Yaprak Özer ile Gündem ve İletişim

Münih Güvenlik Konferansı’nı izledik, dinledik, liderlerin yüz ifadelerini okuduk, yayın manşetlerine baktık. Ve fark ettik ki, aynı salonda söylenen sözler, farklı mecralarda bambaşka gelecek tasvirlerine dönüşmüş. Bir yerde “transatlantik ittifak çöktü” deniyor, idiğerinde “yeni bir denge doğuyor” yorumu yapılıyor. her ikisi de doğru olsa bile, biz ne okumak istiyoruz?... Her konuşma ya da konferans benzer dilemayı yaşıyor. Unherd-Politico-Guardian-The NewYorkTimes yorumlarıyla ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio konuşmasının okumasını sunuyorum.

Bu metin, entelektüel stres testi. Paralel olarak "zaman makinesi"; sizi geçmişe götürecek, geçmişi bugüne taşıyacak. Sorular bugünün, cevaplar sözde dünden çünkü yanıtlayan “John Maynard "AI" Keynes”... ürkütücü biçimde güncel!John Maynard "İnsan" Keynes, iktisatçı kimliğinin yanı sıra devletin ekonomik aklını şekillendiren figürlerden biriydi. Bu söyleşi İnsan olanın fikirleri üzerinden Yapay olanla yapılmış son derece keyifli ve düşündüren bir deneyim. Yazıda ne bulacaksınız; teknolojik işsizlik, servet dağılımı, toplumsal refah, çalışma kültürü, ekonomik sistemlerin hızı ile toplumsal normların yavaşlığı arasındaki gerilim, iktisadın ahlaki boyutu…Hadi buyrun lütfen; haberi burada, deşifre edilmiş ve Türkçeleştirilmiş soru ve yanıtlar yaprakozer.com'da. İyi okumalar dilerim.

Medyanın "hal-i pür melal"i:-Dinle. Sahici ol. Medyada görünürlük oynak; dikkat ile değer uyumsuz.-Aramadan cevaba, markadan kişiye yönelme yaşanıyor.-Viral gürültü satmıyor. Tüketicinin zamanı kısa; güveni uzun vadeli.-Tüketici göçebe yaşıyor; kısa videoda keşfediyor, DM’de konuşuyor, yapay zekadan cevap alıyor, podcast’ten dinliyor.-PR (halkla ilişkiler) mi BR (marka ilişkileri) mi? İkisi de. -Üç platformun kararı bütün trafiği belirliyor, yani görünürlük zor, çok zor...-"Paket Ekonomisi" ve  "Yavaş Gazetecilik" dönemi bize de gelmeli!Bu haftaki yazım: https://www.yaprakozer.com/cok-konusma-dinle-ve-sahici-ol/

Bu yıl Nobel Ödülü, güvenin ve otoritenin sınavı olacak. Nobel’in amacı barışa ve insanlığa katkıyı ödüllendirmek olsa da bu yıl tartışmanın kalbinde “meşruiyet” arayışı duruyor. 2025 Nobel Barış Ödülü 10 Ekim’de açıklanacak. Aynı günlerde Gazze, Sudan, Ukrayna ya da yeni saldırı, yeni ateşkes, yeni kriz seçenekleri yaşanıyor. Sizce bu bir tesadüf mü?ABD Başkanı Donald Trump ısrarla Nobel Ödülü’nden söz ediyor. Bu ödülü istiyor. Nobel ödülü, alana, küresel bir meşruiyet zırhı veriyor. Tesadüfe bakın; ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, New York’ta BM Genel Kurulu sonrasında, pazarlıklarda T.C. Cumhurbaşkanı’nın kazancını şu kelimeyle tanımladı: “legitimacy” (meşruiyet). Geçek şu ki, herkes meşruiyet arayışında. Kavram ve kavramı meşru kılan tanımlar ile Nobel'e ilişkin ilginç bilgileri derledim. Nobel Toto'suna katılmak ister misiniz? Sizi yazıma davet etmek isterim: https://www.yaprakozer.com/canim-cok-nobel-cekiyor/

Siyaset sahnede, ekonomi kuliste. Devletler artık yalnız “düzenleyici” değil; yatırımcı, ortak, garantör. Bir süredir ekonomi diliyle siyaset yazılıyor.Trilyon dolarlık şirketlerle, altyapı ve kaynak varlıkları üzerinden yapılan pazarlık-anlaşma-ortaklık operasyonları aynı fotoğraf karesine giriyor. Buna “Devlet A.Ş.” diyorum. “Devlet A.Ş.” çağında gücün ölçüsü: hisse fiyatları, veri merkezleri, filo siparişleri, maden sahaları... Siyaset nerede bitiyor, ekonomi nerede başlıyor? Hikayenin devamı için bugünkü bloğuma beklerim: https://lnkd.in/d5tj5NTd

