Świat 24

Dla Ukrainy szczyt w Ankarze okazał się przełomowym krokiem w zacieśnianiu relacji z USA oraz źródłem nowego wsparcia, natomiast Rosja odczytała go jako potwierdzenie agresywnego kursu Zachodu. Efekty spotkania przywódców państw Sojuszu w tureckiej stolicy skomentowali eksperci: Maria Piechowska i Bartosz Tesławski.

Paweł Ramiączek z WSB Merito zwrócił uwagę, że główne hasła, które padły podczas szczytu NATO tym razem koncentrowały się wokół takich kwestii jak: produkcja, przemysł, logistyka, gotowość do reakcji. "Łyżką dziegciu" określił powracanie przez Donalda Trumpa do postawy NATO wobec wojny z Iranem.

W Stanach Zjednoczonych kontrowersje wzbudziło oświadczenie majątkowe prezydenta Donalda Trumpa. Na ten temat mówił znawca USA Rafał Michalski.

Rosjanie twierdzą, że zdobyli m.in. Konstantynówkę w obwodzie donieckim, a także kilka innych miejscowości. Kijów temu zaprzecza. O wojnie rosyjsko-ukraińskiej i szansach na przełom mówił ekspert ds. Wschodu Jakub Ber.

Jak przekonują rządzący, rozmowy z Amerykanami dotyczące stałej obecności wojsk USA w Polsce nabierają tempa. Ekspertka ds. bezpieczeństwa i obronności dr Beata Górka-Winter przyznała w Polskim Radiu 24, że istnieje możliwość przesunięcia amerykańskich żołnierzy, ale na pewno w Europie nie pojawi się ich więcej. Stany Zjednoczone, jak wskazała, skupiają się na ewentualnym zagrożeniu ze strony Chin i w tym zakresie będą się mobilizować.

W Stanach Zjednoczonych rozpoczęło się wielkie święto z okazji 250. rocznicy ogłoszenia Deklaracji Niepodległości. Jak podkreślił w Polskim Radiu 24 dr Jan Misiuna, nie wszystko ułożyło się zgodnie z wielkimi zapowiedziami prezydenta USA Donalda Trumpa. W związku z warunkami atmosferycznymi konieczne było odwołanie części wydarzeń. Ekspert zwrócił również uwagę na przemówienie amerykańskiej głowy państwa. W jej kontekście stwierdził, że Trump jak zwykle próbował skupić całą uwagę na sobie.

Na Kubie panuje dramatyczna sytuacja. Wyłączenia prądu stały się normą, brakuje jedzenia i leków, nie słabnie za to amerykańska presja na wyspę. W ostatnich dniach władze w Hawanie ogłosiły pakiet gruntownych reform, które miałyby poprawić sytuację. Mateusz Mazzini tłumaczył, że to krok, który ma uwiarygodnić Kubę w oczach Trumpa, a zarazem uspokoić własne społeczeństwo i - co najważniejsze - znowu wpuścić zagraniczną walutę.

Dr MareK Kozubel, autor wydanej niedawno książki “Kijów - Czernihów - Sumy 2022: Klęska rosyjskiego Bliztkriegu” wskazał, że ukraińskie ataki na infrastrukturę paliwową powodują w Rosji napięcia społeczne, ale nie jest to jeszcze zarzewie wielkiego buntu. Zaznaczył, że w Ukrainie rośnie zgoda na większą bezwzględność wojsk i społeczne przyzwolenie na ataki np. na elektrownie i elektrociepłownie. Dodał, że rosyjska infrastruktura grzewcza jest podatna na awarie, a gdyby do tego dodać jeszcze zniszczenia wojenne, to zimą "skutki naprawdę mogłyby być dla Rosjan opłakane".

Prezes Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej Jacek Piechota przyznał, że były obawy, czy polityczny klimat nie odbije się na przebiegu konferencji w Gdańsku, ale okazało się, że biznes kieruje się innymi kryteriami. Podkreślił, że wiele polskich firm już dziś rejestruje spółki na Ukrainie, aby być tam obecnymi, gdy ruszy proces szerokiej odbudowy. Zwrócił uwagę, że ukraińska gospodarka to fenomen, bo rośnie nawet w czasie wojny.

Były burmistrz Manchesteru Andy Burnham jest faworytem do zastąpienia Keira Starmera. Jak tłumaczył Krzysztof Winkler, jeśli nikt nie rzuci mu wyzwania, to już ok. 20 lipca Wielka Brytania może mieć nowego premiera. Wskazał, że następca Starmera będzie tworzył rząd pod presją zarówno ze strony Nigela Farage'a jak i Zielonych.

