İyi Toplum: Bir çelişki mi?

Masallardaki o kötü kraliçe ya da o cadı üvey anne var ya, işte o, aslında prensesin, o ataerkil sistemin içinde yıllar geçirdikten sonra dönüştüğü şeyin ta kendisi. Yani dünün masum prensesi, bugünün sistem gardiyanı oluyor.Peki, tüm bu masal idealleri, bu programlama, gerçek dünyayla buluşunca ne oluyor? Elbette, bunun ağır bir bedeli var. Kitapta alıntılanan bu güçlü söz, durumun ne kadar ciddi olduğunu anlatıyor aslında.“İyi bir kadın olabilmek adına genç kızların hayalleri, hırsları, merakları hepsi defalarca tekrar tekrar engelleniyor. Bu, aslında benliğin sembolik olarak binlerce kez ölmesi demek.”Kaya, kız çocuklarına değerlerinin adeta kendi evlerinde birer uşak gibi başkalarına hizmet etmekten geldiğinin nasıl öğretildiğini anlatıyor. Başkalarının ihtiyaçlarını onlardan önce tahmin etmeleri, görünmez olmaları, hem fiziksel hem de duygusal olarak mümkün olduğunca az yer kaplamaları. İşte bunlar övülen şeyler oluyor. Peki bu noktada hepimizin aklına aynı soru geliyor değil mi?Madem bu roller bu kadar kısıtlayıcı, insanı bu kadar boğuyor, o zaman neden hepimiz bu oyunu oynamaya devam ediyoruz?Neden kimse yeter artık demiyor?İşte cevap, Kaya’nın Sartre’den alıntıladığı bu inanılmaz içgörü de saklı. Diyor ki,“Kendi özgürlüğümüzü hissettiğimiz oranda başkasının özgürlüğüne saygı duyarız. Yani kendi kafesini içselleştirmiş, kabullenmiş bir insan, kafesin dışına çıkmaya çalışan bir başkasını gördüğünde rahatsız olur. Hatta o kafesin en sadık, en acımasız gardiyanına dönüşür.”Tüm bunlar da bizi Nihan Kaya’nın bu analizinden çıkaracağımız asıl sonuca getiriyor. Buradaki mesele birilerini suçlamak değil, mesele farkında olmak.Şöyle bir düşünün, büyük bir düğün yapma baskısı, bayramlarda kimin elinin önce öpüleceği, aile toplantılarının o yazılı olmayan kuralları. Geleneklerimiz ve sosyal normlarımız aslında hepimizin oynamayı kabul ettiği kollektif bir hikaye ve bizler de bu hikayenin içindeki aktörleriz.İşte Kaya’nın analizi bize bir çıkış yolu da sunuyor aslında. Diyor ki, bu gelenekleri bir uyurgezer gibi sorgulamadan yaşamayı bırakalım, bunun yerine durup bizden oynamamız istenen bu rollerin ne olduğunu, kime hizmet ettiğini bilinçli bir şekilde incelemeye başlayalım.Yani özetle amaç o kafesi görüp umutsuzluğa kapılmak değil, tam tersi. Amaç, o kafesin kapısının anahtarının aslında bizim elimizde olduğunu fark etmek.Eğer toplum dediğimiz şey kendimize anlattığımız bir hikaye ise ve bizler de bu hikayenin yazarlarıysak, o zaman kendimize sormamız gereken tek bir soru kalıyor.Bu hikayenin bir sonraki bölümünde bizim rolümüz ne olacak?