Vogelboekenpodkast

De kemphaan: een van de mooiste én meest bijzondere vogels van ons land. De mannetjes in vol ornaat zien eruit als ware dandy’s. Ooit was de kemphaan de meest voorkomende weidevogel van Nederland, nu als broedvogel bijna verdwenen. Auteur Marc van Houten schreef een boeiende monografie over opkomst en ondergang van deze soort. Hij staat uiteraard stil bij het wel heel bijzondere fenomeen van de meerdere soorten mannetjes bij de kemphaan, waaronder de mannetjes die zich voordoen als vrouwtjes. Marc kan er óók beeldend over vertellen, zoals blijkt in deze editie van de Vogelboekenpodkast, met veel details waardoor je het helemaal voor je ziet.

Toen beide interviewers van de Vogelboekenpodkast Gert Ottens en Arjan Berben ter wereld kwamen, was Arend van Dijk al aan het vogels tellen in Zuidwest-Drenthe. Daarover kan hij ook heel goed vertellen. Welke vogels vestigden zich er de afgelopen zestig jaar, en welke vogels verlieten het gebied? Arend van Dijk is te gast als auteur van het kloeke boek Van korhoen tot kraanvogel, Zestig jaar broedvogels tellen in Zuidwest-Drenthe. Het is een vogelatlas met een schat aan informatie: je leert onder meer hoe de stand van de vogels iets zegt over het veranderende landschap (en andersom). Arend weet in de podcast ook overtuigend te beargumenteren waarom dit boek boeiend is voor alle niet- Drenten.  

Iedereen herinnert zich de eerste keer dat-ie een ijsvogel zag vliegen. Zo mooi. En zo flitsend, letterlijk door hun snelheid en vaak onverwachtse verschijning, maar ook hun blauw-oranje uiterlijk mag er meer dan zijn. Journalisten Saskia van Loenen en Jean-Pierre Geelen bezingen op aanstekelijke wijze deze kleurrijke vogel in hun monografie De IJsvogel, uitgegeven bij Atlas Contact. Maar dat niet alleen, je komt door het boek natuurlijk ook van alles te weten over hoe deze vogel leeft. Gert Ottens en Arjan Berben van Vogelbescherming interviewen beide auteurs over hun boek in een vrolijke en informatieve editie van de Vogelboekenpodkast.

Alle van nature in Nederland voorkomende vogels zijn wettelijk beschermd. Niet iedereen weet dat en het is ook heel lang niet vanzelfsprekend geweest. Dankzij vogelbeschermers van het eerste uur kwam die wettelijke bescherming er al in 1912. Het werken aan de juridische bescherming van vogels en hun leefgebieden is sindsdien altijd een belangrijke én succesvolle pijler geweest van wat Vogelbescherming doet. In deze editie van de Vogelboekenpodkast interviewen we Harm Dotinga over de wettelijke bescherming van vogels. Harm is dan ook de schrijver van het boek Vogels en de wet en sr. jurist bij Vogelbescherming.

Gidsen om vogels te kijken zijn er in alle soorten en maten. Voor beginners. Voor de echte experts. Voor mensen daartussenin. Of voor vogelliefhebbers die graag het fijne willen weten van een soortgroep. Bij KNNV Uitgeverij verschenen twee vogelherkenningsgidsen die zich richten op zogeheten lastige duo’s of trio’s of soms zelfs kwartetten. De hamvraag is in beide boeken steeds hoe houd je de vogelsoorten uit elkaar die soms ontzettend op elkaar lijken. Iets waar veel vogelliefhebbers mee worstelen. Auteur Harvey van Diek van Sovon licht op een enthousiaste manier toe waarom dit een gat in de markt is en hoe hij te werk is gegaan bij het samenstellen van de boeken Vogels Vergelijken en Zeldzame vogels vergelijken. 

