Więcej niż kryminał

Świat służb specjalnych wciąż budzi ogromne emocje, zwłaszcza gdy pojawiają się kolejne informacje o działalności rosyjskiego wywiadu. Piotr Niemczyk, były funkcjonariusz UOP i ekspert ds. bezpieczeństwa, wyjaśni, jak naprawdę działają służby specjalne, oceni najgłośniejsze sprawy szpiegowskie ostatnich miesięcy i opowie, ile wspólnego z rzeczywistością mają filmowe opowieści o agentach.

Nagroda Wielkiego Kalibru i nominacja do Nagrody Nike potwierdzają, że twórczość Macieja Siembiedy wykracza poza ramy klasycznego kryminału. Autor "Gołoborza", wyróżnionego najlepszą polską powieścią kryminalną 2025 roku, opowie o swojej twórczości oraz o tym, dlaczego współczesny kryminał zdobywa coraz większe uznanie czytelników i krytyków.

Kryptowaluty miały być symbolem finansowej rewolucji i szybkiego bogacenia się. Dla wielu inwestorów okazały się jednak źródłem ogromnych strat. O tym, jak powstają bańki inwestycyjne, dlaczego wizjonerzy stają się oskarżonymi, a inwestorzy pokrzywdzonymi, mówił prof. Marek Michalski, szef Katedry Prawa Gospodarczego i Gospodarki Cyfrowej UKSW.

Łódź to miasto, którego historia pełna jest głośnych zbrodni, gangsterskich legend i społecznych konfliktów wyrastających z ogromnych nierówności między bogactwem a biedą. Szczególne miejsce zajmie tu postać Ślepego Maksa - najsłynniejszego łódzkiego gangstera, wokół którego przez lata narosły liczne mity i kontrowersje. O kryminalnych tajemnicach Łodzi i głośnych zbrodniach, które elektryzowały przedwojenną prasę opowiadał dziennikarz Sławomir Macias.

W najnowszym wydaniu audycji "Więcej niż kryminał" Grzegorz Kalinowski rozmawia z Edytą Krześniak, autorką wstrząsającej książki "Psycholog. Sprawa Andrzeja Samsona". Dziennikarka jako jedyna dotarła po latach do akt sądowych, by odsłonić kulisy pedofilskiego skandalu z 2004 roku, który wstrząsnął Polską. Rozmowa o medialnej bucie wpływowego "guru psychologii" i zmowie milczenia ówczesnych autorytetów. To bolesna, ale niezwykle ważna dyskusja o cenie, jaką za błędy systemu i mediów do dziś płacą dorosłe już ofiary.

Czy kryminał to tylko rozrywka, czy może coś znacznie więcej? W audycji "Więcej niż kryminał" Grzegorz Kalinowski rozmawia z Agatą Passent, która - choć do gatunku podchodzi z dystansem - odkrywa jego literackie i społeczne drugie dno. Od klasyki Agatha Christie, przez szpiegowskie światy John le Carré, po współczesne polskie historie - to podróż przez książki, które mówią więcej o nas niż o zbrodni. Rozmowa o literaturze, ale też o historii, polityce i codziennych emocjach ukrytych między stronami.

Przez lata pracował w cieniu służb specjalnych, dziś jako "Kafir Afgan" opisuje kulisy działań wywiadu, wojskowego rozpoznania i współczesnych konfliktów. Były oficer WSI opowiada o mechanizmach tajnego werbunku, realiach pracy operacyjnej oraz zagrożeniach związanych z geopolityką, przemytem broni, narkotyków i działalnością rosyjskich służb. To rozmowa o świecie, w którym granica między wojną, wywiadem i przestępczością coraz częściej się zaciera.

W audycji "Więcej niż krymnał" bierzemy pod lupę granice fabularyzowania przeszłości, a pretekstem do rozmowy staje się głośny serial "Prawo Lidii Poët". Gościem programu jest Ida Żmiejewska, autorka kryminałów osadzonych w realiach Belle Époque, która wyjaśnia, dlaczego w dobrej literaturze fakty powinny być nadrzędne wobec wyobraźni pisarza. Wspólnie zastanowimy się, czy zakuwanie bohaterek w gorsety było tak malownicze, jak pokazują to filmowcy, oraz jak Polacy robili kariery w strukturach carskiej policji.

