Wszystkie książki świata

Pierwszą powieścią Alexis Wright przełożoną na polski jest "Księga łabędzi". Akcja rozgrywa się w Australii za... sto lat. - Zastanawiałam się, jak będzie wyglądać ostatni Aborygen lub ostatnia Aborygenka. I stąd wzięła się ta książka - wyznaje autorka. Główną bohaterką jest Oblivia (Oblivion), rzucona losowi na pożarcie dziewczynka z Pierwszych Narodów, którą od śmierci ratuje Bella Donna, uchodźczyni z Europy, ta, która zna język łabędzi. Żyją na bagnie, na terenie kontrolowanym przez wojsko, z dala od cywilizacji, w biedzie, znoju, brudzie i całkowitym porzuceniu. Ale wszystko zmienia się, gdy najpierw umiera opiekunka młodej bohaterki, a następnie łódź, na której mieszka, odwiedza Warren Finch, wówczas wiceprezydent Australii, cudowne dziecko wywodzące się z rdzennych mieszkańców, światowej sławy polityk, nadzieja świata opanowanego przez nowe siły, pogrążającego się w katastrofie klimatycznej.

Spotkanie z niemiecką pisarką Anne Rabe, autorką "Anatomii szczęścia", które odbyło się w Lublinie w ramach cyklu "Wszystkie Książki Europy". "Anatomia szczęścia" to historia kilku pokoleń ciszy, milczenia i dojrzewania we wschodniej części Niemiec. Przemoc rozbiła tam wiele niemieckich rodzin, niewypowiedziane traumy mogą nas doprowadzić do ponownej zguby...

Węgierski pisarz - Péter Nádas, podobnie jak w "Pamięci", także i w "Historiach równoległych: Niemym imperium", czyni z czytelnika zakładnika swojej opowieści, wprowadza go do zupełnie innego świata - choć przecież pisze o znanej nam rzeczywistości - i sprawia, że ma ciarki na plecach lub dreszcze. Choć, wiem to z własnego doświadczenia, niejednokrotnie zapyta w trakcie lektury: o co temu Węgrowi tak dokładnie chodzi? Rozmawiamy o idei i istocie historii równoległych, o kwestii wolności osobistej, o pisaniu, które może przypominać montaż, choc nim nie jest, o podążaniu - w ramach procesu tworzenia - różnymi ścieżkami i o... powiększaniu mózgu. Audycja z Festiwalu TransPort Literacki w Kołobrzegu.

Jeśli do dziś nie słyszeli Państwo nazwiska jej autorki, nie należy się tym przejmować. Jane Campbell to debiutantka. Późna. Bardzo późna. Urodziła się w Wielkiej Brytanii w… 1942 roku, dziś ma zatem 84 lata. Gdy miała 6, jej rodzina przeniosła się do Rodezji Północnej (dzisiejszej Zambii). Uczyła się i studiowała w Kapsztadzie, to był czas apartheidu, potem przeniosła się na anglistykę do Oksfordu. Po ślubie zamieszkała na Bermudach, by od 1980 roku znów mieszkać i pracować w Oksfordzie. A po zakończeniu pracy naukowej znów osiadła na Bermudach. W 2017 roku, gdy miała… 79 lat!, wysłała do "London Review of Books" swój debiut - opowiadanie "Czesanie kota". Był to początek zbioru opowiadań o tym samym tytule, który na polski przełożyła Dobromiła Jankowska. Jane pisze o starszych kobietach - o ich doświadczeniach, samotności, ale także pragnieniach, również seksualnych. Cała książka "Czesanie kota" ukazało się w 2022 roku i w ten sposób Campbell stała się... pisarką.

Autor powieści "W północnym lesie" - Amerykanin Daniel Mason, opowiada m.in. o swojej książce oraz o... sile natury, nie do końca realnych bohaterach i przyrodzie, która przetrwa wszystko.