Jak wynika z sondażu YouGov, AfD popiera 29 proc. Niemców. To rekordowy wynik skrajnie prawicowego ugrupowania. W 2029 roku w Niemczech odbędą się wybory parlamentarne i jak tłumaczył Kamil Frymark, jeśli tendencja się nie zmieni, AfD będzie mogła wygrać wybory, aczkolwiek utworzenie samodzielnego rządu będzie w jej przypadku bardzo trudne ze względu na determinację innych partii.

W Szwajcarii doszło do rozmów między przedstawicielami Iranu oraz Stanów Zjednoczonych dotyczących konfliktu na Bliskim Wschodzie. Jak poinformowała agencja AFP, Irańska delegacja po groźbach opublikowanych przez Donalda Trumpa opuściła salę, jednak nie zamierza rezygnować z udziału w negocjacjach. Karol Wilczyński przyznał w Polskim Radiu 24, że to Iran przystępuje do nich z mocniejszymi kartami.

Nina Mocior z Caritas Polska opowiedziała o życiu w rozdartej wojną Etiopii. Wskazała, że jest porozumienie pokojowe, które de facto nie istnieje. Podkreśliła, że trauma wojny zostaje na pokolenia, ale poza pomocą psychologiczną, ważne jest zabezpieczenie podstawowych potrzeb. Jak wyjaśniła, głodne dzieci nie będą myślały o emocjach.

Jan Wysocki z Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej mówił w Polskim Radiu 24, że wystarczy spojrzeć, jak wiele konfliktów toczy się na świecie, aby zrozumieć, dlaczego temat uchodźców jest nie tylko aktualny, ale i coraz bardziej odczuwalny. Wskazał, że przybywa też uchodźców klimatycznych.

Pożary, ataki na policję i dziesiątki zniszczonych budynków oraz samochodów. Irlandia Północna liczy straty po kilku dniach zamieszek. Aleksandra Łojek mówiła, że choć w Belfaście jest już spokojniej po zdecydowanej odpowiedzi policji, to są dzielnice, gdzie nadal sytuacja jest napięta.

Nikt nie mógł przewidzieć tego, że Donald Trump w 2026 roku będzie prezydentem Stanów Zjednoczonych - mówił w Polskim Radiu 24 Michał Banasiak, komentując kontrowersje wokół mundialu w USA. Przyznał, że zastrzeżenia można mieć też do będącego współgospodarzem Meksyku.

Polska Misja Medyczna realizuje w Senegalu projekt nakierowany na zdrowie matki i dziecka. Xymena Dyduch wskazała, że akcja w tym roku się kończy, bo polski rząd nie będzie jej dalej finansował. W Polskim Radiu 24 tłumaczyła, dlaczego dzieci w tym kraju są niedożywione i jak PMM stara się pomóc.

Dr Andrzej Szabaciuk tłumaczył, że znaczenie cerwki wynika przede wszystkim z tego, że po rozpadzie Związku Radzieckiego to wspólnoty religijne cieszyły się największym zaufaniem społecznym. Zaznaczył, że do tej pory nie analizowano szerzej znaczenia cerkwi z punktu widzenia legitymizowania reżimu politycznego.

Stany Zjednoczone przygotowują się do 250. rocznicy niepodległości. Część artystów wycofało się z udziału w oficjalnych obchodach ze względu na zbyt duże powiązanie wydarzenia z Donaldem Trumpem. Amerykański przywódca w odpowiedzi na sprzeciwy stwierdził, że sam przyciągnie tłumy. Marcin Firlej tłumaczył w Polskim Radiu 24, że artyści poczuli się oszukani, ponieważ myśleli, że wezmą udział w ponadpartyjnych uroczystościach, które - jak podkreślają - okazały się planowanym wiecem poparcia dla prezydenta USA.

Strefa C na Zachodnim Brzegu Jordanu to obszar stanowiący około 60 proc. powierzchni całego regionu, który znajduje się pod wyłączną kontrolą Izraela. Jak podkreśliła w Polskim Radiu 24 Małgorzata Olasińska-Chart z Polskiej Misji Medycznej, Palestyńczycy na własnej ziemi nie mogą decydować o swoim życiu, są odcięci od świata, a Izraelici sprawili, że miejsce to jest dla jego pierwotnych mieszkańców niezdatnym do życia więzieniem.

Przez lata wielu ultra ortodoksyjnych studentów było zwolnionych ze służby wojskowej. Sąd Najwyższy uznał, że państwo musi ich powoływać, ale partie z nimi związane chcą utrzymywać ten wyjątek. Michał Wojnarowicz (PISM) ocenił, że mówimy w tym przypadku de facto o jednym z najbardziej fundamentalnych sporów politycznych, tożsamościowych w Izraelu od dekad.