Journalist Jantien de Boer publiceerde een wonderschoon boek, Wondervogels. In korte hoofdstukken schreef ze aan de hand van gesprekken met vogelonderzoekers over hoe bijzonder vogels zijn. En over hoe wij mensen ons tot de vogelwereld verhouden. Gepassioneerd voert Jantien het woord over haar boek in deze Vogelboekenpodkast. Luister naar een vrolijke doch ernstige aflevering van de Vogelboekenpodkast. En twijfel je nog over welk boek je wilt lezen deze zomer: kies dan voor Wondervogels.

Een van de meest geliefde zangvogels van Nederland: de zanglijster. Met z’n luide zang waarin je andere vogels kan herkennen is-ie elk voorjaar een opvallende stem in het vogelkoor. Erwin Kompanje schreef een monografie over deze zangvogel. Hij beschrijft onder meer zijn onderzoek naar hun bijzondere gewoonte om slakkenhuisjes kapot te slaan op een vaste plek. Museumornitholoog Kompanje trad ervoor uit zijn comfort zone en werd zowaar veldwerker. In deze Vogelboekenpodkast van Arjan Berben en Gert Ottens toont hij zich ook weer een vaardige verteller.

De kenners weten dat Ronald van Harxen een steenuilenman is. Al zo'n 40 (!) jaar lang onderzoekt en beschermt hij deze kleinste en totaal schattige uil van Nederland. Maar Ronalds uilenliefde gaat nog wel een stukje verder, zo blijkt uit zijn nieuwste boek Uilen in Nederland. Overeenkomsten en verschillen tussen de in Nederland broedende uilensoorten zet Ronald daarin vooral centraal. Gert Ottens en Arjan Berben bespreken - al schatgravend in dit boek - samen met de auteur een aantal highlights zoals de opkomst van de oehoe en de zoektocht naar ruigpootuilen in ons land.

Een afspraak hebben met de reuzenhaai – dat kan niet iedereen zeggen. Joost van Uffelen wel. Hij is dan ook duiker, natuurfotograaf en maakte het boek 'De Wilde Noordzee'; het boek bij de goed bezochte bioscoopfilm én de tv-serie, die begin 2025 uitgezonden wordt. De Noordzee lijkt soms een economisch wingewest, maar is eigenlijk een waanzinnig fascinerend natuurgebied. Dat wordt duidelijk uit boek, film en tv-serie. Een natuurgebied waarin ook hele bijzondere vogels een rol spelen. En daarom zit Joost van Uffelen aan tafel bij Arjan en Gert van de Vogelboekenpodkast van Vogelbescherming.

Natuurfotograaf Sijmen Hendriks portretteert 4 vogels in zijn boek ‘Over leven & uitsterven’. Zo vertelt hij een verhaal over natuur die onder grote druk staat. De reuzenalk, de ‘pinguïn van het Noorden’, stierf uit in 1844. De heremietibis stond op de rand van uitsterven en is met veel inspanning van de ondergang gered. Kemphanen broeden niet meer in Nederland. En de iconische grutto kan bijna geen jongen meer groot brengen. Maar, zo laat Sijmen zien, we hoeven niet helemaal te wanhopen. Natuurherstel is mogelijk. Arjan Berben en Gert Ottens van Vogelbescherming praten met een enthousiaste verteller over zijn boek en de vogels die daarin centraal staan.

In zijn boek De Houtduif weet auteur Hay Wijnhoven op overtuigende wijze deze soort interessant te maken voor vogelliefhebbers. Dat mag ook wel, want niet iedereen is even gecharmeerd van deze dikzak onder de Nederlandse duiven. Hay beschrijft veelal zijn eigen precieze waarnemingen, waarna hij zich dan een onderzoeksvraag stelt en dan gewoon aan de gang gaat. En aan het tekenen slaat, dat ook. Arjan Berben en Gert Ottens vroegen hem naar drijfveren -uiteraard!-, highlights uit  eb achtergronden bij zijn boek. Een vrolijk gesprek tussen boekenwurmen.