Z bolesnym fenomenem autyzmu oswajają nas fascynujące książki-dokumenty spisane ręką matek odmiennych dzieci. Taka też jest relacja Any Dragu, uzupełniona posłowiem jej syna. "Grzeczne dłonie. Wszystko, co złe, i wszystko, co piękne na świecie". W tym odcinku cyklu pojawiają się matka i syn - Ana i Eduard Dragu. Ona - poetka, pedagożka i psycholożka, jako pierwsza, opublikowała "Grzeczne dłonie", które on później "dopełnił" swoim rozdziałem. Oboje przełamali w rodzinnej Rumunii temat tabu. Opowiedzieli to, jak wygląda sytuacja osób w spektrum autyzmu, jak - i dlaczego nie - funkcjonuje państwo, ale także dali świadectwo miłości, przywiązania, zrozumienia, walki o to, by osoby nieneuronormatywne nie były zsyłane na margines społeczeństwa. Zapraszam na retransmisję spotkania, które odbyło się w Teatr Stary w Lublinie Profil Oficjalny w ramach cyklu "Wszystkie książki Europy".

Lukas Bärfuss - szwajcarski dramaturg, prozaik i eseista, piszący w języku niemieckim, autor m.in. powieści "Koala" Rozmowa nagrana w trakcie Festiwal Literacki Przystanek Polska w Zurychu, który Trójka - Program 3 Polskiego Radia, objęła swoim patronatem.

Karina Sainz Borgo - autorka powieści "Trzeci kraj", przełożonej na język polski przez Adama Elbanowskiego. Wybucha pandemia, coś truje ludzi - rzeka, powietrze? Ci, którzy mogą, ruszają w drogę, stają się migrantami. W tej grupie znajduje się małżeństwo z dwoma synkami, dopiero co urodzonymi wcześniakami. Dzieci nie przeżyją podróży - to wiemy od razu. A potem zacznie psuć się to, co narratorka nazywała miłością... W "Trzecim Kraju" Sainz Borgo pisze o dobrych ludziach w czasach wszechobecnego zła. I o ludziach słabych, tchórzliwych, którzy dają się przekupić, wykorzystać, pracują dla tych, którzy niszczą, zabijają, dla moralnych zer.

Rozmowa z Julią Jost - pisarką i reżyserka teatralną. Jej rodaczka - noblistka Elfriede Jelinek, po lekturze debiutu Julii - powieści "Tam, gdzie najostrzejszy kieł Karawanków szczerzy się ku niebu" - napisała: Jost wyleje wam na głowę kubeł zimnej wody, żebyście wracali do domu przemoczeni do suchej nitki. Ta radosna zjadliwość może prowadzić do poprawy świata albo prosto do gospody z piwem. Można wypróbować obie opcje.

W jubileuszowym, setnym wydaniu "Wszystkich książek świata" - wielka radość! Jeden z najważniejszych współczesnych pisarzy języka hiszpańskiego, wybitnie utalentowany Kolumbijczyk - Juan Gabriel Vásquez. Po polsku, w przekładzie Katarzyny Okrasko, ukazała się właśnie jego powieść "Imiona Felizy". Pisarz opowiada m.in. o bohaterce, nad Wisłą praktycznie nieznanej, a także o powodzie napisania tej książki...

Jurij Andruchowycz, jeden z najważniejszych i najwybitniejszych pisarzy i poetów ukraińskich, tom "Listy do Ukrainy" stworzył w czasie pobytu "w Instytucie Literatury im. Gorkiego w Moskwie w latach 1989-1991, kiedy rozpadał się Związek Sowiecki i Ukraina odzyskiwała niepodległość, wiersze układają się w cykl listów pisanych ze stolicy chwiejącego się imperium do ukraińskich przyjaciół i bliskich. Moskwa w nich to miejsce grozy, epicentrum kryzysu, fascynujące i odpychające zarazem, Ukraina - dom i powstająca z martwych ojczyzna".

