Yeni Şafak Yazarlar

Minyatürdeki gerçekçilik, görünüşe benzerlikten önce hakikate sadakattir. Bir sarayın içini ve dışını aynı yüzeyde göstermek retinal bakış bakımından “gerçek dışı”, yapının ve hadisenin bütününü bildirmek bakımından ise daha gerçek olabilir. Bir kişinin farklı zamanlardaki hâllerini aynı kompozisyonda buluşturmak tek anın optiğine uymaz; fakat hikâyenin zamanını tek bakışta kavranır kılar. Minyatür, gerçeği gözün gördüğüne indirgemediği için hakikatin başka cihetlerini görünür kılabilir.

Geçtiğimiz cumartesi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın düzenlediği “İyilik Var – Türkiye Gönüllülük Programı” projesinin tanıtım toplantısına katıldım.

Okullarda ders zili çaldı; 2026-2027 eğitim ve öğretim yılı başladı. Bütün evlatlarımıza Allah zihin açıklığı versin.

Savaşın bize muhakkak para kaybettirdiği kabulüyle yaşıyoruz hayatı. Doğrudur.

Türkiye’nin ana muhalefeti, AK Parti kurulduğu günden bugüne kadar siyaseti karşıtlık siyaseti olarak ele aldı. Siyaset namına bir fikir üretmedi “Halkın en az %50’si iktidara karşı; bu karşıtlığı öfkeye dönüştürerek iktidarı alt edebiliriz” düşüncesiyle hareket etti.

Birkaç gündür, yapay zekâ konusunda çok ciddi bir tartışma var. Aslında uzun süredir devam eden, herkesin cevaplarını bilmediği onlarca soru ile takip ettiği, “yapay zekâ tehdit olur mu” tartışması ilk kez ciddi boyut kazandı.

Batı dünyasında “İsrail destekçisi siyaset” artık kaybettiriyor. Kamuoylarının İsrail aleyhinde değişmesi yönetimleri de bir ölçüde İsrail’e karşı mesafeli olmaya zorluyor. Gazze’deki soykırım sebebiyle İsrail bir zamanlar “Beyaz Irkçı” rejimin egemen olduğu Güney Afrika Cumhuriyeti gibi “parya” muamelesi görmeye başladı. Bu, geri döndürülemez bir süreç.

Bir. ABD Irak’ı işgal edip sonra İran nüfuzuna bırakarak Tahran’ın bölgesel güç olmasının yolunu açmıştı. Şimdi paralel bir süreç izliyoruz.

Gündelik hayatın yükü için ittifaklara muhtacız.

Bilmek güzeldir, bulmak daha güzel, olmak en güzeli. Bu böyle midir, bilmiyorum. Bilmek nedir, bulmak kimin harcıdır, olmak diye bir şey mümkün mü, bilmiyorum. İnsan belli bir yaşa gelince kat’i cümleler kurmaktan imtina ediyor. Gençlikte öyle değil; hüküm cümleleri kurmak çok daha kolay. Yaşasın bilinmesi gerekeni bildiğinden ibaret zannetmenin sahte konforu! Bu sebepten ötürü bu yazıda söyleyeceklerimi ‘acaba’ ve ‘sanırım’ hatta ‘belki’ parantezinde değerlendirin lütfen.

Seçimi gelen Türkiye’yi hedef alarak sözlü saldırıya geçiyor. Yunanistan da İsrail de aynı kafada.

Çağdaş İslam düşüncesi terkibindeki anlam ve kapsam daralması, tuhaf bir şekilde hareket ve düşünce ayrımını çok zayıflattı hatta pek çok alanda ortadan kaldırdı. On dokuz ve yirminci yüzyıllarda ileri sürülen görüşler genellikle nazarî olandan amelî olana (teoriden pratiğe) doğru seyreden bir karaktere sahip değildir; tam tersine amelî olandan yola çıkar, nazarî olana ulaşma umudunu taşır ve nadiren nazarî olanla ilişki kurmaya teşebbüs eder. Bunun iki temel sebebi var.

Küresel ekonomi, jeopolitik riskler nedeniyle meydana gelen enerji krizi dalgasıyla yüzleşiyor.