75 natuurboeken publiceerde de Vlaamse fotograaf Misjel Decleer. Nu is er een boek over de Europese futenfamilie, getiteld Een leven op en onder water - in samenwerking met auteur en futenkenner Jan Johan Vlug. Tijdens het gesprek met Misjel blijkt dat zijn magnifieke futenfoto’s niet zomaar tot stand zijn gekomen. Bittere koude en extreem lange dagen heeft hij ervoor over gehad om met het mooiste licht al het bijzondere gedrag van futen in beeld te brengen. Misjel kan er goed over vertellen, merken hosts Arjan Berben en Gert Ottens van Vogelbescherming.

Wereldrecorderhouder vogels kijken Arjan Dwarshuis praat honderduit en ongedwongen over zijn kinderboek 'Ronnie de Roerdomp', de mysterieuze roerdomp en nieuwe plannen om mensen in vogels geïnteresseerd te krijgen. Het kost Gert Ottens en Arjan Berben van Vogelbescherming weinig moeite om Arjan aan het vertellen te krijgen in deze seizoensfinale.

Marcel Haenen schrijft voor NRC Handelsblad vooral over de rechtspraak en zware misdaad. Maar hij is er ook redacteur pinguïns. Recent publiceerde hij een boek over deze bijzondere vogels met als titel: 'Pinguïns en de mensen'. Het gaat over zowel de menselijke fascinatie voor de pinguïn als wat we pinguïns allemaal aandoen, en dat liegt er niet om. Marcel Haenen toont zich een begenadigd verteller in deze nieuwe editie van de Vogelboekenpodkast. Gert Ottens en Arjan Berben hangen aan zijn lippen.

Vogeltrek. Een van de meest fascinerende natuurfenomenen die je in Nederland kan beleven. Dat wordt nog leuker als je weet welke vogels in soms gigantische aantallen over je hoofd vliegen. Het boek Vogeltrek in beeld van Mark Dijksterhuis en Sam Gobin helpt je de trekvogels te herkennen aan hoe ze eruitzien als ze vliegen. Mark Dijksterhuis blijkt volledig in de ban de vogeltrek; maar bovenal geniet hij er enorm van. Luister maar naar deze nieuwe editie van de Vogelboekenpodkast.

Stellers eider, Stellers zeearend, Stellers gaai – de naam Steller zet menige vogelaar in vuur en vlam. Machtig mooie vogels zijn naar hem vernoemd. Maar wie was Steller eigenlijk? Arjan Berben en Gert Ottens duiken – bij wijze van uitstapje – de geschiedenis in. Dat doen ze met vertaler en auteur Mark Nieuwenhuis. Hij stelt de 18e eeuwse Steller nader voor aan de hand van diens reisdagboek over een noodlottige ontdekkingsreis naar Alaska.

Vogels vertellen verhalen. De kanoet zeker. Over klimaatverandering. Kanoeten krimpen door klimaatverandering. Zo ver is het al gekomen. Maar kanoeten vertellen nog veel meer. Over hoe gebieden in Siberië verbonden zijn met Mauritanië en hoe belangrijk onze Waddenzee is. Rob Buiter vertelt er lustig op los in deze Vogelboekenpodkast over zijn boek De kanoet, waarin hij wetenschappers volgt die zich op het kanoetenonderzoek hebben gestort.

Met optredens in de media, online cursussen, ontelbare excursies, cd's met vogelgeluiden én een hele reeks vogelboeken heeft Nico de Haan grote groepen mensen in Nederland gedurende vele jaren aan het vogels kijken gekregen. Als medewerker liet hij Vogelbescherming onstuimig groeien, nog altijd is hij ambassadeur van de vereniging. Hij is ook een rasverteller, en daar genoten interviewers Gert Ottens en Arjan Berben hoorbaar van tijdens deze nieuwe editie van de Vogelboekenpodkast over zijn laatste boek: Vogels, een leven lang.

Kester Freriks schreef een monografie over de ooievaar. Bijna was deze iconische vogel uit Nederland verdwenen. Een leger aan vrijwillige vogelbeschermers én Vogelbescherming staken daar een stokje voor. Freriks beschrijft deze comebackvogel aan de hand van de seizoenen, een duik in de ooievaarsliteratuur én zijn eigen ooievaarburen. Hij kan er boeiend over vertellen.  

