Gorus21.com

Valsin ve tangonun tınıları çınlanır eserlerinde Neveser Kökdeş’in. Prelüdler, fanteziler, marşlar, Çigan havaları ve operet müzikleri besteler. Musikîde yenilikler yapmaya çalışır. Türk Musikîsi’ne renk katma çalışır. Batı’nın formatlarıyla Türkiye’de alışılagelmiş eserlerin formatlarını birbirine harmanlar. İtirazlar gelir, tepki çeker.

Martin Eden, Jack London'dır. Fakat, Herbert Spencer ve Friedrich Nietzsche üzerinden anlatmaya çalışır kendisini. Fakat, kimse anlamaz. Jack London, "becerememişim ki, kimse anlamadı" der. London, neden "uyum sağlayanların ayakta kalabileceği (survival of the fittest) tezini savunan Spencer üzerinden anlatmaya çalışır kendi hayat hikâyesini? Martin Eden, Spencer'a hayrandır. Peki ya Nietzsche?

Osmanlı İmparatorluğu’nun 623 yıllık tarihinde 36 padişah hüküm sürdü. Kuruluş ve yükseliş dönemlerinden sonra gelen duraklama, gerileme ve yıkılış dönemlerinde hanedanın yer yer sarsıldığı ve yönetim zaafiyetlerinin görüldüğü zamanlar oldu. Taht mücadeleleri zaman zaman şehzadelerin katledilmesine kadar uzanan olayların yaşanmasıyla son buldu. Tüm bunların yanısıra, padişahların daha şehzadelik dönemlerinde aldıkları eğitimler onların farklı alanlarda sanatkâr olmalarını da sağlayabildi. Pek çoğu mahlas kullanarak şiirler yazdı, hat sanatı ile ilgilendi, resim yaptı. Ancak, aralarından 18’i “mûsikîşinas” idi.

Ütopya, gerçekleşmesi mümkün olmayacak kadar iyi ve güzel olanı anlatır. Distopya ise, insanlığın kaybolduğu, baskı rejimlerinin teknolojiyi de kullanarak insanları tek düze hâle getirdiği kötü ve çirkin olanı anlatır.Distopya, sistem eleştirisidir. İktisadi, siyasi ve sosyal düzenin köleleştirdiği, düşünme güçlerini ve hatta konuştukları dilleri akıllarından aldığı düzenleri anlatır.Aldous Huxley, "Cesur Yeni Dünya’da" Fordizm ilkeleri çerçevesinde iktisadi düzende tüketime şartlanmış insanları anlattı?

Dev isimlerin sahne aldığı bir edebiyat geçmişine sahiptir Rus edebiyatı. Puşkin, Kemnitser, Dimitriyev, Krylov, Derzhavin, Tolstoy, Dostoyevski, Lermontov, Gorki, Gonçarov, Gogol gibi isimlerin arasında sadeliğin ve basit olanın içinde ihtişam arayan bir de Anton Çehov vardır.Çehov, 1860’ta doğar ve 44 yıllık bir ömre sahip olabilir ancak. Rusya’da, 1861’de kölelik düzeni son bulduğunda, henüz bir yaşındadır.

Şikago Üniversitesi profesörlerinden bir kısım iktisatçı Latin Amerika’dan iktisatçı çıkmadığını düşünmektedirler. Dönem, dünyada soğuk savaş dönemidir ve Latin Amerika’nın kapitalizm dışı bir yönetim düzenine evrilmesi engellenmelidir. Şikago Üniversitesi’nden Milton Friedman ve bir grup öğrencisi Şili’ye bir el atar. 1955 yılında, Şikago Üniversitesi ve Pontificia Universidad Catolica de Chile (kısaca Catolica) arasında bir antlaşma imzalanır ve Şili’de bir ekonomi politikası denemesine girişilir.