Maggie Shipstead - amerykańska pisarka, autorka opowiadań i powieści, m.in. "Wielkiego kręgu" oraz "Zaskocz mnie". Ostatni ukazał się zbiór jej opowiadań "Kowbojskie tango". Ta książka to zapis jej pracy nad sobą, historia drogi, którą przeszła, by zostać pisarką.

Ayşegül Savaş, autorka "Antropologów": Udało mi się uchwycić czas, w którym żyjemy, i świat, który może zniknąć.

Susan Abulhawa to palestyńska pisarka mieszkająca w USA. Jest autorką powieści "Poranki w Dżeninie".

Karin Lednická - czeska pisarka i tłumaczka, autorka trylogii "Krzywy kościół" (w Polsce ukazał się dopiero pierwszy tom); retransmisja spotkania, które odbyło się w Teatrze Starym w Lublinie w ramach cyklu "Wszystkie książki Europy".

Argentyńska królowa opowiadań - Samanta Schweblin, w rozmowie m.in. o swoim zbiorze opowiadań "Siedem pustych domów". Pisarka opowiada m.in. o tym skąd biorą się jej historie, dlaczego "puste domy" są tylko pozornie puste i jak doświadczenia, obrazy i lęki zamieniają się w literaturę. Zdradza też własny przepis na krótką historię... 

Rozmowa z brytyjskim pisarzem, laureatem Nagrody Bookera, rycerzem Jego Królewskiej Mości - Alanem Hollinghurstem. Pisarz opowiada m.in o swojej powieści "Nasze wieczory". 

Chorwacki pisarz Jurica Pavičić - autor powieści "Czerwona woda". zabiera nas na na Bałkany - tam, gdzieserce bije mocniej... "Czerwona woda" to zaskakująca międzygatunkowa powieść, wydana w oryginale 9 lat temu. Kryminał miesza się tu z historią społeczną, polityczną, wojenną. Pavičić niezwykle umiejętnie łączy wątki i sprawia, że czytelnik nie chce odłożyć lektury na bok. Nie dziwi więc fakt, że książka ta spotkała się z dużym uznaniem na świecie, w Chorwacji otrzymała najważniejsze nagrody literackie, a we Francji — pięć lat temu — przyznano jej Grand prix de la littérature policière dla najlepszej europejskiej powieści kryminalnej. Jak powstała "Czerwona woda"? Czy istniało coś takiego jak kryminał jugosłowiański? Co z czasów upadku federacji, wojny i powstania nowego państwa pamięta pisarz? Rozmowa z Juricą została zarejestrowana w grudniu ubiegłego roku w Teatrze Starym w Lublinie.

Alberto Manguel - pisarz, badacz, akademik, autor "Historii czytania" oraz współautor (wraz z Giannim Guadalupim) - "Słownika miejsc wyobrażonych", były dyrektor Biblioteki Narodowej Argentyny, twórca własnej niesamowitej kolekcji, która trafiła do Lizbony. Przez kilka lat czytał Jorge Louisowi Borgesowi, gdy utracił zdolność widzenia. Alberto Manguel gościł w grudniu w Polsce, odwiedził Trójke i opowiedział m.in. czym jest dla niego czytanie, a czym biblioteka, dlaczego to czytelnik jest prawdziwym autorem dzieła, co myśli o nagrodach literackich oraz wyjaśnił, dlaczego "Borges był mimowolnym nauczycielem świata".

Kamel Daoud, algierski laureat Nagrody Goncourtów z 2024, za swoją powieść "Huryska". Tą książką Daoud wywołał liczne kontrowersje. W rodzinnym kraju złamał tabu, bo poruszył temat "wymazywanej" sukcesywnie - jak sam mówi - wojny domowej z lat 1992—2002, w czasie której życie straciło 150 tysięcy Algierczyków. To konflikt niewygodny, lepiej o nim nie wspominać. Dlaczego? Daoud wyjaśnia to w rozmowie. 