Bugünün siyasetçileri kitap okuyorsa… büyük ihtimalle o da Machiavelli’nin Prens’idir. Çünkü, ‘kazanmak’ hala ‘iyi olmaktan’ daha kıymetli. Machiavelli, Prens'te, iktidarı pastaya benzetiyor, teorisine göre dilim büyütmenin yolu başkasının payını küçültmekten geçiyor. Machiavelli bu eseri 1500’lerde yazdı, yıl 2025 ve biz hala onun resmettiği sahnedeyiz. Bu sahnede birileri kazanmaya diğerleri kaybetmeye mahkum gibi duruyor değil mi... oysa topyekun en büyük kaybımız mutluluk. Hırs dozunda iyi olabilir, yaşadıklarımız düpedüz sarhoşluk. Herkes gücün peşinde, nereye olduğunu göremedikleri bir koşturma içinde. Machiavelli'nin Prens'i tahminen herkesin okuduğu bir eser, yüzyıllardır siyaseti etkiliyor, farklı disiplinler de bu eserden nasibini alıyor. Birbirinden kıymetli edebi eserlerden ve roman kahramanlarından örnekleri de içeren "iktidar hırsı"nı okumaya sizi davet etmek isterim: https://www.yaprakozer.com/iktidar-hirsi/

Milyon dolarlık soru: Akıl varsa, kimde?Artık uzun yaşayabiliyoruz, bunu biliyoruz. Soru; sağlıklı yaşayabilir miyiz? Dünya Bankası Sağlıklı Uzun Ömür Raporu’na göre “evet mümkün”. Akılla! Rapordan benim çıkardığım tek kelimelik çözüm bu!Uzun ömür ekonomik yük mü? Sizin de zaman zaman aklınıza bu soru gelmiyor mu? Ekonomiyi batıran uzun yaşam değil, sağlıksız geçirilen yıllar. Doğru politika karmasıyla uzun ömür, 16/1 getiri potansiyeli olan bir büyüme stratejisi. Bir siyasi tercih de diyebiliriz. Ve ilginçtir rapor, yalın ve basit çözümler sunuyor. Kararlılık ve sürdürülebilirlik zor olan. Bunu da bizler sağlayacağız. Talepkar olmalıyız. Raporun kritik noktalarını özetledim, detaylara göz atmanızı dilerim: https://www.yaprakozer.com/milyon-dolarlik-soru-akil-varsa-kimde/

Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) kapsamında 2025 yılı Sürdürülebilirlik Raporlarının 31 Mart 2026’da (en geç) yayımlanması mevzuat ile zorunlu. En büyük ticaret partnerimiz olan Avrupa'nın gelecek politikalarında neler olduğunu ve olacağını hikayeleştiren  Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ve ilgili raporun ilerleme bulguları ilginç detayları sunuyor. Bir rehber de diyebiliriz. Avrupa’yla iş yapan herkes AB Yeşil Mutabakat hedeflerine uyduğunu kanıtlamak zorunda kalacak.Gönderdiğimiz mal ve ürünler bu beyanı taşıyacak. Kurumsal yapılarda, potansiyel ortak, finans kaynağı ya da yeni pazar ararken, Avrupa’da dikkat edilmesi gereken gündem bu. Kurumların raporlarını beyan ederken içeriklerinde bu rapordan yararlanabileceklerine inanıyorum.Bu kritik özeti okumak isterseniz: https://www.yaprakozer.com/avrupa-yesil-mutabakati-kapida/

Deve kuşlarına haksızlık ettiğimizi biliyorsunuz değil mi; sanırız ki, tehlike anında korkudan kafalarını kuma gömüyorlar. Aslında kafalarını yere eğiyorlar. Bu da kendilerini savunmak için değil, çevrelerindeki hareketleri daha iyi görebilmek için. Deve kuşları kafalarını yiyecek ararken ya da yuvalarını yaparken eğiyor ya da zaman zaman kuma gömüyor… ✔️ Kafasını kuma gömen canlı türü hangisi?✔️ Bu yılı temsil eden kelimeler hangileri?✔️ Şiddet meşru mu? Ne kadarı meşru?✔️ Sıfır toplam nedir? Neden sorunludur?✔️ Düşmanca aktivizm neyi kimi hedefliyor?✔️ Güvensizlikten şikayete geçişin sonuçları ne olacak?