Donald Trump ogłasza sukces za sukcesem. Iran z kolei mówi, że nic nie jest przesądzone. Robert Czulda (Uniwersytet Łódzki, Defence 24) mówił w Polskim Radiu 24, że jeśli jedna ze stron konfliktu wycofa się z jakichś żądań, druga ogłosi się zwycięzcą i w grę wchodzi tu psychologia.

W Białym Domu odbyło się nadzwyczajne spotkanie, w którym wziął udział Donald Trump oraz najważniejsi przedstawiciele amerykańskiej administracji. Rozmowy miały zakończyć się kluczowymi decyzjami dotyczącymi polityki Stanów Zjednoczonych wobec Iranu. Prezydent USA wbrew zapowiedziom nie zdecydował w sprawie wstępnego porozumienia. Jakub Gajda przyznał w Polskim Radiu 24, że sytuacja nadal nie jest jasna, a trwający impas jest spowodowany coraz większym "okopywaniem się obu stron", jeśli chodzi o warunki ewentualnego zawieszenia broni. Gościem audycji "Świat 24" był również Wojciech Przybylski.

W piątek rosyjski bezzałogowiec wleciał w rumuńską przestrzeń powietrzną i rozbił się na dachu bloku mieszkalnego, wywołując pożar. Dwie osoby zostały ranne. Prof. Daniel Boćkowski podkreślił w Polskim Radiu 24, że tego typu przypadki podczas wojny niestety będą się zdarzać, a ten konkretny nie wymaga uruchomienia art. 5 NATO. Gościem audycji "Świat 24" był również Kacper Sienicki, który komentował groźby Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy i zmasowanych ataków na jej stolicę.

Po burzy dotyczącej decyzji Pentagonu o wstrzymaniu relokacji amerykańskich wojsk do Polski Donald Trump zadeklarował, że USA wyślą do nas 5 tys. dodatkowych żołnierzy. - Mam głębokie przekonanie, że tutaj ostatnie słowo ma Donald Trump, tylko że on tych słów ma znacznie więcej niż powinien mieć. Zdanie Pentagonu jest, natomiast zdanie Donalda Trumpa bywa - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Jan Misiuna.

W ostatnich tygodniach namnażają się incydenty dotyczące naruszenia przestrzeni powietrznej krajów bałtyckich przez drony. - Mamy do czynienia ze wzrostem zagrożenia oraz różnego rodzaju wyzwań dla bezpieczeństwa wewnętrznego, które się z tym łączą. Z dużym prawdopodobieństwem mówimy o dronach ukraińskich, które są nakierowane na cele rosyjskie, natomiast w wielu przypadkach systemy naprowadzające są skutecznie zagłuszane przez Rosję - tłumaczyła w Polskim Radiu 24 prof. Aleksandra Kuczyńska-Zonik.

- Nam się często wydają kraje Azji Środkowej bardzo do siebie podobne - powiedziała dr Emilia Sułek, etnolożka i reportażystka zajmująca się obszarem Azji Centralnej, autorka m.in. reportażu "Baranie oko" o Kirgistanie. Na antenie Polskiego Radia 24 podkreśliła, że dla Kirgizów nieustannie ważne są góry i koczownictwo, a na miejscu można odnieść wrażenie, że "cały kraj ma dobry humor".

Niszczenie młotkiem figury Chrystusa na krzyżu i włożenie papierosa do ust figury Matki Boskiej - to jedne z ostatnich działań żołnierzy izraelskich na Bliskim Wschodzie. - To jest tolerowane nie tylko na najniższym szczeblu. Ta piramida sięga aż do premiera. W Izraelu doszły do władzy partie skrajnie prawicowe, prawie faszystowskie, które kultywują mit, że Izraelczycy są ponad wszystko - powiedział w Polskim Radiu 24 Mariusz Borkowski, ekspert do spraw bliskowschodnich.

Rosja wśród obaw przed ukraińskimi dronami świętuje Dzień Zwycięstwa. - Ta wojna jest w dużym stopniu wojną o osobiste bezpieczeństwo prezydenta Putina - powiedział profesor Włodzimierz Marciniak, znawca Rosji i były polski ambasador w Moskwie.

- Gniew i złość na niemal cały świat stały się teraz elementem tożsamości mieszkańców państwa Putina - stwierdziła w Polskim Radiu 24 Alice Lugen, autorka książek o Rosji. W audycji Świat 24 tłumaczyła genezę i rozwój tego zjawiska do dnia dzisiejszego.