Gangsterzy lat 90. nie zniknęli całkowicie z polskiej rzeczywistości - wielu z nich po latach opuszcza dziś więzienia, wracając do świata, który przez dekady obrósł legendą i medialnymi opowieściami. Jak naprawdę wyglądała walka z przestępczością zorganizowaną i gdzie przebiegały granice między światem gangsterów, policji i polityki? O pracy reportera kryminalnego i sądowego opowiada Rafał Pasztelański, specjalista od przestępczości zorganizowanej i współautor książki "Policjanci. Za cenę życia".

Legendarny policjant wraca na ekrany - w audycji rozmawiamy o fenomenie najbardziej niepokornego policjanta Skandynawii, kulisach ekranizacji "Pentagramu" i o tym, dlaczego Norwegowie tak dobrze opowiadają o mroku. Rafał Chojnacki z deckare.pl zdradza też mniej znane oblicze Nesbø - byłego piłkarza, muzyka i autora książek dla dzieci. To spotkanie dla fanów kryminału, Skandynawii i wszystkich, którzy chcą wiedzieć, skąd bierze się sukces nordic noir.

Rozmowa z Adamem Szają o kondycji polskiej literatury kryminalnej - tej znanej i tej dopiero walczącej o uwagę czytelników. Punktem wyjścia są znane nazwiska, ale sednem rozmowy jest poszukiwanie nowych autorów, którzy - mimo talentu i nagród - wciąż pozostają poza głównym nurtem. Dyskusja o tym, dlaczego rynek jest "zabetonowany" i jak trudno przebić się debiutantom w zalewie setek premier rocznie. W audycji przedstawiamy także przewodnik po mniej oczywistych, ale obiecujących nazwiskach, które warto odkryć, nim staną się głośne.

Czy rzeczywistość II wojny światowej i powojennych śledztw może być bardziej zaskakująca niż fikcja? Historia potrafi być bardziej mroczna i wciągająca niż niejeden kryminał - zwłaszcza gdy odsłania prawdziwe zbrodnie, tajemnice i śledztwa sprzed lat. Gościem audycji "Więcej niż kryminał" był Krzysztof Drozdowski, który opowiadał o kulisach swojej pracy, badaniu niewyjaśnionych spraw z przeszłości i przywracaniu pamięci o ofiarach historii.

W audycji "Więcej niż kryminał" wracamy do korzeni gatunku i rozmawiamy o "czystym kryminale" z jednym z najważniejszych polskich autorów - Robertem Małeckim. To spotkanie odsłania kulisy pisarskiej drogi - od lat porażek i odrzuceń aż po moment, w którym można żyć wyłącznie z pisania. Punktem wyjścia do rozmowy jest najnowsza powieść Małeckiego "Rumor", inspirowana klimatem amerykańskich powieści drogi historia człowieka zmagającego się z demonami przeszłości i mroczną samotnością na marginesie świata. Nie zabraknie też rozmowy o mistrzach gatunku, spotkaniu z Ianem Rankinem i o tym, czym dziś jest współczesny kryminał.

Świat kibiców piłkarskich coraz częściej wykracza poza stadion i sportowe emocje. Jak pokazują kolejne śledztwa i publikacje reporterskie, coraz częściej przenika się z przestępczością zorganizowaną, polityką i działalnością służb. O mechanizmach władzy, lojalności i interesów, w której piłka nożna jest tylko punktem wyjścia, Grzegorz Kalinowski rozmawiał z Marcinem Pietraszewskim - dziennikarzem, autorem książki "Wojny niebieskie".

Gościem w audycji "Więcej niż kryminał" jest Ewa Karwan-Jastrzębska - autorka znana z literatury dla dzieci i młodzieży, która tym razem sięga po gatunek kryminału dla dorosłych. Punktem wyjścia do rozmowy jest jej najnowsza powieść "Tryptyk z pigmentu i krwi", osadzona w świecie hazardu, sztuki i uzależnień, oparta na szczegółowej dokumentacji realiów kasyna.