Halk arasında kansızlık demek anemi. Alyuvarlar hücrelere oksijen yetiştiremiyor.Her şeyi bilip hiçbir şey bilememek üzerine fikir geliştirelim mi birlikte. Kelime oyunu yapmıyorum. Çok öğrenince daha iyi olmayacak mıydık?... Bilgi, hücreleri besleyen oksijen; teknoloji, damarlarımız olsun. İkisi de var, neden anemiyiz?Her şeyin bu hızla tersine dönmesi ve bir öyle bir böyle arasında gidip gelmelerimizin sıklığındaki artış korkutuyor. Oksijen alamayan hücreler muhakeme için ralli yapıyor ama nafile.Paradoksu açıklaması için ne bir ekonomiste ne bir siyasetçiye başvuracağım. Bu yazıyı belli başlı kaynaklara dayanarak geliştirdim. “Birleşmiş Renkler” sloganıyla, markasının mottosunu yaratan Oliviero Toscani yanı sıra Dünya Bankası Küresel Ekonomik Beklentiler Raporu, Julius Baer danışmanlık raporlama ve bulguları. Çılgınca örnekler versem de güven kriterinden şaşmadığımı söyleyebilirim.Politika belirsizliği, olumsuz ticaret politikası değişiklikleri ve jeopolitik gerilimler, yakın vadenin verdiği görünüm… yıllarımıza mal oluyor. Raporlar 2-3 yıldan 2-3 gün gibi söz ediyor ki, ben günümü bile feda etmek istemiyorum birilerinin yanlış kararlarına. Siz? Bu yaklaşımımda benimle fikir geliştirmek isterseniz, sizi bu podcaste davet etmek isterim.

Dünya Ekonomik Forumu’nun, Küresel Danışmanlık firması McKinsey & Company’le ortak çalışması Küresel İş Birliği Raporu (Global Cooperation Barometer 2025) yayınlandı. Çalışma, anlayana insan olmayı hatırlatmış; insan kalmak için insanca yaşamak gerektiğini bağırmış.Hepimiz aynı yere bakarız farklı şeyler görebiliriz, aynı müzik farklı fısıldar... Maharet herkese temelde aynı ana fikri vermesidir. İletişim adına sorunumuz tam da bu. Raporlar, okurla arasına ne kadar mesafe koyarsa o kadar duygusuz, ne kadar steril olursa o kadar uzak, ne kadar teknik olursa o kadar anlaşılmaz oluyor. İçeriğe hiç dokunmadım, anlaşılır kıldım, o kadar.Rapor, küresel iş birliği olmadığını, hizmet ticareti artmış olmasına karşın ürün-meta ticaretinin düşmüş olduğunu teşhis ediyor. Sermayenin gelişmiş ülkelere kaydığı gerçeğiyle karşılaşıyoruz.Toplumsal sosyal hayatımızdan bir örnek; anne-çocuk ölümlerinde ilerleme var ama hangi coğrafyada olduğu belli değil. Kağıda dökülenlerle sokaktaki gerçekler birbirini tutmuyor.

Patronsuz gazetecilik mümkün mü? Sahipsiz bir medya kuruluşunun yaşama şansı var mı? Demokrasi önce medyaya sonra topluma uğrar mı? Bugünkü koşullarda zor değil imkansız mı? Medya karşıtı siyasetçiler, ekonomik krizler, fikri mülkiyet düşmanı yapay zeka platformları gibi zorlukları düşününce imkansız. Bir kere geleneksel medyanın sosyal trafiği kalmadı. Sorunlarının üstesinden gelecek kadar sermayesi yok. Çok zenginlerin ağına düşmekle ölmek arasında ince bir çizgide yürüyor. Yalnızca etkisi değil etik değerleri de sorgulanıyor. Güven bunalımı ortada… Saymakla bitmiyor!

Bildiğimiz pipet ya da plastik kamış bir gün siyaset tarihine geçecek deseler inanır mıydınız? Geçmişte sorgulama ihtiyacı duymadan satın aldığımız, zararlı olduğunu öğrenince gözden çıkardığımız, içecekleri hüpleterek içmemize yarayan şey, pipet. 2025 yılı değişik bir dönemin başlangıcı. Pipet de sembolü. Hüpleterek bu dönemi içmek isteyenlerin vazgeçilmezi. Anlamı da “ya bu deveyi güdeceksin ya bu diyardan gideceksin”.Gündemi, güncel olayları hüpleterek aktaracağım.

Ünlü tarihçi Yuval Noah Harari’ye göre diğer canlı türlerinden tek farkımız hikaye anlatma meziyetimiz. Bu yeteneğimiz sayesinde güven duygusu geliştiriyoruz. Dünya güven üzerine dönüyor ve “güven” karaborsa. Zeki biz, bizden daha fazla ve daha hızlı hikaye üretebilen yapay zekayı geliştirdik. Böylece daha çok güven, daha çok başarı ve kazanç oluşturacağımızı sanıyoruz. Kendimize bu kadar kötülük yapabilirdik. Ne yaptığımızın erken akademik sonuçlarını almaya başladık.Hikayenin konusu “güven”den “güçlü”ye evrilen “güç” tuzağı.