Tarihin gör dediği

Mahremiyet esaslı mekan kurgusuna sahip ‘Türk Evleri’nin ayırt edici özellikleri neler? Anadolu Türk Evi olarak bilinen ‘Geleneksel Türk Evi’nin tarihsel gelişimini ve mimari inceliklerini, Mimar Serkan Akın ile konuştuk.

Osmanlı haritacılığının modernleşme evresi nasıl gerçekleşti? Piri Reis’in küresel vizyonundan Katip Çelebi’nin bilimsel devrimine uzanan süreçte neler yaşandı? Mühendishanelerin kurulmasıyla coğrafya çalışmalarında neler değişti? İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Üstüner ile konuştuk.

Osmanlı coğrafyasında haritacılık nasıl gelişti? Antik dünyanın rehberi Batlamyus’un mirası İstanbul’a nasıl ulaştı? Tarihsel süreci ve nadir haritaların hikayesini İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Üstüner ile konuştuk.

Kudüs’ün tarihsel süreçteki haritalandırma çalışmaları nasıl başlamış? 19. yüzyılda çizilen Kudüs haritaları şehri nasıl tasvir etmiş? Batılı zihniyet ideolojik bir ‘metin’ olarak Kudüs haritalarını hangi yöntemlerle kurgulamış? 19. yüzyılda Osmanlı'da nasıl bir Kudüs vardı? Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yasemin Avcı ile konuştuk.

Kudüs’ün surlarla çevrili Eski Şehri’ne yükselen Kubbetü’s Sahra, İslam mimarisinin de bilinen ilk kubbeli eseri. Kubbetü’s Sahra’nın dinler tarihindeki yerini ve mimari özelliklerini, AA Kitap’ın yayımladığı Oleg Grabar’ın Kubbetü’s Sahre eserinin çevirmeni Salim Korkmaz ile konuştuk.

Piri Reis’in Kitab-ı Bahriyye’si üzerinden Akdeniz’deki Türkçe yer adlarının tarihsel kökenini, kültürel izlerini ve bölgesel hakimiyetin dil üzerindeki etkilerini, Tarihçi ve Yazar Dr. Muhammed Emir Tulum ile konuştuk.

19. yüzyılda peş peşe görülen kolera salgınlarında neler yaşandı, hangi tedbirler alındı? Salgınlar Osmanlı Devleti’ni nasıl bir diplomasi mücadelesinin içine çekti? Osmanlı’da karantina Meclisi’nin kurulması nasıl gerçekleşti? İstanbul Medeniyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Elif Gültekin ile konuştuk.

Sultan 2. Abdülhamid’in 1900’de temellerini attığı Hicaz Demir Yolu, Osmanlı’nın siyasi, dini ve stratejik bütünlüğünü koruma hedefinin simgesiydi. Şam’dan Medine’ye uzanan bu dev proje nasıl hayata geçirildi, kimler engel olmaya çalıştı, ne tür sonuçlar doğurdu? Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Bilim Tarihi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mustafa Kaçar ile konuştuk. 

Hristiyanlığın inanç esaslarını belirleyen ve bugünkü kilise yapısının temelini atan Birinci İznik Konsili, 325 yılında Bursa’nın İznik ilçesinde toplanmıştı. Papa 14. Leo’nun da bu yıl 28-30 Kasım tarihlerinde bu alanı ziyaret etmesi bekleniyor. Peki bu bazilika neden önemli? Birinci İznik Konsili’nde alınan kararlar Hristiyanlığın temel esaslarını nasıl belirledi? Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Şahin ile konuştuk.

Gazze’nin tarihi ve sosyal yapısı nasıldı? 1516'dan 1917'ye kadar bölgedeki Osmanlı idaresinde neler yaşandı? İsrail’in Filistin topraklarını işgal yöntemlerinin arkasında ne var? Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zekeriya Kurşun ile konuştuk.

Kudüs’ün en eski Müslüman mahallesi Silvan’da 1880’lerde bulunan ve bugün İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde muhafaza edilen Silvan Kitabesi’nin tarihini ve bu yazıtın modern İsrail siyaseti açısından neden sembolik bir değer taşıdığını Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eldar Hasanoğlu ile konuştuk.

İslam dünyasında tıbbi çalışmalar nasıl başladı? Birçok ilke imza atan Müslüman tabiplerin, tıp ve eczacılık çalışmaları nelerdi? İslam dünyasında hastaneler nasıl çalışıyordu? Prof. Dr. Ahmet Ağırakça ile konuştuk. 