Od lwowskiej kawiarni Szkockiej po laboratoria Wojskowej Akademii Technicznej - historia polskiej matematyki splata się tu z opowieścią o ambicjach naukowych, wojskowych projektach i nie do końca wyjaśnionych wydarzeniach. W centrum tej narracji znajduje się postać generała Sylwestra Kaliskiego i jego prace nad laserową syntezą termojądrową, które do dziś budzą pytania o ich rzeczywisty zakres i znaczenie. O tym, czy Polska rzeczywiście mogła pracowała nad własną bronią jądrową mowił w Polskim Radiu 24 Zbigniew Zborowski - pisarz i scenarzysta.

Dwa tygodnie temu rozpoczął się Izraelsko-amerykański atak na Iran, precyzyjne trafienia w miejsca przebywania elity politycznej, wojskowej i duchowej Iranu nie byłyby możliwe bez pracy wywiadu. O tym, jakie są kulisy pracy agentów i oficerów służb specjalnych w tak zamkniętych i zdawałoby się niemożliwych do infiltracji społeczeństwach, mówił autor wspomnień "Zwyczajny szpieg", były oficer wywiadu Philip Hagenbeck. Ile prawdy a ile fantazji było w serialowych przebojach "Szpieg", "Fauda" i "Teheran"?

W audycji o kulisach powstania powieści napisanej w zaledwie półtora miesiąca przez nietypowy duet autorski z Łodzi. Twórcy zdradzają swoją oryginalną metodę pracy, polegającą na aktorskim odgrywaniu scen i przesyłaniu nagrań audio, które stały się fundamentem mrocznej historii o policjantce i gangsterze. Gośćmi Polskiego Radia 24 byli Agnieszka Grzywacz i Marcin Pladek, autorzy powieści "Pręga".

Autor kryminałów Jacek Ostrowski opowiada o walce z chorobą nowotworową. W rozmowie poświęconej książce "Nie chcę umierać! Historia wykuta cierpieniem" autor znany z serii kryminałów o Zuzannie Lewandowskiej mówi o doświadczeniu choroby, leczenia i konfrontacji z systemem medycznym. W osobistej, momentami gorzko ironicznej opowieści personifikuje raka jako bezwzględnego mordercę i oprawcę, jednocześnie rozprawiając się z medycznymi absurdami i pseudoterapiami. Jego historia staje się także apelem do mężczyzn o profilaktykę i większą uważność na sygnały wysyłane przez własne ciało.

Od starożytnych Aten po cyfrową sieć i przestrzeń kosmiczną - Jakub Szamałek łączy w swoich książkach kryminał z historią, archeologią i współczesnymi lękami. W rozmowie opowiada o swoich literackich inspiracjach ale także o tym, jak literatura reaguje na realne dramaty, w kontekście niedawnego zamachu w kanadyjskiej szkole.

To świat, którego zwykle nie ma w folderach promocyjnych ani w artystycznych deklaracjach. Polska B, prowincjonalne salony gier, dealerzy, skorumpowani policjanci i miejsca, do których lepiej nie zaglądać po zmroku. W audycji "Więcej niż kryminał" zaglądamy w mroczne pejzaże piosenek Hioba Dylana, które brzmią jak gotowe kadry z kryminału osadzonego gdzieś między historią a teraźniejszością. Z artystą rozmawiał Grzegorz Kalinowski.

Wrocław od lat przyciąga twórców kryminałów i filmowców, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych literackich i ekranowych pejzaży w Polsce. Miasto mroku, tajemnic i historii odsłania swoje retro i współczesne oblicze – od legendarnych miejsc, przez fenomen Marka Krajewskiego, po nowe pokolenie autorów i światowe produkcje kręcone na dolnośląskich ulicach. Gościem Grzegorza Kalinowskiego był Jacek Antczak, wrocławski dziennikarz i reportażysta.

Były oficer wywiadu zabiera nas za kulisy swojej służby, pokazując codzienność szpiega bez filmowych efektów, opowiada o pisaniu wspomnień jako sposobie na ocalenie pamięci oraz o wpływie ujawnianych informacji i dezinformacji we współczesnych mediach. Gościem Grzegorza Kalinowskiego w szczerej, refleksyjnej rozmowie był Filip Hagenbeck - były oficer wywiadu, pisarz.