Sendikalar, çalışanların ekonomik ve sosyal haklarını korumak amacıyla kurulmuş demokratik kuruluşlardır. Ancak uygulamada demokratik kuralların ne kadar işlediği ise çok büyük tartışma konusudur. Bunun içindir ki sendikalarda ağalık sistemi olduğu yönünde eleştiriler de yapılmaktadır. On başlıkta ağırlık kazanan eleştirilere yer vermeye çalışacağız.

Osmanlı-Türk modernleşmesini belirli alanlar üzerinden okuduğumuzda bir kopuş yerine sürekliliğin göze çarptığı görülür.

Bu yıl 4 şehrimizde 10 kamp yaptık: Tarih felsefesinden bilim felsefesine, yapay zekadan sanat araştırmalarına tadı damağımızda kalan akademik kamplardı bunlar. Çorum, Aydın ve Erzincan’dan sonra Kocaeli kampımızdayız şu an.

Siyâset bilimi literatüründe, otoriterlik ve totaliterlik arasındaki farkı anlatmak için yerleşmiş bir bilgiye sıklıkla rastlanır. Meşrûiyet sıkıntısı yaşayan otoriter iktidarlar, ayakta kalabilmek için doğrudan ve sıklıkla şiddeti kullanırlar.

Türkiye genelinde 18 milyon öğrenci, 1 milyondan fazla öğretmen bugün dersbaşı yapıyorlar.

Bir önceki yazıda Türkiye’de bugün 433 bini aşmış olan cezaevi nüfusunun bizi sadece “Bu ülkede ne kadar suç işleniyor?” sorusuna değil, belki bundan daha önemli olarak “biz suçla karşılaştığımızda ona nasıl cevap veriyor, hangi fiilleri hangi ölçülerde ve hangi yöntemlerle cezalandırıyoruz?”

Çok tekrar edildiği, çok karşımıza çıktığı için ezberimize aldığımız, gerçek sandığımız, dolaşımına kandığımız yargı cümleleri, söz kalıpları var.

Türkiye’de yerleşimci kavramını kullanmaktan kaçınmayla ilgili anlamsız gündem varlığını sürdürürken İngiltere’nin dâhil olduğu on iki Avrupa ülkesi Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlere yaptırım kararı aldı.

Okul arkadaşım ve bir dönem AK Parti’de Tokat milletvekili olarak da görev yapan Resul Tosun Bey’in yayınlamakta olduğu bir dergi vardı. Adı “Yörünge” olan bu derginin yazarlarından biri de merhum Mehmed Şevket Eygi idi. Geçen gün bu derginin nüshalarından bir kısmını -aradığım bir yazıyı bulmak için- gözden geçirirken Şevket Bey’in “Şundan Bundan” başlığını taşıyan bir yazısıyla karşılaştım. Çok eskiden beri merhumun yazılarını takip ettiğim için bu başlıkla sık sık yazılar yazdığına da âşinâyım.

Her ayın sonunda prensip olarak “Botokslu Cenaze Kime Ait?” tefrikasına gelen mektupları dikkatinize sunmaya gayret ediyorum. Bugün dikkatinize sunacağım mektuplar temmuz sonu ve ağustos ayında bana ulaşan mektup/mesajları ihtiva ediyor. Bu hususu belirtme ihtiyacı duydum, zira eylül ayında mesaj/mektup gönderenlerin satırlarına yer vermedim.

İsrail işgali altındaki Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da yasa dışı siyonist yerleşimcilerin sayısı 750 bini aştı. Batı Şeria ve Doğu Kudüs bir gecede bu hale gelmedi. Onlarca yıldır adım adım bu noktaya getirildi. Batı rejimleri işgal altındaki topraklarda bir “Frankeştayn” peydahladılar ve elleriyle yoğurdukları bu canavarı şimdi nasıl kontrol altına alacaklarını bilemez haldeler.

MTO (Medeniyet Tasavvuru Okulu) akademik yaz kampları bu sene destansı bir boyut kazandı. Kardeşlik ruhunun ve akademiye ruh katacak entelektüel kalitenin ve seviyenin ne olduğunu gösteren benzersiz kamplar yapıyoruz.

