Waar komt pindakaas vandaan?
by Instituut voor de Nederlandse Taal & Genootschap Onze Taal
Dit is een serie over de verrassende herkomst van doodgewone woorden. In het najaar van 2026 verschijnen er weer 5 gloednieuwe afleveringen! In oktober 2025 verscheen de special 'reizen in taal' voor de Week van het Nederlands. In seizoen 2 (2021) en 3 (2024) bespreken we in zo'n 10 minuten de herkomst van verschillende woorden die je kunt tegenkomen in alledaagse situaties, zoals in de kroeg, in je kledingkast of in bekende uitdrukkingen. Want heeft ‘bockbier’ misschien iets met geiten te maken, hoe komt de ‘smoking’ aan zijn naam en wie is precies de ‘sjaak’? In seizoen 1 (2020) bespreken we per aflevering de herkomst van een enkel woord in een paar minuten. Presentatie: Laura van Eerten, Caspar Stalenhoef, Raymond Noë en Frieda Steurs. Muziek: Michel van der Zanden. Afbeelding: Studio Mals. Meer informatie: ivdnt.org
Episodes
-
Vergeetwoorden: vederspel, neveling, van de tinnen en sprookspreker
Woorden die ooit bestonden in het Nederlands maar die we nu niet meer kennen of gebruiken. Vederspel bijvoorbeeld, of neveling. Wat betekenen die woorden en waar komen ze vandaan? Roan Kasanmonadi en Maud Vanhauwaert, ambassadeurs van de Week van het Nederlands 2026, gaan met elkaar in gesprek…
more -
Ontbreekwoorden: sneukelspijt, dageraadsel en leeswee
Wat betekenen de woorden sneukelspijt, dageraadsel en leeswee, en waar komen ze vandaan? Roan Kasanmonadi en Maud Vanhauwaert, ambassadeurs van de Week van het Nederlands 2026, gaan met elkaar in gesprek over zogeheten ontbreekwoorden. Ze bedenken zelf mogelijke herkomsten en betekenissen,...
-
Poëziewoorden: enjambement, stafrijm, poesiealbum
Waar komen de woorden enjambement, stafrijm en poesiealbum vandaan? Roan Kasanmonadi en Maud Vanhauwaert, ambassadeurs van de Week van het Nederlands 2026, gaan erover met elkaar in gesprek. Ze bedenken zelf mogelijke herkomsten van de woorden, bespreken de echte etymologie, dragen voor en vullen...
-
Gamewoorden: noob, GOAT, spawnen en poggers
Waar komen de woorden noob, GOAT, spawnen en poggers vandaan? Roan Kasanmonadi en Maud Vanhauwaert, ambassadeurs van de Week van het Nederlands 2026, gaan erover in gesprek. Roan is fanatiek gamer en weet wel raad met deze woorden. Maar wat weet Maud er eigenlijk van? Kan ze raden hoe deze…
more -
Broodbeleg: pindakaas, hamvraag en boterham
Waar komen de woorden pindakaas, hamvraag en boterham eigenlijk vandaan? Roan Kasanmonadi en Maud Vanhauwaert, ambassadeurs van de Week van het Nederlands 2026, gaan erover met elkaar in gesprek. Ze bedenken zelf mogelijke herkomsten van de woorden, bespreken de echte etymologie en vullen aan met...
-
Welke woorden brengen jou in beweging? Oproep Week van het Nederlands 2026!
We hebben je hulp nodig! Ook dit jaar maken we i.s.m. de ambassadeurs van de Week van het Nederlands een nieuwe serie. Maud Vanhauwaert en Roan Kasanmonadi gaan voor de podcast in gesprek over de verrassende etymologie van woorden. Welke woorden brengen jou in beweging en zou je graag willen…
more -
Op reis: wat hebben bikini, denim & pils met elkaar te maken?
Er zijn woorden die je rechtstreeks brengen naar de plek waar ze vandaan komen. Champagne bijvoorbeeld, dat komt uit de Champagnestreek in Frankrijk. Taalkundigen noemen dit soort woorden geoniemen, woorden die zijn afgeleid van aardrijkskundige namen. Er zijn er honderden van in het Nederlands,...