Miniony rok przyniósł prawdziwy zalew kryminałów - ponad sześćset polskich powieści i słuchowisk z tego gatunku trafiło do odbiorców. Czy imponująca liczba premier przełożyła się na jakość, oryginalność i nowe literackie tendencje? Po trzech tygodniach nowego roku czas na spóźnione, ale potrzebne podsumowanie - dokonuje go Przemek Poznański, współautor bloga "Zupełnie inna opowieść" i recenzent "Newsweeka".

Kradzież tożsamości, budowanie fałszywych życiorysów i "legend" szpiegowskich przez dekady były fundamentem pracy wywiadów. Pytanie brzmi, czy w świecie cyfrowych śladów i powszechnej inwigilacji te metody wciąż mają rację bytu - i czego służby nauczyła historia Aldricha Amesa, uznawanego za największego zdrajcę w dziejach CIA. Gościem Grzegorza Kalinowskiego był Marcin Faliński, były oficer ABW, pisarz.

Białoruś pod rządami Alaksandra Łukaszenki to nie tylko państwo autorytarne, lecz także system, w którym gospodarka i władza polityczna są ściśle splecione, a kluczowe interesy realizowane są poza regułami rynku. Gościem Grzegarza Kalinowskiego był dr Leszek Szerepka - historyk, specjalista od spraw wschodnich, były ambasador RP na Białorusi oraz autor książek o tematyce sensacyjnej.

Joanna Chmielewska stworzyła fundamenty polskiej komedii kryminalnej, łącząc intrygę z wyrazistym humorem i obyczajową obserwacją. Dziś do jej literackiego dziedzictwa chętnie nawiązuje Alek Rogoziński - jeden z najpopularniejszych współczesnych autorów tego gatunku, który otwarcie przyznaje się do inspiracji, choć unika miana jej następcy.

Zamachy i spiski są nieodłącznym elementem literatury kryminalnej oraz produkcji filmowych. Wystarczy wspomnieć o zamachu na prezydenta Francji Charles’a de Gaulle’a czy premiera Szwecji Olofa Palmeg - okazało się, że Stieg Larsson, twórca legendarnej serii "Millennium", prowadził śledztwo dziennikarskie w tej sprawie. Gościem Grzegorza Kalinowskiego był Adam Szaja, blogger i pasjonat literatury skandynawskiej.

Kryminalna intryga, polityczne rozgrywki i osobista zemsta splatają się w "Cieniach Wenecji", tworząc opowieść o poszukiwaniu prawdy oraz refleksję nad lojalnością, zemstą i wyborem między przeszłością a przyszłością. Gościem Grzegorza Kalinowskiego był Bogumił Wójcik, twórca cyklu Outremer, który opowiadał także o swoich literackich inspiracjach i ulubionych autorach kryminałów.

Naszym gościem jest Włodzimierz Sokołowski, znany szerzej jako Vincent V. Severski - były oficer wywiadu i autor powieści szpiegowskich, który z Grzegorzem Klinowskim rozmawiał o trzech ważnych opowieściach z tajnego świata: książce "Nielegałowie" Shauna Walkera, odsłaniającej kulisy działalności radzieckich i rosyjskich agentów; najnowszej powieści Severskiego "Krawiec", oraz filmie "Skarbek", przedstawiającym losy niezwykłej polskiej agentki, nazywanej ulubionym szpiegiem Churchilla.

Niewielu Polaków przeczytało tyle książek co Roch Siemianowski, niewielu także taką ilość kryminałów. Jeden z najcharakterystyczniejszych głosów znanych z audiobooków opowiada o ulubionych powieściach oraz o tym, jak... szpiegował krzyżaków. Lektor, aktor filmowy, serialowy, teatralny i dubbingowy oraz prezenter był gościem Grzegorza Kalinowskiego w audycji "Więcej niż kryminał".

Jedna z największych afer ostatnich lat ujawniła mechanizmy działania układów władzy, szemrane interesy. Czy afera RARS to tylko wierzchołek góry lodowej? O interesach na szczytach władzy i związanych z nimi nazwiskach z pierwszych stron gazet mówił w Polskim Radiu 24 Jacek Harłukowicz, dziennikarz onet.pl.