"M. Syn stulecia" to powieść Antonia Scuratiego, w której autor bierze na warsztat postać Benito Mussoliniego i mechanizmy narodzin dyktatury. Włoski pisarz ostrzega, że faszyzm ponownie podnosi głowę, a jego proza staje się bolesną diagnozą współczesnych lęków i politycznych radykalizmów. Skąd bierze się popularność tej brutalnej historii i dlaczego Scurati uważa, że lekcja z przeszłości wciąż nie została przez nas odrobiona?

"Maniak" w przekładzie Jarka Westermarka opublikowany przez Wydawnictwo Czarne to najnowsza powieść chilijskiego pisarza - Benjamína Labatuta. Tym razem autor "Straszliwej zieleni", znów opowiada o ludziach, którym przyszło zmierzyć się z najważniejszymi pytaniami. Głównym bohaterem jest John von Neumann, pochodzący z Węgier, jak określa go Chilijczyk, "człowiek-komputer", naukowiec niesłusznie zapomniany, ten, który stworzył podstawy świata, w którym przyszło nam żyć. Gdyby nie on, gdyby nie jego niesamowity umysł, zapewne nie mierzylibyśmy się teraz z tym, co potrafi zrobić AI... Skąd wzięły się książki Benjamína Labatuta, które są opowieścią o zderzeniu z tym, co nieprzeniknione? Czy naprawdę doznał objawienia? Czy jest ignorantem lub arogantem? Co dzieje się w jego głowie, gdy pisze? I dlaczego nauka nie daje mu spokoju?

Rozmawia z Beatą Balogovą, słowacką pisarką i dziennikarką, autorką powieści "Kornélie" - opowieści o silnych, samodzielnych kobietach z Jabłonowej Panicy, fikcyjnej miejscowości na pograniczu słowacko-węgierskim. W rozmowie pojawiają się wątki autobiograficzne, pytania o środkowoeuropejską tożsamość i odniesienia do współczesnej polityki Słowacji. Rozmowę zarejestrowano w Teatrze Starym w Lublinie.

Michael Crummey - kanadyjski pisarz z Nowej Fundlandii, tegoroczny laureat Międzynarodowej Nagrody Literackiej przyznawanej w Dublinie, jednego z najważniejszych i finansowo najwyższych wyróżnień dla pisarzy. Jest to jednocześnie trofeum wyjątkowe — nominują do niego biblioteki publiczne z całego świata! Crummey, którego wszystkie dotychczasowe książki ukazały się po polsku, gościł w naszym kraju dekadę temu na Big Book Festival. W swojej ostatniej książce - "Nieprzyjaciel", podobnie jak w poprzednich, pisarz jest wierny swojej małej ojczyźnie, czyli Nowej Fundlandii. Można tę książkę czytać jako pierwszą, ale nie można też nie zauważyć, że jest kontynuacją "Bez winy", powieści opublikowanej oryginalnie w 2019 roku.

Colm Tóibín to irlandzki pisarz i eseista, uważany coraz częściej za kandydata do literackiego Nobla. Wydana właśnie w Polsce, w przekładzie Jerzego Kozłowskiego, powieść "Long Island" jest kontynuacją jego poprzedniej ksiażki "Brooklyn".Eilis Lacey, obecnie Fiorello, powraca po dwudziestu latach. Jest żoną, matką, mieszka w Nowym Jorku i zdaje się mieć spokojne, dość ustatkowane życie. To jednak złudzenie - otoczona rodziną męża, zauważająca swe coraz głębsze wyalienowanie, musi zmierzyć się z informacją, że najbliższy człowiek - jak dotąd sądziła - będzie miał dziecko z inną kobietą. Nie umiejąc poradzić sobie z tą wiadomością, wraca na jakiś czas do rodzinnej Irlandii. Tam zaś przyjdzie zmierzyć się jej z przeszłością, od której uciekła. Czy zrobi to ponownie? Irlandzki pisarz opowiada nie tylko o "Long Island", ale także o współczesnej Ameryce, gdzie - wraz ze swoim partnerem - mieszka. Czy widzi jeszcze nadzieję dla tamtejszej demokracji? 