1994 seçimlerine birkaç ay önceydi. Üsküdar’da bir mahalle başkanının dükkânına uğradım. Hatırladığım kadarıyla Emniyet Mahallesi’ne yakın bir yerdi. Ben dükkânda beklerken mahalle başkanı bir kişiyi arabasıyla hastaneye yetiştirdi. Arayanlar, soranlar, başkanın dükkânı seçim koordinasyon merkezi gibiydi.

İsmail Kılıçarslan’ın dünkü “Anlamama yardımcısı olur musunuz?” başlıklı yazısını okuyunca, bir önceki akşam yaşadıklarım ertesi sabah beni bulmuş oldu.

Ülkemiz, toplumun bir kesiminin ilk 10 ekonomi arasında, bir kesiminin ilk 20 ekonomi arasında, bir bölümünün ilk 30’da, bir bölümünün ise ilk 50’de konumlanabileceği bir gelir kompozisyonuna sahiptir.

Belediyeler, yerel hizmetlerin hızlı ve etkin biçimde yürütülmesi amacıyla çeşitli şirketler ve iktisadi teşebbüsler kurmaktadır. Belediye iktisadi teşebbüsleri, klasik kamu idaresine göre daha esnek hareket edebilmeleri sayesinde ulaşım, altyapı, temizlik, sosyal hizmetler ve ticari faaliyetler gibi birçok alanda önemli görevler üstlenmektedir. Bununla birlikte bu esneklik, yeterli şeffaflık ve denetim mekanizmalarıyla desteklenmediğinde kamu kaynaklarının kullanımı, personel istihdamı ve mal ve hizmet alımlarında ciddi tartışmaları beraberinde getirebilmektedir.

Ekonomik, sosyal, siyasal ve hukuk açısından bütün olumsuzlukların tavan yaptığı dünyada hayata pozitif bakmak kolay değil.

Tam karşımda duruyor. İnce, zayıf yüzüyle o yüze tam tamına uygun ellerini gökyüzüne doğru açıp gülümsüyor. Ama nasıl bir gülümseme. Zannedersin sevgiliden haber gelmiş de “gel” diyor ona.

1960’lı yıllarda Kadıköy Kızıltoprak’ta oturuyorduk. Fenerbahçe Stadyumu da bize yakın bir yerde yeniden inşa ediliyordu (1965’te eskisi yıkıldı, 18 yıl süren inşa 1982’de tamamlanıp hizmete açıldı). Rahmetli babam uzun yıllar sıcak demircilik yaptıktan sonra kendisini emekli etmişti. İstediği zaman annemle gelir bizde kalırlardı. Gezip görmeyi çok severdi ve kilometrelerce yolu yürür, İstanbul’u görüp tanımaya çalışır, akşam da yemekten sonra çay içerken (Çorum’a Erzurum’dan göçmüş olduğu için kıtlama çayı çokça içerdi) bize gördüklerini anlatırdı.

Önceki yazımızda Dîvânu Lugâti’t-Türk’te, ölmüş bir kimse için de söylenen “Ol kertü yerde ol” cümlesinde kertü kelimesinin yalnız olgusal değil, ahlâkî ve metafizik çağrışımı ihtiva ettiğini de belirterek, onunla yalanın bulunmadığı, yalnız hakikatin olduğu bir dile de işaret edildiğini söylemiştik.

Hayrettin Taşkıran abi, tüm Türkiye’nin bildiği Bereket Döner’in sahibiydi. O markasını bir süre önce bir adaşına, Hayrettin Türkoğlu’na devretti. Şimdi de kendi ifadesiyle “70’inden sonra neler geldi başımıza” diyerek Dürümo isimli bir marka oluşturmuş. Zaman zaman da tatlı videolarıyla önüme düşüyor.

Mansur Yavaş’la ilgili üç beş kendini bilmezin sosyal medyada köpürttüğü “AK Parti’ye geçiyor”, “Saf değiştirdi” ya da “Ona oy yok” şeklindeki duygusal ve tepkisel yaklaşımları almış başını gidiyor.