W audycji "Więcej niż kryminał" reporterka programu "Raport specjalny" Kamila Wielogórska opowiada o swoim dziennikarskim śledztwie w sprawie Marcina Romanowskiego, jego udziale w sprawie wyłudzeń z Funduszu Sprawiedliwości, ucieczce i budapesztańskich kontaktach oraz sponsorach. Kilka dni temu do Romanowskiego w Budapeszcie dołączył jego partyjny szef i ministerialny przełożony - Zbigniew Ziobro.

Koroner - postać, bez której nie obędzie się żaden anglosaski kryminał. O tym, że to funkcja o kilkusetletniej tradycji, a także o wypadkach gwałtownej śmierci w czasach panowania Henryka VIII i dynastii Tudorów, oraz o zbrodniach i procesach.. zwierząt, opowiadał w audycji "Więcej niż kryminał" wykładowca historii Uniwersytetu Oxfordzkiego, Tomasz Gromelski.

Był radnym, dziennikarzem śledczym i przewodnikiem warszawskim. Wciąż jest dziennikarzem, podróżnikiem i blogerem ale także pisarzem kryminałów. W audycji 'Więcej niż kryminał" Grzegorzem Kapla mowił o swoich literackich inspiracjach i przedziwnych kryminalnych przygodach.

W marcu 2025 roku Angelika Melnikowa, przewodnicząca Rady Koordynacyjnej Białorusi na uchodźstwie, poleciała do Dubaju i ślad po niej zaginął. Ukrywa się przed białoruskimi służbami czy została zwerbowana przez KGB? Jaką rolę w tej sprawie odgrywa jej były mąż? O tajemniczym zniknięciu białoruskiej opozycjonistki w audycji "Więcej niż Kryminał" opowiadała Bianka Mikołajewska, szefowa Raportu Specjalnego TVP.

Wojenne losy gwiazd, ich zdrady popełnione i domniemane. Marek Teler, biograf Iny Benity i Igo Syma oraz autor książki "Granice zdrady. Artyści w czasie okupacji" w rozmowie z Grzegorzem Kalinowskim opowiada o zawiłych, okupacyjnych losach, w których nie wszystko było czarno białe.

Po zakończeniu Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni warto zastanowić się, jaka jest kondycja polskiego kina sensacyjnego? Czy pożegnanie Pasikowskiego z Lindą było równie dobre, co powitanie, czy nagrodzeni Ministranci to sensacja, komedia czy obrazoburczy moralitet? Gdzie podziali się telewizyjni nieobecni czyli seriale? Gościem audycji "Więcej niż kryminał" był krytyk filmowy Łukasz Adamski.

Jak działają mechanizmy prania brudnych pieniędzy i jakie kanały finansowe wykorzystują osoby powiązane z Kremlem, by ukrywać swoje majątki? Gdzie trafiają rosyjskie pieniądze wyprowadzane z kraju i jakie rajdy podatkowe czy skomplikowane struktury offshore sprzyjają temu procederowi? Czy istnieją realne narzędzia, by skutecznie go powstrzymać i uderzyć w finansowe zaplecze autorytarnej władzy? Gościnią Grzegorza Kalinowskiego była Ewa Galicka - reportażystka i dziennikarka śledcza.

Autorem serii książek o komisarzu Salvo Montalbano jest Andrea Camilleri - włoski pisarz i scenarzysta, pochodzący z Sycylii. Cykl kryminałów o Montalbano przyniósł mu międzynarodową sławę, a na jego podstawie powstał także serial telewizyjny. O postaci detektywa - łakomczucha oraz sycylijskich watkach w literaturze Grzegorz Kalinowski rozmawiał z Dorotą Wellman.

W programie "Więcej niż kryminał" Grzegorza Kalinowskiego gościła Ewa Galica - reportażystka i dziennikarka śledcza specjalizująca się w badaniu wpływów rosyjskich w Polsce i Europie. Tym razem mówiła o kulisach współpracy polskich myśliwych i turystów z wietnamską mafią, której celem jest zdobycie podczas polowań w RPA cennego trofeum - rogu nosorożca, oraz o tajemnicach prokuratora z Nowego Sącza, które opisała w reportażach "Krwawe trofeum" i "Prorok narkotykowy".