-
Op reis: je biezen pakken, caravan & heimwee
Je kunt je biezen pakken en met de noorderzon vertrekken. Overnachten doe je op een camping in een caravan, en na een tijdje van huis te zijn krijg je misschien wel heimwee. Maar wat zijn biezen eigenlijk? En een caravan, heeft dat misschien iets met het woord karavaan te maken? En waar komt...
-
Op reis: paspoort, pleisterplaats & kiekje
Ik ga op reis en neem mee ... Speciaal voor de Week van het Nederlands 2025 maakten we drie nieuwe afleveringen van de etymologiepodcast Waar komt pindakaas vandaan? rond het tema 'reizen in taal'. In deze aflevering: waar komen de woorden paspoort, pleisterplaats en kiekje vandaan? Ingesproken...
-
Op reis in taal: oproep 'Week van het Nederlands'-special
Waar komt pindakaas vandaan? is een serie over de verrassende herkomst van alledaagse woorden. Voor de ‘Week van het Nederlands’-special in oktober, zijn we op zoek naar woorden die te maken hebben met het thema van dit jaar: op reis in taal. Heb je een tip? Mail dan naar…
more -
Scheldwoorden: labbekak, smeerlap, hufter, flapdrol, uilskuiken, lapzwans & halvezool
Schelden doen we in Nederland het liefst met ziektes en geslachtsdelen. Maar vroeger ging dat heel anders. In de veertiende en vijftiende eeuw hadden we het bijvoorbeeld over een dronken rog , een keytijf, een gabby, een gapert, een blaescake, of een ribaut. Die laatste was wel een van de ergste....
-
Nepvissen: walvis, tentharing, bakvis, inktvis, kibbeling en zeemeermin
Wat hebben de walvis, de tentharing en de bakvis gemeen? Het zijn allemaal vissen, die geen vissen zijn. Een walvis is namelijk een zoogdier, een tentharing stop je in de grond en een bakvis is een giechelende puber. En zo zijn er nog wel een paar, want: is de inktvis wel een vis, hoe ziet…
more -
Muziekwoorden: rock 'n roll, boogiewoogie, muzak en smartlap
Muziek is overal: in de kroeg, in de supermarkt, in de sportschool, in de auto of op je werk. Kortom, niet weg te denken uit ons leven. Maar de woorden voor muziek gebruiken we zonder erbij na te denken, en dat terwijl er zoveel leuke en interessante muziekwoorden zijn! Denk maar aan bluegrass,...
-
Gebak: arretjescake, appelmeisje en spekkoek
Appeltaart is ongetwijfeld het bekendste gebak in Nederland en voor wafels ga je naar België. Maar er is oneindig veel meer aan koek- en taartsoorten, soms ook met een gekke naam. Wat denk je bijvoorbeeld van arretjescake, appelmeisje of spekkoek? 'Waar komt pindakaas vandaan?' is een podcast van...
-
Drankjes: cappuccino, radler & cocktails
De bekendste koffievariant die gemaakt wordt op basis van espresso, is de cappuccino. In de lage landen drinken we cappuccino de hele dag door, maar in Italië kun je het beter niet bestellen na twaalven. Italianen drinken deze koffie namelijk alleen in de ochtend. Aan een radler zitten iets…
more -
Dagen van de week: schijnt de zon op zondag en zijn we vrij op vrijdag?
In de dagen van de week zitten allemaal herkenbare woorden: zon in zondag, maan in maandag, vrij in vrijdag…Maar hoe komen we eigenlijk aan die namen? Schijnt de zon op zondag, de maan op maandag, en zijn we vrij op vrijdag? Best raar toch…En wat is dan een dins, een woens en een zater? Luister...