Shakespeare'i anlamak zor mu? Aşk, intikam, ihtiras, sahtekârlık, tefecilik, insan ayrımı yapmak, öfke, para hırsı, taht kavgaları, iktidar mücadelesi gibi konulara kafa yormuş bir edebiyatçı tüm zamanların duygularını anlatmıyor mu? Shakespeare, yaşama dair tüm insani duyguları gözler önüne serip, insanoğlunu hırs ve zaaflarıyla, yani tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdiği için “çağdaşımız” oldu.

Zor koşulların insanlarıdırlar. Para azdır, yaşadıkları yerlerde sefalet kol gezmektedir, acılar vardır, ölümler vardır. Hayata bir yerden meydan okumak, isyan etmek gerekir. Mübadele ile de vatanları olarak gördükleri topraklardan da olmuşlardır. Müzikle, dansla bulurlar hayata başkaldırmanın, isyan etmenin yolunu. Bugünkü Yunanistan ve Anadolu iç içe geçer. Cafe Amanlarda, tekedeslerde kafayı bulup şarkılar söylerler, dans ederler. Rebet, mangas ve diğer isimlerle anılırlar. Zor hayatlardan bir müzik doğar: Rebetiko.

Tembellik, bir hak mıdır, yoksa bir tercih midir? Tembellik, hiçbir şey üretmeden yaşamak mıdır, yoksa “nitelikli tembellik” gibi bir kavram ile boş zamanı üreterek geçirme faaliyeti midir?Boş zaman bir insan ihtiyacıdır. Çoğumuza monoton gelen çalışma yaşamı bize boş zaman bırakıyor mu? Sanayi kapitalizminin başladığı dönemlerden bu yana nasıl yaşam tarzlarına uyum sağlamaya çalıştı insanlık?Yaşadığımız hayatlar ne kadar bize ait, ne kadar başkalarının belirlediği koşullara? Bugün, bir gün çalışmamak için mi çalışıyoruz?Soruların hepsi, emek piyasasının çalışma düzenleri ile ile ilgili. Soruların temas ettiği sorunları insanlık geçmişte tartıştı, konuştu ve bu sorunların üzerine kitaplar yazdı. Yasalarla, çalışma koşullarına düzenlemeler getirildi.

1912'de, Jack London "Kızıl Veba" adlı eserini yazar. Bu romanda, 2013 yılında ortaya çıkan hayali bir salgın hastalığı tasvir eder ve bu salgının etkilerini anlatır. Roman, 2073 yılında geçer; yani, 1912'de kurgulanan salgının 60 yıl sonrasını ele alır. Bu uzak gelecekte, insanlık büyük bir yıkımla karşı karşıya kalır ve modern medeniyetin tamamen çöktüğü bir dünya tasvir edilir.Jack London "Kızıl Veba"yı yazdığında, henüz İspanyol Gribi salgını yaşanmamış, iki dünya savaşı henüz gerçekleşmemişti. Dolayısıyla, yazarın bu tür büyük küresel olayları öngörmesi ve bunların toplumsal ve ekonomik etkilerini tasavvur edebilmesi olağanüstü bir öngörü yeteneğini gösterir.

Tabii, işte metnin yeniden yazılmış hali:14. yüzyılda yaşamış İranlı şair Hafız kimdir? 19. yüzyılda yaşamış Alman şair Goethe kimdir? Batı Doğu Divanı'nı duydunuz mu hiç? Hafız'dan Goethe'ye, Goethe'den Hafız'a, Muhammed İkbal'den Goethe'ye, coğrafyadan coğrafyaya, yüzyıldan yüzyıla uzanan kültürel diyalogları, güzelliğin, sevginin, aşkın sanatsal dalgalanmalarını okudunuz mu hiç?

İnsanın doğasından kaynaklanan bir ihtiyaç mıdır sanat, yoksa sadece belirli kesimlerin sosyal statü ifade etmek amacıyla yarattıkları bir kavram mıdır? Ya da insanın medeniyet kurabilecek noktaya gelmesiyle beraber sanatın anlamı mı değişti?Sanat, insanın iletişim aracı olarak mağaralardaki çizimlerden günümüze kadar uzanır. Bu bağlamda sanat, insanın kendini ifade etme biçimi midir??