‘Ik heb geen tuin, wat kan ik doen voor vogels en biodiversiteit?’ Een veelgestelde vraag aan Vogelbescherming. Carlijn Krielaars geeft er inspirerende antwoorden op in haar boek De Groene Buurvrouw. Je krijgt praktische en nuchtere tips voor balkons, geveltuintjes of gemeentelijk groen. Gert Ottens en Arjan Berben maken een uitstapje van vogelboek naar tuinierboek en spreken met Carlijn over balkonieren, slaktopia en het lieveheersbeestjesperspectief. Luister maar.

Piet van den Hout rijgt in zijn nieuwe boek ‘Op de huid van de heide’ de ene mooie natuurobservatie aan de andere. Een jaar lang maak je via zijn ogen mee wat er allemaal gebeurt op de Regte Heide, een natuurgebied ten zuiden van Tilburg. Piet richt zijn blik geregeld ook op gewone soorten, meerkoeten of spreeuwen. Maar als je beter kijkt, zoals de schrijver van het boek doet, hoe meer je erachter komt dat het helemaal geen ‘gewone’ soorten zijn. Piet is niet alleen begenadigd observator en schrijver, maar ook een heerlijke verteller. Interviewers Gert Ottens en Arjan Berben van Vogelbescherming hebben er een makkie aan. 

De houtsnip is een eenzelvige en buitengewoon mooie vogel. Een soort om in je hart te sluiten. Dat deed ook Erwin Kompanje, die als museaal taxidermist vele dode houtsnippen in handen kreeg. Ze hebben helaas nogal de neiging zich te pletter te vliegen tegen onze ramen. Kompanje bundelde in zijn monografie ‘De Houtsnip’ op een prettig leesbare manier veel van de beschikbare kennis over deze vogelsoort. Hij prikt tegelijk ook flink wat mythes rond de houtsnip door. En… hij kan er ook smakelijk over vertellen! Zo merkten Arjan Berben en Gert Ottens tijdens deze Vogelboekenpodkast.

De oud-directeur van Vogelbescherming, Fred Wouters, blikt terug op 15 jaar vogels beschermen in zijn boek De Rode Lijster. Hij geeft een kijkje in de keuken hoe Vogelbescherming te werk gaat en belicht een aantal ‘hete hangijzers’. Gert Ottens en Arjan Berben leggen daar de nadruk op in deze Vogelboekenpodkast. Onze oud-directeur toont zich een gepassioneerde verteller die na zijn pensionering met meer vrijheid het woord kan voeren.

Annemarit van Broekhoven schreef 'De bionische vogel', een boek voor lezers van 12 tot 120, over de vogelwereld als onuitputtelijke inspiratiebron om onze wereld gezonder en mooier te maken. Gert Ottens en Arjan Berben van Vogelbescherming gaan helemaal mee in het enthousiasme over alle biomimicry-mogelijkheden die er zijn. 'De bionische vogel' is verkrijgbaar vanaf april 2023.

Geen sijssie of drijfsijssie, maar de grote alexanderparkiet is de meest Amsterdamse vogel, zo blijkt uit het gesprek met Frank van Groen, drijvende kracht achter het boek Vogelatlas Amsterdam. Arjan Berben en Gert Ottens hoeven hem amper een vraag te stellen over deze schatkamer vol kennis over urbane vogelsoorten. Luister maar.

Nils van Duivendijk is de auteur van het Handboek Europese Vogels (KNNV Uitgeverij). Een prachtige boek met superoverzichtelijk bij elkaar gebracht hoe je de vogels aan hun uiterlijk kan herkennen. Daar gingen vele jaren van noest werk aan vooraf. Niet alleen van Nils, maar van alle betrokkenen bij dit nieuwe standaardwerk. Beginners en gevorderden, zoals co-host Gert Ottens, doen er nu al hun voordeel mee.