' en Boneschanscher is bang dat dit nieuws een verkeerde impact heeft op de 'hype cycle' van groene waterstof. "Dat is niet goed voor het vertrouwen in de wetenschap." Verder komen onder meer aan bod:De geopolitieke ontwikkelingen rond Venezuela en diens olierijkdom. Chemicus Boneschanscher legt uit waarom de VS de zware olie uit Venezuela nodig hebben.De start van de Europese CO2-grensheffing (CBAM) per 1 januari. De overname van de petrochemische activiteiten van Sabic door de Duitse investeringsmaarschappij Aequita.BASF dat laat zien dat innovatie loont: 15 procent van de omzet in 2024 kwam uit producten die in de vijf jaar ervoor zijn ontwikkeld. De rol die kleine kernreactoren (SMR's) kunnen gaan spelen voor de chemie en industrie. Een mini-college over elektrolyse en de chemisch/technologische mogelijkheden tot verbetering van de efficiency.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update praat Laetitia Ouillet over de verduurzaming van de industrie, het Rapport Wennink, het belang van een betrouwbare overheid, goede communicatie, het capaciteitsmechanisme en ander energienieuws.Tijdens de podcast bespreken we onder meer de volgende artikelen: "Nederland loopt achter met vormgeven nieuwe energiemarkt", van Pieter Boot en Paul Koutstaal. "De energietransitie vereist adaptieve wetgeving", van Leonie Reins en Ronald Huisman. "Na rampjaar voor de haven gloren nu lichtpuntjes: 'Er is eindelijk naar Rotterdam geluisterd'", Algemeen Dagblad. "Na rampjaar voelt Rotterdamse haven zich eindelijk gehoord", van Wim Raaijen IndustrieLinqs.

Reinier Grimbergen, technisch directeur en mede-oprichter van groene chemiebedrijf Blue Circle Olefins, over vraagcreatie, afval als grondstof, het belang van de CO2-grensheffing en wat het bedrijfsleven kan leren van het nieuwe boek van Ilja Leonard Pfeijffer. Wekelijks bespreekt journalist Roy op het Veld in de Studio Schumpeter-podcast het energienieuws, samen met een gast. In het gesprek passeren drie vragen de revue: wat is het belangrijkste nieuws, wat is goed nieuws en wat is slecht nieuws? Volg hier de wekelijkse nieuwsbrief van Studio Schumpeter.

Barbara Verwayen, clusterregisseur van Cluster 6, is 'heel blij' met het rapport van Peter Wennink. Zijn ideëen over het vitaal houden van de Nederlandse economie, zijn essentieel om Nederlandse samenleving welvarend te houden. "Geld verdienen is vies geworden. Maar bedrijven zijn er om geld te verdienen, zodat mensen er kunnen werken, zodat we spullen kunnen maken die we nodig hebben."In de Studio Schumpeter-podcast van deze week komt ook ander energienieuws aan bod, zoals de investering van een miljard euro in groene chemie in Groningen en de klimaatrechtszaak die Advocates for the Future tegen de Nederlandse Staat aanspant.

Ron Stoop, econoom en strategisch analist van HCSS, vindt dat Nederland zijn strategie voor windparken op zee moet herzien. Nu blijkt dat offshore windparken minder elektriciteit zullen opwekken dan eerder gedacht, moet gekeken worden naar alternatieven. Ook het feit dat energieinstallaties op de Noordzee kwetsbaar zijn voor sabotage, is een reden om naar alternatieven uit te kijken. In de Studio Schumpeter-podcast van deze week komt ook ander energienieuws aan bod, zoals gesteggel over het Europese verbod op auto's met een verbrandingsmotor en het mini-regeerakkoord van Rob Jetten en Henri Bontenbal.

Olof van der Gaag, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), over de positieve aspecten van een teleurstellende klimaattop, de noodzaak om de bezuiniging op de SDE++-subsidies terug te draaien, goede ideeën om ellenlange vergunningprocedures in te korten en ander nieuws over energie en klimaat.

Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Chemical Engineering & Chemistry van de TU/e, over de scenario's van het Internationaal Energie Agentschap (IEA), de klimaattop in Brazilië, de ambities van China bij de productie van elektrolysers en ander nieuws over energie en klimaat.

In gesprek met Laetitia Ouillet - managing director van het Sustainable Industry Lab - over het energienieuws van afgelopen week. Aan de orde komen:De energiewoordvoerders van de nieuwe Tweede KamerDe alternatieven voor de nationale CO2-heffingZijn flexibele stroomcontracten dé oplossing voor netcongestie?De rol van VvE's in de verduurzaming van gebouwen (en de Kamerbrief die daar over verscheen)De geloofwaardigheid van het Internationaal Energie Agentschap, dat in de communicatie geen rooskleurige klimaatscenario's voorop stelt, maar waarschuwt dat het olietijdperk nog lang niet afgelopen is

De EU-landen bereikten afgelopen week na moeizame en langdurige onderhandelingen een akkoord over het klimaatdoel voor 2040. Dat doel blijft staan op 90 procent CO2-reductie. Maar van die 90 procent mag maximaal 5 procent buiten Europa behaald worden. "Jammer", zegt Arjan Keizer, "maar met het huidige sentiment waarschijnlijk het beste wat we Hoekstra er uit kon slepen."Over dit en ander nieuws gaat Studio Schumpeter in gesprek met Arjan Keizer, mede-oprichter van Medewerkers voor de Toekomst.