Nowa powieść tajemniczego autora wpisuje się w nurt dystopijnej sensacji i horroru, obok twórczości Andrzeja Saramonowicza ("Pokraj"), Ziemowita Szczerka ("Cham z kulą w głowie") oraz Jacka Dehnela ("Ale z naszymi umarłymi"). W wirze spisków, moralnych dylematów i cybernetycznych zagrożeń nic nie jest takie, jak się wydaje. Gościem audycji "Więcej niż kryminał" był autor książki, Ahmed Goldstein.

 - Na amerykańskiej prowincji jest wiele zorganizowanych grup białych mężczyzn w pick-upach, które w zależności od tego w jakim stanie mieszkają noszą ze sobą broń. O tym że istnieją takie grupy, można się było przekonać podczas ataku na Kapitol prawicowych bojówek 6 stycznia 2021 roku. Zaraz po przegranych przez Donalda Trumpa wyborach prezydenckich - powiedział w Polskim Radiu 24 Maciej Firley, autor bloga "Ameryka dla zaawansowanych". 

Neonazistowskie bojówki, naciski polityków i seria zabójstw osób LGBT to tło "Doktryny", najnowszej powieści Aleksandra Majewskiego. Autor łączy thriller kryminalny z refleksją nad społecznymi podziałami i ludzką empatią.

Często słyszy się, że rozbudowane, niewiarygodne historie są jak z hollywoodzkiego film. - Uważam jednak, że życie jest znacznie ciekawsze, przekracza możliwości wyobraźni scenarzystów - mówił w Polskim Radiu 24 dziennikarz śledczy Bertold Kittel.

Kim był Krzysztof Sobieszczański "Kolumb", współbohater powieści Romana Bratnego, żołnierz podziemia, którego pseudonim dał nazwę całej generacji młodych, polskich patriotów? Czy można być dezerterem, rozrabiaką, złodziejem, gangsterem i bigamistą oraz bohaterem z pomnika? Jego postać w Polskim Radiu 24 przybliżył Emil Marat, autor książki "Sen Kolumba". 

- Sejmiki szlacheckie w XVII wieku, były takie jak ówczesne społeczeństwo, często kończyły się burdami, ale nie zawsze kończyły się śmiertelnymi ofiarami. Słynny był za to  sejmik w Szadku w Wielkopolsce z roku 1623, bo tam było aż siedem trupów - powiedział w Polskim Radiu 24 Paweł Rzewuski, historyk, publicysta, popularyzator historii, autor m.in. książki "Krzywda" oraz współpracownik dziennika "Rzeczpospolita". 

Remigiusz Mróz jest jednym z najpopularniejszym polskich pisarzy. Na swoim koncie 73 książki, które zostały wydane w latach 2013-25. - Chciałam wyjść poza ramy tego, jak mówi się o Mrozie. Odnieść się do mitu Cambella i teorii uniwersów - mówiła w Polskim Radiu 24 Izabela Tadra, autorka pracy z zakresu socjologii kultury poświęconej twórczości Remigiusza Mroza. 

W czwartek 10 lipca przypada setna rocznica urodzin Edmunda Niziurskiego, legendarnego autora powieści dla młodzieży, który nie stronił od wątków kryminalnych. Jego najsłynniejsza  książka "Niewiarygodne przygody Marka Piegusa" to czystej wody komedia kryminalna. - Całe pokolenia wychowywały się na Niziurskim, jest ich duchowym ojcem - mówił w Polskim Radiu 24 pisarz Krzysztof Varga. Gościem Grzegorza Kalinowskiego był również scenarzysta, reżyser i dziennikarz Wojciech Saramonowicz.

W swoich filmach mistrzowsko łączy elementy komedii i kryminału. Stworzył dzieła, które na stałe wpisały się w kanon polskiego kina. Wybitny reżyser Juliusz Machulski w rozmowie z Grzegorzem Kalinowskim w audycji "Więcej niż kryminał" opowiedział m.in. o tym, jak powstawał "Vabank", zdradził, jaki jest jego ulubiony film wszechczasów, i uchylił rąbka tajemnicy na temat pracy nad "Vinci II", który niebawem wejdzie do kin.