İstihdam Piyasalarının Geleceği

9 - 13 Ekim haftasına dair çektiğim podcast'te istihdam sorununu ele aldım. Sıkı para ve maliye politikası uygulandığı dönemlerde amaç enflasyonu aşağıya çekmektir fakat böyle dönemlerde istihdamdan feragat edilir. Çünkü ikisi ters orantılı değişkenler. Ama biz biliyoruz ki şu anda büyüme ve sıkılaştırıcı önlemler bir arada yürütülmeye çalışılıyor. Buna rağmen önümüzdeki aylarda istihdamda daralma bekleniyor. Bir süredir zaten tekstil sektörü daha ağırlıklı olmak üzere iş dünyasından istihdam kaybına yönelik haberler alıyoruz. Öte yandan, sanayide kalifiye ara eleman, teknoloji firmalarında bilgisayar mühendisi ve hayvancılık sektöründe yerli çoban bulunamıyor. Yükseköğretim mezunları arasında işsizlik oranı ise genel işsizlik oranının üstünde. 2024’te doğru iş için doğru eleman eşleşmesinde yaşanan sorunların alevlenmesi muhtemel. 10 yıl sonra yapay zekanın iş hayatındaki etkisini daha da artıracağını ve Z kuşağının istihdamın büyük kısmını oluşturacağını düşündüğümüzde çalışma koşullarının şimdikinden çok farklı olacağını ön görmek zor değil. Peki istihdam piyasaları ve çalışma koşulları gelecekte nasıl değişecek? 2023 Nobel Ekonomi Ödülü'nü, kadınlar ve erkekler arasındaki maaş eşitsizliğini inceleyen ekonomi tarihçisi Claudia Goldin kazandı. Goldin'in araştırmaları aslında kadınların iş hayatında dönemsel bazı kazanımlar elde ettiğini gösterse de geniş bir zaman dilimi içerisinde bakıldığında daireler çizdiğini ortaya koyuyor. Yani aslında bizim düşündüğümüz kadar büyük bir yol kat edilmedi. Goldin'in çalışmaları kadınların çocuk sahibi olması ve evlilik hayatlarının bu durumda büyük rol oynadığını gösteriyor. Kadınlar günümüzde Avrupa'da da eşit işe eşit ücret alamıyor. Eğitim hayatında daha başarılı olmalarına rağmen kariyer basamaklarını erkeklere kıyasla daha zor tırmanıyor. Ve bir kriz ya da savaş anında iş hayatından daha kolay çekilen kesim oluyor. Pandemideki pek çok araştırma, gelir dağılımındaki bozulmalardan kadınların daha çok etkilendiğini gösteriyor. Türkiye'de de kadınlar total işsizlik rakamları içerisinde en yüksek yüzdeleri oluşturuyor. Yapay zekanın bu dengeleri hangi kesimden yana ve nasıl değiştireceğini henüz bilmiyoruz. Ama popüler robotlarının çoğunun kadın olması ilginç bir durum. Ayrıca yapay zekanın algoritmalarını topladığı verilerin cinsiyetçi olduğunu düşünürsek sonuçların da bu yaklaşımda olma ihtimali akla daha çok yatıyor.