India is bezig om een compleet nieuwe industrie op te zetten voor de productie van zonnepanelen. Dat is een kans voor Europa om de banden aan te halen met een alternatieve leverancier. Daarmee wordt Europa minder afhankelijk van China. Over dit en andere nieuws gaat Studio Schumpeter in gesprek met Ron Stoop, econoom en strategisch analist van HCSS.

Nobian mag tot 2035 doorgaan met de winning van zout in Nederland. Nadat het chemiebedrijf eerder dit jaar al een maatwerkafspraak met het ministerie had gemaakt over verduurzaming, lijkt dit deel van de industrie voor Nederland behouden te blijven. En dan was er afgelopen week het bericht over de wachtlijst voor stroomaansluitingen, die is gegroeid naar 14.000 bedrijven. Over dit en andere nieuws gaat Studio Schumpeter in gesprek met Barbara Verwayen, clusterregisseur van Cluster 6.

1. Tata Steel krijgt maximaal 2 miljard euro voor de verduurzaming van de staalfabriek in IJmuiden. 2. PepsiCo houdt ondanks het ontmoedigingsbeleid van de regering Trump om economische redenen vast aan zijn duurzaamheidsbeleid.3. Landen zijn massaal te laat met klimaatplannen bij de VN: slechts een derde leverde in na de verschoven deadline. Over deze en andere nieuwsontwikkelingen gaat Studio Schumpeter in gesprek met Jos Cozijnsen van Anthesis NL-BE.

𝟏. 𝐂𝐡𝐢𝐧𝐚 heeft voor het eerst concrete doelen heeft afgekondigd CO2-reductie. Dit doel - 7 tot 10 procent minder uitstoot - wordt als erg laag gezien, maar toch is er reden voor optimisme. 𝟐. 𝐑𝐮𝐬𝐥𝐚𝐧𝐝 is nog altijd de tweede leverancier van vloeibaar gas (LNG) is van Europa. Europa geeft meer geld uit aan Russisch gas dan aan steun voor Oekraïne. 𝟑. 𝐄𝐞𝐧 𝐛𝐫𝐞𝐝𝐞 𝐦𝐚𝐚𝐭𝐬𝐜𝐡𝐚𝐩𝐩𝐞𝐥𝐢𝐣𝐤𝐞 𝐚𝐥𝐥𝐢𝐚𝐧𝐭𝐢𝐞 een 10-punten plan heeft gepresenteerd voor stabiel klimaat- en energiebeleid, dat prompt door 7 fractievoorzitters werd ondertekend.Over deze en andere nieuwsontwikkelingen gaat Studio Schumpeter in gesprek met ⁠Olof van der Gaag⁠ van de ⁠Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE).

Een jaar geleden kwam het Draghi-rapport uit, waar bitter weinig mee is gedaan. Ondertussen biedt de snelle elektrificatie van de energievoorziening reden tot hoop, zoals een rapport van Ember laat zien. Maar het is vooral China dat in de elektrische toekomst de geopolitieke troeven in handen heeft. Over deze en andere nieuwsontwikkelingen gaat Studio Schumpeter in gesprek met Ron Stoop, geo-econoom bij HCSS - The Hague Centre for Strategic Studies.

Op chemiepark Chemelot werd afgelopen week voor het eerst (pyrolyse)olie teruggewonnen uit plastic afval. In de Tweede Kamer was nauwelijks belangstelling voor een technische briefing over de verduurzaming van de industrie. De groeiende energiekloof tussen huishoudens binnen en buiten de Randstad, ondermijnt het draagvlak voor de transitie. Over dit en anders nieuws gaat Studio Schumpeter in gesprek met Laetitia Ouillet, energie-expert en directeur van het Sustainable Industry Lab.

Het CDA kiest in zijn verkiezingsprogramma ondubbelzinnig voor Europees klimaatbeleid (zonder extra nationale heffingen), het stikstofbeleid van minister Wiersma is gediskwalificeerd door het Planbureau voor de Leefomgeving waardoor vergunningverlening voor klimaatprojecten lastig blijft, en Noorwegen is begonnen met de ondergrondse opslag van CO₂ van de Europese industrie. Over al deze nieuwsontwikkelingen gaat Studio Schumpeter in gesprek met Jos Cozijnsen, ondernemer en expert op het gebied van emissiehandel.

Dankzij politieke en bestuurlijke daadkracht van de provincie Limburg heeft RWE een omgevingsvergunning gekregen voor de waterstoffabriek Furec in Limburg. Het kabinet vraagt Brussel om tijdelijke stikstofuitstoot toe te staan bij projecten in de energietransitie. En ondanks de vertraging van de transitie, schrijft Groenlinks-PvdA in zijn verkiezingsprogramma de klimaatambities nog verder aan te willen scherpen. Over al deze nieuwsontwikkelingen gaat Studio Schumpeter in gesprek met clusterregisseur Barbara Verwayen van Cluster6.