To była jedna z tych dat, po których państwo formalnie nadal istnieje, ale społeczeństwo zaczyna żyć w zupełnie innej rzeczywistości. 7 października 2023 roku Hamas najechał południe Izraela. Jak te wydarzenia zmieniły kraj i ludzi? - Ci, którzy jeszcze dwa lata temu optowali za powstaniem Palestyny, dzisiaj mówią wprost, że w Strefie Gazy nie może nic zostać, bo zawsze będzie zagrażać - powiedział Jacek Tacik, reporter TVN, autor książki “Koniec świata na południe od Tel Awiwu".

Unijne kraje zatwierdziły pożyczkę dla Ukrainy. - To pieniądze kluczowe do tego, żeby Ukraina w ogóle utrzymała swoją płynność finansową - stwierdziła w Polskim Radiu 24 Maria Piechowska, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.

Do Islamabadu przyjechał minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Aragczi. Teheran deklaruje zarazem, że w stolicy Pakistanu nie dojdzie do bezpośrednich rozmów z Amerykanami. - Wydaje się, że Iran ma więcej asów w rękawie obecnie niż Stany Zjednoczone - stwierdził w Polskim Radiu 24 Bartosz Bojarczyk, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Od piątku 17 kwietnia do wtorku 23 kwietnia ma obowiązywać rozejm, który to przerwał ataki Izraela na Liban i działającą tam organizację Hezbollah. - Ten rozejm jest bardzo nie na rękę Benjaminowi Netanjahu - stwierdziła w Polskim Radiu 24 Agnieszka Zagner, tygodnik "Polityka".

Patowa sytuacja w cieśninie Ormuz. Trump ogłasza, że rozmowy z Iranem idą bardzo dobrze, ale ruch statków został ponownie zablokowany. - Iran został bardzo mocno obity, ale nie znokautowany. Używając metafory bokserskiej, nawet nie został jeszcze posłany na deski - mówił w Polskim Radiu 24 Marcin Krzyżanowski, orientalista UJ.

Iran i USA przyjechały na negocjacje do Islamabadu z całkowicie odmiennymi agendami. - Dla reżimu irańskiego samo przetrwanie jest już osiągnięciem - mówiła w Polskim Radiu 24 dr Karolina Zielińska, Akademia Vistula.

Amerykanie stracili nad Iranem samolot F-15. - Im dłużej trwa ta wojna, tym więcej może być takich sytuacji jak ta, kiedy to Amerykanie ponoszą straty - mówiła w Polskim Radiu 24 korespondentka na Bliskim Wschodzie Milena Rachid Chehab.

Donald Trump krytykuje NATO i mówi o opuszczeniu Sojuszu przez Stany Zjednoczone. - Uważał, że wszyscy będą się go bać i wszyscy się będą go słuchać. On będzie wszystkich stawiał po kątach. Teraz się dowiedział, że wcale tak nie jest - mówił w Polskim Radiu 24 Piotr Maciej Kaczyński z Uniwersytetu Warszawskiego.

Żydowscy osadnicy zaostrzają swoje działania wobec ludności palestyńskiej na Zachodnim Brzegu Jordanu. - To oczywiście nie jest przypadek, że wszystko odbywa się w czasie, kiedy eskaluje wojna na innych frontach, bo uwaga świata, mediów czy różnych organizacji pomocowych jest ograniczona - mówiła w Polskim Radiu 24 Karolina Wójcicka ("Dziennik Gazeta Prawna").

Donald Trump przekonuje, że Stany Zjednoczone podjęły rozmowy z Iranem. Według przedstawicieli Iranu nie jest to prawda. - Bardziej wierzę Irańczykom z tego względu, że to, co robi Donald Trump w ostatnim czasie to cykl niezrozumiałych zachowań i przede wszystkim kłamliwych wypowiedzi - mówił w Polskim Radiu 24 Bartosz Bojarczyk.

Na ten moment prezydent USA Donald Trump nie ma żadnej jasno określonej strategii, ani ram czasowych dotyczących zakończenia konfliktu w Iranie. Tak w Polskim Radiu 24 przekonywał prof. Maciej Milacznowski. Ekspert do spraw bezpieczeństwa międzynarodowego przyznał, że ze strony USA "game changerem byłoby wprowadzenie wojsk lądowych do Iranu".