Süleyman Mabedi’nin yıkılışına denk gelen Tişa BeAv günü dolayısıyla fanatik Yahudi grupların Mescid-i Aksa’ya baskınları arttı. Aksa baskınlarının tarihsel ve teolojik arka planında ne var? Etiyopyalı Yahudiler neden ilk defa bu yıl baskınlara dahil edildi ve Musa Operasyonu ile İsrail’e nasıl getirildiler? Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Abdullah Altuncu ile konuştuk.

11. yüzyılda İsmaililik’ten ayrılarak ortaya çıkan Dürziler kimdir? İnançlarının temel unsurları neler, hangi yönleriyle İslam’dan ayrışıyorlar? Osmanlı sonrası Orta Doğu’da nasıl bir siyasi ve toplumsal konum kazandılar? İsrail’in desteğini ne zaman ve nasıl aldılar? Detayları Prof. Dr. Cengiz Tomar ile konuştuk.

Yıldırım Bayezid tarafından 20 kubbeli olarak yaptırılan, Mescid-i Haram, Mescid-i Nebevi, Mescid-i Aksa ve Emeviye Camisi'nden sonra "en yüksek mertebeli mabet" olarak bilinen 600 yıllık Ulu Cami’nin tarihçesini ve mimari özelliklerini Bursa Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bilal Kemikli ile konuştuk.

Enderun’da nasıl liderler yetiştirildi? Günümüz yöneticileri Mimar Sinan’dan neler öğrenebilir? Osmanlı yönetici yetiştirme kurumlarından hareketle insan kaynakları ve proje yönetim metotlarını, “Bir Yönetim Modeli Süleymaniye” ve “Bir Yönetim Modeli Mimar Sinan” kitaplarının yazarı Dr. İbrahim Zeyd Gerçik ile konuştuk.

17. yüzyılda derin bir iktisadi ve askeri krizle sarsılan Osmanlı Devleti’nde, “Köprülüler Ailesi” otoritenin yeniden tesisi sürecinde nasıl bir rol üstlendi? Duraklama döneminde imparatorluğun eski gücünü ve itibarını yeniden kazanmasında Köprülü Mehmed Paşa’nın etkisi neydi? “Devlete Adanmış Bir Ömür: Köprülü Mehmed Paşa” kitabının yazarı Dr. Samet Tınas ile konuştuk.

Misak-ı Milli hangi koşullarda ortaya çıktı? Misak-ı Milli’nin kabul şartları nelerdi ve günümüze nasıl yansıyor? Detayları, İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Budak ile konuştuk.

İngilizlerin “Britanya” kimliği nasıl oluştu? Hristiyanlık adaya nasıl girdi? Monarşi nasıl bu kadar uzun süre ayakta kaldı? İngiliz emperyalizmi diğer emperyalizmlerinden neden ayrı tutuluyor? İstanbul Medeniyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatih Durgun ile konuştuk.

Osmanlı döneminde Ramazan ayı nasıl geçerdi? Osmanlı sarayında ve tebaasında Ramazan adetleri nelerdi? Diş kirası kime verilirdi? Detayları, ‘Osmanlı İstanbul’unda Ramazan Kültürü ve Ramazan Sofraları’ kitabının yazarı Fadime Aşık ile konuştuk.

İsrail’in “Vadedilmiş Topraklar” planı ne? “Arz-ı Mevud” olarak tanımlanan bölge neresi? Detayları, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Abdullah Altuncu ile konuştuk.

İslam medeniyeti nasıl oluştu? İlk Müslümanların fetih başarılarının arkasındaki faktörler neler? İslam medeniyetinin tarihi ne zaman yazılmaya başlandı? ‘Allah Yolunda: Arap Fetihleri ve İslam İmparatorluğu’nun Kuruluşu’ kitabının Türkçe çevirisini yapan, araştırmacı ve yazar Yusuf Selman İnanç ile konuştuk.

Osmanlı İmparatorluğu'nda savunma sanayinin başlangıcı nasıl şekillendi? Ordunun modernizasyonu ne zaman başladı? Osmanlı’nın askeri gücünü ve ordu yapısını, İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gültekin Yıldız ile konuştuk.

Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı’ya katılan Suriye topraklarının günümüze kadar uzanan tarihini, Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Selçuk Aydın ile konuştuk.