Piyasaların merakla beklediği faiz kararı geçtiğimiz hafta Perşembe günü Merkez Bankası Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısının ardından açıklandı. PPK üyeleri piyasadaki genel beklenti ile paralel bir şekilde politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını %37 seviyesinde sabit tuttu.

Türkiye’de derinleşen hayat pahalılığı siyasetin yıllardır başaramadığı kucaklaşmayı market kasasında başarmışa benziyor.

Gazze’nin istikbaline ve nasıl idare edileceğine dair ortaya atılan teorilerin en fantastiği, bugünlerde yeniden dolaşıma sokulmuş görünüyor:

Şakası şöyle yapılıyor artık; ‘ABD İngiltere’yi Kanada ile, İsrail İngiltere’yi Falkland ile, İngiltere de her ikisini Ortadoğu ile dövüyor’ diye…

İnsan günah işler çünkü insandır. Melek olmadığı için günah işler insan; tövbe ettiği için hayvan olmaz.

Türkiye’de cezaevlerinde kaç kişi bulunduğunu, bazı ülkelerle karşılaştırarak duyduğunuzda ilk akla gelen açıklama muhtemelen şu olur: Demek ki bizim ülkemizde suç oranları diğerlerinden çok yüksek. Gerçekten öyle mi?

Kim kiminle nerede ve nasıl karşılaşır? Uzun bir zamandır bu sorunun cevabı için gündelik hayatın değişik sahnelerinden ip ucu yakalamaya uğraşıyor, hafızanın mihmandarlığında dün ile günü birbiriyle bütünlemeye çalışıyorum. Daimî okuyucularım biliyor, benim derdim değişende değişmeyenin, değişmiyor zannettiğimizde değişenin ne olduğu üzerine dikkat kesilmek.

1974 yılında Taipei’de küçük bir kahvaltı dükkânında yedi kişi aynı masaya oturdu.

Fransa, İspanya, İngiltere ve Kanada’nın da aralarında bulunduğu 12 ülkenin açıkladığı İsrail yerleşimlerine yönelik yaptırımlar, işgalin derinleşmesine somut maliyet üretme potansiyeli taşıyor.

Batılılar, kendilerini, “negativite” ve onun dolayımında üretilen “öteki” üzerinden kurarlar.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, siyasi tarihinin en rahat seçimlerinden birine hazırlanıyor. Sebeplerini tek tek açıklayalım

Youtuber Ruhi Çenet’in 26 Ağustos’ta yayımladığı “Hasidik Yahudiler” belgeseli bir haftada 70 milyon izlenmeye dayandı. Belgeseli asıl viral yapan, Yahudilerin kutsal günü Şabat’ta çalışmayı yasaklayan dini kuralların etrafından dolaşmak için geliştirilen yöntemlerdi. Bir Hasidik’in kullandığı “Yahudi aklı buna da çözüm buldu” sözü kısa sürede sosyal medya formatına dönüştü. Dünyanın dört bir yanında insanlar Hasidik kıyafetleriyle gündelik sorunlara buldukları absürt çözümleri aynı cümleyle mizahlaştırdı.

“Bir şey hakkında hüküm vermek, onu tasavvur etmenin fer’idir” kaidesi hepimizin hayatında bir şekilde tezahür eden hakikatlerdendir. Karşılaştığımız bir vakıa, durum, kanaat… üzerine fikir yürütürken, yorum yaparken yaşadığımız ihtilaflar hep bu kaide üzerine döner. Herhangi bir şey hakkında verdiğimiz hüküm, o şeyi nasıl algıladığımıza bağlı olarak şekillenir ve bu sebeple o şeyi bizden farklı algılayan biriyle o şey üzerine konuşurken görüş ayrılıklarımızın olması kaçınılmazdır.

Yunanistan’ın İsrail ile yaptığı anlaşmaya güvenerek ülkesini savunabileceğini düşünmesini “Başkasının ipiyle kuyuya inmek” şeklinde tanımlayanlar oldu.

Güçlü insan ne ile ölçülür? Güçlü kadın kimdir? Güçlü erkek kimdir? Güçlü aile, güçlü toplum nedir?