Kłamstwo oraz skłonność ludzi do mówienia nieprawdy. Dlaczego to robimy? Dlaczego robią to bohaterowie powieści Hanny Nordenhök "Wonderland"? Michał Nogaś rozmawia ze szwedzką pisarką i poetką o jej nowej powieści, która właśnie ukazała się w Polsce w przekładzie Justyny Czechowskiej. "Wonderland" to piąta powieść Nordenhök. W Szwecji zbiera znakomite recenzje. Hanna Nordenhöck określana jest mianem jednej z najlepszych szwedzkich pisarek swojego pokolenia. Urodziła się w 1977 roku. Jest także tłumaczką z języka hiszpańskiego. Rozmowa miała miejsce podczas Festiwalu Conrada w Krakowie. 

Przenosimy się do Teatru Starego w Lublinie na spotkanie z łotewskim pisarzem Svensem Kuzminsem, autorem powieści "Chochma". Kuzmins opowiada o swoim procesie twórczym, inspiracjach i postaciach z książki, które odzwierciedlają rozmaite życiowe doświadczenia Łotyszy. Nie unika uniwersalnych tematów, jak radzenie sobie z egzystencjalnym lękiem oraz wpływu transformacji na życie obywateli byłego bloku wschodniego. Rozmowa obejmuje wspomnienia z czasów transformacji i upadku komunizmu w Łotwie, analogie do polskich realiów lat 90. XX wieku i refleksje nad zmianami społecznymi i gospodarczymi tamtego okresu.  Rok 1992 w Chochmie, nadmorskim kurorcie na zachodzie Łotwy. Na placu Akacjowym zbierają się wszyscy mieszkańcy, by obejrzeć, jak z piedestału jest strącany pomnik Lenina...

Laureat Międzynarodowego Bookera - bułgarski pisarz Georgi Gospodinow, opowiada o swojej książce "Ogrodnik i śmierć". To opowieść o odchodzeniu ojca, o pokoleniu, które uczyło się emocji w ciszy i o ogrodach - miejscach, gdzie życie i śmierć splatają się w codzienności oraz o miłości, która trwa wiecznie. 

Spotkanie z Abdulrazakiem Gurnahem, laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, który przyjechał do Polski na Conrad Festival w Krakowie. Autor powieści "Kradzież" opowiada o tym, jak historia i kolonialna przeszłość Afryki Wschodniej wpływają na jego twórczość, o ludziach żyjących między kulturami i kontynentami oraz o tym, dlaczego ignorancję uważa za jedną z najgroźniejszych cech współczesności. To spotkanie z literaturą, która pyta, kim jesteśmy i czy potrafimy naprawdę zrozumieć innych? 

Kevin Jared Hosein - pisarz z Trynidadu i Tobago, autor poruszającej powieści "Głodne duchy". To historia o życiu w cieniu kolonialnej przeszłości, o biedzie, wierzeniach i pamięci, która nie daje spokoju. O świecie, w którym natura i człowiek współistnieją w napięciu oraz o opowieściach, które pozwalają ocalić to, czego nie zdążyła zapisać historia.

Zdobywczyni Międzynarodowego Bookera, niemiecka pisarka Jenny Erpenbeck i jej książka "Kairos". To pełna emocji, uniesień i wzajemnych upokorzeń, miłość wkraczającej w dorosłość Kathariny i starzejącego się Hansa. Studentka i pisarz, pełna wiary w ludzi dziewczyna i zmęczony życiem, bezwzględny mężczyzna. Czy ich wspólny świat da się - niczym NRD - ocalić przed wewnętrznym rozpadem? Skąd wzięła się ta książka? Co myśli o swoich bohaterach? Dlaczego w Niemczech tematy, które poruszyła w swojej powieści, wciąż budzą tak ogromne emocje?