-
Dierennamen: eekhoorn, nijlpaard, luipaard, pissebed, antilope
Het dierenrijk barst van de bijzondere dieren, met al even bijzondere namen. Neem, een nijlpaard. Is dat een paard, uit de rivier de Nijl? Een luipaard lijkt trouwens ook helemaal niet op een paard, en lui is het beest ook niet! Wat dacht je van de naam antilope? Dat is een slank hoefdier dat…
more -
Verstopte vogels: slavink, snipverkouden en eksteroog
Je kunt een slavink eten, snipverkouden zijn of een eksteroog hebben. Dit lijkt een willekeurig samenraapsel van woorden, maar als je goed luistert hoor je er allemaal vogels in. Namelijk een klein zangvogeltje, de vink in slavink, een steltloper met een lange, dunne snavel, de snip in...
-
Sportwoorden: marathon, steeplechase, estafette, wielrennen
Waarom heet de marathon ‘marathon’? Wat is 'steeplechase' voor gekke naam? Waar komt het woord 'estafette' eigenlijk vandaan? En hoezo heet het 'wielrennen'? Er wordt toch gefietst en niet gerend? Deze aflevering is een voorproefje van het derde seizoen van de podcast. Vanaf 28 september...
-
Oproep voor seizoen 3
Waar komt pindakaas vandaan? is een serie over de verrassende herkomst van alledaagse woorden. Voor seizoen 3 zijn we op zoek naar woorden waarvan jij graag wil weten waar ze vandaan komen. Heb je een tip? Mail dan naar [email protected]. Luister ook eens naar Over taal gesproken, de...
-
Hoe letterlijk is het woord 'letterlijk'?
Hoe letterlijk is het woord 'letterlijk'? Speciaal voor Letterlijk Leiden, een festivalmaand in de stad Leiden die draait om taal en literatuur, presenteert het Instituut voor de Nederlandse Taal een extra aflevering van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’ Een podcast over de herkomst van alledaagse...
-
Fruit: grapefruit/pompelmoes, klokhuis, kiwi, zeevruchten
Heb je er weleens over nagedacht waarom 'grape' (druif) in het woord 'grapefruit' zit? Als je een appel helemaal opeet kom je binnenin het 'klokhuis' tegen. Waar komt dat precies vandaan? Is de 'kiwi' nu een vogel of een vrucht, en zijn 'zeevruchten' ook fruit? Je hoort het in deze laatste...
-
Kleding: sneakers, smoking en kleedje
Je staat vast niet altijd stil bij de woorden voor de kledingstukken die je dagelijks aantrekt, maar ook daar zit vaak een heel verhaal achter. Waarom sportschoenen ook wel 'sneakers' heten of wat een 'smoking' te maken heeft met roken, bijvoorbeeld. Je hoort het in deze 6e aflevering van 'Waar...
-
Hansworst, gekke henkie en de sjaak: persoonsnamen in uitdrukkingen
Heeft er ooit een 'gekke henkie' of een 'nieuwsgierig aagje' geleefd? Wie is de Hans in 'hansworst' en 'hansop' eigenlijk? En wie ben je precies als je 'de sjaak' bent? Je hoort het in deze vijfde aflevering van seizoen twee. Dit is een wekelijkse podcast van het Instituut voor de Nederlandse…
more -
Lunchtijd: tussen de middag, boterham en sandwich
Het woord 'boterham' bestaat uit 'boter' en 'ham'. Komt de naam daar dan ook vandaan? Wat is eigenlijk een 'sandwich', en is 'tussen de middag' niet vreemd? Hoe kan er iets tussen één middag zitten? Dat hoor je in deze vierde aflevering van seizoen 2 van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’, een...
-
De dood: om zeep helpen, kassiewijle en de pijp uitgaan
In onze taal zijn er talloze manieren om aan te dood te refereren. Vaak gebeurt dit indirect of met een eufemisme; denk maar aan uitdrukkingen als ‘de pijp uitgaan’, ‘om zeep helpen’ en ‘naar de filistijnen gaan’. In deze derde aflevering bespreken we er een aantal. Dit is een wekelijkse podcast...