Osmanlı İmparatorluğu'nda Batılılaşma hareketleri başlar. Sanayi Devrimi'nin etkisiyle gelişen Batı'nın gerisinde kalan Osmanlı, yeniliklere açıktır. Müzik, bu değişimin belirgin bir yansımasıdır. Yeniçeri Ordusu ortadan kaldırılır ve Mehterhane kapatılır. Bunun yerine, sahnede Donizetti Paşa gibi Batılı müzik figürleri öne çıkar.

Sanatta Kaybol'un yedinci yayınında Dr. Cristiano Bedin'i konuk ettik. Osmanlı'nın Batı ile ilişkilerinin sanat ve kültür yaşamına etkilerinden Harf Devrimi'nin Türkçe üzerindeki etkilere, edebiyatta bir Akdenizlilik kavramının var olup olmadığına, Roma, Atina ve Ege'nin edebiyat atmosferine kadar geniş bir yelpazede konuştuk.

Mısır, Osmanlı İmparatorluğu'na ait olan ve küresel güç dengelerinde kritik bir konuma sahiptir. Britanya'nın Hindistan'a uzanan yolunu engellemek isteyen Fransa'nın da ilgi odağıdır. Napolyon döneminde, Mısır'a yapılan bir seferle, Akdeniz'i Kızıldeniz'e bağlayacak stratejik bir kanal için Fransız mühendisleri görevlendirilmiştir.

Bir kadın ortaya çıkar ve Osmanlı toplumundaki kadın konumunu ele alırken aynı zamanda roman yazmaya başlar. Osmanlı kadınlarının eğitimine vurgu yapar ve kadınların maddi bağımsızlığıyla ilgili tezler ortaya koyar. İyi eğitim almış bir kadının yetiştirdiği çocuklar aracılığıyla toplumun geleceğine yönelik aydınlık bir yol çizer.

İnsanlar genellikle Don Kişot'u sadece bir delinin yel değirmenlerine saldırması olarak görüyorlardı. Çoğu okuyucu, Cervantes'in bu derinlikli romanını sadece gülünecek bir komedi olarak algılamıştı. Oysa Cervantes, modern zamanların ilk romanını yazmıştı ve Don Kişot, siyasi, ekonomik ve toplumsal bir düzene karşı mücadele ediyordu. Bu mücadelesinin temelinde ahlak yatıyordu aslında. Don Kişot, düzene başkaldırıyordu.

İki zıt dünyanın insanıydı Tolstoy ve Dostoyevski. Biri asillerin, kontların, prenseslerin, zenginlerin dünyasındandı, diğeri ise maddi zorlukların, kederlerin ve hastalıklarla geçen bir ömrün kıvranışlarının dünyasından. Aynı hayata o kadar farklı yerlerden baktılar ki, edebiyatın sathını genişlettiler, dünyanın estetik ciğerlerini oksijenle doldurdular.

Bir edebiyat eseri düşününüz ki, yazıldıktan yüzyıllar sonra okuyucularının hayal gücünü hala zorlayabilsin. Okuyucusuna cehennemi ve cenneti ölümden önce gösterebilsin. Nasıl yazılabilir bu eserler ve nasıl karışırlar klasiklerin arasına zamanla? Öyle bir eser yazar ki Dante, adeta her kelimesi ölümsüzleşir İlahi Komedya'sının. Peki ama nedir Dante'ye İlahi Komedya'yı yazdıran?

Ludwig van Beethoven'in 9. Senfonisi, aynı zamanda "Koro Senfonisi" olarak da bilinir. Tam adı "9. Senfoni, d minor, Op. 125"dir. Bu senfoni, Beethoven'ın 1822-1824 yılları arasında bestelediği ve dünya müziğinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilen eseridir.