Herkus Kunčius - litewski pisarz, dekonstruktor totalitaryzmu, autor poczytnych powieści, m.in. "Litwin w Wilnie" i "Żelazna rękawica Stalina". Ta ostatnia książka napisana w 2019 roku i przetłumaczona na język polski w 2023 roku,  to powieść-ostrzeżenie przed tym, że Rosja nigdy nie zmieni swojej polityki... 

Yael van der Wouden przyszła na świat w Tel Awiwie, ale od 10. roku życia mieszka w Holandii. Jej debiutancka książka "W dobrych rękach", która ukazała się właśnie w Polsce w przekładzie Justyny Huni, znalazła się w finale Bookera, zdobyła Women's Prize for Fiction. Skąd wziął się debiut Yael? Jak postrzega ona swoją podwójną tożsamość i dlaczego nie może znieść tego, co dzieje się obecnie w Gazie? Czy współpraca części Holendrów z okupantem i ukrywanie Żydów za pieniądze to nadal temat tabu? 

Gerald Murnane - autor kultowej powieści "Równiny" w Trójce. To pierwszy w historii polskich mediów wywiad z tym australijskim pisarzem, kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. Jego "Równiny" to opowieść o młodym filmowcu, który przybywa do australijskiego interioru, by stworzyć film o równinach – ich monotonii, sile i hipnotyzującym pięknie. Z czasem granica między światem zewnętrznym a jego własnym doświadczeniem coraz bardziej się zaciera, a historia staje się medytacją nad pamięcią, wyobcowaniem i poszukiwaniem sensu. Autor opowiada o kulisach pisania, świecie marzeń ukrytym w jego książkach i o tym, dlaczego niektórzy widzą w nim przyszłego noblistę.

Rozmowa z chilijską pisarką Isabel Allende o kulisach powstawania książki "Eva Luna" - od prasowych wycinków i historii Elsy Morales, po realizm magiczny i refleksje nad dyktaturą. Także o trudnych latach na emigracji, pierwszych sukcesach literackich i o tym, jak rodził się styl, który uczynił Allende jedną z najbardziej cenionych autorek na świecie.

"Cesarzowej Piotra" to opowieść o Katarzynie I, Litwince, która po śmierci męża, Piotra I objęła władzę w Rosji. Kristina Sabaliauskaitė udowadnia, że potrafi - jak mało kto snuć opowieść, która wciąga czytelnika, uwodzi i ani przez chwile nie nudzi. Opowiada o odkryciu - dla siebie i innych - postaci Katarzyny I, o milczeniu na jej temat, w Litwie i nie tylko, o dworze Piotra I, jego próbie przebudowy Rosji i rosyjskiego społeczeństwa, a także o tym, jak bardzo współczesna jest to powieść.

Bogdan-Alexandru Stănescu ma 46 lat, jest rumuńskim pisarzem, poetą, eseistą i prozaikiem, w wolnym czasie zajmującym się redagowaniem książek, tłumaczeniem literatury piękną. Był gościem tegorocznej edycji festiwalu Literacki Sopot. Przyjechał by porozmawiać o swojej powieści "Abraxas". Powieści monumentalnej, nierzadko — dosłownie lub w przenośni — wgniatającej czytelnika w fotel, liczącej - w polskim przekładzie Kazimierza Jurczaka - ponad 600 stron, będącej zapisem życia, nieco ponad czterech dekad, by być dokładnym, niejakiego Michiego Lucescu - mistrza niepowodzeń, porażek, człowieka, w którego dotychczasowym istnieniu w zasadzie wszystko poszło nie tak. Opowiadał o Rumunii i o chaosie, z którego nie zawsze wyłania się nowy porządek...

