Sporten als medicijn voor je brein met neuroloog Bas Bloem

Dit is de 265e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Sporten als medicijn voor je brein met neuroloog Bas BloemINLEIDING:Wat als sporten voor jou geen vrijblijvende hobby is, maar een officieel recept van de dokter?Deze week duiken Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen in de wereld van 'Sporten als medicijn'. We spreken met neuroloog en wereldberoemd Parkinson-expert Bas Bloem over de vraag waarom beweging soms effectiever is dan welke pil dan ook.Bas legt uit waarom intensieve training geen 'leuk extraatje' is, maar een noodzakelijke fysiologische prikkel om je brein gezond te houden.Want wat gebeurt er precies met je dopamine-voorraad als je die zware intervaltraining opzoekt?En hoe zorgen stoffen uit je werkende kuitspieren ervoor dat je grijze massa letterlijk een verjongingskuur krijgt?Of je nu traint voor een snelle marathon of simpelweg je mentale scherpte wilt behouden tot je tachtigste: dit gesprek over de chemie in je hoofd wil je niet missen.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat maakt de ziekte van Parkinson zoveel complexer dan alleen een trillende hand?Bas Bloem benadrukt in ons gesprek dat we Parkinson vaak veel te smal bekijken. Het is een sluipende afbraak van dopamine die invloed heeft op bijna elk facet van het mens-zijn: van je nachtrust en je darmflora tot je stemming en motivatie. Omdat dopamine de smeerolie is voor zowel je motoriek als je mentale welzijn, tast de ziekte de kern van je dagelijks functioneren aan.Bas legt uit dat reguliere pillen dit deels kunnen opvangen, maar dat sporten noodzakelijk is om het brein te dwingen zichzelf van binnenuit te onderhouden en weerbaarder te worden tegen deze brede symptomen.2. Wat houdt het concept van sporten als medicijn in de praktijk precies in?Voor Bas Bloem is sporten als medicijn geen leuke metafoor, maar een harde biologische noodzaak. Het gaat erom dat gerichte beweging in staat is om de progressie van de ziekte te beïnvloeden en symptomen effectief te onderdrukken.Waar medicijnen vaak als een bot instrument van buitenaf komen, zorgt sporten ervoor dat het lichaam zelf de juiste stoffen op de juiste plek aanmaakt. Dit proces stimuleert neuroplasticiteit, waarbij het brein leert om nieuwe omwegen aan te leggen rondom beschadigde gebieden. Het is een actieve vorm van zelfzorg die de regie teruggeeft aan de patiënt.3. Wat gebeurt er biologisch in het lichaam wanneer werkende spieren het brein helpen?Het geheim van de interactie tussen lichaam en geest zit volgens Bas in de myokines, zoals de eiwitten irisine en clusterine. Wanneer je intensief traint en je spieren flink aan het werk zet, scheiden ze deze stoffen uit in de bloedbaan. Eenmaal in de hersenen fungeren ze als een soort groeihormoon en ontstekingsremmer. Ze beschermen hersencellen tegen verdere afbraak en bevorderen de aanmaak van nieuwe verbindingen.Dit mechanisme verklaart waarom fysieke inspanning zo’n direct en meetbaar effect heeft op je neurologische gezondheid. Het brein profiteert letterlijk van het zweet op je rug.4. Wat vertelt de Park in Shape studie ons over de intensiteit die nodig is voor resultaat?De resultaten van de Park in Shape studie laten zien dat niet elk vrijblijvend rondje wandelen telt als medicijn. Bas legt uit dat de deelnemers in dit onderzoek drie keer per week trainden op een hometrainer, waarbij ze tachtig procent van hun maximale hartslag opzochten. Alleen bij die relatief hoge intensiteit zagen de onderzoekers op MRI-scans dat er daadwerkelijk nieuwe functionele verbindingen in de hersenen ontstonden.Voor elke sporter, met of zonder diagnose, is de les helder: je moet het systeem echt even onder druk zetten en je ademhaling flink laten stijgen om de herstelprocessen bovenin te activeren.5. Wat is de waarde van sporten als preventieve maatregel voor de gezonde duursporter?Ook voor de sporter zonder klachten is de boodschap van Bas Bloem relevant: je bouwt aan een functionele reserve. Door nu regelmatig en intensief te sporten, maak je je hersenen weerbaarder tegen de natuurlijke veroudering en mogelijke toekomstige schade.Bas waarschuwt hierbij wel voor de schaduwkant, zoals hersenschade door koppen bij voetbal of vallen zonder helm. Het doel is om je brein te prikkelen zonder het te beschadigen. Door sporten als medicijn preventief in te zetten, vergroot je het bufferkapitaal van je brein, zodat je ook op latere leeftijd langer onafhankelijk en fit blijft.Handige bronnen en links:Alle publicaties (en andere info) van Bas Bloem: https://www.radboudumc.nl/personen/bas-bloemWereldberoemd filmpje van de Parkinson patiënt die enorme moeite had met wandelen maar vlekkeloos op de fiets stapte: https://www.youtube.com/watch?v=aaY3gz5tJSkDe Park in Shape studie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34951063/Aflevering 17 over hardlopen na de diagnose borstkanker: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/de-missie-van-miranda-boonstra-hardlopen-bij-borstkanker/Aflevering 140 over gamification als motivator: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/140-meer-motivatie-om-te-sporten-met-behulp-van-gamification/Aflevering 197 over beter balanceren vanuit de ASM gedachte: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/197-beter-balanceren-dankzij-de-asm-masters-of-movement/Aflevering 200 over de beweegpil: https://slimmer-presteren-podcast.nl/innovaties/200-slimmer-presteren-met-een-beweegpil-zinvol-of-onzin/Aflevering 260 over de effecten van sporten op cognitie en je brein: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/260-slimmer-presteren-met-een-fit-koppie-wat-doet-sporten-op-je-brein/Aflevering 261 over Slimmer leren bewegen met Eline Nijmeijer: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/261-slimmer-leren-bewegen-volgens-bewegingswetenschapper-eline-nijmeijer/Doe je ook mee op de eerrste zaterdag van september met Bike (& Hike) voor Parkinson: https://www.voorparkinson.nl/—-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026