Osmanlı Devleti'nden Latin Amerika’ya, 1860 yılından Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna kadar çeşitli göç dalgaları yaşandı. Latin Amerika’da El Turco (Türk) olarak nitelendirilen Osmanlıların yaşadıklarını, göçlerin günümüze yansımalarını ‘El Turko Günlükleri' kitabının yazarı Dr. İsrafil Kuralay ile konuştuk.

Osmanlı İmparatorluğu'nun hakim olduğu topraklardaki Türk mimari eserlerini araştıran Yüksek Mimar Mehmet Emin Yılmaz ile 18 ülkede 329 Türk mimari eserinin, nasıl kiliseye dönüştürüldüğünü konuştuk.

953. yıl dönümünde, Malazgirt Savaşı’nın tarihi arka planını, dönemin özelliklerini ve Sultan Alp Arslan’ın Roma ordusunu hangi taktiklerle yendiğini Muş Alparslan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Alican ile konuştuk.

Kuzey Kore'nin 25 Haziran 1950'de Güney Kore'yi işgal etmesiyle başlayıp 27 Temmuz 1953'te sona eren "Kore Savaşı", barış anlaşması imzalanamadığı için teknik olarak devam ederken, barış anlaşması için bugüne kadar yapılan tüm girişimler sonuçsuz kaldı. Savaşın tarihsel arka planını ve Türkiye’nin savaşa nasıl dahil olduğunu, Sakarya Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Selvi ile konuştuk.

1. Dünya Savaşı’na giden süreç nasıl gelişti? 2. Dünya Savaşı günümüz dünyasını nasıl şekillendirdi? Tarihin Gör Dediği’nde bu hafta yakın çağ savaş tarihini ve küresel gerilimlerin bir dünya savaşına nasıl dönüştüğünü, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Serhan Afacan ile konuştuk.

Geçmişten günümüze müslümanların bayram geleneklerini ve İslam devletlerinin bayram tarihini, Medipol Üniversitesi Öğretim Üyesi, Prof. Dr. Mehmet İpşirli ile konuştuk.

Fatih Sultan Mehmet’in 21 yaşındayken büyük zafer sonucu Türk medeniyetine kazandırdığı dünyanın en değerli hazinelerinden İstanbul, 571 yıldır medeniyetin öncü ve eşsiz şehri olmayı sürdürüyor. Peki, İstanbul'un fethi nasıl gerçekleşti? Fethin sembolleri neler? İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü görevini de yürüten Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Çoşkun Yılmaz ile konuştuk.

İsrail Devleti’nin kuruluşuyla topraklarından sürülen Filistinliler açısından “Büyük Felaket” olarak olarak görülen Nekbe’de yaşananları ve günümüzde Filistin’de yaşananlarla benzerliğini, FSMVÜ Rektör Yardımcısı ve FSMVÜ Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Müdürü Prof. Dr. Zekeriya Kurşun ile konuştuk.

Hızır ve İlyas peygamberlerin buluştuğu gün olduğuna inanılan ve baharın müjdecisi olarak karşılanan "Hıdırellez" yüzyıllardır kutlanıyor. Peki Hıdırellez geleneği nasıl ortaya çıktı? Hıdırellez ne demek? Hıdırellez kutlamaları dünden bugüne nasıl aktarıldı? Galatasaray Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Faik Demir ile konuştuk.

İsrail’deki radikal Yahudilerin uzun zamandır kurban etmeyi amaçladığı ve son günlerde sıkça gündemde tuttuğu ‘kızıl düve’ inancı nasıl doğdu? Yahudiler için 3. mabedin inşa edilmesi neden önemli? Yahudi inancına dair birçok tarihi detayı İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şinasi Gündüz ile konuştuk.

İsrail, yaptığı işgali ve katliamları meşrulaştırmak için sinema sektöründen nasıl faydalanıyor? Hollywood’daki Siyonizm etkisinin tarihi arka planını, İstanbul Medeniyet Üniversitesi’nden akademisyen, yazar ve televizyon programcısı Mehmet Önder ile konuştuk. 

Bizans'tan sonra Venediklilerin eline geçen Selanik, Sultan 2. Murad döneminde nasıl fethedildi? Selanik’in fetih süreci ve Osmanlı için önemini, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Feridun Mustafa Emecen ile konuştuk.

İsrail'e karşı "soykırım davası" açan ülke Güney Afrika Cumhuriyeti’nin tarihini, ülkeyi özgürlüğe taşıyan sembol isimleri ve Filistin davasındaki rolünü, Milli Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Murat Yiğit ile konuştuk. 