W niedzielę obchodzony jest Światowy Dzień Wody, ustanowiony przez ONZ. Na świecie są ogromne nierówności związane z dostępem do wody, a problemy potęgowane są przez zmiany klimatyczne i konflikty zbrojne. - Woda obecnie stała się kluczowym zasobem - powiedziała w Polskim Radiu 24 Justyna Krawczyk (Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej).

Prezydent USA Donald Trump zagroził w poniedziałek, że nie pozwoli na otwarcie mostu łączącego kanadyjską prowincję Ontario z amerykańskim stanem Michigan. - Amerykanie mają renegocjować umowę o wolnym handlu z Kanadyjczykami i z Meksykiem. Większość obserwatorów uważa, że to jest po prostu kolejny sposób na to, żeby polepszyć pozycję negocjacyjną strony amerykańskiej - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Marcin Gabryś z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W trakcie trwania kampanii wyborczej na Węgrzech lider węgierskiej opozycji Peter Magyar, mierzy się z zapowiedzią opublikowania sekstaśmy z jego udziałem. - On oczywiście zapowiedział, że złoży zawiadomienie do organów ścigania oskarżając i dosyć mocno oraz jednoznacznie sugerując, że chodzi o partię i koalicję rządzącą i że to oni są odpowiedzialni za tego rodzaju nielegalne nagranie - tłumaczył w Polskim Radiu 24 dr Robert Rajczyk.

Po wygaśnięciu traktatu New START i braku jego następcy eksperci obawiają się eskalacji nuklearnej, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO. Zdaniem Alberta Świdzińskiego z think tanku Strategy&Future, kluczowe znaczenie ma przewaga Rosji w broni niestrategicznej. - Pozwala ona Rosjanom na skuteczniejsze realizowanie doktryny asymetrycznej eskalacji, czyli pierwszego użycia broni jądrowej - podkreśla ekspert.

Historyczne zwycięstwo obozu politycznego premier Japonii. Wstępne wyniki wyborów dają Partii Liberalno-Demokratycznej ponad dwie trzecie miejsc w izbie niższej. - Popularność Sanae Takaichi, szczególnie wśród młodszej części społeczeństwa, rzeczywiście jest zjawiskiem fenomenalnym. W niektórych artykułach zaczyna się porównywać premier Takaichi do Donalda Trumpa. Chodzi o poparcie, jakim on cieszył się jeszcze kilka miesięcy temu w środowisku ruchu MAGA - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Marcin Socha z Ośrodka Spraw Azjatyckich.

Przywódca Chin Xi Jinping robi czystki w armii i rozprawia się z generałami ze swojego najbliższego otoczenia. - Myślę, że Tajwan może odetchnąć. Xi Jinping zorientował się, że trzeba przeczyścić siły zbrojne, bo jest tam za dużo nieuczciwych ludzi. Dopóki nie będzie miał pewności, że stoją za nim lojalni generałowie, nie będzie próbował żadnych większych konfliktów międzynarodowych - powiedział dr Adrian Brona z Uniwersytetu Jagiellońskiego. 

Administracja Donalda Trumpa ogłosiła przejście do drugiej fazy rozejmu między Izraelem a Hamasem w Strefie Gazy. W Polskim Radiu 24 o dotychczas nierozwiązanych problemach mówiła Sara Nowacka, ekspertka Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. - Zero rozmów o państwowości palestyńskiej, zero rozmów o polityce, o prawie do samostanowienia, co stanowi trzon konfliktu, trzon problemu, który będzie nawracał, dopóki te kwestie nie zostaną ustalone i wdrożone w życie - mówiła. 

Protesty w Iranie rozpoczęły się od dużego niezadowolenia społecznego ze stanu gospodarki, głównie z ogromnej drożyzny. - Dotyczy ona przede wszystkim cen żywności. Inflacja rok do roku, jeśli chodzi o żywność, wynosi ponad 70 procent. Ponadto zmniejszający się pod wpływem pauperyzacji społeczeństwa popyt na dobra konsumpcyjne sprawia, że spowalnia handel. A to z kolei powoduje spiralę bankructw i dalszej pauperyzacji - powiedział Marcin Krzyżanowski, orientalista z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdaniem prawnika doktora Mateusza Piątkowskiego operacja specjalna w Wenezueli, z punktu widzenia przepisów, "jest bardzo trudna do obrony, wręcz niemożliwa". - To naruszenie art. 2 ust. 4 Karty Narodów Zjednoczonych. Mamy zakaz użycia siły. To fundament stosunków międzynarodowych. Poza tym nie ma obowiązku bycia demokracją za wszelką cenę. Tak zwane reżimy również korzystają z ochrony, która wynika z Karty Narodów Zjednoczonych - powiedział ekspert z Uniwersytetu Łódzkiego.