To książka o dorastaniu, emigracji i walce z chorobą. Tytułowa bohaterka, od dziecka nieco inna, nie do końca odnajdująca się wśród rówieśników, wkracza w dorosłość i rusza w świat. Studiuje poza ojczyzną, co chwilę poznaje nowych ludzi, próbuje dopasować się do okoliczności, zrozumieć otaczającą ją rzeczywistość. Jest przedstawicielką pokolenia współczesnych nomadów-ekspatów, którzy podróżują między kontynentami, bo tego wymagają od nich praca i przełożeni. W pewnym momencie jednak wszystko się zmienia... Teo otrzymuje diagnozę: agresywny rak szyjki macicy...

Obcość w świecie, we własnej rodzinie, w relacjach z najbliższym człowiekiem. Dwie wersje początku tej samej historii, spotkania dwojga głuchych, których córka - po wielu latach, już jako dorosła i doświadczona kobieta - napisała świetną książkę o poczuciu obcości, nie tylko własnej. Claudia Durastanti, włosko-amerykańska pisarka, która po kilku latach życia w Stanach Zjednoczonych, wróciła wraz z matką i bratem do Italii i zamieszkała na prowincji. W "Obcej" pisze o wykorzenieniu i potrzebie znalezienia własnego miejsca, o języku, który nie zawsze może okazać się ojczyzną (matczyzną) i wymaga tworzenia nowych "bezpiecznych" połączeń, o toksycznych relacjach między najbliższymi, o syndromie oszustki i nieustannej rekonstrukcji więzi rodzinnych.

Gwendoline Riley - autorka głośnej powieści "Moje zmory" opowiada historię Bridget Grant - kobiety próbującej uciec od traum dzieciństwa, trudnych relacji z rodzicami i toksycznej matki. To opowieść o miłości i obojętności, bliskości i konieczności dystansu, a także o tym, jak dzieciństwo potrafi odcisnąć się na całym naszym życiu. Poznajemy kulisy powstania książki, dowiadujemu się ile w niej jest autobiografii oraz zastanawiamy się dlaczego tak wielu dorosłych dzieci i ich rodziców nie potrafi się porozumieć.

Nie tak dawno w Polsce, w przekładzie Anny Halbersztat, ukazała się jego najnowsza powieść "Plac zabaw" -"Playground" - zatrważająco współczesna, w zasadzie, w pewnym sensie, dziennik naszych czasów. Choć to oczywiście fikcja, Richard Powers opowiada o nas w XXI wieku, o tym, do czego doprowadził niepohamowany rozwój, o naturze, naszym w jej ramach miejscu i o tym, że zachłanność może prowadzić do rzeczy strasznych. O świecie wykreowanym przez Richarda Powersa, o oceanach, katastrofie klimatycznej, fascynujących historiach i spojrzeniu w przyszłość — o ile jakakolwiek w ogóle nas czeka. 

Tym razem w audycji przenosimy się do Ameryki Południowej. Gościnią odcinka jest Fernanda Trías, autorka "Tłustego różu"- powieści o zarazie, która ukazała się w 2020 roku - tuż przed pandemią - i sprawiła, że niektórzy uznali, iż pisarka ma zdolności profetyczne. Co dzieje się z nami w obliczu zagrożenia? Jak państwo wykorzystuje strach, by dokręcać śrubę? Czy tak będzie wyglądała nasza przyszłość?

Gościem tego wydania programu jest ukraiński pisarz, poeta, wokalista, aktywista i żołnierz - Serhij Żadan. Po wybuchu wojny zdecydował się zostać w swoim mieście - Charkowie. Właśnie ukazał się w Polsce nowy tom jego opowiadań zatytułowany "Arabeski". Uwaga, ta rozmowa to - dosłownie - połączenie z... wojną.