Osmanlı Devleti’nin kurucu unsurları hangi saiklerle ve hangi medeniyet tasavvuruyla haraket etti? Devlet kurmak bir bayrak teslimi midir? Tarih Araştırmacısı ve Sosyolog Dr. Ahmet Demirhan ile konuştuk.

Bosna Hersek'te 1992-1995 yıllarında yaşanan savaşı sonlandıran Dayton Anlaşması’nın üzerinden 28 yıl geçti. Anlaşmanın tarihsel arka planını, günümüze yansımalarını ve anlaşmanın yenilenmesiyle ilgili yaklaşımları, Dayton Barış Anlaşması’nın imzalanmasının akabinde Bosna-Hersek NATO Uygulama Gücünde (IFOR) görev alan Yazar Yusuf Alabarda ile konuştuk.

1917’de İngiliz güçlerinin Osmanlı hakimiyetindeki Filistin bölgesini işgalinin ardından, bölgedeki demografik yapı nasıl ve kim tarafından değiştirildi? İsrail'in 14 Mayıs 1948'de Filistin topraklarında bağımsızlığını ilan etmesinin arka planını ve ‘Nekbe’ hadisesini, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Serhan Afacan ile konuştuk.

İsrail'in Filistin topraklarını işgal etme sürecini, bu sürecin ardındaki tarihi arka planı ve Kudüs’ün tarih boyunca yaşadığı değişimi, Gazeteci-Yazar Taha Kılınç ile konuştuk.

Osmanlı Devleti’nde en uzun süre hüküm süren padişah Kanuni Sultan Süleyman, 7 Eylül 1566’da Zigetvar Seferi sırasında vefat etmişti. Peki, Osmanlı Devleti Kanuni döneminde siyasal ve kültürel olarak nasıl gelişti? İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Tarım anlattı.

Türkiye ve Yunanistan arasında, 1923'te gerçekleşen zorunlu nüfus değişimi olarak bilinen Türk-Yunan nüfus mübadelesini, İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Esra Özsüer ile konuştuk.

Türk istihbaratının yakın dönem tarihini anlatan “Milli İstihbarat Teşkilatı 1826-2023” isimli kitabı kaleme alan Yazar Polat Safi ile Osmanlı’daki istihbarat servislerinden Milli İstihbarat Teşkilatı’na kadar geçen süreci konuştuk.

Türkiye’nin son dönemde izlediği güçlü dış politikanın temel aktörlerinden biri olan Dışişleri Bakanlığı’nın Osmanlı’daki karşılığı olan Hariciye Nezareti, cumhuriyet dönemine nasıl bir mirasla geldi? KTÜ Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Alaaddin Yalçınkaya ile konuştuk.

Bu bölümde Türkiye-Yunanistan ilişkilerine tarihsel bir bakışla yaklaşarak, Yunanistan’ın Osmanlı’dan ayrılış sürecini mercek altına aldık. Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağla Derya Tağmat ile konuştuk.

Bu bölümde Endülüs’e tarihi anlatılarla bakmaya çalışıyoruz. Uşak Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Mehmet Talha Kalkan ile konuştuk.

Anadolu uygarlıklarından kalan yazılı belgelerin çok sınırlı olması, bölgede var olmuş köklü medeniyetlerin tanınmasını dezavantajlı hale getirse de bu alanda çalışmalar yapan akademisyenler, bu tarih dilimine ışık tutuyor. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Gülgüney Masalcı Şahin ile Anadolu’nun köklü uygarlıklarından biri olan Hititleri konuştuk.

Tarihin gör dediği’nde yepyeni bir sezona başladık. Dolu dolu geçen ilk sezonun ardından, tarihin sayfaları arasında yine muhteşem bir yolculuğa çıkıyoruz. Osmanlı Devleti’nin kuruluşunun hemen öncesindeki dönemde Anadolu topraklarındaki siyasi durumu, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Vedat Turgut ile konuştuk.

Osmanlı’nın son dönemlerinde başlayan modernleşme ve Cumhuriyete geçişte devralınan toplumsal süreklilik ilişkisini, bu sürecin üzerine oturduğu eksenleri, Geç Osmanlı’dan erken dönem Cumhuriyet’e kadar Türk toplumunda toplumsal hareketleri ve ideolojilerinin kökenini Giresun Üniversitesi Ögretim Görevlisi Dr. Selçuk Aydın’la konuştuk.