-
Frituursnacks: patat of friet, kapsalon en frika(n)del
Zeg je nu 'patat' of 'friet', is er een verschil tussen 'frikandellen', 'frikadellen' en 'curryworsten' en hoe komen de 'kapsalon' en de 'mitraillette' aan hun naam? Dat hoor je in deze tweede aflevering van seizoen 2 van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’, een wekelijkse podcast van het Instituut…
more -
In de kroeg: bruin café, bockbier en afzakkertje
Waarom heet het een bruin café? Heeft bockbier echt met een mannetjesgeit te maken? En wat zakt er af bij een afzakkertje? Dat hoor je in deze eerste aflevering van seizoen 2 van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’, een wekelijkse podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). Deze podcast…
more -
Waar komt podcast vandaan?
In deze aflevering: wat is de herkomst van het woord podcast? Dat vertelt Caspar Stalenhoef in de laatste aflevering van deze serie. Maar blijf geabonneerd, want een vervolg is in de maak! Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar...
-
Waar komt verdieping vandaan?
In deze aflevering: waarom heten verdiepingen in een gebouw geen verhogingen? Laura van Eerten vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze...
-
Waar komt hoax vandaan?
In deze aflevering: wat is de herkomst van het woord hoax? Frieda Steurs vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is...
-
Waar komt stapelgek vandaan?
In deze aflevering: waar komt het woord stapelgek vandaan? Laura van Eerten vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is...
-
Waar komt gijzelaar vandaan?
In deze aflevering: is een gijzelaar degene die gijzelt of degene die gegijzeld wordt? Caspar Stalenhoef vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio...
-
Waar komt afgezaagd vandaan?
In deze aflevering: als iets afgezaagd is, is er dan gebruikgemaakt van een zaag? Frieda Steurs vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze...
-
Waar komt moedervlek vandaan?
In deze aflevering: waarom heet een moedervlek niet vadervlek? Laura van Eerten vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is...
-
Waar komt hooligan vandaan?
In deze aflevering: waarom noemen we gewelddadige voetbalsupporters hooligans? Caspar Stalenhoef vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze...
-
Waar komt sprinkhaan vandaan?
In deze aflevering: wat is de overeenkomst tussen een haan en een sprinkhaan? Frieda Steurs vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze...
-
Waar komt computerbug vandaan?
In deze aflevering: wat heeft een computerbug met insecten te maken? Laura van Eerten vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze…
more -
Waar komt hamburger vandaan?
In deze aflevering: waar komt de hamburger vandaan? Caspar Stalenhoef vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is…
more -
Waar komt deadline vandaan?
In deze aflevering: waarom is deadline zo’n heftig woord? Frieda Steurs vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is...
-
Waar komt sinaasappel vandaan?
In deze aflevering: wat voor een appel is een sinaasappel? Laura van Eerten vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is...
-
Waar komt pindakaas vandaan?
In deze aflevering: waar komt pindakaas vandaan? Caspar Stalenhoef vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is geïnspireerd…
more -
Trailer: Waar komt pindakaas vandaan?
Vanaf 5 oktober 2020 presenteert het Instituut voor de Nederlandse Taal de korte podcast ‘Waar komt pindakaas vandaan?’ Twee keer per week een verrassend verhaal over de herkomst van een woord, verteld door Laura van Eerten, Caspar Stalenhoef en Frieda Steurs. Deze podcastserie is geïnspireerd op...
About this show
Dit is een serie over de verrassende herkomst van doodgewone woorden. In het najaar van 2026 verschijnen er weer 5 gloednieuwe afleveringen! In oktober 2025 verscheen de special 'reizen in taal' voor de Week van het Nederlands. In seizoen 2 (2021) en 3 (2024) bespreken we in zo'n 10 minuten de herkomst van verschillende woorden die je kunt tegenkomen in alledaagse situaties, zoals in de kroeg, in je kledingkast of in bekende uitdrukkingen. Want heeft ‘bockbier’ misschien iets met geiten te maken, hoe komt de ‘smoking’ aan zijn naam en wie is precies de ‘sjaak’? In seizoen 1 (2020) bespreken we per aflevering de herkomst van een enkel woord in een paar minuten. Presentatie: Laura van Eerten, Caspar Stalenhoef, Raymond Noë en Frieda Steurs. Muziek: Michel van der Zanden. Afbeelding: Studio Mals. Meer informatie: ivdnt.org
Hosted by
Instituut voor de Nederlandse Taal & Genootschap Onze Taal