Troje bohaterów, trzy plany czasowe, trzy historie, które przenikają się, splatają i pokazują, jak - nomen omen - płynnie przeszłość przechodzi w teraźniejszość i zapowiada przyszłość. Artur, chłopiec urodzony w biednej londyńskiej rodzinie, ma dar - doskonałą pamięć, która w przyszłości uczyni z niego odkrywcę i tłumacza jednego z ważniejszych (w historii świata) dzieł literackich. Narin to dorastająca dziewczynka, jazydka, która żyje z rodziną we współczesnej Turcji i pewnego dnia, wraz z babcią i przy wsparciu ojca, udaje się do Iraku, by tam odbyć chrzest. Zaleekah mieszka w Londynie, w czasach Brexitu, jej prywatne życie legło właśnie w gruzach, ale wszystko zmienia lektura pewnej książki i fascynacja zjawiskami hydrologicznymi. Rozmowa o i wokół powieści "Tam na niebie są rzeki".

W Polsce ukazała się kolejna książka tego znakomitego amerykańskiego pisarza i reportera. "Głowa węża", w przekładzie Jana Dzierzgowskiego, to opowieść o Siostrze Ping i stworzonym przez nią w nowojorskim Chinatown imperium przemytu ludzi - jej rodaków, którzy marzyli o tym, by uciec z komunistycznego kraju i zacząć nowe życie na, jak podejrzewali, o wiele bardziej przyjaznej ziemi. Czytana wiele lat po amerykańskiej premierze (w 2009 roku), zdaje się być więcej niż aktualną opowieścią o migrantach, o prawie, które ogranicza przyjmowanie ich w nowym miejscu, o współczesnej Ameryce i Europie. W jaki sposób Patrick Radden Keefe zainteresował się historią Siostry Ping? Co dziś sądzi o jej działalności, a także o polityce obecnej administracji USA? Jak pracuje reporter tej klasy i dlaczego do napisania "Głowy węża" potrzebował przeprowadzić... ponad trzysta wywiadów? 

Jest noc, w czasie której Brytyjczycy - a wraz z nimi niemal cały świat - czekają na wyniki referendum w sprawie Brexitu. To właśnie wtedy trzy nastolatki: Angelica, Dolly i Violet, porywają swoją koleżankę ze szkoły - Joan. Torturują ją, biją niemal do nieprzytomności, a gdy są przekonane, że zmarła, podkładają ogień pod domek na plaży, w którym dokonały tych okrutnych czynów. Ale ofiara jeszcze żyje, wydostaje się z płomieni, szuka pomocy. Udaje jej się powiedzieć, kto jej to zrobił... W "Skrusze" - swojej drugiej powieści, Eliza Clark tworzy satyrę na niezwykle popularny dziś, także w Polsce, gatunek true crime. Pieczołowicie odtwarza zdarzenia z 2016 roku, ale przede wszystkim szuka motywów. Co sprawiło, że nastolatki zabiły?

Norweski pisarz i krytyk, który w 2002 roku odbył podróż swojego życia - wzdłuż Bałtyku. Odwiedził wszystkie leżące nad tym morzem kraje, miejsca, w których tworzyli wielcy pisarze i inni artyści, a następnie swoje impresje, wspomnienia i spostrzeżenia zebrał w kilkusetstronicowej książce "Bałtyk. Podróż literacka", która właśnie - po raz pierwszy - ukazała się w Polsce.

Kaveh Akbar, irańsko-amerykański pisarz i poeta, opowiada o swojej książce "Męczennik!". To rzecz o potrzebie męczeństwa, miłości do polskiej poezji i traumach, które nie dają spokoju na emigracji. 

Ananda Devi - pisarka od lat typowana do literackiego Nobla, ubiegłoroczna zdobywczyni Neustadt Literature Prize, czyli tzw. "małego Nobla". Mieszka we Francji i na Mauritiusie, a dzięki determinacji jej polskiego tłumacza, Krzysztofa Jarosza, w Polsce ukazało się już pięć jej książek, w tym najnowsza - "Żywoty wykluczonych. Trzy opowieści".

Maja Lunde, norweska pisarka i scenarzystka, o swojej powieści "Czas zatrzymany", w której snuje wizję świata bez narodzin, śmierci i przemijania.